Đánh giá đặc điểm nông sinh học chính của các dòng ngô thuần phục vụ công tác chọn tạo giống ngô lai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua đánh giá đặc điểm nông sinh học chính của các dòng ngô thuần phục vụ công tác chọn tạo giống, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Mai Thị Tuyết
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Hải
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Đánh giá đặc điểm nông sinh học chính của các dòng ngô thuần phục vụ công tác chọn tạo giống ngô lai
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.4. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
• 1.5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 2. CỞ SỞ KHOA HỌC VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. VAI TRÒ CỦA CÂY NGÔ TRONG NỀN KINH TẾ
• 2.2. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT NGÔ TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 2.2.1. Tình hình sản xuất và sử dụng giống ngô lai trên thế giới

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá đặc điểm nông sinh học của dòng ngô thuần

Đánh giá đặc điểm nông sinh học của dòng ngô thuần là một bước quan trọng trong công tác chọn tạo giống ngô lai. Dòng ngô thuần không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn quyết định khả năng chống chịu với sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh. Việc nghiên cứu và đánh giá các đặc điểm này giúp xác định được những dòng ngô có tiềm năng cao trong sản xuất nông nghiệp.

1.1. Đặc điểm nông sinh học của dòng ngô thuần

Các đặc điểm nông sinh học của dòng ngô thuần bao gồm thời gian sinh trưởng, khả năng chống chịu và năng suất. Những yếu tố này cần được đánh giá một cách toàn diện để lựa chọn được dòng giống phù hợp cho sản xuất.

1.2. Vai trò của dòng ngô thuần trong chọn tạo giống

Dòng ngô thuần đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giống ngô lai có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt. Việc lựa chọn dòng ngô thuần phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

II. Thách thức trong việc đánh giá dòng ngô thuần hiện nay

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong công tác chọn tạo giống, nhưng việc đánh giá dòng ngô thuần vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, sâu bệnh và điều kiện canh tác không ổn định ảnh hưởng đến kết quả đánh giá. Do đó, cần có các phương pháp đánh giá chính xác và hiệu quả hơn.

2.1. Ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh đến đánh giá

Điều kiện ngoại cảnh như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng có thể ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng và phát triển của dòng ngô. Việc đánh giá cần phải được thực hiện trong nhiều điều kiện khác nhau để có kết quả chính xác.

2.2. Khó khăn trong việc lựa chọn dòng ngô thuần

Việc lựa chọn dòng ngô thuần phù hợp không chỉ dựa vào năng suất mà còn phải xem xét khả năng chống chịu với sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh. Điều này đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải có kiến thức sâu rộng và kinh nghiệm thực tiễn.

III. Phương pháp đánh giá dòng ngô thuần hiệu quả

Để đánh giá dòng ngô thuần một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại. Các phương pháp này bao gồm phân tích di truyền, đánh giá hình thái và sinh lý, cũng như khảo nghiệm thực địa. Việc kết hợp các phương pháp này sẽ giúp đưa ra những đánh giá chính xác hơn về đặc điểm nông sinh học của dòng ngô.

3.1. Phân tích di truyền trong đánh giá dòng ngô

Phân tích di truyền giúp xác định các đặc điểm di truyền của dòng ngô, từ đó đưa ra những lựa chọn phù hợp cho công tác chọn tạo giống. Các phương pháp như PCR và phân tích SNP đang được áp dụng rộng rãi.

3.2. Đánh giá hình thái và sinh lý của dòng ngô

Đánh giá hình thái và sinh lý giúp xác định các đặc điểm như chiều cao cây, kích thước bắp và khả năng chống chịu. Những thông tin này rất quan trọng trong việc lựa chọn dòng ngô có năng suất cao.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học của dòng ngô thuần đã chỉ ra rằng một số dòng có khả năng chống chịu tốt và năng suất cao. Những dòng này có thể được ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân.

4.1. Dòng ngô thuần ưu tú và ứng dụng trong sản xuất

Các dòng ngô thuần ưu tú đã được xác định có thể được sử dụng để tạo ra giống ngô lai có năng suất cao. Việc ứng dụng các dòng này trong sản xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân.

4.2. Kết quả khảo nghiệm thực địa

Kết quả khảo nghiệm thực địa cho thấy các dòng ngô thuần có khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh. Điều này chứng tỏ rằng việc đánh giá dòng ngô thuần là rất cần thiết.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong chọn tạo giống ngô

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc đánh giá đặc điểm nông sinh học của dòng ngô thuần là rất quan trọng trong công tác chọn tạo giống ngô lai. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các dòng ngô mới có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.

5.1. Tương lai của dòng ngô thuần trong sản xuất

Dòng ngô thuần sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển giống ngô lai. Việc nghiên cứu và phát triển các dòng mới sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Định hướng nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các dòng ngô có khả năng chống chịu tốt với biến đổi khí hậu và sâu bệnh. Điều này sẽ giúp đảm bảo an ninh lương thực cho đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM MAI THỊ TUYẾT ĐÁNH GIÁ ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC CHÍNH CỦA CÁC DÒNG NGÔ THUẦN PHỤC VỤ CÔNG TÁC CHỌN TẠO GIỐNG NGÔ LAI Chuyên nghành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Văn Hải NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự chỉ dẫn của Thầy hướng dẫn, Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Ngô và sự giúp đỡ của đồng nghiệp trong Bộ môn chọn tạo giống. Kết quả nghiên cứu, số liệu trong luận văn là hoàn toàn trung thực. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về những số liệu đã công bố trong luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Mai Thị Tuyết ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài, tôi luôn nhận được sự quan tâm và giúp đỡ của các cơ quan, thầy cô, bạn bè đồng nghiệp và gia đình. Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS. Lê Văn Hải đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn trân thành tới Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Ngô và tập thể cán bộ Bộ môn Chọn tạo giống ngô đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ trong quá trình thực hiện đề tài.

Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lời cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã luôn động viên, chia sẻ và tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Mai Thị Tuyết iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn. iii Mục lục.

iv Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Cở sở khoa học và tổng quan tài liệu. Vai trò của cây ngô trong nền kinh tế. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình sản xuất và sử dụng giống ngô lai trên thế giới. Tình hình sản xuất và sử dụng giống ngô lai ở Việt Nam. Ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh đến sinh trưởng phát triển cây ngô. Vùng sinh thái thích nghi.

Ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh đến sự sinh trưởng phát triển cây ngô. Dòng thuần, vật liệu tạo dòng thuần, các phương pháp đánh giá dòng thuần. Dòng thuần, ứng dụng trong chọn tạo giống. Vật liệu tạo dòng thuần.

Các phương pháp tạo dòng thuần. Phương pháp đánh giá dòng .15 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mối tương quan giữa năng suất dòng và con lai. Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp bố trí thí nghiệm trên đồng ruộng. Chăm sóc thí nghiệm. Các chỉ tiêu đánh giá, theo dõi. Phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Kết quả đánh giá đặc điểm nông sinh học của 15 dòng ngô. Thời gian sinh trưởng và đặc điểm hình thái của 15 dòng ngô. Khả năng chống chịu với một số sâu bệnh chính và khả năng chống đổ của các dòng ngô nghiên cứu.

Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các dòng ngô. Kết quả khảo sát đánh giá các tổ hợp lai đỉnh trong vụ thu 2015. Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai đỉnh trong vụ Thu 2015. Đặc điểm hình thái của các tổ hợp lai đỉnh.

Ưu thế lai về thời gian sinh trưởng, chiều cao cây giữa dòng bố mẹ và tổ hợp lai. Một số đặc điểm chống chịu của các tổ hợp lai đỉnh. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các tổ hợp lai. ƯTL thực và ƯTL chuẩn về năng suất hạt của các tổ hợp lai đỉnh vụ Thu 2015.

Kết quả đánh giá khả năng kết hợp của 15 dòng ngô thuần bằng phương pháp lai đỉnh. Kết quả khảo nghiệm tác giả. Kết luận và kiến nghị .60 Tài liệu tham khảo .72 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Viết đầy đủ và nghĩa tiêng Việt Bộ NN & PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn CIMMYT Centro Internacional de Mejoramiento de Maiz y Trigo – Trung tâm cải lương ngô và lúa mỳ quốc tế CS Cộng sự CV Coefficients of variation - Hệ số biến động DH Double haploid - Đơn bội kép Đ/c Đối chứng FAOSTAT Food and Agriculture Organization of the United Nations statistics division – Cơ sở dữ liệu thống kê của tổ chức nông nghiệp và lương thực thế giới GMP Global Maize Program – Chương trình ngô toàn cầu HBP Ưu thế lai thực Hs Ưu thế lai chuẩn KNKH Khả năng kết hợp P1000 hạt Khối lượng 1000 hạt RFLP Restric tion Fragment Length Polymorphism – Đa hình chiều dài đoạn cắt giới hạn RAPD Randomly Amplified Polymorphic DNA – Đa hình các đoạn ADN được khuếch đại ngẫu nhiên SSA Simple Sequence Repeats - Sự lặp lại trình tự đơn giản SNP Single Nucleotide Polymorphism – Đa hình nucleotide đơn TB Trung bình TGST Thời gian sinh trưởng THL Tổ hợp lai ƯTL Ưu thế lai USDA United States Department of Agriculture – Bộ Nông nghiệp hoa kỳ vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô thế giới 2005-2014.

Diện tích, năng suất, sản lượng ngô ở Việt Nam từ 1961-2017. Chỉ số đánh giá thời gian sinh trưởng theo thang điểm FAO. Phân nhóm giống ngô theo thời gian sinh trưởng và vùng sinh thái. Danh sách 15 dòng thuần và 2 cây thử tham gia thí nghiệm.

Danh sách các dòng tham gia sơ đồ lai đỉnh. Thời gian sinh trưởng của các dòng ngô thí nghiệm vụ Xuân 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô. Đặc điểm hình thái bông cờ của 15 dòng ngô thí nghiệm vụ Xuân 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô. Đặc điểm hình thái của 15 dòng ngô thí nghiệm vụ Xuân 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô.

Khả năng chống chịu của các dòng ngô vụ Xuân 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô. Hình thái bắp, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của 15 dòng ngô vụ Xuân 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô. Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai đỉnh vụ Thu 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô. Đặc điểm hình thái của các tổ hợp lai đỉnh vụ Thu 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô.

Ưu thế lai về thời gian sinh trưởng và chiều cao cây của dòng bố mẹ và con lai vụ Thu 2015 tại Viện nghiên cứu Ngô. Một số đặc điểm chống chịu của các tổ hợp lai vụ Thu 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô. Hình thái bắp và các yếu tố cấu thành năng suất của các tổ hợp lai vụ Thu 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất các tổ hợp lai vụ Thu 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô.

Ưu thế lai về năng suất hạt của các tổ hợp lai đỉnh vụ Thu 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô. Bảng phân tích phương sai trong thí nghiệm lai đỉnh. 54 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giá trị KNKH chung của các dòng và cây thử trong lai đỉnh.

Phương sai KNKHR về năng suất dòng với cây thử. Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai vụ Xuân 2016 tại Ba Vì- Hà Nội. Đặc điểm hình thái của các tổ hợp lai vụ Xuân 2016 tại Ba Vì – Hà Nội. Các yếu tố cấu thành năng suất của các tổ hợp lai vụ Xuân 2016 tại Ba Vì – Hà Nội.

Các yếu tố cấu thành năng suất của các tổ hợp lai vụ Xuân 2016 tại Ba Vì – Hà Nội. Mức độ nhiễm sâu bệnh hai chính của các tổ hợp lai vụ Xuân 2016 tại Ba Vì – Hà Nội. 59 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Biểu đồ diện tích, năng suất, sản lượng ngô thế giới giai đoạn 2005 - 2014.

Biểu đồ diện tích, năng suất, sản lượng ngô Việt Nam giai đoạn 1961-2017. Năng suất của các dòng ngô tham gia thí nghiệm vụ Xuân 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô. 39 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Mai Thị Tuyết Tên luận văn: Đánh giá đặc điểm nông sinh học chính của các dòng ngô thuần phục vụ công tác chọn tạo giống ngô lai” Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện nông nghiệp Việt Nam Đề tài được thực hiện trong năm 2015 và vụ Xuân 2016. Qua đánh giá đặc điểm nông sinh học chính của 15 dòng ngô thuần được tạo ra bằng phương pháp tự phối và kích tạo đơn bội đã chọn được 2 dòng thuần D8, D9 có nhiều đặc tính nông sinh học tốt và xác định được 2 tổ hợp lai ưu tú ( D8 x D3105M và D9 x TRD9491) có năng suất cao, chống chịu tốt, tương đương với 2 giống đối chứng NK6654 và DK9901.

x LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Name of the author: Mai Thi Tuyet Thesis title: Evaluation the physio-agronomic traits of maize inbred lines oriented to maize hybrid development. Major: Crop Science Code: 60.10 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research have been done during 2015 and spring of 2016. By evaluation of the physio-agronomic traits of 15 maize inbred lines have been selected by conventional method and doubled haploid lines, we found out two maize inbred lines D8 and D9 with the good physio-agronomic traits and two elite maize hybrid variety (D8 x D3105 M and D9 x TRD 9491) with high yield, good tolerance, equivalence to two standar control varieties NK6654 and DK9901. xi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Trên thế giới Ngô (Zea mays L.), lúa mì và lúa nước là ba cây lương thực quan trọng. Năm 2014, Ngô đứng thứ 2 về diện tích sau lúa mì nhưng đứng đầu về năng suất và sản lượng, trong đó diện tích trồng ngô trên toàn thế giới đạt 183,32 triệu ha với năng suất 56,6 tạ/ha và tổng sản lượng đạt 1.