So sánh một số giống ngô lai trung ngày tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ vnua so sánh các giống ngô lai trung ngày tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ, cung cấp thông tin hữu ích cho nông nghiệp.

• Tác giả: Bùi Văn Quý
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thế Hùng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: So sánh một số giống ngô lai trung ngày tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Danh mục các từ, cụm từ viết tắt
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 1.6. Thesis abstract
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Vai trò của cây ngô trong nền kinh tế
• 2.2. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam
• 2.2.3. Tình hình sản xuất ngô ở Phú Thọ
• 2.2.4. Tình hình sản xuất ngô ở huyện Đoan Hùng
• 2.3. Các nghiên cứu về chọn tạo giống ngô lai trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.3.1. Các nghiên cứu về chọn tạo giống ngô lai trên thế giới
• 2.3.2. Các nghiên cứu về chọn tạo giống ngô lai ở Việt Nam
• 2.4. Kết quả khảo nghiệm giống ngô lai
• 2.5. Một số giống ngô được công nhận giai đoạn 2009 – 2013
• 3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Vật liệu nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Thiết kế thí nghiệm
• 3.5.2. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.5.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 4. Kết quả và thảo luận
• 4.1. Điều kiện thời tiết khí hậu
• 4.2. Các giai đoạn sinh trưởng, phát triển
• 4.2.1. Động thái tăng trưởng số lá và số lá cuối cùng
• 4.2.2. Đặc điểm màu sắc và chỉ số diện tích lá
• 4.3. Các chỉ tiêu hình thái cây
• 4.3.1. Chiều cao cây
• 4.3.2. Chiều cao đóng bắp
• 4.4. Một số tính trạng chất lượng
• 4.5. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu
• 4.6. Khả năng chống chịu sâu bệnh và chống đổ
• 4.6.1. Khả năng chống chịu sâu, bệnh của các giống ngô thí nghiệm
• 4.6.2. Khả năng chống đổ của các giống ngô tham gia thí nghiệm
• 4.7. Hiệu quả kinh tế của các giống ngô thí nghiệm
• Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về giống ngô lai trung ngày tại Đoan Hùng Phú Thọ

Giống ngô lai trung ngày đã trở thành một phần quan trọng trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Với điều kiện khí hậu và đất đai thuận lợi, việc nghiên cứu và phát triển các giống ngô lai có năng suất cao là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Nghiên cứu này tập trung vào việc so sánh các giống ngô lai trung ngày nhằm tìm ra những giống phù hợp nhất với điều kiện địa phương.

1.1. Vai trò của giống ngô lai trong sản xuất nông nghiệp

Giống ngô lai đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Chúng không chỉ cung cấp lương thực cho con người mà còn là nguồn thức ăn chính cho chăn nuôi. Việc áp dụng giống ngô lai đã giúp cải thiện đáng kể hiệu quả kinh tế cho nông dân.

1.2. Tình hình sản xuất ngô tại Đoan Hùng

Đoan Hùng là một huyện có diện tích đất nông nghiệp lớn, với khoảng 2.000 ha trồng ngô hàng năm. Tuy nhiên, năng suất ngô vẫn chưa đạt tiềm năng tối đa do việc sử dụng giống chưa phù hợp. Việc nghiên cứu và so sánh các giống ngô lai trung ngày là cần thiết để cải thiện tình hình này.

II. Thách thức trong việc chọn giống ngô lai tại Đoan Hùng Phú Thọ

Mặc dù có nhiều giống ngô lai được phát triển, nhưng việc chọn lựa giống phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai của Đoan Hùng vẫn gặp nhiều thách thức. Các giống ngắn ngày thường không phát huy được tiềm năng, trong khi các giống dài ngày lại không phù hợp với thời vụ.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất ngô lai

Năng suất ngô lai phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống, điều kiện khí hậu, đất đai và kỹ thuật canh tác. Việc không đồng bộ giữa các yếu tố này có thể dẫn đến năng suất thấp hơn mong đợi.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng kỹ thuật trồng ngô

Nhiều nông dân vẫn chưa áp dụng đúng các kỹ thuật trồng ngô hiện đại, dẫn đến việc không tối ưu hóa được năng suất. Việc thiếu thông tin và kiến thức về giống ngô lai cũng là một trong những nguyên nhân chính.

III. Phương pháp nghiên cứu giống ngô lai trung ngày tại Đoan Hùng

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm so sánh giữa các giống ngô lai trung ngày khác nhau. Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm năng suất, khả năng chống chịu sâu bệnh và chất lượng hạt.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và phương pháp theo dõi

Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 10 giống ngô lai khác nhau. Các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lá và năng suất được ghi nhận và phân tích để đánh giá hiệu quả của từng giống.

3.2. Phân tích số liệu và đánh giá kết quả

Số liệu thu thập từ thí nghiệm sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định sự khác biệt về năng suất và chất lượng giữa các giống ngô lai. Kết quả sẽ giúp đưa ra những khuyến nghị cho nông dân.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Đoan Hùng

Kết quả nghiên cứu cho thấy giống PAC 339 và DK 9955 có năng suất cao nhất và ổn định trong cả hai vụ thử nghiệm. Những giống này không chỉ phù hợp với điều kiện khí hậu mà còn có khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh.

4.1. Năng suất và chất lượng của các giống ngô lai

Giống PAC 339 và DK 9955 cho năng suất lý thuyết đạt 10 tấn/ha, cao hơn so với các giống khác. Chất lượng hạt cũng được đánh giá cao, đáp ứng nhu cầu thị trường.

4.2. Khả năng chống chịu sâu bệnh của giống ngô

Các giống ngô lai được thử nghiệm cho thấy khả năng chống chịu tốt với các loại sâu bệnh phổ biến tại Đoan Hùng, giúp giảm thiểu thiệt hại cho nông dân trong quá trình canh tác.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho giống ngô lai tại Đoan Hùng

Việc nghiên cứu và phát triển giống ngô lai trung ngày tại Đoan Hùng không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp địa phương. Cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến giống để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Đề xuất cho nông dân về giống ngô lai

Nông dân nên ưu tiên sử dụng các giống ngô lai có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt như PAC 339 và DK 9955 để tối ưu hóa sản xuất.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển thêm nhiều giống ngô lai mới, phù hợp với điều kiện khí hậu và nhu cầu thị trường, đồng thời áp dụng các công nghệ mới trong sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ngô giữ vị trí là cây lương thực quan trọng thứ hai tại Việt Nam sau lúa nước, đóng vai trò chiến lược trong việc đảm bảo an ninh lương thực và cung cấp trên 70% nguồn nguyên liệu tinh chế cho ngành công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi. Theo thống kê nông nghiệp quốc gia năm 2014, diện tích gieo trồng ngô cả nước đạt 1.177,5 nghìn ha với năng suất trung bình 44,1 tạ/ha và tổng sản lượng đạt trên 5,18 triệu tấn. Trong đó, vùng Trung du và miền núi phía Bắc là khu vực sản xuất lớn nhất khi chiếm 43,7% tổng diện tích cả nước (tương đương 514,7 nghìn ha), nhưng năng suất thực tế chỉ đạt 36,7 tạ/ha, thấp hơn mức bình quân chung toàn quốc khoảng 16,8%.

Tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ, diện tích đất bãi bồi ven sông màu mỡ rất thuận lợi cho thâm canh cây màu. Năm 2014, diện tích trồng ngô của huyện đạt 1.830,4 ha với năng suất bình quân 48,11 tạ/ha. Mặc dù năng suất đã có sự cải thiện rõ nét so với mức 36,83 tạ/ha của năm 2005, nhưng kết quả này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng đất đai và khí hậu địa phương. Nguyên nhân cốt lõi là cơ cấu bộ giống ngô chưa thực sự tối ưu: các giống ngắn ngày cho năng suất thấp, trong khi các giống dài ngày thường gặp rủi ro thời tiết rét đậm hoặc hạn hán cuối vụ.

Mục tiêu của luận văn thạc sĩ là tiến hành so sánh, đánh giá toàn diện khả năng sinh trưởng, phát triển, tính chống chịu sâu bệnh và các yếu tố cấu thành năng suất của 10 giống ngô lai trung ngày. Nghiên cứu được triển khai trong hai vụ liên tiếp gồm vụ Đông 2014 (tháng 9/2014 đến tháng 1/2015) và vụ Xuân 2015 (tháng 2/2015 đến tháng 6/2015) trên chân đất phù sa bãi ven sông tại xã Phương Trung, huyện Đoan Hùng. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình là tuyển chọn được các giống ngô lai ưu tú có tiềm năng năng suất đạt từ 80 đến 92 tạ/ha, bổ sung kịp thời vào cơ cấu luân canh cây vụ Đông và vụ Xuân, giúp nông dân nâng cao hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích canh tác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết ưu thế lai (Heterosis) trong nông học, khẳng định sự vượt trội của các tổ hợp lai F1 so với dạng bố mẹ về sức sống, tốc độ sinh trưởng và khả năng tích lũy sinh khối. Các giống ngô lai quy ước (lai đơn giữa hai dòng tự phối thuần) được kế thừa các đặc tính nông học ưu tú như độ đồng đều cao về hình thái, vị trí đóng bắp cân đối và khả năng chống chịu điều kiện bất thuận tốt.

Bên cạnh đó, đề tài ứng dụng lý thuyết sinh lý năng suất cây trồng và động thái quang hợp, tập trung vào mối tương quan giữa chỉ số diện tích lá (LAI), thế đứng của bộ lá, khả năng duy trì độ xanh của lá bi và hiệu suất tích lũy chất khô vào hạt sau trỗ. Về mặt phân loại, nghiên cứu dựa theo thang đánh giá thời gian sinh trưởng của FAO và Tiêu chuẩn ngành 10TCN 341:2006. Theo đó, nhóm giống ngô chín trung bình tại miền Bắc có thời gian sinh trưởng dao động từ 105 đến 120 ngày trong vụ Xuân và từ 95 đến 110 ngày trong vụ Thu Đông, với tổng tích nhiệt hữu hiệu yêu cầu từ 2300 đến 2600 độ C. Khung lý thuyết này là cơ sở vững chắc để phân tích 5 chỉ tiêu cấu thành năng suất cốt lõi gồm: số bắp trên cây, chiều dài bắp hữu hiệu, số hàng hạt, khối lượng 1000 hạt (P1000) và tỷ lệ hạt trên bắp.

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm đồng ruộng được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 10 công thức giống tương ứng với 10 giống ngô lai đơn trung ngày: NK 4300, NK 7328, NK 6654, NK 67, PAC 999, PAC 339, DK 9955, P 4199, B 265 và giống đối chứng phổ biến tại địa phương là LVN 61. Thí nghiệm được bố trí với 3 lần nhắc lại, tạo thành tổng cộng 30 ô thí nghiệm. Diện tích mỗi ô là 14 m2 (kích thước 5,0 m x 2,8 m), mật độ gieo trồng đồng đều 70 cm x 25 cm (tương đương khoảng 57.000 cây/ha, mỗi ô chứa 80 cây).

Phương pháp chọn mẫu tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-56: 2011/BNNPTNT về khảo nghiệm giá trị canh tác và giá trị sử dụng của giống ngô. Cỡ mẫu theo dõi định kỳ là 10 cây ngẫu nhiên đại diện trên mỗi ô thí nghiệm, thực hiện đo đếm 10 ngày một lần từ khi mọc mầm đến khi chín sinh lý. Quy trình thâm canh áp dụng thống nhất mức phân bón tính cho 1 ha gồm: 10 tấn phân chuồng hoai mục + 160 kg N + 90 kg P2O5 + 90 kg K2O. Năng suất thực thu được xác định bằng cách thu hoạch toàn bộ diện tích ô thí nghiệm, cân đo khối lượng hạt và quy đổi về độ ẩm tiêu chuẩn 14%. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm IRRISTAT 5.0. Phương pháp phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD ở mức xác suất 0,05) được lựa chọn nhằm loại bỏ các sai số ngẫu nhiên của điều kiện đồng ruộng, đảm bảo tính khách quan và chuẩn xác tuyệt đối khi so sánh giữa các giống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về thời gian sinh trưởng, các giống ngô tham gia thí nghiệm thể hiện tính thích ứng linh hoạt giữa hai mùa vụ. Trong vụ Đông 2014, thời gian sinh trưởng của 10 giống biến động từ 108 đến 113 ngày; trong vụ Xuân 2015 kéo dài từ 117 đến 120 ngày do nền nhiệt độ đầu vụ thấp (trung bình tháng 2 đạt 18,8 độ C). Hai giống PAC 339 và DK 9955 có thời gian sinh trưởng tối ưu nhất (108 ngày trong vụ Đông và 117 ngày trong vụ Xuân), ngắn hơn giống đối chứng LVN 61 từ 1 đến 2 ngày, giúp rút ngắn vòng quay đất và tránh được thời tiết bất thuận cuối vụ.

Thứ hai, về đặc điểm hình thái và chỉ số diện tích lá, PAC 339 và DK 9955 sở hữu dạng cây gọn, chiều cao cây dao động ở mức hợp lý từ 190 đến 208 cm, chiều cao đóng bắp đạt 80 đến 90 cm (chiếm tỷ lệ lý tưởng 42% đến 44% chiều cao thân cây). Bộ lá xanh đậm, chỉ số diện tích lá (LAI) ở thời kỳ trỗ cờ đạt từ 4,2 đến 4,8 m2 lá/m2 đất, cao hơn đối chứng LVN 61 khoảng 8,5%, tạo khả năng quang hợp tối đa để chuyển hóa dinh dưỡng về hạt.

Thứ ba, về năng suất thực thu và các yếu tố cấu thành năng suất, PAC 339 và DK 9955 vượt trội rõ rệt so với các giống còn lại. Tỷ lệ hạt trên bắp của PAC 339 đạt 85,2% và DK 9955 đạt 82,6%. Khối lượng 1000 hạt đạt mức cao từ 315 đến 338 gram. Năng suất thực thu của giống PAC 339 đạt bình quân 88,5 tạ/ha (vụ Đông đạt 85,3 tạ/ha, vụ Xuân đạt 91,7 tạ/ha); giống DK 9955 đạt bình quân 86,8 tạ/ha. Năng suất của hai giống này vượt trội so với giống đối chứng LVN 61 (chỉ đạt 74,2 tạ/ha) từ 17,0% đến 19,3%, với sự sai khác có ý nghĩa thống kê cao ở mức xác suất P dưới 0,05.

Thứ tư, về tính chống chịu và hiệu quả kinh tế, các giống PAC 339, DK 9955 và NK 7328 thể hiện bộ rễ chân kiềng vững chắc với tỷ lệ đổ ngã dưới 2,5% (thấp hơn nhiều so với mức 5,8% của LVN 61). Khả năng kháng bệnh đốm lá lớn và bệnh khô vằn đạt điểm 1 đến 2 (mức hại rất nhẹ), sâu đục thân đục bắp chỉ xuất hiện rải rác dưới 5%. Hạch toán kinh tế cho thấy giống PAC 339 mang lại lợi nhuận thuần cao nhất, đạt trên 34,5 triệu đồng/ha, vượt đối chứng LVN 61 khoảng 15,2 triệu đồng/ha.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về năng suất của PAC 339 và DK 9955 bắt nguồn từ sự kết hợp hài hòa giữa cấu trúc tán lá đứng, khả năng hấp thu bức xạ mặt trời tối ưu và tỷ lệ tích lũy chất khô vào bắp cao. Về mặt trình bày dữ liệu, các kết quả này có thể được trực quan hóa rất sinh động thông qua biểu đồ cột so sánh năng suất thực thu giữa 10 giống ngô trong cả hai vụ, kết hợp với biểu đồ đường mô tả tốc độ tăng trưởng chiều cao cây và động thái ra lá theo từng chu kỳ 10 ngày. Bảng số liệu chi tiết về 5 chỉ số cấu thành năng suất (chiều dài bắp, đường kính bắp, số hàng hạt, P1000 và tỷ lệ hạt) phản ánh rõ nét sự phân hóa sinh học giữa các tổ hợp lai.

Khi so sánh với các khảo nghiệm diện rộng của Cục Trồng trọt giai đoạn 2011-2014 tại các tỉnh phía Bắc, các giống PAC 339 và DK 9955 tiếp tục khẳng định tính ổn định di truyền cao, chống chịu tốt với điều kiện đất bãi ven sông dễ bị biến động ẩm độ. Đây là minh chứng thực tiễn rõ ràng cho thấy tiềm năng thay thế các giống ngô cũ đã thoái hóa bằng các dòng ngô lai thế hệ mới có năng suất cao và phẩm chất hạt thương phẩm tốt hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, phê duyệt đưa hai giống ngô lai PAC 339 và DK 9955 vào cơ cấu bộ giống chủ lực của huyện Đoan Hùng. Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Đoan Hùng cần chủ trì xây dựng kế hoạch mở rộng quy mô diện tích gieo trồng đạt từ 600 đến 800 ha đất bãi bồi ven sông tại các xã Phương Trung, Chí Đám và Phong Phú trong giai đoạn 2016-2018, phấn đấu nâng mức năng suất bình quân toàn huyện lên trên 55 tạ/ha.

Thứ hai, chuẩn hóa và chuyển giao gói quy trình kỹ thuật thâm canh tiên tiến. Trung tâm Khuyến nông tỉnh Phú Thọ cùng Trạm Khuyến nông huyện Đoan Hùng tổ chức 15 đến 20 lớp tập huấn đầu bờ mỗi năm. Nội dung tập huấn tập trung hướng dẫn nông dân gieo trồng đúng mật độ 5,7 vạn cây/ha (khoảng cách 70 cm x 25 cm), áp dụng chuẩn định mức bón phân 160 N + 90 P2O5 + 90 K2O kết hợp 10 tấn phân chuồng, hoàn thành công tác bón lót và bón thúc đúng các giai đoạn sinh trưởng then chốt từ 4-5 lá và 7-9 lá.

Thứ ba, thiết lập mô hình liên kết sản xuất gắn với chuỗi tiêu thụ sản phẩm. Ủy ban nhân dân huyện Đoan Hùng phối hợp cùng các doanh nghiệp chế biến thức ăn gia súc cam kết bao tiêu 100% sản lượng hạt ngô thương phẩm đạt chuẩn ẩm độ 14%, đồng thời tận dụng triệt để nguồn thân lá xanh sau thu hoạch (khoảng 25-30 tấn/ha) để ủ chua làm thức ăn cho đàn bò sữa, bò thịt, gia tăng giá trị kinh tế thêm 15% đến 20%.

Thứ tư, nâng cao năng lực dự tính dự báo và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Trạm Bảo vệ thực vật huyện cần tăng cường điều tra định kỳ, hướng dẫn các hộ nông dân chủ động phát hiện và xử lý sâu đục thân, bệnh đốm lá lớn ở giai đoạn xoắn nõn trước trỗ 15 ngày, giảm tỷ lệ tổn thất năng suất đồng ruộng xuống dưới mức 3%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là cán bộ quản lý nông nghiệp và chuyên viên khuyến nông tại các địa phương. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học thực chứng để các cơ quan chuyên môn định hình quy hoạch vùng sản xuất ngô hàng hóa tập trung, cơ cấu mùa vụ hợp lý cho vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Nhóm thứ hai là các nhà khoa học, chuyên gia chọn tạo giống và kỹ sư nông học. Tài liệu này là nguồn tham khảo giá trị về phương pháp khảo nghiệm giống ngô theo chuẩn QCVN 01-56: 2011/BNNPTNT, cung cấp dữ liệu đối sánh chi tiết về các tính trạng nông sinh học và phản ứng thích nghi của cây ngô trước các biến động tiểu khí hậu.

Nhóm thứ ba là các doanh nghiệp kinh doanh giống cây trồng và vật tư nông nghiệp. Doanh nghiệp có thể khai thác các chỉ số về năng suất, tỷ lệ hạt/bắp và khả năng chống chịu của PAC 339, DK 9955 để xây dựng chiến lược phát triển thị trường hạt giống ngô lai đơn tại các tỉnh trung du miền núi.

Nhóm thứ tư là học viên cao học, sinh viên ngành Khoa học cây trồng, Nông học và Bảo vệ thực vật. Luận văn là tài liệu học thuật mẫu mực trong việc thiết kế thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), phương pháp thu thập mẫu biểu sinh học và ứng dụng công cụ thống kê IRRISTAT 5.0 để xử lý số liệu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao hai giống ngô PAC 339 và DK 9955 lại đạt năng suất vượt trội hơn hẳn giống đối chứng LVN 61? PAC 339 và DK 9955 sở hữu ưu thế lai thế hệ mới với tỷ lệ hạt trên bắp đạt trên 82,6% đến 85,2%, lõi bắp nhỏ, hạt đóng kín múp đầu và khối lượng 1000 hạt đạt trên 315 gram. Cấu trúc bộ lá gọn giúp tăng khả năng quang hợp và chỉ số diện tích lá, đưa năng suất thực thu đạt 86,8 đến 88,5 tạ/ha, cao hơn đối chứng khoảng 17% đến 19%.

Năng suất ngô giữa vụ Xuân và vụ Đông tại huyện Đoan Hùng có sự khác biệt như thế nào? Năng suất ngô vụ Xuân đạt cao hơn vụ Đông từ 5,0 đến 7,5 tạ/ha. Nguyên nhân do vụ Xuân có tổng tích ôn và lượng mưa giai đoạn trỗ cờ kết hạt dồi dào hơn (lượng mưa tháng 5 đạt 291,3 mm), trong khi vụ Đông thời kỳ cuối thường gặp khô hanh, nhiệt độ xuống thấp (tháng 12 đạt 16,2 độ C) làm hạn chế quá trình vào hạt.

Mật độ và khoảng cách gieo trồng nào mang lại hiệu quả cao nhất cho các giống ngô lai trung ngày? Mật độ tối ưu là 5,7 vạn cây/ha với khoảng cách hàng cách hàng 70 cm và cây cách cây 25 cm. Mật độ này đảm bảo cho cây ngô đón nhận đủ ánh sáng mặt trời, thông thoáng đồng ruộng, giảm thiểu tối đa sự cạnh tranh dinh dưỡng và hạn chế sự phát sinh của nấm bệnh hại.

Khả năng chống chịu điều kiện ngoại cảnh bất thuận của các giống ngô trong thí nghiệm ra sao? Các giống PAC 339, DK 9955 có bộ rễ chân kiềng phát triển sâu rộng, giúp cây đứng vững trên đất bãi ven sông với tỷ lệ nghiêng đổ dưới 2,5%. Cả hai giống đều có lá bi bao kín bắp, hạn chế sâu đục bắp (dưới 5%) và kháng tốt bệnh đốm lá lớn (điểm 1 đến 2).

Lợi nhuận kinh tế khi canh tác giống ngô lai PAC 339 tăng thêm bao nhiêu so với giống truyền thống? Khi áp dụng đúng quy trình thâm canh, giống PAC 339 mang lại tổng thu nhập bình quân khoảng 62 triệu đồng/ha mỗi vụ. Sau khi trừ chi phí sản xuất (khoảng 27,5 triệu đồng), lợi nhuận thuần đạt trên 34,5 triệu đồng/ha, tăng thêm từ 12,5 đến 15,2 triệu đồng/ha so với việc trồng giống LVN 61.

Kết luận

• Luận văn đã xác định được 2 giống ngô lai đơn trung ngày triển vọng nhất là PAC 339 và DK 9955 với năng suất thực thu vượt trội, đạt bình quân từ 86,8 đến 88,5 tạ/ha qua hai vụ thử nghiệm.
• PAC 339 và DK 9955 có thời gian sinh trưởng tối ưu (108 ngày trong vụ Đông và 117 ngày trong vụ Xuân), sở hữu bộ rễ khỏe chống đổ ngã tốt và tính kháng cao với sâu bệnh hại chính.
• Thí nghiệm đã chuẩn hóa mật độ gieo trồng 5,7 vạn cây/ha kết hợp công thức bón phân cân đối 160 N + 90 P2O5 + 90 K2O trên đất bãi bồi phù sa ven sông.
• Công trình đóng góp hệ thống số liệu khoa học tin cậy, làm tiền đề vững chắc cho việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại tỉnh Phú Thọ và vùng Trung du miền núi phía Bắc.
• Mô hình giúp gia tăng lợi nhuận thuần từ 12,5 đến 15,2 triệu đồng/ha, góp phần nâng cao đời sống kinh tế cho bà con nông dân.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2016 đến 2020, địa phương cần tiếp tục mở rộng mô hình trình diễn trên các chân đất màu đồi và đất lúa chuyển đổi. Các hợp tác xã và hộ nông dân tại huyện Đoan Hùng nên chủ động liên hệ với Trạm Khuyến nông địa phương để tiếp nhận nguồn giống đạt chuẩn và quy trình kỹ thuật thâm canh đồng bộ nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh tế ngay trong vụ sản xuất tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI VĂN QUÝ SO SÁNH MỘT SỐ GIỐNG NGÔ LAI TRUNG NGÀY TẠI HUYỆN ĐOAN HÙNG, TỈNH PHÚ THỌ Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thế Hùng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Bùi Văn Quý i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc thầy PGS.TS Nguyễn Thế Hùng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Cây lương thực, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Bùi Văn Quý ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

iii Danh mục các từ, cụm từ viết tắt .v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .3 Phần 2 Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học của đề tài. Vai trò của cây ngô trong nền kinh tế. Ngô làm lương thực cho người. Ngô làm thức ăn cho chăn nuôi.

Ngô làm thực phẩm và thuốc chữa bệnh. Ngô dùng cho mục đích khác. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và ở việt nam. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới.

Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam. Tình hình sản xuất ngô ở Phú Thọ. Tình hình sản xuất ngô ở huyện Đoan Hùng. Các nghiên cứu về chọn tạo giống ngô lai trên thế giới và ở việt nam.

Các nghiên cứu về chọn tạo giống ngô lai trên thế giới. Các nghiên cứu về chọn tạo giống ngô lai ở Việt Nam. Kết quả khảo nghiệm giống ngô lai. Một số giống ngô được công nhận giai đoạn 2009 – 2013.

20 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế thí nghiệm.

Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi. Phương pháp phân tích số liệu. 33 Phần 4: Kết quả và thảo luận. Điều kiện thời tiết khí hậu:.

Các giai đoạn sinh trưởng, phát triển. Động thái tăng trưởng số lá và số lá cuối cùng. Đặc điểm màu sắc và chỉ số diện tích lá. Các chỉ tiêu hình thái cây.

Chiều cao cây. Chiều cao đóng bắp. Một số tính trạng chất lượng. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu.

Khả năng chống chịu sâu bệnh và chống đổ. Khả năng chống chịu sâu, bệnh của các giống ngô thí nghiệm. Khả năng chống đổ của các giống ngô tham gia thí nghiệm. Hiệu quả kinh tế của các giống ngô thí nghiệm.

Kết luận và đề nghị. 64 Tài liệu tham khảo. 67 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt CIMMYT: Trung tâm cải tạo giống ngô và lúa mì quốc tế CCC: Chiều cao cây CCĐB: Chiều cao đóng bắp CSDTL: Chỉ số diện tích lá CV: Hệ số biến động CD bắp: Chiều dài bắp ĐK bắp: Đường kính bắp Đ/c: Đối chứng FAO: Tổ chức lương thực và nông nghiệp Liên Hợp Quốc LSD.05: Sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức 0,5 NSLT: Năng suất lý thuyết NSTT: Năng suất thực thu NXB: Nhà xuất bản P1000 : Khối lượng 1000 hạt P: Xác suất QPM: Ngô chất lượng Protein RCBD: Khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh TAMNET: Mạng lưới khảo nghiệm ngô Châu Á TB: Trung bình TGST: Thời gian sinh trưởng v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Sản xuất ngô trên thế giới giai đoạn 1961 - 2014.

Sản xuất ngô của một số nước trên thế giới năm 2014. Dự báo nhu cầu ngô thế giới đến năm 2020. Sản xuất ngô ở Việt Nam giai đoạn (1995 - 2014). Tình hình sản xuất ngô của các vùng và cả nước năm 2014.

Tình hình sản xuất ngô tại Phú Thọ giai đoạn 2005 - 2014. Tình hình sản xuất ngô tại Đoan Hùng giai đoạn 2005 - 2014. Danh sách các giống ngô công nhận chính thức từ 2009 – 2013. Chỉ số đánh giá thời gian sinh trưởng theo thang điểm FAO.

Lượng nhiệt của một số nhóm ngô trên các vĩ độ khác nhau. Phân nhóm giống dựa theo các bộ phận của cây ngô. Phân nhóm giống ngô theo thời gian sinh trưởng. Thí nghiệm tiến hành 10 giống ngô lai có thời gian sinh trưởng trung ngày.

Diễn biến một số yếu tố khí hậu vụ Đông năm 2014. Diễn biến một số yếu tố khí hậu vụ Xuân năm 2015. Thời gian sinh trưởng của các giống ngô thí nghiệm. Động thái tăng trưởng số lá.

Đặc điểm màu sắc lá và chỉ số diện tích lá. Động thái tăng trưởng chiều cao và chiều cao cuối cùng của các giống ngô thí nghiệm. Các chỉ tiêu hình thái cây của các giống ngô thí nghiệm. Một số tính trạng chất lượng của các giống ngô thí nghiệm .9 Các chỉ tiêu bắp của các giống ngô thí nghiệm.

Các yếu tố cấu thành năng suất của các giống ngô thí nghiệm. Năng suất của các giống ngô thí nghiệm. Khả năng chống chịu sâu hại chính trên các giống thí nghiệm. Khả năng chống chịu bệnh hại chính trên các giống thí nghiệm.

Khả năng chống đổ của các giống tham gia thí nghiệm. Hạch toán kinh tế cho các giống ngô lai thí nghiệm. 62 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Diễn biến một số yếu tố khí hậu vụ Đông năm 2014.

Diễn biến một số yếu tố khí hậu vụ xuân năm 2015. Động thái tăng trưởng số lá vụ đông 2014. Động thái tăng trưởng số lá vụ xuân 2015. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các giống vụ Đông 2014.

Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các giống vụ xuân 2015. Biểu đồ về năng suất lý thuyết của các giống ngô trong thí nghiệm. Biểu đồ về năng suất thực thu của các giống ngô trong thí nghiệm .56 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Văn Quý Tên Luận văn: “So sánh một số giống ngô lai trung ngày tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ”. Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Lựa chọn được một số giống ngô lai trung ngày có năng suất cao thích ứng với điều kiện mùa vụ, đất đai, khí hậu của huyện Đoan Hùng - tỉnh Phú Thọ để giới thiệu cho sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu: Thí nghiệm tiến hành so sánh một số giống ngô lai trung ngày và được triển khai thực hiện tại xã Phương Trung, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú thọ. Thí nghiệm được thực hiện trong 2 vụ: vụ Đông năm 2014 và vụ Xuân năm 2015. Thí nghiệm được thực hiện ngoài đồng ruộng, đất bố trí thí nghiệm là đất bãi ven sông, diện tích đất trồng ngô phổ biến trên địa bàn huyện. Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, gồm 10 công thức, 3 lần nhắc lại, mỗi giống là 1 công thức.Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi thí nghiệm được áp dụng theo theo Quy chuẩn quốc gia về khảo nghiệm giá trị canh tác và giá trị sử dụng giống ngô (QCVN01-56: 2011/BNNPTNT).

Kết quả chính và thảo luận: Kết quả thí nghiệm cho thấy năng suất của 2 giống PAC 339 và DK 9955 là cao nhất và ổn định trong cả 2 vụ. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Bui Van Quy Thesis title: “Comparison of mid day corn hybrids in Doan Hung District, Phu Tho Province”. Major: Crop Science Code: 60.10 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture Research Objectives: Choices are a number of medium-day corn hybrids with high yield adapt to seasonal conditions, land and climate of Doan Hung district - Phu Tho province to introduce production. Materials and Methods: Conducted experiments comparing some mid day corn hybrids and be implemented in Phuong Trung Doan Hung District, Phu Tho Province.

The experiment was performed in two seasons: Winter 2014 and Spring 2015. The experiment was carried out in the field, laboratory layout soil is alluvial soil. Corn planted area of common land in the district. The experiment was arranged in randomized complete block, consisting of ten formula, repeated three times, each seed is one formula.

Main findings and conclusions: The result of the experiment show that yield of 2 hybrids PAC 339 and PAC 9955 are highest and stable on both of 2 seasons. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Khi nói về thành công của việc ứng dụng hiện tượng ưu thế lai trong sản xuất nông nghiệp đầu tiên phải nói tới ngô lai. Ngô lai được coi là một thành tựu khoa học nông nghiệp của thế kỷ XX, việc ứng dụng đưa các giống ngô lai vào sản xuất đã mang lại nhiều thành quả to lớn cho sản xuất nông nghiệp trên thế giới trong đó có Việt Nam.