Đặt vấn đề Đối với mỗi quốc gia, đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là bộ phận hợp thành quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân bố và tổ chức các hoạt động kinh tế - xã hội, an ninh và quốc phòng. Sử dụng hợp lý, có hiệu quả tài nguyên đất đai là mối quan tâm hàng đầu trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Trong quá trình phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất đảm bảo đất đai được sử dụng hợp pháp, đúng mục đích và góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, phục vụ cho lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế - xã hội là một quá trình tất yếu. Phổ Yên là thị xã có địa hình đồi thấp và đồng bằng của tỉnh Thái Nguyên, trung tâm thị xã cách thành phố Thái Nguyên 26 km về phía Nam và cách trung tâm thủ đô Hà Nội 55 km về phía Bắc theo Quốc lộ 3 đang trên đà thu hút mạnh mẽ đầu tư trong và ngoài nước hình thành nhiều khu công nghiệp mới do đó nhu cầu sử dụng đất của thị xã ngày càng tăng.
Chính vì vậy, việc đánh giá công tác quản lý đất đai nói chung, công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn thị xã nói riêng để thấy được những thuận lợi, khó khăn và tìm ra các nguyên nhân để từ đó đề ra các giải pháp khắc phục làm tăng hiệu quả trong quá trình sử dụng đất là rất cần thiết. Xuất phát từ những yêu cầu đó, được sự nhất trí của ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên và sự hướng dẫn của cô giáo ThS. Vương Vân Huyền em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2013 - 2015”. Mục tiêu của nghiên cứu 1.
Mục tiêu tổng quát Đánh giá công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất trên địa bàn thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2013 – 2015 một cách khách quan trung thực để tìm ra những vai trò, hiệu quả của công tác đồng thời tìm ra những hạn chế để tìm cách khắc phục trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu và nắm được các quy định của Nhà nước, của các cấp, các ngành và địa phương về công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất. - Đánh giá một cách chính xác công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn thị xã Phổ Yên từ khi thực hiện Luật đất đai 2013. - Tìm ra hiệu quả của công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất đã đạt được trên địa bàn.
- Đề xuất hướng giải quyết để khắc phục mặt yếu kém phù hợp với điều kiện của địa phương, phát huy những mặt đã đạt được để công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất đạt hiệu quả cao nhất. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Tìm hiểu và nắm vững các kiến thức về luật đất đai nói chung, công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất nói riêng. - Giúp sinh viên gắn lí thuyết với thực tiễn để củng cố thêm bài học trên lớp. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập số liệu và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình làm đề tài.2 Ý nghĩa trong thực tiễn - Nắm được tình hình giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất của thị xã.
- Tìm ra những mặt đạt được và những hạn chế của công tác quản lý nhà nước về đất đai, công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất của thị xã từ đó đưa ra cách khắc phục khó khăn trong thời gian tới. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Các nội dung của công tác quản lý nhà nước về đất đai Luật đất đai năm 2013 có 14 chương với 212 điều, tăng 07 chương và 66 điều so với Luật đất đai năm 2003 - Nội dung quản lý của Nhà nước về đất đai theo Luật đất đai 2013 1.
Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện văn bản đó. Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính, lập bản đồ hành chính. Khảo sát, đo đạc, lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất; điều tra, đánh giá tài nguyên đất; điều tra xây dựng giá đất. Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Quản lý việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất. Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. Thống kê, kiểm kê đất đai.
Xây dựng hệ thống thông tin đất đai. Quản lý tài chính về đất đai và giá đất. Quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất. Thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi, đánh giá việc chấp hành quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai.
Phổ biến, giáo dục pháp luật về đất đai. Giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý và sử dụng đất đai. Quản lý hoạt động dịch vụ về đất đai(Luật Đất đai, 2013) [12]. n 4 Như vậy, Luật đất đai 2013 ra đời hoàn thiện hơn Luật đất đai 2003: bỏ nội dung quản lý và phát triển quyền sử dụng đất trong thị trường bất động sản; thêm 3 nội dung: Phổ biến giáo dục pháp luật đất đai; xây dựng hệ thống thông tin đất đai; quản lý việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất.
Cơ sở lí luận của đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia thuộc sở hữu của toàn dân, do nhà nước đại diện chủ sở hữu. Vì vậy, để thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu của mình đối với đất đai, Nhà nước quản lí đất đai theo quy hoạch và pháp luật. Nhà nước người chủ sở hữu nhưng không trực tiếp sử dụng mà chuyển giao đất và quyền sử dụng đất cho các chủ sử dụng để khai thác các thuộc tính có lợi từ đất. Như vậy, các đối tượng trực tiếp sử dụng đất muốn có đất để sử dụng phải được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất do nhận chuyển quyền sử dụng đất hoặc do đã sử dụng đất trước khi có quy định của Nhà nước về giao đất, cho thuê đất.Vì thế “Giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất” là những nội dung quan trọng trong công tác quản lí Nhà nước về đất đai.
- Luật Đất đai 1987 nội dung này được quy định là “giao đất, thu hồi đất” - Luật Đất đai 1993 quyền sử dụng đất được Nhà nước thừa nhận có giá trị và người sử dụng đất được chuyển quyền sử dụng dưới các hình thức khác nhau, nội dung này được bổ sung thêm ý “cho thuê đất” thành “giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất”; đến lần sửa đổi, bổ sung 2001 bổ sung thêm ý “chuyển mục đích sử dụng đất” - Luật Đất đai 2003 và Luật đất đai 2013 nội dung này được hoàn thiện thành “Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất” Luâ ̣t đấ t đai năm 2013 về giao đất , cho thuê đấ t có những điểm đổi mới căn bản sau đây: - Quy đinh ̣ thu hẹp các trường hợp đư ợc Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, giao đất không thu tiền sử dụng đất chuyển sang thuê đất nhằm sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả; n 5 - Thiết lập sự bình đẳng hơn trong việc tiếp cận đất đai giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài; nhà đầu tư trong nước và nước ngoài đề u được áp dụng hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất để để thực hiện dự án đầu tư nhà ở để bán hoặc để bán kết hợp cho thuê; - Quy định cu ̣ thể điều kiện được Nhà nước giao đất , cho thuê đất để thực hiê ̣n dự án đầ u tư. Cơ sở khoa học Tại Điều 3 Luật Đất đai 2013 quy định: “Nhà nước giao đất là việc Nhà nước ban hành quyết định giao đất để trao quyền sử dụng đất cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất” “Nhà nước cho thuê đất là việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất thông qua hợp đồng cho thuê quyền sử dụng đất” “Thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai”(Luật Đất đai, 2013) [12]. Hoạt động giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất có một vai trò hết sức quan trọng và đây là một trong những hoạt động nắm chắc tình hình về đất đai. Chính vì vậy thông qua hoạt động này chúng ta sẽ xác định và biết được về thông tin của từng thửa đất và là cơ sở để quản lý các thông tin về đất đai trong hệ thống hồ sơ địa chính với đầy đủ về các thông tin tự nhiên, kinh tế - xã hội của từng thửa đất.
Căn cứ pháp lý của công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất 2.