ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên sẵn có mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Nó có vai trò quan trọng trong đời sống, mọi hoạt động kinh tế - xã hội của con người. Đất đai là nguồn tài nguyên hữu hạn, không thể tái tạo được, là nguồn tài nguyên có hạn về số lượng, có vị trí cố định trong không gian, không thể di chuyển theo ý muốn chủ quan của con người, đối với mỗi quốc gia thì xét về mặt diện tích thì nó bị giới hạn bởi đường biên giới giữa các quốc gia, nó là vấn đề liên quan đến tình hình ổn định chính trị, kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia.
Đất đai tư liệu sản xuất đặc biệt, đất vừa là đối tượng vừa là công cụ lao động, ý thức được tầm quan trọng của loại tài nguyên vô cùng quý giá này, các quốc gia trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng để quản lý chặt chẽ và sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai này thì Nhà nước ta đã sớm ban hành và hoàn thiện các văn bản luật về đất đai: như các Luật Đất đai năm 1987, 1993 Luật sửa đổi bổ sung năm 1998, 2001 cùng với các văn bản pháp Luật có liên quan đang từng bước đi vào thực tế và mới đây nhất là Luật Đất đai năm 2003. Và chuyển QSDĐ là một trong những quyền lợi cơ bản của người sử dụng đất đã được quy định. Chuyển QSDĐ là một hoạt động diễn ra thường xuyên từ xưa tới nay và tồn tại dưới nhiều hình thức đa dạng. Tuy nhiên chỉ đến Luật đất đai năm 1993 chuyển QSDĐ mới được quy định một cách có hệ thống và các hình thức chuyển quyền cũng như các trình tự, thủ tục thực hiện chúng.
Trong quá trình thực hiện và sửa đổi bổ sung Luật Đất đai 2003 ra đời hoàn thiện hơn và khắc phục những tồn tại của Luật đất đai năm 1993 những vấn đề về chuyển QSDĐ được quy định chặt chẽ và cụ thể về số hình thức chuyển quyền cũng như nhiều vấn đề liên quan khác. Việc quy định các hình thức chuyển quyền là cơ sở pháp lý vững chắc nhằm đơn giản hoá các thủ tục hành chính trong quản lý đất đai, đảm bảo cho việc thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của nhà nước cũng như của chủ sử dụng, góp phần phân phối và phân phối lại đất đai trong cả nước. Huyện Đình Lâp là một huyện miền núi, nằm ở vị trí phía Đông Nam của tỉnh Lạng Sơn. Là đầu mối quan trọng trong giao lưu với các huyện trong tỉnh và giao lưu giữa Lạng Sơn với các tỉnh Bắc Bộ, đó là một trong những điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội, thương mại, du lịch của huyện trên địa n 2 bàn.
Tuy huyện có xuất phát điểm kinh tế tương đối thấp, chủ yếu là kinh tế nông - lâm nghiệp, nhưng trong những năm qua, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước, huyện Đình Lập đã có nhiều khởi sắc, bộ mặt đô thị ngày càng đổi mới, có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế đúng hướng. Nhờ đó các hoạt động thương mại dịch vụ phát triển ngày càng sôi động, đem lại cho huyện nguồn thu cơ bản, đưa Đình Lập từ một huyện nghèo trở thành một trong những huyện khá của tỉnh Lạng Sơn. Sự phát triển đó đã kéo theo những vấn đề liên quan trực tiếp đến đất đai và trong những năm trở lại đây việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của Nhà nước đại diện chủ sở hữu và chủ sử dụng đất trong quản lý và sử dụng đất đai đã đạt nhiều thành tích đáng kể, tuy nhiên song với đó vẫn gặp nhiều khó khăn, những tồn tại nhất định trong quá trình thực hiện Luật Đất đai: như nhu cầu về cấp GCNQSD đất, tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất,… đem lại nhiều thách thức cho công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung và công tác thực hiện các quyền của các chủ thể sử dụng đất nói riêng. Do đó, để thấy được những mặt tồn tại và yếu kém trong công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung và trong việc đảm bảo quyền lợi cũng như nghĩa vụ của Nhà nước và chủ sử dụng trong quản lý và sử dụng đất đai, ta cần phải đánh giá một cách khách quan những kết quả đã đạt được, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm nhằm quản lý và sử dụng đất đai một cách hiệu quả nhất.
Xuất phát từ thực tiến, tầm quan trọng của những vấn đề trên, được sự nhất trí của Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm, ban chủ nhiệm khoa Tài nguyên và Môi trường, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác chuyển quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Cường Lợi, huyện Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn 2011 - 2013”. Mục đích của đề tài - Đánh giá thực trạng công tác chuyển quyền sử dụng đất tại xã Cường Lợi, huyện Đình Lập trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2013 - Nhằm đưa ra những thành tựu đạt được và những hạn chế còn tồn tại trong công tác chuyển quyền sử dụng đất tại cơ sở và đề xuất hướng giải quyết những tồn tại đó. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá được kết quả của từng hình thức chuyển quyền được thực hiện tại địa phương nhằm đưa ra những mặt tích cực và những tồn tại khi thực hiện từng hình thức chuyển quyền. Từ đó đề ra những giải pháp cụ thể nhằm khắc phục những hạn chế trong công tác chuyển quyền sử dụng.
n 3 - Tìm hiểu được mức độ quan tâm và mức độ đánh giá của người dân về kết quả chuyển quyền sử dụng đất tại xã. - Số liệu thu thập được phải đẩy đủ, khách quan, chính xác và trung thực. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp sinh viên vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tế. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Việc đánh giá kết quả chuyển quyền sử dụng đất sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về công tác quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương, từ đó có thể đưa ra nhưng giải pháp khả thi để giải quyết những khó khăn và hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đất đai trong thời gian tiếp.
- Nắm chắc được quy định của Nhà nước, của ngành và địa phương đối với công tác chuyển quyền sử dụng đất để vận dụng vào thực tế của địa phương. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở pháp lý của đề tài 2.
Một số văn bản pháp quy của Nhà nước quy định về việc chuyển quyền sử dụng đất - Hiến pháp 1992; - Luật Đất đai 2003; - Bộ luật Dân Sự 2005; - Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật đất đai 2003; - Thông tư 23/2006/TT-BTC của Bộ tài chính về việc hướng dẫn xác định tiền sử dụng đất, tiền nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã trả có nguồn gốc ngân sách Nhà nước theo quy định của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Đất đai; - Thông tư 20/2011/TTLT-BTP-BTNMT ngày 18 tháng 11 năm 2011 của Bộ tư pháp và Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc hướng dẫn đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất; - Thông tư liên tịch 03/2006/TTLT-BTP-BTNMT của Bộ tư pháp và Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc sửa đổi, bổ sung một số quy định của Thông tư liên tịch số 05/2005/TTLT-BTP-BTNMT ngày 16/6/2005 của Bộ tư pháp và Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc đăng ký thế chấp, bảo lãnh bằng QSDĐ, tài sản gắn liền với đất; - Thông tư liên tịch 04/2006/TTLT-BTP-BTNMT ngày 13/6/2006 của Bộ tư pháp và Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện quyền của người sử dụng đất; - Thông tư 01/2005/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi Trường về việc hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật đất đai 2003; - Thông tư 29/2004/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi Trường về việc hướng dẫn lập, chỉnh lý, quản lý hồ sơ địa chính; - Thông tư số 117/2004/TT-BTC ngày 01 tháng 11 năm 2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 198/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất; n 5 - Quyết định số 93/2007/TTCP ngày 22/6/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành quy chế thực hiện theo cơ chế “ Một cửa liên thông” tại cơ quan hành chính nhà nước tại địa phương. Các văn bản pháp quy của tỉnh Lạng Sơn, huyện Đình Lập quy định về việc chuyển quyền sử dụng đất - Quyết định số 07/QĐ-UBND ngày 21/3/2008 của Chủ tịch UBND tỉnh về việc quy định diện tích tách thửa đối với từng loại đất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; - Quyết định số 1155/QĐ-UBND ngày 25/6/2009 của Chủ tịch UBND tỉnh về việc quy định thẩm quyền ban hành quyết định về việc thực hiện cơ chế một cửa, cơ chế liên thông tại các cơ quan hành chính nhà nước tỉnh Lang Sơn; - Công văn hướng dẫn số 901/HD-STNMT ngày 27/11/2009 của sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lạng Sơn về thủ tục, trình tự thực hiện cơ chế một cửa đối với lĩnh vực đất đai; - Quyết định số 520/QĐ-UBND ngày 06/4/2011 của Chủ tịch UBND huyện Đình Lập ban hành quy định về thủ tục, trình tự thự hiện cơ chế một cửa đối với lĩnh vực đất đai. Cơ sở lý luận của đề tài Việc chuyển QSDĐ là cơ sở cho việc thay đổi quan hệ pháp luật đất đai. Trong quá trình sử dụng đất đai từ trước tới nay luôn có sự biến động do chuyển QSDĐ.
Mặc dù, trong Luật Đất đai năm 1987 Nhà nước đã quy định một phạm vi hạn hẹp trong việc chuyển QSDĐ như chỉ quy định cho phép chuyển quyền sử dụng đối với đất nông nghiệp, còn khả năng chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp và thừa kế các loại đất khác hầu như bị cấm đoán. Nhưng thực tế các quyền này diễn ra rất sôi động và trốn tránh sự quản lý của Nhà nước. Đến Luật Đất đai năm 1993 Nhà nước đã ghi nhận sự thay đổi mối quan hệ đất đai toàn diện.