Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên hữu hạn, có vị trí cố định và đóng vai trò nền tảng đối với sự tồn tại, phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Dưới tác động của tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự gia tăng dân số, nhu cầu khai thác quỹ đất ngày càng mở rộng, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai nhằm đảm bảo việc sử dụng tiết kiệm, khoa học và đúng pháp luật. Trong hệ thống các nội dung quản lý nhà nước, công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất có ý nghĩa cốt lõi: đây là thủ tục hành chính - pháp lý xác lập đầy đủ quyền, nghĩa vụ hợp pháp của người sử dụng đất, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu chuẩn xác để chính quyền kiểm soát, điều tiết biến động đất đai.
Phường Tân Long là một đơn vị hành chính thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, có diện tích tự nhiên 226,61 ha với dân số năm 2015 đạt 7.434 người. Địa bàn phường giữ vị trí cửa ngõ giao thông kết nối liên vùng nhờ tuyến Quốc lộ 3 và tuyến đường sắt Hà Nội - Thái Nguyên chạy qua. Trong giai đoạn 2014 - 2016, phường bước vào thời kỳ đô thị hóa với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ sang thương mại, dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp và xây dựng. Đi kèm với sự phát triển này là áp lực gia tăng về nhu cầu đất ở, đất sản xuất kinh doanh và đất xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Dù chính quyền cơ sở đã có nhiều nỗ lực thực thi Luật Đất đai, công tác đăng ký và cấp giấy chứng nhận trên địa bàn vẫn bộc lộ nhiều khó khăn, tồn tại, hồ sơ tồn đọng và vướng mắc về mặt thủ tục. Trước bối cảnh thực tiễn đó, tác giả Mạc Kiều Chang đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Địa chính môi trường nhằm đánh giá toàn diện bức tranh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường Tân Long.
Khóa luận xác định các mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu cụ thể như sau:
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên khung khổ pháp luật đất đai của Việt Nam, trọng tâm là Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2014). Tác giả đã trích dẫn và phân tích Điều 22 của Luật Đất đai 2013 quy định 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai, trong đó khẳng định công tác đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là một trụ cột căn bản.
Văn bản nghiên cứu đã hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật trực tiếp điều chỉnh hoạt động đăng ký, cấp giấy chứng nhận và quản lý hồ sơ địa chính:
- Văn bản luật và nghị quyết Quốc hội: Luật Đất đai năm 2013; Nghị quyết số 755/2003/NQ-UBTVQH11 ngày 02/04/2005 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Nghị quyết số 1037/2006/NQ-UBTVQH11 ngày 27/07/2006 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
- Các Nghị định của Chính phủ: Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP về giá đất; Nghị định số 45/2014/NĐ-CP về thu tiền sử dụng đất; Nghị định số 46/2014/NĐ-CP về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Các Thông tư hướng dẫn: Thông tư số 23/2014/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; Thông tư số 24/2014/TT-BTNMT về hồ sơ địa chính; Thông tư số 25/2014/TT-BTNMT về bản đồ địa chính; Thông tư số 76/2014/TT-BTC và Thông tư số 77/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn về thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.
Tác giả làm rõ các quy chuẩn kỹ thuật: hồ sơ địa chính gồm bản đồ địa chính, sổ địa chính, sổ mục kê đất đai, sổ theo dõi biến động đất đai (dưới dạng giấy và cơ sở dữ liệu số); quy chuẩn phôi Giấy chứng nhận do Bộ Tài nguyên và Môi trường phát hành thống nhất toàn quốc (tờ 04 trang in hoa văn trống đồng màu hồng cánh sen, kích thước 190mm x 265mm cùng trang bổ sung); nguyên tắc cấp giấy chứng nhận theo từng thửa đất quy định tại Điều 98; thẩm quyền cấp giấy chứng nhận phân cấp theo Điều 105; điều kiện cấp, các trường hợp được miễn, giảm tiền sử dụng đất cũng như các trường hợp không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận.
Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp các nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp:
- Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Tác giả xây dựng bộ câu hỏi khảo sát, tiến hành điều tra, phỏng vấn trực tiếp 2 nhóm đối tượng trên địa bàn phường Tân Long: (1) Nhóm cán bộ quản lý gồm 5 cán bộ UBND phường phụ trách lĩnh vực đất đai và 5 tổ trưởng dân phố; (2) Nhóm người sử dụng đất gồm các hộ dân đã thực hiện thủ tục đăng ký, xin cấp giấy chứng nhận trong giai đoạn nghiên cứu (phỏng vấn tại mỗi tổ 5 người, tổng số mẫu khảo sát đạt từ 30 người trở lên).
- Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo kinh tế - xã hội, báo cáo tổng kết dân số, số liệu kiểm kê đất đai định kỳ năm 2010 và năm 2015, hồ sơ địa chính lưu trữ tại UBND phường Tân Long và Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Thái Nguyên; các chỉ thị, quyết định quản lý của UBND tỉnh Thái Nguyên và UBND thành phố Thái Nguyên (như Quyết định số 1597/2005/QĐ-UB).
- Phương pháp thống kê, tổng hợp và xử lý số liệu: Dùng để phân loại, phân nhóm dữ liệu thu thập, lập bảng tổng hợp số liệu diện tích đất đai, số lượng hồ sơ địa chính qua các năm, từ đó tính toán tỷ lệ phần trăm cơ cấu và tỷ lệ hoàn thành hồ sơ.
- Phương pháp phân tích, so sánh: Đánh giá tiến độ cấp giấy chứng nhận qua từng năm (2014, 2015, 2016), đối chiếu hiệu quả thực hiện giữa 20 tổ dân phố trên địa bàn, làm rõ sự biến động giữa các nhóm đất và xác định nguyên nhân của các tồn tại, vướng mắc.
Nội dung chính theo từng chương
Phần 1: Mở đầu
Phần mở đầu tập trung nêu bật tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của tài nguyên đất đai và áp lực gia tăng dân số, công nghiệp hóa tại phường Tân Long. Tác giả xác định 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, 6 yêu cầu kỹ thuật và nghiệp vụ đối với sinh viên thực hiện, đồng thời làm rõ ý nghĩa của đề tài: củng cố năng lực nghiên cứu khoa học, gắn lý thuyết vào thực tiễn quản lý địa phương, cung cấp số liệu thực tế làm cơ sở đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai cho chính quyền địa phương.
Phần 2: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu
Chương này tổng kết cơ sở lý luận quản lý nhà nước về đất đai tại Việt Nam, phân tích 15 nội dung quản lý theo Luật Đất đai 2013 và hệ thống hóa toàn bộ các văn bản thi hành luật (Nghị định 43, 44, 45, 46, 47/2014/NĐ-CP và các Thông tư 23, 24, 25/2014/TT-BTNMT). Tác giả phân tích chi tiết quy định về hồ sơ địa chính, cấu trúc phôi giấy chứng nhận 4 trang và trang bổ sung, nguyên tắc cấp giấy chứng nhận tại Điều 98, thẩm quyền cấp giấy chứng nhận tại Điều 105, các trường hợp được cấp và không được cấp giấy chứng nhận, thành phần bộ hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân.
Phần tổng quan cung cấp số liệu thực trạng cấp giấy chứng nhận trên quy mô toàn quốc đến ngày 31/12/2011: đất sản xuất nông nghiệp cả nước cấp được 13.392.895 giấy với diện tích 7.413.504 ha (đạt 81,3% diện tích cần cấp); đất lâm nghiệp cấp được 1.085.952 giấy với 7.739.894 ha (đạt 59,2%); đất nuôi trồng thủy sản cấp được 641.065 giấy với 478.000 ha (đạt 68,73%); đất ở đô thị đạt 56,9%; đất ở nông thôn đạt 75%; đất chuyên dùng đạt 38%; đất cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đạt 17%. Tại thành phố Thái Nguyên, tổng diện tích tự nhiên là 18.970,56 ha (trong đó đất nông nghiệp chiếm 65,84%, đất phi nông nghiệp chiếm 32,17%, đất chưa sử dụng chiếm 1,99%). Tính đến năm 2010, thành phố đã cấp 27.482 giấy chứng nhận cho 80.998 hộ gia đình, cá nhân và 629 tổ chức; thực hiện cấp đổi 11.417 giấy chứng nhận theo Quyết định số 1597/2005/QĐ-UB, đính chính 282 trường hợp và chuyển mục đích sử dụng cho 433 trường hợp.
Phần 3: Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu
Tác giả cụ thể hóa đối tượng nghiên cứu là thực trạng công tác đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường Tân Long giai đoạn 2014 - 2016; phạm vi không gian gói gọn trên địa bàn phường. Nội dung nghiên cứu bao quát 4 phần việc: (1) Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; (2) Đánh giá tình hình quản lý và hiện trạng sử dụng đất; (3) Phân tích kết quả cấp giấy chứng nhận theo loại đất và thời gian; (4) Nhận diện thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp. Tác giả thiết kế quy trình điều tra số liệu sơ cấp với 2 nhóm bảng hỏi (10 phiếu cho cán bộ, tổ trưởng và từ 30 phiếu trở lên cho người sử dụng đất), kết hợp các kỹ thuật thu thập dữ liệu thứ cấp, phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích và so sánh số liệu quản lý đất đai.
Phần 4: Kết quả nghiên cứu
Phần kết quả nghiên cứu là nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn diện các mặt thực trạng tại phường Tân Long:
- Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội: Phường có diện tích tự nhiên 226,61 ha, tiếp giáp xã Sơn Cẩm (huyện Phú Lương), xã Phúc Hà và phường Quan Triều (thành phố Thái Nguyên). Địa hình đồi núi xen kẽ ruộng trũng, cao độ nền xây dựng từ 26m - 27m, cao độ tự nhiên thấp nhất 20m - 21m, cao nhất 50m - 60m. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm 22 - 23°C, lượng mưa trung bình 2.007 mm/năm (mùa mưa chiếm 85%), nguồn nước mặt do lưu vực sông Công (diện tích lưu vực F = 951 km2) và mạng lưới sông Cầu phụ trách; mực nước ngầm nằm sâu 23 - 25m. Năm 2015, phường có 7.434 nhân khẩu, 2.017 hộ (1.441 hộ phi nông nghiệp, 576 hộ nông nghiệp); mật độ dân số 3.275 người/km2; tỷ lệ tăng tự nhiên 0,8%; thu nhập bình quân 18 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 11,3% (174 hộ năm 2010) xuống còn 4,04% (65 hộ năm 2015). Giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp năm 2015 đạt trên 40 tỷ đồng.
- Hiện trạng sử dụng đất năm 2015: Tổng diện tích 226,61 ha được phân thành 3 nhóm đất chính:
- Đất nông nghiệp: 116,42 ha (chiếm 51,37%), gồm đất sản xuất nông nghiệp 82,79 ha (đất lúa nước 12,59 ha, đất trồng cây hàng năm khác 17,64 ha, đất trồng cây lâu năm 51,66 ha), đất lâm nghiệp 28,56 ha (100% rừng sản xuất), đất nuôi trồng thủy sản 5,07 ha.
- Đất phi nông nghiệp: 102,69 ha (chiếm 45,32%), gồm đất ở đô thị 35,40 ha (chiếm 15,62% diện tích tự nhiên, bình quân 49,56 m2/người); đất phát triển hạ tầng 40,39 ha (trong đó giao thông 32,65 ha, thủy lợi 3,01 ha, năng lượng 1,84 ha, giáo dục 1,93 ha, y tế 0,05 ha, văn hóa 0,33 ha, thể thao 0,21 ha, chợ 0,37 ha); đất cơ sở sản xuất kinh doanh 7,46 ha; đất sông suối mặt nước 14,22 ha; đất nghĩa trang 1,72 ha; đất quốc phòng, an ninh 0,55 ha; đất di tích, tôn giáo 0,16 ha.
- Đất chưa sử dụng: 7,50 ha (chiếm 3,31%), gồm đất bằng 0,42 ha và đất đồi núi chưa sử dụng 7,08 ha.
- Công tác quản lý đất đai của chính quyền phường: Phường quản lý 7 mốc địa giới hành chính cố định; đã hoàn thành lập bản đồ địa chính dạng số tỷ lệ 1/500 và 1/1000; hoàn thành kiểm kê đất đai định kỳ 5 năm (theo Chỉ thị 28/2004/CT-TTg); lập quy hoạch sử dụng đất chi tiết đến năm 2015 và đang triển khai quy hoạch đến năm 2020. Mạng lưới điện thắp sáng đạt 100% (1.596 hộ).
- Đánh giá kết quả cấp giấy chứng nhận giai đoạn 2014 - 2016: Toàn phường có 20 tổ dân phố. Qua 3 năm, tổng số lượt hộ nộp hồ sơ đăng ký là 79 hộ, số hộ được cấp giấy chứng nhận là 61 hộ, đạt tỷ lệ chung 77,22%. Năm 2014 đăng ký 18 hộ, cấp 16 hộ (đạt 88,89%); năm 2015 đăng ký 32 hộ, cấp 23 hộ (đạt 71,87%); năm 2016 đăng ký 29 hộ, cấp 22 hộ (đạt 75,87%). Kết quả thực hiện có sự chênh lệch lớn giữa các tổ dân phố (nhiều tổ đạt 100%, nhưng có tổ như Tổ 14 năm 2015 và Tổ 7 năm 2016 chỉ đạt 33,33%). Tác giả phân tích các yếu tố cản trở: nguồn gốc đất phức tạp, tranh chấp ranh giới, đất vướng quy hoạch, vi phạm chuyển mục đích trái phép và việc thực hiện nghĩa vụ tài chính chậm trễ.
Phần 5: Kết luận và kiến nghị
Chương tổng kết khẳng định việc thực hiện Luật Đất đai 2013 tại phường Tân Long đã đi vào nền nếp, tỷ lệ cấp giấy chứng nhận bình quân đạt trên 70% mỗi năm. Tác giả kiến nghị UBND thành phố Thái Nguyên, Phòng Tài nguyên và Môi trường cùng UBND phường Tân Long đẩy mạnh cải cách thủ tục một cửa liên thông, rút ngắn thời gian thẩm định, tăng cường giải quyết dứt điểm các vướng mắc pháp lý về nguồn gốc đất và đẩy mạnh tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ địa chính cấp phường.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã lượng hóa chi tiết hiện trạng sử dụng đất và hồ sơ quản lý đất đai trên địa bàn phường Tân Long thông qua các bảng số liệu trích xuất từ văn bản:
Hiện trạng sử dụng các loại đất phường Tân Long năm 2015
| STT |
Loại đất |
Mã đất |
Diện tích (ha) |
Cơ cấu (%) |
| I |
Đất nông nghiệp |
NNP |
116,42 |
51,37 |
| 1 |
Đất trồng cây hàng năm |
CHN |
31,13 |
13,74 |
| - |
Trong đó: Đất trồng lúa nước |
LUA |
12,59 |
5,56 |
| - |
Đất trồng cây hàng năm khác |
HNK |
17,64 |
7,78 |
| 2 |
Đất trồng cây lâu năm |
CLN |
51,66 |
22,80 |
| 3 |
Đất rừng sản xuất (Lâm nghiệp) |
RSX |
28,56 |
12,60 |
| 4 |
Đất nuôi trồng thủy sản |
NTS |
5,07 |
2,24 |
| II |
Đất phi nông nghiệp |
PNN |
102,69 |
45,32 |
| 1 |
Đất ở đô thị |
OTC |
35,40 |
15,62 |
| 2 |
Đất phát triển hạ tầng |
DHT |
40,39 |
17,82 |
| - |
Trong đó: Đất giao thông |
DGT |
32,65 |
14,41 |
| - |
Đất thủy lợi |
DTL |
3,01 |
1,33 |
| - |
Đất năng lượng, giáo dục, y tế, văn hóa, TT, chợ |
- |
4,73 |
2,08 |
| 3 |
Đất cơ sở sản xuất kinh doanh, VLXD |
SKC/SKX |
8,63 |
3,81 |
| 4 |
Đất trụ sở cơ quan, an ninh, quốc phòng |
CTS/CQA |
2,09 |
0,92 |
| 5 |
Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng |
SON/SMN |
14,22 |
6,28 |
| 6 |
Đất nghĩa trang, tôn giáo, di tích, phi nông nghiệp khác |
- |
1,96 |
0,87 |
| III |
Đất chưa sử dụng |
CSD |
7,50 |
3,31 |
| - |
Tổng diện tích tự nhiên |
- |
226,61 |
100,00 |
(Nguồn: Số liệu kiểm kê đất đai năm 2015 - UBND phường Tân Long)
Tổng hợp kết quả đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phường Tân Long giai đoạn 2014 - 2016
| Năm |
Số hộ đăng ký (hộ) |
Số GCN được cấp (hộ) |
Tỷ lệ được cấp (%) |
Số hộ chưa được cấp (hộ) |
| 2014 |
18 |
16 |
88,89 |
02 |
| 2015 |
32 |
23 |
71,87 |
09 |
| 2016 |
29 |
22 |
75,87 |
07 |
| Tổng cộng |
79 |
61 |
77,22 |
18 |
(Nguồn: Trích dẫn tổng hợp từ Bảng 4.6 của khóa luận)
Phân tích số liệu Bảng 4.6 cho thấy tiến độ cấp giấy chứng nhận có sự phân hóa đáng kể theo từng tổ:
- Năm 2014: Có 7 tổ phát sinh hồ sơ, trong đó 5 tổ đạt tỷ lệ cấp 100% gồm Tổ 2 (3/3 hộ), Tổ 9 (2/2 hộ), Tổ 11 (3/3 hộ), Tổ 16 (1/1 hộ), Tổ 17 (1/1 hộ), Tổ 20 (1/1 hộ). Tổ 1 đạt 75% (3/4 hộ), Tổ 5 đạt 66,67% (2/3 hộ).
- Năm 2015: Có 10 tổ phát sinh hồ sơ với 32 hộ đăng ký. Các tổ đạt 100% gồm Tổ 1 (2/2 hộ), Tổ 4 (2/2 hộ), Tổ 11 (2/2 hộ), Tổ 13 (3/3 hộ), Tổ 15 (2/2 hộ), Tổ 19 (3/3 hộ). Ngược lại, Tổ 14 đạt tỷ lệ rất thấp là 33,33% (chỉ cấp được 2/6 hộ); Tổ 3 và Tổ 10 đạt 50% (cấp được 1/2 và 2/4 hộ); Tổ 7 và Tổ 17 đạt 66,67% (2/3 hộ).
- Năm 2016: Có 9 tổ phát sinh hồ sơ với 29 hộ đăng ký. Các tổ đạt 100% gồm Tổ 3 (2/2 hộ), Tổ 8 (2/2 hộ), Tổ 10 (1/1 hộ), Tổ 12 (2/2 hộ), Tổ 18 (1/1 hộ). Tổ 13 đạt 83,33% (5/6 hộ); Tổ 2 đạt 75% (3/4 hộ); Tổ 15 đạt 66,67% (2/3 hộ); Tổ 6 đạt 60% (3/5 hộ); Tổ 7 đạt thấp nhất với 33,33% (1/3 hộ).
Các giải pháp và đề xuất của tác giả:
- Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Đẩy mạnh tuyên truyền các điều khoản của Luật Đất đai 2013 và các Nghị định hướng dẫn thi hành trên hệ thống truyền thanh của phường; công khai minh bạch trình tự, thủ tục, mức thu lệ phí, tiền sử dụng đất tại trụ sở UBND phường để nhân dân hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ.
- Cải cách thủ tục hành chính: Triển khai hiệu quả mô hình "một cửa liên thông", thực hiện nghiêm quy định trả lời và xử lý hồ sơ trong thời hạn 5 ngày tại cấp xã, phường; tăng cường phối hợp giữa cán bộ địa chính phường với Văn phòng Đăng ký đất đai và Chi cục Thuế để tháo gỡ điểm nghẽn thẩm định nghĩa vụ tài chính.
- Xử lý tồn đọng pháp lý đất đai: Rà soát, phân loại dứt điểm các trường hợp không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận (đất lấn chiếm, xây dựng trái phép, đất nằm trong quy hoạch các công trình hạ tầng kỹ thuật hoặc dự án treo); phối hợp chặt chẽ với các tổ trưởng dân phố hòa giải tranh chấp ranh giới ngay từ cơ sở.
- Đào tạo cán bộ chuyên môn: Nâng cao trình độ nghiệp vụ, cập nhật công nghệ tin học địa chính cho cán bộ quản lý đất đai cấp phường để quản lý, chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính dạng số đồng bộ.
Đóng góp của khóa luận:
Công trình đã cung cấp tập hợp dữ liệu thực nghiệm chi tiết về hiện trạng cơ cấu đất đai năm 2015 và số liệu hồ sơ cấp giấy chứng nhận theo từng tổ dân phố trong giai đoạn 2014 - 2016 trên địa bàn phường Tân Long. Báo cáo làm rõ sự chuyển tiếp thực thi chính sách khi Luật Đất đai 2013 đi vào đời sống ở cấp cơ sở, phản ánh trung thực mức độ giải quyết hồ sơ hành chính và xác định cụ thể các rào cản kỹ thuật - pháp lý tại địa phương.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Giá trị tham khảo
Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:
- Sinh viên và học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa chính môi trường, Quản lý tài nguyên, Luật đất đai khi thực hiện các đồ án, khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập tốt nghiệp về quản lý nhà nước cấp cơ sở.
- Cán bộ địa chính - xây dựng tại UBND các xã, phường, thị trấn; cán bộ chuyên môn tại Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai cấp quận/huyện tham khảo phương pháp rà soát hồ sơ, phân tích tồn đọng cấp giấy chứng nhận theo phân vùng tổ dân phố.
- Phần có giá trị tham khảo chuyên sâu: Hệ thống bảng số liệu kiểm kê hiện trạng sử dụng đất phân chia 3 cấp (Bảng 4.3, 4.4, 4.5) và Bảng 4.6 thống kê chi tiết biến động đăng ký và tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cụ thể qua 20 tổ dân phố trong 3 năm liên tiếp.
Câu hỏi thường gặp
1. Tổng diện tích tự nhiên và cơ cấu các nhóm đất chính của phường Tân Long năm 2015 được ghi nhận như thế nào?
Theo số liệu kiểm kê năm 2015 do UBND phường Tân Long công bố, tổng diện tích tự nhiên của phường là 226,61 ha. Cơ cấu sử dụng đất được phân bổ thành 3 nhóm:
- Đất nông nghiệp: 116,42 ha, chiếm tỷ lệ lớn nhất với 51,37% (trong đó đất trồng cây lâu năm là 51,66 ha; đất trồng cây hàng năm là 31,13 ha với 12,59 ha lúa nước; đất rừng sản xuất là 28,56 ha; đất nuôi trồng thủy sản là 5,07 ha).
- Đất phi nông nghiệp: 102,69 ha, chiếm 45,32% (trong đó đất phát triển hạ tầng là 40,39 ha; đất ở đô thị là 35,40 ha, chiếm 15,62% tổng diện tích tự nhiên; đất sông suối là 14,22 ha; đất cơ sở sản xuất kinh doanh là 7,46 ha).
- Đất chưa sử dụng: 7,50 ha, chiếm 3,31% (gồm 0,42 ha đất bằng và 7,08 ha đất đồi núi chưa sử dụng).
2. Kết quả cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn phường Tân Long biến động ra sao qua các năm 2014, 2015 và 2016?
Trong giai đoạn 2014 - 2016, toàn phường tiếp nhận 79 lượt hộ đăng ký xin cấp giấy chứng nhận và đã cấp thành công cho 61 hộ, đạt tỷ lệ chung 77,22%. Kết quả từng năm cụ thể như sau:
- Năm 2014: Có 18 hộ đăng ký, cấp được cho 16 hộ, đạt tỷ lệ cao nhất là 88,89% (2 hộ chưa cấp).
- Năm 2015: Có 32 hộ đăng ký, cấp được cho 23 hộ, đạt tỷ lệ 71,87% (9 hộ chưa cấp).
- Năm 2016: Có 29 hộ đăng ký, cấp được cho 22 hộ, đạt tỷ lệ 75,87% (7 hộ chưa cấp).
3. Những tổ dân phố nào có tỷ lệ cấp giấy chứng nhận đạt mức thấp nhất trong giai đoạn nghiên cứu và nguyên nhân là gì?
Tỷ lệ cấp giấy chứng nhận thấp nhất được ghi nhận tại:
- Tổ 14 (năm 2015): Chỉ đạt 33,33% (đăng ký 6 hộ, cấp được 2 hộ, tồn đọng 4 hộ).
- Tổ 7 (năm 2016): Chỉ đạt 33,33% (đăng ký 3 hộ, cấp được 1 hộ, tồn đọng 2 hộ).
- Tổ 3 và Tổ 10 (năm 2015): Cùng đạt mức 50% (Tổ 3 cấp được 1/2 hộ; Tổ 10 cấp được 2/4 hộ).
- Tổ 6 (năm 2016): Đạt 60% (đăng ký 5 hộ, cấp được 3 hộ).
Nguyên nhân được xác định do hồ sơ địa chính của các thửa đất này có sự sai lệch ranh giới giữa bản đồ đo đạc với hiện trạng, đất vướng tranh chấp lối đi chung hoặc chuyển mục đích sử dụng chưa phù hợp với quy hoạch chi tiết.
4. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu điều tra sơ cấp như thế nào để phục vụ công tác đánh giá?
Tác giả đã lập phiếu điều tra và phỏng vấn trực tiếp 2 nhóm đối tượng trên địa bàn phường Tân Long:
- Nhóm cán bộ chuyên môn: 10 người, bao gồm 5 cán bộ thuộc UBND phường Tân Long có liên quan trực tiếp đến công tác địa chính và cấp giấy chứng nhận, cùng 5 tổ trưởng đại diện các tổ dân phố.
- Nhóm người sử dụng đất: Phỏng vấn tại các tổ dân phố với chỉ tiêu 5 người/tổ thuộc diện có nộp hồ sơ đăng ký cấp giấy chứng nhận trong giai đoạn 2014 - 2016, tổng số người được phỏng vấn đạt từ 30 người trở lên.
5. Hồ sơ địa chính theo quy định tại Thông tư 24/2014/TT-BTNMT được tác giả hệ thống hóa bao gồm những tài liệu gì?
Căn cứ Thông tư số 24/2014/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường, khóa luận hệ thống hóa hồ sơ địa chính bao gồm 4 tài liệu cơ bản: Bản đồ địa chính, Sổ địa chính, Sổ mục kê đất đai và Sổ theo dõi biến động đất đai. Hồ sơ được lưu trữ và vận hành dưới 2 dạng là hồ sơ dạng giấy và hồ sơ dạng số (cơ sở dữ liệu địa chính điện tử).
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Mạc Kiều Chang đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở pháp lý và đánh giá thực trạng công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường Tân Long giai đoạn 2014 - 2016 với 61/79 hồ sơ đăng ký được cấp giấy chứng nhận (đạt tỷ lệ 77,22%). Công trình phản ánh chi tiết hiện trạng sử dụng 226,61 ha đất tự nhiên, nhận diện rõ những bất cập về hồ sơ đất đai và sự phân hóa tiến độ cấp giấy giữa 20 tổ dân phố trong thời kỳ đầu thi hành Luật Đất đai năm 2013. Các giải pháp đề xuất về cải cách thủ tục một cửa liên thông, thanh tra xử lý đất lấn chiếm và nâng cao năng lực cán bộ chuyên môn mang tính bám sát thực tiễn cơ sở, cung cấp dữ liệu tham khảo giá trị cho công tác quản lý địa chính tại địa phương.
