ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày nay, cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, chăm sóc sức khỏe là một mục tiêu quan trọng hàng đầu của mỗi cá nhân, gia đình và xã hội. Sức khỏe là vốn quý của mỗi con người cũng như toàn xã hội, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân là góp phần vào xây dựng nguồn nhân lực có chất lượng cho đất nước, có vai trò quan trọng trong thời kỳ hội nhập quốc tế mạnh mẽ của đất nước trên mọi lĩnh vực. Đây là nhiệm vụ chính của ngành Y tế từ cấp Trung Ương đến các cơ sở. Trong chu trình sử dụng thuốc gồm bốn bước: chẩn đoán, kê đơn, cấp phát và tuân thủ của người bệnh thì cấp phát và tuân thủ điều trị ít được chú trọng.
Các biện pháp thúc đẩy và cải thiện việc sử dụng thuốc hợp lý thường chỉ tập trung vào việc đảm bảo kê đơn hợp lý mà bỏ qua quá trình cấp phát và việc sử dụng thuốc của bệnh nhân, vì vậy có thể dẫn đến việc điều trị kém hiệu quả, gây lãng phí không nhỏ cho xã hội [12]. Cấp phát thuốc là một khâu có quy trình rõ ràng, đơn giản nên thường ít được chú trọng hơn so với các khâu còn lại nhưng trên thực tế các sai sót trong quá trình cấp phát xảy ra với tỷ lệ không nhỏ. Sai sót trong cấp phát thuốc bao gồm các trường hợp phát không đúng thuốc, đúng liều, đúng số lượng hay nghiêm trọng hơn là không đúng bệnh nhân, đóng gói không đảm bảo, không tư vấn đầy đủ cho bệnh nhân các thông tin cần thiết khi sử dụng [23]. Hoạt động cấp phát thuốc là một bộ phận của dịch vụ y tế, đóng góp vào sự hài lòng chung cho người bệnh.
Cấp phát thuốc ngoại trú là một nhiệm vụ của dịch vụ dược, chất lượng cấp phát thuốc tác động đến việc tuân thủ điều trị, và hiệu quả điều trị của bệnh nhân ngoại trú. Cấp phát thuốc không chỉ đơn thuần là cấp phát thuốc đến tay người bệnh mà còn phải kiểm tra tính hợp lý, an toàn cũng như tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc cho người bệnh. Người cấp phát không cung cấp đủ thông tin cần thiết về thuốc cho người bệnh, người bệnh kém hiểu biết về hướng dẫn sử dụng, lợi ích hay nguy cơ của thuốc được kê là một rào cản đối với việc tuân thủ điều trị. Việc không tuân thủ điều trị có thể dẫn tới sai sót trong quá trình sử dụng thuốc, dẫn đến nguy cơ có hại cho sức khỏe như tăng tỷ lệ nhập viện và tử vong, đặc biệt là ở trẻ em và người cao tuổi.
Do đó, việc thường xuyên theo dõi, đánh giá định kỳ việc cấp phát thuốc cũng như hiểu biết của bệnh nhân về thuốc sau khi được cấp giúp xác định vấn đề tồn tại cụ thể trong sử dụng thuốc, thúc đẩy sử dụng thuốc hợp lý và cung cấp cho các nhà hoạch định chính sách những thông tin hữu ích trong việc xem xét chính sách liên quan [17]. Chính vì vậy việc xác định nguyên nhân tồn tại trong quy trình cấp phát thuốc để đảm bảo sự hài lòng của người bệnh là rất cần thiết tại bệnh viện và rất được lãnh đạo bệnh viện quan tâm. Hơn nữa Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á – TP.Hồ Chí Minh chưa có đề tài nào nghiên cứu vấn đề này. Do đó việc tiến hành nghiên cứu về vấn đề này là rất cần thiết.
Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á – TP.Hồ Chí Minh là bệnh viện đa khoa tư nhân hàng ngày bệnh viện tiếp nhận tới hơn 1.200 lượt khám chữa bệnh ngoại trú. Câu hỏi đặt ra là việc thực hiện quy trình cấp phát thuốc bảo hiểm y tế ngoại trú tại khoa Dược Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á như thế nào? Nguyên nhân nào ảnh hưởng đến hoạt động cấp phát thuốc bảo hiểm y tế ngoại trú tại khoa Dược Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á. Để trả lời câu hỏi này, tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá thực trạng cấp phát thuốc Bảo hiểm y tế ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á – TP.Hồ Chí Minh năm 2023” với hai mục tiêu sau: - Phân tích việc thực hiện cấp phát thuốc Bảo hiểm y tế ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á – TP.Hồ Chí Minh năm 2023. - Xác định nguyên nhân những tồn tại trong việc thực hiện cấp phát thuốc Bảo hiểm y tế ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á – TP.Hồ Chí Minh năm 2023.
Từ đó đưa ra các kiến nghị và đề xuất để góp phần nâng cao chất lượng cấp phát thuốc ngoại trú tại bệnh viện. Cấp phát thuốc trong bệnh viện và các phương pháp đánh giá cấp phát thuốc 1. Cấp phát thuốc ngoại trú trong bệnh viện • Khái niệm. Cấp phát thuốc là quá trình chuẩn bị và đưa thuốc tới người bệnh (NB) theo đơn đã được bác sĩ chỉ định trước đó.
Đây được xem là bước trung gian để phân phối thuốc theo chỉ định của bác sĩ đến tay người bệnh. Người bệnh được chẩn đoán đúng, kê đơn hợp lý nhưng nếu quá trình cấp phát thực hiện không đầy đủ hay xảy ra sai sót thì đều dẫn đến giảm hiệu quả điều trị và khiến nỗ lực thực hiện các khâu trước đó trở nên vô nghĩa. Việc cấp phát đúng người bệnh, đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng đường dùng, đúng thời gian và tư vấn sử dụng hợp lý còn góp phần quan trọng tăng tuân thủ điều trị của người bệnh [1].1 Chu trình sử dụng thuốc 3 Cấp phát thuốc phải đảm bảo thực hiện chính xác các bước trong quy trình, điều này giúp ngăn ngừa, giảm thiểu các sai sót có thể xảy ra. Thuật ngữ quy trình cấp phát bao gồm tất cả hoạt động liên quan bắt đầu từ việc tiếp nhận đơn đến khi cấp phát thuốc cho bệnh nhân.
Việc xây dựng và sử dụng một quy trình cấp phát chuẩn sẽ giúp cải thiện, nâng cao hiệu quả công việc. Cấp phát thuốc là quá trình chuẩn bị và đưa thuốc cho bệnh nhân trên cơ sở đơn thuốc của người đó, bao gồm các giai đoạn như kiểm tra đơn thuốc, lấy thuốc và ghi nhãn, cấp phát và hướng dẫn sử dụng. Bộ phận cấp phát thuốc có mặt ở tất cả các cơ sở bán lẻ thuốc, phòng khám, trung tâm y tế, bệnh viện. Đây là một quy trình quan trọng trong chu trình sử dụng thuốc vì nếu xảy ra sai sót hay thực hiện không đầy đủ đều có thể dẫn đến những tác động không nhỏ đối với sức khỏe của người bệnh.
Quy trình cấp phát thuốc tốt cần phải đảm bảo bệnh nhân được nhận đúng thuốc, đủ số lượng, đúng liều có chất lượng tốt, với sự hướng dẫn chi tiết, rõ ràng và có bao bì đảm bảo được điều kiện bảo quản của thuốc. Để thực hiện tốt cấp phát thuốc có thể thực hiện một số biện pháp như cập nhật danh mục thuốc sử dụng trong bệnh viện, thực hiện kiểm duyệt đơn thuốc, chuẩn bị thuốc với đơn vị thuốc đơn liều, dùng các hộp đựng thuốc để kiểm soát lượng thuốc cấp phát, hướng dẫn tư vấn sử dụng thuốc cho bệnh nhân, và dán nhãn thuốc [10]. Dán nhãn thuốc là rất cần thiết đối với người bệnh, kể cả khi người bệnh không biết chữ có thể nhờ người khác đọc hộ. Đặc biệt khi người bệnh điều trị ngoại trú, nhãn thuốc có thể cung cấp những thông tin về thuốc và liều dùng [1].
Trong những trường hợp cấp phát thuốc ngoại trú, sau khi bệnh nhân được cấp phát thuốc, người bệnh sẽ tự sử dụng thuốc dựa trên hướng dẫn đã ghi trên đơn thuốc, tờ hướng dẫn sử dụng thuốc và hướng dẫn của người kê đơn, nhân viên cấp phát thuốc [6]. Quá trình trình này không có sự theo dõi của nhân viên y tế do đó việc sử dụng thuốc trong 4 điều trị ngoại trú có hiệu quả hay không, phụ thuộc một phần vào sự hướng dẫn sử dụng của cán bộ y tế và sự hiểu biết cách dùng cũng như tuân thủ điều trị của bệnh nhân. • Quy trình cấp phát thuốc ngoại trú tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Năm 2018 bệnh viện đã ban hành quy trình cấp phát thuốc tại quầy cấp phát thuốc ngoại trú. Tuy nhiên trong thực trình thực hiện quy trình còn một số tồn tại mà người thực hiện chưa thực hiện nghiêm túc, ngoài ra công tác giám sát hoạt động cấp phát chưa được chặt chẽ dẫn đến những tồn tại bất cấp vẫn xảy ra.1 Quy trình cấp phát thuốc ngoại trú tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Người thực Các bước thực Nội dung TT hiện hiện Nhân viên NB được hướng dẫn lấy STT lĩnh thuốc 1 Tiếp hướng dẫn nhận đơn thông qua việc quét mã vạch trên toa thuốc - Kiểm tra sự hợp lý về số lượng thuốc, Đơn thời gian dùng và có trùng lặp thuốc không hợp lệ không trường hợp bệnh nhân khám nhiều phòng khám.
Kiểm - Tên thuốc, nồng độ/hàm lượng, dạng Nhân viên tra dùng, đối tượng dùng. 2 duyệt - Phiếu đầy đủ chữ ký, rõ ràng, không duyệt phiếu đơn tẩy xóa thuốc - Duyệt xác nhận phiếu hợp lệ. Đơn hợp - Trường hợp không hợp lệ trả lại và lệ yêu cầu làm lại 5 - Đối với các thuốc không còn bao bì tiếp xúc trực tiếp, phải cho thuốc và nhãn phụ vào bao kín khí. Soạn thuốc - Soạn thuốc xong, quét mã vạch thông Nhân viên báo NB đã có thuốc theo 3 cấp phát đơn - Ký xác nhận vào đơn thuốc đã soạn, thuốc chuyển đến bộ phận kiểm lại và cấp cho bệnh nhân - Soạn thuốc theo nguyên tắc FIFO/FEFO - Gọi STT của NB trên phần mềm đến lĩnh thuốc - Kiểm tra tính hợp lệ của đơn, kiểm tra thuốc đã soạn với đơn thuốc và phần mềm xuất thuốc - Thông báo cho NB tiền đồng chi trả (nếu có) - Tuân thủ nguyên tắc “3 kiểm tra”, “3 4 đối chiếu” - Việc kiểm đếm phải được thực hiện Nhân viên cấp Phát ngay và cùng với bệnh nhân.
phát thuốc thuốc cho - Cấp thuốc cho NB, hướng dẫn sử BN dụng, đề nghị NB ký xác nhận trên đơn thuốc và tờ thanh toán bảo hiểm (BV01) - Xuất thuốc ra khỏi kho ngay khi NB lĩnh xong và gọi NB kế tiếp. Thủ kho - Lưu đơn thuốc và tờ BV01 5 Thống kê Lưu hồ sơ 6 Bước 1: Tiếp nhận đơn thuốc BN được hướng dẫn lấy STT lĩnh thuốc thông qua việc quét mã vạch trên toa. Nhân viên cấp phát in phiếu soạn thuốc theo đúng thứ tự. Bước 2: Kiểm tra chi tiết, duyệt đơn thuốc - Kiểm tra sự hợp lý về số lượng thuốc, thời gian dùng và có trùng lặp thuốc không trường hợp bệnh nhân khám nhiều phòng khám.
- Tên thuốc, nồng độ/hàm lượng, dạng dùng, đối tượng dùng.