Luận văn thạc sĩ hus đánh giá biểu hiện của các gen liên quan tới con đường tín hiệu jak stat ở bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan có nhiễm virus viêm gan b

Luận văn thạc sĩ đánh giá biểu hiện gen liên quan đến tín hiệu jak stat ở bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan nhiễm virus viêm gan B.

• Tác giả: Trần Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Văn Tổng
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh học Thực nghiệm
• Đề tài: Đánh Giá Biểu Hiện Của Các Gen Liên Quan Tới Con Đường Tín Hiệu Jak/Stat Ở Bệnh Nhân Ung Thư Biểu Mô Tế Bào Gan Nhiễm Virus Viêm Gan B
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Virus viêm gan B và ung thư gan
• 1.1. Tình hình nhiễm hepatitis B virus trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.2. Con đường nhân lên của virus
• 1.3. HBV và đáp ứng miễn dịch của cơ thể
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Lựa chọn đối tượng, thu thập và bảo quản mẫu nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng nghiên cứu
• 2.4. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 2.5. Dụng cụ, trang thiết bị và hóa chất nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp và kỹ thuật sử dụng
• 2.6.1. Phương pháp tách chiết RNA
• 2.6.2. Quang phổ hấp thụ đo nồng độ RNA
• 2.6.3. Kỹ thuật xác định biểu hiện gen bằng phương pháp QuantiGene Plex
• 2.6.4. Phân tích kết quả
• 3. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm tuổi và giới
• 3.3. Đặc điểm cận lâm sàng
• 3.4. Mức độ biểu hiện các gen nghiên cứu
• 3.5. Mức độ biểu hiện, tương quan biểu hiện giữa mô LCU và mô U của nhóm gen tín hiệu
• 3.6. Mức độ biểu hiện, tương quan biểu hiện giữa mô LCU và mô U của nhóm gen JAK/STAT
• 3.7. Mức độ biểu hiện, tương quan biểu hiện giữa mô LCU và mô U của nhóm gen đích chức năng
• 3.8. Mức độ biểu hiện, tương quan biểu hiện giữa mô LCU và mô U của nhóm gen điều hòa
• 3.9. Tương quan biểu hiện các gen nghiên cứu với chỉ số lâm sàng và cận lâm sàng
• 3.10. Tương quan tỷ lệ biểu hiện các gen với chỉ số mô bệnh học
• 3.11. Tương quan tỷ lệ biểu hiện các gen với chỉ số cận lâm sàng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá biểu hiện gen JAK STAT ở bệnh nhân ung thư gan

Đánh giá biểu hiện gen JAK/STAT là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong việc hiểu rõ cơ chế bệnh sinh của ung thư gan, đặc biệt là ở những bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B. Con đường tín hiệu JAK/STAT đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa các quá trình sinh học như tăng trưởng tế bào, phân chia và phản ứng miễn dịch. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm sáng tỏ mối liên hệ giữa biểu hiện gen JAK/STAT và sự phát triển của ung thư gan.

1.1. Định nghĩa và vai trò của con đường JAK STAT

Con đường JAK/STAT là một hệ thống truyền tín hiệu quan trọng trong tế bào, giúp điều hòa các phản ứng miễn dịch và tăng trưởng tế bào. Khi các cytokine hoặc interferon gắn vào thụ thể, chúng kích hoạt các protein JAK, dẫn đến phosphoryl hóa và hoạt hóa các protein STAT. Các protein này sau đó di chuyển vào nhân tế bào để điều chỉnh biểu hiện gen.

1.2. Tình hình ung thư gan và virus viêm gan B tại Việt Nam

Ung thư gan là một trong những loại ung thư phổ biến nhất tại Việt Nam, với tỷ lệ mắc cao do nhiễm virus viêm gan B. Theo thống kê, khoảng 10-20% dân số Việt Nam có kháng nguyên bề mặt HBV, dẫn đến nguy cơ cao mắc ung thư gan. Việc hiểu rõ mối liên hệ giữa virus HBV và con đường JAK/STAT có thể giúp phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu biểu hiện gen JAK STAT

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về con đường JAK/STAT, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc đánh giá chính xác biểu hiện gen này ở bệnh nhân ung thư gan. Các yếu tố như sự đa dạng di truyền, mức độ nhiễm virus và phản ứng miễn dịch của cơ thể có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Việc xác định các yếu tố này là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về cơ chế bệnh sinh.

2.1. Những khó khăn trong việc thu thập mẫu và dữ liệu

Việc thu thập mẫu mô từ bệnh nhân ung thư gan gặp nhiều khó khăn do tính chất xâm lấn của quy trình. Ngoài ra, việc thu thập dữ liệu lâm sàng và cận lâm sàng cũng cần phải được thực hiện một cách chính xác để đảm bảo tính chính xác của nghiên cứu.

2.2. Tác động của virus viêm gan B đến biểu hiện gen

Virus viêm gan B có thể gây ra những thay đổi trong biểu hiện gen JAK/STAT, làm tăng nguy cơ phát triển ung thư gan. Nghiên cứu cần phải xem xét mối liên hệ này để có thể đưa ra các giải pháp điều trị hiệu quả hơn cho bệnh nhân.

III. Phương pháp nghiên cứu đánh giá biểu hiện gen JAK STAT

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp hiện đại để đánh giá biểu hiện gen JAK/STAT ở bệnh nhân ung thư gan nhiễm virus viêm gan B. Các phương pháp như tách chiết RNA, phân tích biểu hiện gen bằng kỹ thuật QuantiGene Plex sẽ được áp dụng để đảm bảo độ chính xác và tin cậy của kết quả.

3.1. Kỹ thuật tách chiết RNA và phân tích biểu hiện gen

Kỹ thuật tách chiết RNA sẽ được thực hiện để thu nhận RNA từ mẫu mô gan. Sau đó, phương pháp QuantiGene Plex sẽ được sử dụng để xác định mức độ biểu hiện của các gen JAK/STAT, giúp cung cấp thông tin chi tiết về hoạt động của con đường tín hiệu này.

3.2. Phân tích dữ liệu và đánh giá kết quả

Dữ liệu thu được từ các thí nghiệm sẽ được phân tích bằng các phần mềm thống kê hiện đại. Việc đánh giá kết quả sẽ giúp xác định mối liên hệ giữa biểu hiện gen JAK/STAT và các đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt rõ rệt trong biểu hiện gen JAK/STAT giữa mô ung thư và mô lành. Những phát hiện này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cơ chế bệnh sinh của ung thư gan mà còn mở ra hướng đi mới trong việc phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn cho bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B.

4.1. Mức độ biểu hiện gen JAK STAT ở mô ung thư

Nghiên cứu cho thấy mức độ biểu hiện của các gen JAK/STAT ở mô ung thư cao hơn so với mô lành. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của con đường tín hiệu này trong sự phát triển của ung thư gan.

4.2. Mối liên hệ giữa biểu hiện gen và đặc điểm lâm sàng

Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mức độ biểu hiện gen JAK/STAT có mối liên hệ chặt chẽ với các chỉ số lâm sàng như chỉ số AFP và mức độ xâm lấn của khối u. Điều này có thể giúp các bác sĩ trong việc chẩn đoán và điều trị ung thư gan.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về biểu hiện gen JAK/STAT ở bệnh nhân ung thư gan nhiễm virus viêm gan B đã cung cấp những thông tin quý giá về cơ chế bệnh sinh. Những phát hiện này không chỉ có giá trị trong việc hiểu rõ hơn về ung thư gan mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong điều trị ung thư gan

Việc hiểu rõ cơ chế hoạt động của con đường JAK/STAT có thể giúp phát triển các liệu pháp điều trị nhắm vào các gen này, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân ung thư gan.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc xác định các yếu tố điều hòa biểu hiện gen JAK/STAT và mối liên hệ của chúng với các yếu tố di truyền và môi trường. Điều này sẽ giúp phát triển các chiến lược điều trị cá nhân hóa cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư gan nguyên phát hiện đứng thứ sáu về tỷ lệ mắc mới và là nguyên nhân gây tử vong do ung thư phổ biến thứ ba trên toàn cầu. Theo số liệu thống kê y tế quốc tế năm 2018, toàn thế giới ghi nhận khoảng 841.000 ca mắc mới và hơn 782.000 trường hợp tử vong do căn bệnh này. Trong đó, ung thư biểu mô tế bào gan chiếm từ 75% đến 85% tổng số các ca ung thư gan nguyên phát. Tại Việt Nam, tỷ lệ dân số nhiễm virus viêm gan B mạn tính dao động từ 10% đến 20%, tạo nên gánh nặng bệnh tật rất lớn và là căn nguyên của hơn 50% trường hợp ung thư gan. Quá trình nhiễm virus viêm gan B kéo dài kích thích các phản ứng viêm liên tục, làm biến đổi và hoạt hóa bất thường con đường truyền tín hiệu nội bào Janus kinase và chất truyền tín hiệu hoạt hóa phiên mã (JAK/STAT). Sự rối loạn này dẫn đến tăng sinh tế bào ác tính, thúc đẩy hình thành mạch máu mới và ức chế quá trình chết theo chương trình của tế bào gan.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu đánh giá toàn diện mức độ biểu hiện của 76 gen liên quan đến trục tín hiệu JAK/STAT trên các cặp mẫu mô khối u và mô lân cận u. Đồng thời, nghiên cứu phân tích mối tương quan biểu hiện giữa các nhóm gen và xác định mối liên hệ với các chỉ số lâm sàng, cận lâm sàng ở 37 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan nhiễm virus viêm gan B tại Bệnh viện K cơ sở 3 trong năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp hệ thống chỉ dấu sinh học phân tử có giá trị tiên lượng, nâng cao độ chính xác trong phân tầng nguy cơ và định hướng các đích phân tử mới phục vụ điều trị trúng đích.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai cơ sở lý thuyết sinh học phân tử then chốt: Lý thuyết cơ chế bệnh sinh ung thư gan qua trung gian virus viêm gan B và Mô hình truyền tín hiệu nội bào qua trục JAK/STAT. Cơ chế gây ung thư của virus viêm gan B diễn ra qua hai con đường: tác động trực tiếp từ protein virus như protein HBx làm mất ổn định hệ gen, và tác động gián tiếp thông qua phản ứng viêm mạn tính kéo dài kích hoạt các cytokine ngoại bào.

Mô hình truyền tín hiệu nội bào hoàn chỉnh bao gồm năm thành phần cấu trúc: hệ thống phối tử và thụ thể màng tế bào, nhóm protein kinase họ Janus (JAK1, JAK2, JAK3, TYK2), các yếu tố phiên mã họ STAT (từ STAT1 đến STAT6), các gen đích chức năng điều hòa chu kỳ tế bào và các phân tử ức chế phản hồi âm tính như protein họ SOCS và phosphatase PTP. Các khái niệm trung tâm bao gồm: quá trình phosphoryl hóa tyrosine, phức hợp dimer hóa STAT chuyển vị vào nhân, gen tiền ung thư và vòng lặp tự tiết cytokine duy trì môi trường vi mô khối u.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực nghiệm được thu thập từ 37 cặp mẫu mô ung thư và mô gan lành lân cận u của 37 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan có nhiễm virus viêm gan B, trải qua phẫu thuật tại Bệnh viện K cơ sở 3 vào năm 2020. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng dựa trên tiêu chuẩn chẩn đoán nghiêm ngặt của Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Hoa Kỳ (AASLD 2010), với kích thước khối u trên 2 cm và có hình ảnh ngấm thuốc cản quang điển hình trên phim chụp cắt lớp hoặc cộng hưởng từ.

Mẫu mô được bảo quản ở âm 80 độ C trong dung dịch đệm chuyên dụng và tiến hành tách chiết RNA tổng số bằng bộ kit cột silica. Nồng độ và độ tinh sạch của RNA được kiểm soát nghiêm ngặt qua phép đo quang phổ hấp thụ với tỷ số độ hấp thụ quang học A260/A280 đạt từ 1,8 đến 2,0. Mức độ biểu hiện của 76 gen nghiên cứu cùng 4 gen đối chứng nội sinh (GUSB, HPRT1, TBP, TFRC) được xác định bằng công nghệ lai phân tử QuantiGene Plex trên hệ thống hạt từ đa sắc Luminex. Phương pháp này được lựa chọn vì khả năng định lượng trực tiếp mRNA thông qua khuếch đại tín hiệu DNA phân nhánh mà không cần qua bước phiên mã ngược, loại bỏ hoàn toàn sai số từ phản ứng chuỗi polymerase và cho phép phân tích đồng thời 80 chỉ tiêu trong cùng một giếng phản ứng. Dữ liệu được xử lý bằng các thuật toán thống kê phi tham số gồm kiểm định Mann-Whitney U test, hệ số tương quan hạng Spearman và mô hình phân tích hồi quy tuyến tính đa biến với ngưỡng ý nghĩa thống kê p dưới 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về đặc điểm nhân khẩu học và huyết học, nhóm nghiên cứu gồm 84% bệnh nhân nam (31 trên 37 ca) và 81% bệnh nhân trên 50 tuổi (30 trên 37 ca). Các chỉ số huyết học cơ bản duy trì trong khoảng ổn định với lượng huyết sắc tố trung vị đạt 145 g/dL và số lượng tiểu cầu trung vị là 192 K/uL. Nồng độ kháng nguyên alpha-fetoprotein (AFP) huyết thanh thể hiện độ biến thiên rất cao, với khoảng tứ phân vị từ 7,5 đến 186,4 ng/mL và trung vị là 20 ng/mL, trong đó nhiều trường hợp vượt mức 300 ng/mL.

Thứ hai, nghiên cứu phát hiện sự sai biệt biểu hiện có ý nghĩa thống kê ở 17 trên 28 gen thuộc nhóm phối tử và thụ thể tín hiệu giữa mô u và mô lân cận u. Trong đó, mức biểu hiện mRNA của các thụ thể quan trọng như thụ thể interleukin-10 (IL10, IL10RA), thụ thể leptin (LEP, LEPR), thụ thể hormone tăng trưởng (GHR) và thụ thể insulin (INSR) giảm sút rõ rệt ở mô u so với mô lành.

Thứ ba, ở nhóm gen dẫn truyền cốt lõi và gen điều hòa, các gen JAK1, JAK2, STAT2, STAT3 và STAT5B ghi nhận sự thay đổi trạng thái biểu hiện đáng kể. Đồng thời, các gen ức chế phản hồi âm tính như họ SOCS bao gồm CISH, SOCS2, SOCS3 và nhóm phosphatase PTPN1, PTPN6 biểu hiện suy giảm ở mô ung thư, làm mất khả năng kiểm soát tín hiệu cytokine.

Thứ tư, phân tích hồi quy đa biến cho thấy tỷ số biểu hiện mRNA mô u trên mô lành có mối liên hệ mật thiết với các chỉ số cận lâm sàng quan trọng. Tỷ lệ này tương quan thuận có ý nghĩa với nồng độ Fibrinogen huyết tương (trung vị 3,7 g/L), nồng độ enzym gan AST (trung vị 36,5 U/L) và mức độ xâm lấn mạch máu của khối u.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những biến đổi phân tử trên bắt nguồn từ việc nhiễm virus viêm gan B mạn tính gây kích hoạt liên tục các thụ thể bề mặt thông qua các cytokine gây viêm như interleukin-6 và interleukin-10. Khi các phân tử ức chế như SOCS3 và PTPN6 bị suy giảm biểu hiện, quá trình khử phosphoryl hóa bị gián đoạn, khiến các phân tử STAT3 và STAT5 chuyển vị liên tục vào nhân. Điều này kích hoạt phiên mã hàng loạt gen tiền ung thư như CCND1 và MYC, thúc đẩy tế bào khối u phân chia nhanh chóng và trốn thoát khỏi cơ chế miễn dịch tự nhiên. Kết quả này tương đồng với các công bố quốc tế về vai trò sinh ung của trục tín hiệu cytokine trong môi trường vi mô gan xơ hóa.

Dữ liệu thực nghiệm của nghiên cứu được cấu trúc và trình bày trực quan thông qua hệ thống biểu đồ phân tán minh họa hệ số tương quan Spearman giữa hai loại mô, biểu đồ hộp biểu diễn mức độ biểu hiện mRNA trung vị kèm khoảng tin cậy 95%, và bảng phân tích hồi quy đa biến thể hiện mối liên kết với biến chứng xâm lấn vi mạch. Các minh họa trực quan này chứng minh tính ứng dụng vượt trội của việc kết hợp đa chỉ dấu gen trong việc phân tầng giai đoạn bệnh so với việc chỉ dựa vào xét nghiệm đơn lẻ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, triển khai ứng dụng bộ chỉ dấu sinh học 17 gen tín hiệu vào quy trình sàng lọc và tiên lượng ung thư gan. Các trung tâm xét nghiệm sinh học phân tử và bệnh viện chuyên khoa ung bướu cần tích hợp bộ công cụ này nhằm phát hiện sớm nguy cơ xâm lấn vi mạch, hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn khu trú thêm 25% đến 30% trong lộ trình giai đoạn 2024 - 2026.

Thứ hai, đẩy mạnh nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng các thuốc ức chế trúng đích nhắm vào trục truyền tín hiệu nội bào. Các viện nghiên cứu y dược học và trường đại học y khoa chủ trì xây dựng các đề tài phát triển chất ức chế chọn lọc JAK và oligonucleotide can thiệp STAT3, phấn đấu cải thiện thời gian sống thêm không tiến triển của bệnh nhân lên hơn 40% trong khung thời gian 2025 - 2028.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật định lượng mRNA đa thông số bằng công nghệ lai trực tiếp trên hệ thống hạt từ. Bộ Y tế và các cơ quan quản lý tiêu chuẩn xét nghiệm cần ban hành hướng dẫn thực hành chuẩn cho kỹ thuật QuantiGene Plex, nhằm kiểm soát độ lặp lại và giảm sai số phân tích xuống dưới 5% trong vòng 12 tháng tới.

Thứ tư, tăng cường quản lý, theo dõi định kỳ và điều trị kháng virus sớm cho nhóm bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B mạn tính. Hệ thống y tế cơ sở và y tế dự phòng cần mở rộng độ bao phủ giám sát định kỳ tải lượng virus cùng các enzym gan 6 tháng một lần, phấn đấu giảm tỷ lệ tiến triển sang xơ gan và ung thư gan xuống 15% đến 20% trong 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các bác sĩ chuyên khoa Ung bướu và Tiêu hóa - Gan mật: Công trình cung cấp bức tranh chi tiết về cơ chế phân tử và mối liên hệ giữa tỷ số biểu hiện gen với chỉ số xâm lấn mạch, nồng độ alpha-fetoprotein và nồng độ enzym gan, hỗ trợ trực tiếp việc ra quyết định phác đồ điều trị và đánh giá tiên lượng cho từng ca bệnh.

Thứ hai, các nhà khoa học trong lĩnh vực Dược học và Sinh học Y trị liệu: Luận văn mở ra cơ sở thực nghiệm vững chắc về các gen thụ thể và gen điều hòa bị biến đổi, là tài liệu tham khảo giá trị phục vụ thiết kế các phân tử thuốc ức chế nhắm đích mới.

Thứ ba, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Sinh học thực nghiệm và Công nghệ sinh học: Tài liệu mang lại hướng dẫn thực nghiệm chuẩn mực về quy trình tách chiết RNA, kỹ thuật đo quang phổ hấp thụ và phương pháp phân tích đa gen QuantiGene Plex 80 chỉ tiêu trên đĩa 96 giếng kết hợp các thuật toán thống kê sinh y học hiện đại.

Thứ tư, các nhà quản lý y tế và chuyên gia y tế công cộng: Luận văn cung cấp bằng chứng dịch tễ và sinh học xác đáng về mối liên hệ giữa viêm gan B và ung thư tế bào gan, phục vụ việc xây dựng chính sách phòng chống bệnh gan mạn tính cấp quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao con đường truyền tín hiệu JAK/STAT lại đóng vai trò quyết định trong ung thư gan do virus viêm gan B? Sự nhiễm virus viêm gan B kéo dài kích thích các tế bào miễn dịch và tế bào biểu mô gan liên tục giải phóng các cytokine gây viêm. Tình trạng này hoạt hóa liên tục các protein kinase họ Janus và yếu tố STAT3, kích thích tăng sinh tế bào ác tính và ức chế quá trình tự chết theo chương trình.

2. Kỹ thuật QuantiGene Plex mang lại những ưu thế kỹ thuật nào so với kỹ thuật phản ứng chuỗi polymerase truyền thống? Kỹ thuật này cho phép định lượng trực tiếp phân tử mRNA thông qua công nghệ khuếch đại tín hiệu DNA phân nhánh mà không cần bước phiên mã ngược thành cDNA. Nhờ đó, phương pháp loại bỏ hoàn toàn sai số khuếch đại enzym và đo đồng thời 80 gen trong cùng một giếng phản ứng với độ chính xác cao.

3. Nhóm gen điều hòa ức chế nào ghi nhận sự suy giảm biểu hiện rõ rệt nhất ở mô khối u? Nghiên cứu chỉ ra sự sụt giảm biểu hiện đáng kể của các gen thuộc họ ức chế tín hiệu cytokine bao gồm CISH, SOCS2, SOCS3 và các phân tử phosphatase như PTPN1, PTPN6. Sự thiếu hụt này làm tê liệt cơ chế phản hồi âm tính, khiến tín hiệu tăng sinh tế bào duy trì không ngừng.

4. Mối tương quan giữa biểu hiện các gen nghiên cứu với các chỉ số xét nghiệm huyết học và hóa sinh là gì? Phân tích hồi quy đa biến chứng minh tỷ số biểu hiện mRNA giữa mô u và mô lành có mối liên hệ mật thiết với nồng độ Fibrinogen trung vị 3,7 g/L, nồng độ enzym gan AST trung vị 36,5 U/L và nồng độ alpha-fetoprotein, phản ánh mức độ hoại tử tế bào gan và nguy cơ xâm lấn vi mạch.

5. Kết quả phân tích biểu hiện 76 gen định hướng như thế nào cho liệu pháp điều trị ung thư gan trong tương lai? Công trình xác định rõ các đích phân tử then chốt, tạo tiền đề khoa học cho việc ứng dụng các hoạt chất ức chế chọn lọc enzym kinase hoặc can thiệp phiên mã STAT nhằm phong tỏa con đường truyền tín hiệu sinh ung và khôi phục khả năng đáp ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể.

Kết luận

• Xác lập thành công hồ sơ biểu hiện của 76 gen liên quan đến trục tín hiệu nội bào JAK/STAT và 4 gen đối chứng trên 37 cặp mô ung thư gan và mô lành lân cận.
• Xác định 17 gen thụ thể và phối tử cùng hệ thống phân tử điều hòa then chốt bị biến đổi biểu hiện sâu sắc tại mô khối u dưới tác động của virus viêm gan B.
• Chứng minh mối tương quan có ý nghĩa thống kê giữa tỷ lệ biểu hiện gen với mức độ xâm lấn vi mạch, nồng độ enzym AST và nồng độ Fibrinogen.
• Khẳng định giá trị thực tiễn của công nghệ QuantiGene Plex trong định lượng trực tiếp mRNA phục vụ nghiên cứu y sinh học phân tử hiện đại.
• Định hình lộ trình nghiên cứu mở rộng trong giai đoạn 2024 - 2028 hướng tới phát triển các liệu pháp điều trị trúng đích phân tử và bộ kit chẩn đoán sớm.

Quý độc giả, bác sĩ lâm sàng và các nhà nghiên cứu quan tâm vui lòng liên hệ trực tiếp với nhóm tác giả hoặc bộ môn chuyên ngành để tiếp cận toàn văn công trình và hợp tác triển khai các nghiên cứu ứng dụng tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Virus viêm gan B và ung thư gan 1. Tình hình nhiễm hepatitis B virus trên thế giới và ở Việt Nam Nhiễm virus viêm gan B (hepatitis B virus - HBV) hiện đang là một vấn đề lớn trong sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới, là nguyên nhân phổ biến gây ra các bệnh lý gan và ung thư gan. Theo số liệu thống kê của tổ chức y tế thế giới, tính đến thời điểm tháng 7 năm 2018, ước tính có khoảng 257 triệu người đang bị nhiễm HBV.

Số liệu thống kê trong năm 2015, có 887.000 ca tử vong do nhiễm HBV, chủ yếu là do các biến chứng bao gồm xơ gan và HCC. Trong đó có đến 40% nam giới và 15% phụ nữ bị nhiễm HBV mạn tính tử vong vì xơ gan và HCC mỗi năm.000 thì có khoảng 20 người được chẩn đoán mắc HCC, đây là bệnh lý nguy hiểm được xếp sau ung thư phổi và là một trong những bệnh phổ biến ở các nước đang phát triển. Tại Việt Nam, năm 2012, tỷ lệ các ca xét nghiệm dương tính với kháng nguyên bề mặt của HBV ( Hepatitis B surface Antigen-HBsAg) chiếm từ 10% đến 20% trong toàn dân, từ 20% đến 40% ở những người tiêm chích ma túy và bệnh nhân dương tính với HIV. Nghiên cứu dịch tễ học năm 2008 đã sử dụng mô hình toán học dự đoán tỷ lệ mắc HBV ở Việt Nam qua các năm.

Ước tính số người nhiễm HBV mạn tính ở Việt Nam đã tăng từ 6,4 triệu ca vào năm 1990 lên 8,4 triệu ca vào năm 2005. Tỷ lệ lưu hành HBV có thể được quan sát giữa năm 2003 (8,6 triệu ca) và 2025 (8 triệu ca). Tỷ lệ mắc xơ gan liên quan đến HBV, tỷ lệ HCC và tử vong liên quan đến HBV được dự đoán sẽ tăng đáng kể trong 15 năm tới. Ước tính số ca tử vong liên quan đến xơ gan, HCC và liên quan đến HBV sẽ tăng từ 36.300 ca vào năm 2005 tương ứng lên 58.

Con đường nhân lên của virus HBV là một thành viên của họ Hepadnaviridae, có hệ gen là DNA. HBV nhân lên trong tế bào gan thông qua phân tử RNA trung gian và có thể chèn hệ gen vào hệ gen của vật chủ. Con đường nhân lên của HBV được được mô tả trong Hình 1. Khi nhiễm vào cơ thể, HBV xâm nhập vào các tế bào gan thông qua quá trình hoạt động của các protein bề mặt virus.

Trong các thụ thể liên quan đến quá trình 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xâm nhập của virus, carboxypeptidase D là đóng vai trò thiết yếu trong quá trình xâm nhập của HBV. Sau khi đưa hệ gen của virus vào nhân của tế bào chủ, các vùng cách giữa hai mạch trong hệ gen của virus được sửa chữa bởi protein pol, DNA của virus được chuyền hóa thành dạng DNA vòng (cccDNA) .1: Quá trình nhân lên của HBV trong cơ thể DNA của HBV dạng vòng là khuôn để phiên mã của các nhóm gen và các RNA của hệ gen và là thành phần ổn định trong chu trình sao chép của virus (Hình 1. Sau khi xâm nhập vào trong nhân của tế bào vật chủ, các cấu trúc ARN được tạo ra có vai trò làm sợi trung gian cho quá trình nhân đôi hệ gen virus. Các RNA pregenomic (pgRNA) được tổng hợp làm khuôn cho phiên mã ngược và là RNA thông tin cho gen lõi và polymerase; pre-core RNA định hướng dịch mã của sản phẩm gen precore.

Protein HBsAg lớn (L-HBsAg) được dịch từ RNA subgenomic 2,4 kb, các protein HBsAg trung gian (MHBsAg) và nhỏ (S-HBsAg) nhỏ từ các dạng khác nhau của RNA 2,1 kb và protein HBxAg từ RNA 0,7 kb .