Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG BÊN TRONG CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN AUN - QA 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về đảm bảo chất lượng và đảm bảo chất lượng bên trong ở cơ sở giáo dục đại học Nghiên cứu về ĐBCL và ĐBCL bên trong ở CSGD đại học có các tác giả và công trình sau đây: Martin (2018) đã tiến hành triển khai dự án nghiên cứu về khám phá thực tiễn đổi mới và các nguyên tắc của hoạt động ĐBCL bên trong, các điều kiện đảm bảo hoạt động hiệu quả của CSGD đại học. Kết quả đã làm rõ động lực lớn nhất đối với hệ thống ĐBCL bên trong là việc đáp ứng các yêu cầu của ĐBCL bên ngoài.
Bên cạnh đó, tác giả cũng chỉ ra thiếu sót trong quá trình phát triển hệ thống ĐBCL bên trong: công cụ giám sát, môi trường học tập và thị trường việc làm trong thực tế [65]. Trong nghiên cứu: “Đảm bảo chất lượng bên trong cơ sở giáo dục đại học: nghiên cứu trường hợp ở Đại học Bách khoa Ghanaian”, Samuel Okae - Adjei đã khái quát về hoạt động ĐBCL bên trong ở Đại học Bách khoa Ghana. Nghiên cứu được tiếp cận theo hướng tiến cận hệ thống và các kỹ thuật phân tích kết quả phỏng vấn 40 người trực tiếp làm công tác ĐBCL bên trong ở Đại học Bách khoa Ghana bằng việc xây dựng được hệ thống ĐBCL bên trong, là cơ sở quan trọng để xây dựng VHCL. Qua đó, CSGD cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế để xác định chiến lược ĐBCL phù hợp với thực tế của CSGD [71].
Jelena Legčević & Vlatka Hećimović (2018) cho rằng: ĐBCL bên trong là quá trình tất yếu để khẳng định chất lượng, đòi hỏi phải được xây dựng dựa trên xu hướng phát triển của kinh tế - xã hội. Theo nhóm tác giả, hệ thống ĐBCL bên trong ở các quốc gia khối Liên minh châu Âu gồm: chính sách ĐBCL được công bố công khai, kế hoạch chiến lược về ĐBCL bên trong, nguồn nhân lực ĐBCL và các yếu tố liên quan nhằm đáp ứng mục tiêu đề ra và kỳ vọng của người học cũng như xã hội [63]. Stella (2007) đã nhấn mạnh nội dung ĐBCL bên trong bao gồm chính sách hoạt động và cơ chế được thực hiện trong CSGD đại học document, khoa luan22 of 98. tai lieu, luan van23 of 98.
12 hoặc CTĐT nhằm đáp ứng mục tiêu cho giáo dục đại học nói chung và các tiêu chuẩn nghề nghiệp. Đồng tình với quan điểm đó, Gonza’lez (2008), AUN (2010) và tổ chức ADDA (2010) khái quát rằng hệ thống ĐBCL bên trong là toàn bộ hệ thống, nguồn lực và thông tin dành cho việc thiết lập, duy trì, kiểm soát và cải tiến các hoạt động cốt lõi liên quan đến chất lượng: hoạt động dạy - học; hoạt động nghiên cứu khoa học và hoạt động phục vụ cộng đồng. Tùy thuộc vào các điều kiện thực tế mà mỗi CSGD thiết lập cho mình một hệ thống ĐBCL nhằm quản lý các hoạt động liên quan đến chất lượng và ĐBCL được cải tiến một cách liên tục, tránh lạc hậu [64]. Trong luận án “Quản lý chất lượng đào tạo tại các trường đại học tư thục khu vực miền trung Việt Nam” của tác giả Đỗ Trọng Tuấn đã đánh giá thực trạng QLCL đào tạo tại các CSGD đại học tư thục miền trung bao gồm: quản lý các văn bản quản lý; QLCL CTĐT; hệ thống QLCL bên trong.
Từ đó luận án đã đề xuất và thử nghiệm được 3 biện pháp QLCL đào tạo có tính cấp thiết và khả thi: Hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý theo tiếp cận AUN - QA cấp CSGD; NCCL đào tạo theo yêu cầu ĐBCL của AUN - QA cấp chương trình; Hoàn thiện QLCL theo mô hình ĐBCL bên trong của AUN - QA [46]. Trong cuốn “Chất lượng giáo dục - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, Nguyễn Hữu Châu đã định nghĩa: “Chất lượng của một hệ thống giáo dục là sự phù hợp với mục tiêu của hệ thống”. Mục tiêu của hệ thống giáo dục về cơ bản là: Vận hành một cách hiệu quả; tạo nên những sản phẩm đáp ứng các chuẩn mực giá trị [15]. Đề tài nghiên cứu cấp Bộ năm 2004 về “Nghiên cứu đề xuất mô hình quản lý chất lượng đào tạo đại học ở Việt Nam” do Phan Văn Kha làm chủ nhiệm - đã đánh giá tổng thể thực trạng QLCL đào tạo sau đại học ở nước ta.
Mô hình QLCL được đề xuất theo bộ tiêu chuẩn ISO gồm năm công đoạn: Giới thiệu hệ thống chất lượng; Đào tạo đội ngũ; Vận hành hệ thống chất lượng; Đánh giá hệ thống chất lượng; Giám sát hệ thống chất lượng [34]. Trong cuốn “Quản lý chất lượng trong giáo dục, giáo trình sau đại học”, Nguyễn Tiến Hùng đã xây dựng cơ sở lý luận về QLCL trong giáo dục của CSGD phổ thông, cơ sở đào tạo nghề và CSGD đại học trên quan niệm, bản chất và các đặc trưng cơ bản về QLCL tổng thể [33]. Trong bài viết “Đảm bảo chất lượng giáo dục đại học: Sự vận dụng vào thực tiễn của Việt Nam”, tác giả Phạm Xuân Thanh đã xây dựng khái niệm chất lượng là sự phù document, khoa luan23 of 98. tai lieu, luan van24 of 98.
13 hợp với mục tiêu trên cơ sở phân tích các định nghĩa của các tác giả và các tổ chức chất lượng trên thế giới. Tác giả cũng đề cập đến các mô hình ĐBCL của các quốc gia ở Đông Á và Thái Bình Dương [41]. Năm 2011, tác giả đã đưa ra mô hình ĐBCL trong giáo dục đại học của Việt Nam gồm ba cấu phần: Hệ thống ĐBCL bên trong của các CSGD đại học; Hệ thống ĐBCL bên ngoài CSGD (các chủ trương, quy trình và công cụ đánh giá); Hệ thống các tổ chức ĐBCL (các tổ chức đánh giá ngoài và các tổ chức kiểm định độc lập) [42]. Tác giả chỉ ra hệ thống ĐBCL bên trong của các CSGD đại học ở Việt Nam cơ bản dựa trên sự kết hợp các mô hình của châu Âu, AUN - QA, APQN và phù hợp với bộ tiêu chuẩn theo Quyết định số 65/2007/QĐ-BGDĐT ngày 01/11/2007 của Bộ GD&ĐT gồm 10 tiêu chuẩn.
Bài viết “Đảm bảo chất lượng giáo dục đại học tại Việt Nam với yêu cầu hội nhập” của tác giả Vũ Thị Phương Anh đã tóm lược quan điểm chất lượng trong giáo dục đại học Việt Nam qua các giai đoạn; đề cập đến hệ thống, cơ chế, các thành quả và vấn đề còn tồn tại của hoạt động ĐBCL trong giáo dục đại học tại Việt Nam hiện nay, đồng thời chỉ rõ việc ĐBCL bên trong còn mang tính đối phó với yêu cầu bên ngoài chứ chưa phải là một nhu cầu từ bên trong với mục đích tự cải thiện [1]. Tác giả Phạm Minh Mục trong bài báo “Một số biện pháp đảm bảo chất lượng giáo dục trong giai đoạn hiện nay”, tác giả đã đề xuất một số biện pháp để ĐBCL bên trong: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ đáp ứng yêu cầu ĐBCL giáo dục; Tổ chức khai thác và sử dụng CSVC, thiết bị, học liệu phục vụ giáo dục, quản lý giáo dục đáp ứng chuẩn đầu ra; Quản lý quá trình giáo dục; Tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp đáp ứng yêu cầu chuẩn đầu ra…[35]. Theo Nguyễn Thế Anh (2020), một hệ thống ĐBCL bên trong cần phải có những đặc điểm như sau: (1) Phục vụ sứ mạng, mục tiêu của CSGD; (2) Có kế hoạch chiến lược về ĐBCL; và (3) có một bộ chỉ số đánh giá các hoạt động ĐBCL. Tác giả đã trình bày một cách tiếp cận mới trong việc xây dựng và vận hành hệ thống ĐBCL bên trong theo hướng tích hợp 3 hệ thống: (1) Hệ thống hoạch định chiến lược, (2) Hệ thống thông tin phục vụ công tác ĐBCL, và (3) Hệ thống QLCL [5].
Theo Martin và Stella (2007), ĐBCL bên trong là “các chính sách và cơ chế được thực hiện trong trường đại học hoặc chương trình đào tạo để đảm bảo rằng nó được thực hiện các mục đích riêng của mình và đáp ứng các tiêu chuẩn áp dụng cho document, khoa luan24 of 98. tai lieu, luan van25 of 98. 14 giáo dục đại học nói chung hoặc các tiêu chuẩn nghề nghiệp”. Khái niệm này nhấn mạnh rằng một trường đại học phải thực hiện các chính sách và cơ chế về chất lượng để đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng áp dụng trong giáo dục đại học hoặc theo yêu cầu của các tiêu chuẩn nghề nghiệp [64].
Theo AUN (2009), ĐBCL bên trong là toàn bộ hệ thống, nguồn lực và thông tin dành cho việc thiết lập, duy trì và NCCL các tiêu chuẩn giảng dạy, học tập, nghiên cứu và dịch vụ cho cộng đồng. Như vậy, ĐBCL bên trong chính là một hệ thống quản lý tổng thể được thực hiện trong các CSGD đại học nhằm thực hiện các chính sách chất lượng nhằm đảm bảo rằng CSGD đại học thực hiện mục đích của mình và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng được thiết lập bởi các tổ chức KĐCL bên ngoài. [3] Theo Vroeijenstijin (1995), để ĐBCL, các CSGD đại học cần phải thiết lập hệ thống ĐBCL bên trong đáp ứng các yêu cầu cơ bản về giám sát, đánh giá và cải tiến chất lượng. Ít nhất, trong hệ thống ĐBCL bên trong phải có các thành tố của vòng tròn Deming, đó là: Vạch kế hoạch; Thực hiện; Kiểm tra và Hành động [74].
Theo Sử Ngọc Anh (2017), đối với các công trình nghiên cứu về ĐBCL trong giáo dục đại học có các luận điểm khoa học có thể kế thừa trong nghiên cứu ĐBCL các học viện, trường đại học CAND như sau: Có thể áp dụng hệ thống ĐBCL từ lĩnh vực kinh doanh vào GD&ĐT; ĐBCL có thể liên quan đến một chương trình, một cơ sở hay một hệ thống giáo dục; Mỗi một CSGD đại học cần có một quy trình ĐBCL nội bộ riêng và có thể sử dụng nó theo cách riêng của mình để quản lý, cải tiến và phát triển; Để ĐBCL các CSGD đại học cần phải: Xác lập chuẩn; xây dựng các quy trình; xác định các tiêu chí đánh giá; vận hành đo lường, đánh giá, thu thập và xử lý số liệu [1]. Nghiên cứu về đảm bảo chất lượng và đảm bảo chất lượng bên trong cơ sở giáo dục đại học theo tiếp cận AUN - QA Nghiên cứu về ĐBCL và ĐBCL bên trong CSGD đại học theo tiếp cận AUN - QA có các tác giả và công trình sau: Theo Agnieszka Piasecka (2014), việc ký kết Tuyên bố Bologna năm 1999 đã khiến các CSGD đại học tăng cường các hành động liên quan đến ĐBCL. Agnieszka Piasecka đã chỉ ra các tiêu chuẩn Châu Âu về ĐBCL nội bộ bao gồm: chính sách và document, khoa luan25 of 98.