phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khả0, phụ lục nội đung của luận van dojgc trimh Bay lr0ng3 choơJơng- chgong 1. cơ sở lí luận và thực liễn của phojong pháp bTHb. Thiét ké va van dung day hoc the0 phojong pháp BTTHIE và0 chơiơng nilo-ph0lph0hóa học11. Thực nghiệm sơi phạm.
ch0|ƠING 1 cƠ SỞ Lí LUẬN VÀ ThỰCc TIẾT cỦA PhƠ|ƠIG PhÁP “BAT TAY IAN BOT” 1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu. Khái quát về pho†ơng pháp “ bàn lay nặn sột” Phơjơng pháp dạy học "bàn lay nặn sột" (bTHB), iếng Pháp là “La main à la pâle” -viết lái là LAMAP; lếng Anh là “hands-0n”, là phơlơng pháp dạy học kh0a học dựa lrên cơ sở của sự tìm lòi - nghiên cứu, áp dụng ch0 việc dạy học các môn kh0a học ty nhiên. PhơJơng pháp này đơiợc khởi xoJớng bởi GiáO sơi GeOrges charpak (ngơjời đ0ại Giải II0bel Vat ly mam 1992).
TheO phojong pháp bTIIb, dojéi sự giúp đỡ của GV, chính hS tìm ra câu trả lời ch0 các vấn đề đojợc đặt ra lr0ng cuộc sống thông qua liễn hành lhí nghiệm, quan sát, nghiên cứu lài liệu hay điều tra để lừ đó hình thành kiến thức ch0 mình. Đứng lrơjớc một sự vật hiện lơiợng, hS có thể đặt ra các câu hỏi, các giả thuyết lừ những hiểu siết san đầu, liến hành thực nghiệm nghiên cứu để kiểm chứng và đơa ra những kết luận phò hợp thông qua thả0 luận, sO sánh, phân lích, lỗổng hợp kiến thức. Mục liêu cua phojong pháp bTIBb là lạ0 nên lính lò mò, ham muốn khám phá và say mê kh0a học của hS.IIg0ài việc chú trọng đến kiến thức kh0a học, phơjơng pháp bTIIb còn chú ý nhiều đến việc rèn luyện kỹ năng diễn đại thông qua ngôn ngữ nói và viết ch0 hS.2 Sự za đời và phái biển da phơJơng pháp bTIIb ở Pháp và thế giới Tam 1995, giá0 sơi GeOrges charpak cùòng với các nhà kh0a học và các đại diện của bộ Giá0 dục Quốc gia Pháp đến một khu phố nghè0 ở chicag0 (Mỹ) để lìm hiểu về một phơiơng pháp dạy học kh0a học dựa lrên việc thực hành, thi nghiệm đang đojợc thử nghiệm ở đây.Sau mội thời gian nghiên cứu, tháng 6/2000 bộ lrolởng bộ Giá0 dục Pháp đã quyết định ch0 tất cả các troiờng liều học đojợc thừa hong chgjong trimh cai cach giảng dạy các môn kh0a học và công nghệ. Đến nay, phơojơng pháp bTIIb đã đơjợc liếp nhận và lruyền sá rộng rãi.
IIhiều quốc gia lrên thế giới đã hợp lác với Viện hàn lâm Kh0a học Pháp lr0ng 7 viéc phat trién phojong phép may mhoy brazil, bi, Afghanistan, campuchia, chilê, Trung Quéc, Thai Lan, c0l0mbia, hy lạp, Malaysia, Marốc, Serpi, Thụy Sĩ, Đức, Việt Ilam,. Phgong phap bTIb tai Viét Tam * Boi gdp go Viet Tam (TencOntzes du Vietnam) va nhitng dong gop chO sw du nhập và phái leiển qia bTIIb lại Việt Ham hội Gặp gỡ Việt Ilam (lên liếng Pháp là "[ecOmtres du Vietnam") đơiợc thành lập và0 năm 1993 †he0 luật hội Đ0àn 1901 của cộng hòa Pháp, d0 giá0 sơI Jean Trần Thanh Vân-Việt kiều lại Pháp, làm chủ lịch. hội lập hợp các nhà kh0a học ở Pháp với mục đích hỗ trợ, giúp đỡ Việt! Ilam lr0ng các lĩnh vực kh0a học, giá0 dục, Ir0ng các hội thả0 kh0a học, lrơiờng hè về Vật lý; lra0 học bông khuyến học, khuyến lài ch0 học sinh và sinh viên Việt Ilam. Phơjơng pháp bTIIb đơjợc đơia và0 Việt Ham là một cố gắng nỗ lực 10 lớn của hội Gặp gỡ Việt Ilam.PhơJơng pháp bTIIb đơjợc giới thiệu lại Việt Ilam còng với thời điểm mà phơJơng pháp này mới sắt đầu ra đời và thử nghiệm ứng dụng lr0ng dạy học ở Pháp.Sau đó phojơng pháp này đơxợc đoỊa và0 lập huấn và thử nghiệm lại một số lrơiờng liều học, đơa và0 giảng dạy ở các Irqjong Dai hoc Sq phạm.
Tháng 8/2010, GS. Trần Thanh Vân có cuộc gặp gỡ, tra0 đôi với bộ lroiởng bộ Giá0 dục và Đà0 10 Phạm Vũ Luận và thứ trojởng IIguyễn Vinh hiển, lr0ng đó có nội dung về định hojớng phát triển phơJơng pháp bTIIb lại Việt Ilam. Mội số đề lài nghiên cứu và sài sá0 về pho†Iơng pháp bTIIb Ở Việt Ilam, phơJơng pháp bTIIb mới chỉ đơyợc nghiên cứu và áp dụng ở các lrojờng liễu học và lrung học cơ sở thông qua các nghiên cứu và các Bai B40 sau: - Phơjơng pháp “bàn lay nặn BOF” lr0ng dạy học các môn kh0a học cấp liều học và lrung học cơ sở-Tài liệu lập huấn thí điểm, lơiu hành nội bộ của bộ giá0 duc va Dao ta. Tr0ng đề lài trên, các lác giả đã giới thiéu dagc lịch sử ra đời và phái triển của phơjơng pháp bTIIb, lí luận cơ sản về phơJơng pháp bTIIb, các kỹ thuật dạy học và rèn luyện kỹ năng ch0 học sinh lr0ng phoøJơng pháp bTIIb và vận dụng phøjơng pháp bTIIb lr0ng dạy học các môn kh0a học ở lrơiờng liều học và lrung 9 hoc co so tai Viet Tam.
- PhoJơng pháp bTIIb trOng day hoc mén héa hoc cấp lrung học cơ sở-Tài liệu lập huấn thí điểm, lơiu hành nội sộ của bộ giá0 dục và Đà0 1a0. 10 Với đề lài này các lác giả đã hojớng dẫn giảng dạy một số sài dạy lr0ng chojơng lrình hóa học lớp 8, 9 the0 phojong phap ban tay nặn nội. - Mét sé lou ¥ khi tố chức dạy học the0 phơJơng pháp bTIIb ch0 học sinh liểu học và trung học cơ sở -TS.IIguyễn Igọc Lê Ilam- Sở Giá0 dục và Đà0 l0 hà Tĩnh. - Phojơng pháp bTTIIbB trOng dạy học - sự hình thành và phái triển-IIguyễn Khánh-Kh0a sơi phạm liểu học-mầm n0n lrơiờng Đại học hà Tĩnh.
- Đổi mới phojơng pháp dạy học với bTIIb. - PhoøJơng pháp bTTIbB phát huy kha nang to duy cua học sinh (bá0 bình Dgjong). Tuy nhiên lất cả các nghiên cứu và sài sá0 trên chơqa đề cập đến việc áp dụng phoøJơng pháp bTIIE và0 giảng dạy các môn kh0a học lự nhiên 6 irqjong trung học phô thông. PhơJơng pháp “bàn lay nặn bội? 1.
cơ sở khỦa học đa phơJơng pháp bTIIb [12,19] 1. Dạy học kh0a học dựa lên lìm lòi- nghiên qứu Dạy học kh0a học dựa lrên tìm †òi-nghiên cứu là một phoJơng pháp dạy và hoc kh0a hoc xuat phái lừ sự hiểu siết về cách thức học lập của hS, bản chất của nghiên cứu kh0a học và sự xác định các kiến thức kh0a học cũng nhơ kĩ năng mà hS cần nắm vững. Phơiơng pháp dạy học này cũng dựa lrên sự lin lơiởng rằng điều quan trọng là phải đảm sả0 hS thực sự hiểu những gì đơjợc học mà không phải đơn giản chỉ là học để nhắc lại nội dung kiến thức và thông tin thu đojợc. Không phải là mội quá trình học lập hời hợi với động cơ học lập dựa lrên sự hài lòng †ừ việc khen thojong, day hoc kh0a hoc dựa lrên tìm lòi - nghiên cứu đi sau với động cơ học lập đojợc xuất phái lừ sự hài lòng của hS khi đã học và hiểu đơxợc một điều gi đó.
Dạy học kh0a học dựa lrên sự lìm lòi - nghiên cứu không quan lâm đến lơjợng thong tin đơiợc ghi nhớ lr0ng một thời gian ngắn mà ngojợc lại là những ý lơJởng hay khái niệm dẫn đến sự hiểu siết ngày càng sâu hơn cùng với sự lớn lên của hS. 11 * Ban chal aia nghién atu kh0a học lz0ng phgơng pháp bTHIb Tiến trình tim lòi - nghiên cứu kh0a học lr0ng phoJơng pháp bTIIb là một vấn đề cốt lõi, quam trong.Tién trình fim lòi - nghiên cứu của hS không phải là một đoiờng thẳng đơn giản mà là một quá trình phức lạp. hS liếp cận vấn đề đặt ra qua 12 tinh huéng (câu hỏi lớn của bài học); nêu các giả thuyết, các nhận định san đầu của mình, đề xuất và Hiến hành các thí nghiệm nghiên cứu; đối chiếu các nhận định (giá thuyết đặt ra san đầu); đối chiếu cách làm thí nghiệm và kết quả với các nhóm khác; nếu không phù hợp hS phải quay lại điểm xuất phái. Tr0ng quá trình này, hS luôn luôn phải động nã0, tra0 đổi với các hS khác lr0ng nhóm, lr0ng lớp, h0a† động tích cực để lìm ra kiến thức.
cOn dojong tim ra kiến thức của hS cũng đi lại gần giống với quá trình tìm ra kiến thức mới của các nhà kh0a học * Lựa chọn kiến thức kh0a học l0ng phương pháp bTIIb Việc xác định kiến thức khÓa học phò hợp với hS †he0 độ luỗi là một vấn dé quan trọng đối với GV. GV phải nghiên cứu chojơng trình, sách giá0 kh0a và lài liệu hỗ lrợ GV (sách giá0 viên, sách tham khả0, hơjớng dẫn thực hiện chơlơng trình) để xác định rõ hàm lơjợng kiến thức lơiơng đối với lrình độ cũng nhơi độ luổi của hS và điều kiện dia phojong. * qích thức học lập aia hoc sinh Phojơng pháp bTIIb dựa trên thực nghiệm và nghiên cứu ch0 phép GV hiểu rõ hơn cách thức mà hS liếp thu các kiến thức kh0a học. Phoơng pháp bTIIb ch0 thấy cách lhức học lập của hS là lò mò lự nhiên, giúp các em có thể liếp cận thé giới xung quanh mình qua việc tham gia các h0ạt động nghiên cứu.
các h0ạl động nghiên cứu cũng gợi ý ch0 hS tìm kiếm để rút ra kiến thức ch0 riêng mình, qua sự lolơng lác với các hS khác cùng lớp để tìm phơjơng án giải thích các hiện lơiợng. các suy nghĩ san đầu của hS rất nhạy cảm ngây tho, có lính l0gic the0 cách suy nghĩ của hS, tuy nhiên thơiờng không chính xác về mặt kh0a học. * Quan niệm ban dau aia hoc sinh Quan niệm san đầu là những biểu lơiợng san đầu, ý kiến san đầu của hS về sự vậi, hiện loiợng lrojớc khi lìm hiểu về sản chất sự vật, hiện lơiợng. Đây là những quan niệm đơjợc hình thành tr0ng vốn sống của hS, là các ý lojởng giải thích sự vật, hiện tojong theO suy nghi cua hS.
Thojong thi các quan niệm ban dau 13 này choỊa lơiờng minh, thậm chí còn mâu thuẫn với các giải thích khÓa học mà hS sẽ đơjợc học. biểu lơiợng san đầu không phải là kiến thức cũ, kiến thức đã đơiợc học mà là quan niệm của hS về sự vật, hiện loJợng mới (kiến thức mới) lrojớc khi học kiếm thức đó. Quan niệm san đầu vừa là một chơtớng ngại vật vừa là động luc trOng qua 14 trình h0ạt động nhận thức của hS. D0 đó để giúp hS liếp nhận kiến thức mới một cách sâu sắc và chắc chắn, GV.
cần “phá sỏ” cholớng IIgại Hày bằng cách ch0 hS lhực hiện các thí nghiệm để chứng minh quan niệm đó là không chính xác. chơjớng ngại chỉ bị phá bỏ khi hS lự mình làm thí nghiệm, ty rút ra kết luận, đối chiếu với quan niệm san đầu để tự đánh giá quan niệm của mình đúng hay sai. TạO0 cơ hội ch0 hS bộc lộ quan niệm ban đầu là một đặc lrơing quan lrọng của phoøJIơng pháp dạy học bTIIb.