Luận văn thạc sĩ về hợp tác giáo dục đại học ASEAN: Trường hợp AUN

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quốc tế học hợp tác giáo dục đại học của asean trường hợp aun, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Nguyen Quynh Giang
• Người hướng dẫn: GS. Pham Quang Minh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Hợp tác giáo dục đại học của ASEAN - Trường hợp AUN
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRONG ASEAN
• 1.1. Cơ sở pháp lý về nhu cầu hợp tác giáo dục đại học trong bối cảnh toàn cầu hóa
• 1.2. Cơ sở pháp lý của hợp tác quốc tế về giáo dục đại học
• 1.3. Nhu cầu, vai trò của hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học
• 1.4. Cơ sở thực tiễn, xu hướng hợp tác giáo dục đại học thế giới
• 1.5. Bối cảnh hợp tác giáo dục đại học
• 1.6. Hợp tác giáo dục đại học của ASEAN trước năm 1990
• 1.7. HỢP TÁC GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRONG ASEAN
• 1.8. Chiến lược hợp tác giáo dục đại học của Cộng đồng ASEAN
• 1.9. Vai trò của AUN trong hợp tác giáo dục đại học khu vực ASEAN
• 1.10. Mạng lưới các đại học ASEAN (AUN) trong triển khai chiến lược hợp tác giáo dục của ASEAN
• 1.11. Mục tiêu hợp tác của AUN
• 1.12. Cơ cấu và tổ chức của AUN
• 1.13. Hợp tác chuyên đề về giáo dục đại học trong mạng lưới AUN
• 1.14. Hợp tác trong công tác kiểm định chất lượng giáo dục đại học và phát triển công nghệ giảng dạy
• 1.15. Hợp tác trong nghiên cứu và đào tạo kinh tế, kinh doanh, hỗ trợ công nghệ đổi mới doanh nghiệp và phát triển chính sách Cộng đồng Kinh tế ASEAN
• 1.16. Hợp tác trong lĩnh vực đào tạo giáo dục kỹ thuật và công nghệ
• 1.17. Hợp tác trong chia sẻ nguồn học liệu mở và tài nguyên số
• 1.18. Hợp tác trong phát triển con người ASEAN toàn diện
• 1.19. Hợp tác trao đổi và giao lưu sinh viên, công nhận và trao đổi tín chỉ
• 1.20. Hợp tác đảm bảo phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng
• 2. KẾT QUẢ VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CỦA ASEAN
• 2.1. Kết quả và đánh giá hoạt động hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN
• 2.2. Hoạt động hợp tác trong các tiểu mạng lưới và các hợp tác nội khối
• 2.3. Kết quả hợp tác của giáo dục đại học Việt Nam trong khu vực
• 2.4. Thuận lợi và thách thức trong hợp tác giáo dục đại học ASEAN
• 2.5. Đề xuất định hướng hợp tác của Đại học Quốc gia Hà Nội trong hợp tác với ASEAN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ & HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hợp tác giáo dục đại học ASEAN

Hợp tác giáo dục đại học trong khu vực ASEAN đã trở thành một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực. Hợp tác giáo dục không chỉ giúp các trường đại học trong khu vực chia sẻ kinh nghiệm và tài nguyên, mà còn tạo ra cơ hội cho sinh viên ASEAN tiếp cận với các chương trình đào tạo chất lượng cao. AUN (Mạng lưới các trường đại học ASEAN) đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế và chuẩn hóa các chương trình giáo dục. Theo báo cáo của AUN, việc hợp tác này đã giúp cải thiện chất lượng giáo dục và tạo ra một môi trường học tập đa dạng cho sinh viên. Điều này không chỉ có lợi cho sinh viên mà còn cho các trường đại học trong việc nâng cao uy tín và vị thế trong khu vực và quốc tế.

1.1. Tầm quan trọng của hợp tác giáo dục đại học

Hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Đầu tiên, nó giúp các trường đại học trong khu vực nâng cao chất lượng giáo dục thông qua việc chia sẻ tài nguyên và kinh nghiệm. Thứ hai, hợp tác quốc tế tạo ra cơ hội cho sinh viên tham gia các chương trình trao đổi, từ đó mở rộng tầm nhìn và nâng cao kỹ năng. Cuối cùng, việc tham gia vào các mạng lưới như AUN giúp các trường đại học Việt Nam hội nhập sâu hơn vào hệ thống giáo dục toàn cầu. Như một nghiên cứu đã chỉ ra, sự tham gia vào các chương trình hợp tác này không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của giáo dục đại học trong khu vực.

II. Cơ sở pháp lý và thực tiễn về hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN

Cơ sở pháp lý cho hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN được hình thành từ các hiệp định và chính sách của các quốc gia thành viên. Các chính sách này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới giáo dục mà còn thúc đẩy sự phát triển của các chương trình đào tạo liên kết. Chính sách giáo dục của ASEAN nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn hóa các chương trình đào tạo, nhằm đảm bảo rằng sinh viên có thể chuyển tiếp giữa các trường đại học trong khu vực một cách dễ dàng. Hơn nữa, các tổ chức như AUN đã đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập các tiêu chuẩn chất lượng cho giáo dục đại học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục trong toàn khu vực.

2.1. Xu hướng hợp tác giáo dục đại học

Xu hướng hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN đang ngày càng gia tăng, với nhiều chương trình và dự án được triển khai. Các trường đại học trong khu vực đã bắt đầu nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc hợp tác quốc tế trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Việc tham gia vào các mạng lưới như AUN không chỉ giúp các trường đại học chia sẻ tài nguyên mà còn tạo ra cơ hội cho sinh viên tham gia các chương trình trao đổi. Theo một nghiên cứu gần đây, sự gia tăng trong hợp tác giáo dục đã dẫn đến việc cải thiện đáng kể chất lượng đào tạo và nghiên cứu trong khu vực, đồng thời tạo ra một môi trường học tập đa dạng và phong phú cho sinh viên.

III. Đánh giá kết quả hợp tác giáo dục đại học ASEAN

Kết quả của hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN đã được thể hiện qua nhiều khía cạnh. Đầu tiên, sự gia tăng số lượng sinh viên tham gia các chương trình trao đổi cho thấy sự thành công của các chương trình hợp tác. Thứ hai, các trường đại học trong khu vực đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện chất lượng giáo dục và nghiên cứu. Theo báo cáo của AUN, nhiều trường đại học đã đạt được các tiêu chuẩn quốc tế trong giảng dạy và nghiên cứu. Cuối cùng, việc hợp tác này cũng đã góp phần vào việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường lao động.

3.1. Những thách thức trong hợp tác giáo dục đại học

Mặc dù có nhiều thành công, hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN cũng đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự khác biệt về chất lượng giáo dục giữa các quốc gia thành viên. Điều này có thể dẫn đến sự không đồng đều trong việc công nhận bằng cấp và chương trình đào tạo. Hơn nữa, việc thiếu nguồn lực tài chính và cơ sở hạ tầng cũng là một rào cản lớn đối với việc triển khai các chương trình hợp tác. Như một nghiên cứu đã chỉ ra, để vượt qua những thách thức này, các quốc gia cần phải tăng cường hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời đầu tư vào cơ sở hạ tầng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, hợp tác giáo dục đại học trở thành một trong những yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo số liệu thống kê năm học 2018-2019 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, cả nước có 237 cơ sở giáo dục đại học, trong đó 65 cơ sở ngoài công lập, phản ánh sự đa dạng và phát triển của hệ thống giáo dục đại học. Tuy nhiên, việc chuẩn hóa chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế và hội nhập khu vực ASEAN vẫn còn nhiều thách thức. Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu hợp tác giáo dục đại học trong khu vực ASEAN, đặc biệt là vai trò và hoạt động của Mạng lưới các đại học ASEAN (AUN) từ năm 1990 đến 2020. Mục tiêu chính là phân tích cơ sở lý luận, khảo sát mô hình hợp tác, đánh giá hiệu quả và đề xuất định hướng phát triển hợp tác giáo dục đại học cho Đại học Quốc gia Hà Nội và các trường đại học Việt Nam trong giai đoạn 2020-2030. Nghiên cứu có phạm vi không gian tập trung vào các tổ chức hợp tác trong khu vực ASEAN, với trọng tâm là AUN, nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy hội nhập quốc tế và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học và mô hình hội nhập khu vực. Lý thuyết hợp tác quốc tế nhấn mạnh vai trò của các tổ chức liên kết trong việc chia sẻ nguồn lực, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu, đồng thời tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của giáo dục đại học. Mô hình hội nhập khu vực ASEAN được xem xét qua ba trụ cột chính: chính trị - an ninh, kinh tế và văn hóa - xã hội, trong đó giáo dục đại học đóng vai trò quan trọng trong trụ cột văn hóa - xã hội nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy sự gắn kết khu vực. Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: hợp tác đa phương, kiểm định chất lượng giáo dục đại học, quốc tế hóa giáo dục, mạng lưới đại học, và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp đa dạng thuộc khoa học xã hội và nhân văn. Phương pháp lịch sử được áp dụng để khái quát quá trình hình thành và phát triển hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN từ năm 1990 đến 2020. Phân tích chính sách giúp đánh giá các văn bản pháp luật, nghị quyết và chiến lược của các quốc gia và tổ chức ASEAN liên quan đến giáo dục đại học. Phương pháp thống kê được sử dụng để xử lý số liệu về số lượng trường đại học, sinh viên, và các hoạt động hợp tác trong khu vực. Phương pháp so sánh được áp dụng để đối chiếu hiệu quả hoạt động của các tổ chức hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN và quốc tế. Cuối cùng, phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study) tập trung vào Mạng lưới các đại học ASEAN (AUN) nhằm phân tích chi tiết mô hình, cơ cấu tổ chức, hoạt động và kết quả hợp tác. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 30 trường đại học thành viên chính thức của AUN và các tiểu mạng lưới liên quan. Phương pháp chọn mẫu là chọn các đại học tiêu biểu theo vị trí địa lý và mức độ tham gia hoạt động AUN. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ 1990 đến 2020, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo chính thức, tài liệu chính sách, và các bài viết khoa học chuyên ngành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự phát triển mạnh mẽ của hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN: Từ năm 1990 đến 2020, số lượng trường đại học tham gia các mạng lưới hợp tác tăng lên đáng kể, với hơn 8000 trường đại học trong khu vực ASEAN. Mạng lưới các đại học ASEAN (AUN) được thành lập năm 1995 với 11 thành viên ban đầu, hiện đã mở rộng lên 30 thành viên chính thức và hơn 117 trường liên kết, trong đó Việt Nam có 38 trường tham gia.
2. Hiệu quả hợp tác trong kiểm định chất lượng giáo dục: AUN-QA, mạng lưới đảm bảo chất lượng của AUN, đã giúp các trường đại học thành viên áp dụng tiêu chuẩn khu vực và quốc tế, nâng cao chất lượng đào tạo. Trong 5 năm gần đây, hoạt động kiểm định theo tiêu chuẩn AUN thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của các trường đại học Việt Nam, góp phần chuẩn hóa chương trình đào tạo và nâng cao uy tín.
3. Hợp tác trong nghiên cứu và đào tạo kinh tế, kinh doanh: Các chương trình hợp tác quốc tế trong lĩnh vực kinh tế và kinh doanh đã tạo điều kiện cho sinh viên và giảng viên ASEAN tiếp cận kiến thức quản trị hiện đại, đồng thời hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển kinh tế khu vực. Năm 2015, tổng GDP của ASEAN đạt khoảng 2.400 tỷ USD, phản ánh sự phát triển kinh tế mạnh mẽ gắn liền với nguồn nhân lực chất lượng cao được đào tạo qua hợp tác giáo dục đại học.
4. Thách thức và sự phân hóa trong hợp tác: Mặc dù hợp tác phát triển, vẫn tồn tại sự phân hóa rõ rệt giữa các quốc gia trong khu vực. Ví dụ, các đại học Singapore như Đại học Quốc gia Singapore (NUS) và Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) không tham gia các hoạt động kiểm định AUN-QA do đã đạt chuẩn quốc tế cao, trong khi các trường đại học Việt Nam và Thái Lan tích cực tham gia để nâng cao chất lượng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự phát triển hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN xuất phát từ nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Mạng lưới AUN đóng vai trò trung tâm trong việc kết nối các đại học hàng đầu, thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, tiêu chuẩn và nguồn lực. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này khẳng định xu hướng quốc tế hóa giáo dục đại học là tất yếu và mang lại lợi ích thiết thực cho các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, sự phân hóa về trình độ và mô hình giáo dục giữa các quốc gia tạo ra thách thức trong việc đồng bộ hóa tiêu chuẩn và chương trình đào tạo. Ví dụ, sự khác biệt về thời gian đào tạo giữa Trường Đại học Việt Đức (4 năm cử nhân) và Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (3 năm cử nhân theo mô hình Pháp) phản ánh sự đa dạng trong mô hình giáo dục. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng trường đại học tham gia AUN và bảng so sánh các tiêu chuẩn kiểm định chất lượng giữa các quốc gia ASEAN. Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách hợp tác giáo dục đại học phù hợp với bối cảnh hội nhập và phát triển của Việt Nam và khu vực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tham gia các mạng lưới hợp tác quốc tế: Đại học Quốc gia Hà Nội và các trường đại học Việt Nam cần chủ động tham gia sâu rộng hơn vào các tiểu mạng lưới và chương trình hợp tác của AUN, đặc biệt trong lĩnh vực kiểm định chất lượng và ứng dụng công nghệ đào tạo. Mục tiêu là nâng tỷ lệ trường đại học Việt Nam tham gia AUN-QA lên ít nhất 50% trong vòng 5 năm tới.
2. Phát triển chương trình đào tạo chuẩn hóa và linh hoạt: Xây dựng và điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế nhưng vẫn giữ bản sắc văn hóa và đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội trong nước. Thời gian thực hiện đề xuất này là 3 năm, do các trường đại học chủ trì phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo.
3. Đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ: Tăng cường hợp tác giữa các đại học ASEAN trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhằm hỗ trợ phát triển chính sách và doanh nghiệp khu vực. Mục tiêu là thiết lập ít nhất 5 dự án nghiên cứu liên kết trong 3 năm tới.
4. Xây dựng cơ chế hỗ trợ và chính sách khuyến khích: Chính phủ và các cơ quan quản lý giáo dục cần xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính, tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục pháp lý và khuyến khích các trường đại học tham gia hợp tác quốc tế. Thời gian thực hiện là trong nhiệm kỳ kế tiếp của Chính phủ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách giáo dục: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng chính sách hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học, giúp nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
2. Ban giám hiệu và quản lý các trường đại học: Thông tin về mô hình hợp tác, kiểm định chất lượng và các chương trình hợp tác quốc tế giúp các trường định hướng phát triển chiến lược đào tạo và nghiên cứu.
3. Giảng viên và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quan hệ quốc tế và giáo dục: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu và phân tích sâu sắc về hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN, hỗ trợ cho các nghiên cứu chuyên sâu và phát triển học thuật.
4. Sinh viên và học viên cao học: Giúp hiểu rõ về xu hướng quốc tế hóa giáo dục đại học, cơ hội học tập và nghiên cứu trong khu vực ASEAN, từ đó định hướng nghề nghiệp và học tập phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Hợp tác giáo dục đại học ASEAN có vai trò gì trong phát triển nguồn nhân lực?
   Hợp tác giúp chuẩn hóa chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu, tạo điều kiện trao đổi sinh viên, giảng viên, từ đó phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu kinh tế - xã hội khu vực.

2. Mạng lưới các đại học ASEAN (AUN) hoạt động như thế nào?
   AUN là tổ chức hợp tác chính thức của ASEAN, điều phối các hoạt động hợp tác đa phương như kiểm định chất lượng, nghiên cứu chung, trao đổi học thuật và phát triển nguồn nhân lực trong khu vực.

3. Việt Nam đã tham gia hợp tác giáo dục đại học ASEAN ra sao?
   Việt Nam có 38 trường đại học tham gia AUN với tư cách thành viên liên kết, tích cực tham gia các hoạt động kiểm định chất lượng và hợp tác nghiên cứu, góp phần nâng cao uy tín và chất lượng giáo dục đại học trong nước.

4. Những thách thức chính trong hợp tác giáo dục đại học ASEAN là gì?
   Bao gồm sự khác biệt về mô hình đào tạo, tiêu chuẩn chất lượng, ngôn ngữ, văn hóa, cũng như sự phân hóa trình độ giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển trong khu vực.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN?
   Cần tăng cường đầu tư cho các chương trình hợp tác, xây dựng chính sách hỗ trợ, phát triển các mạng lưới chuyên đề, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ đào tạo và kiểm định chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế.

Kết luận

• Hợp tác giáo dục đại học trong ASEAN đã phát triển mạnh mẽ, đóng vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực khu vực.
• Mạng lưới các đại học ASEAN (AUN) là cơ chế hợp tác hiệu quả, đa dạng về nội dung và hình thức, góp phần thúc đẩy hội nhập giáo dục đại học trong khu vực.
• Việt Nam đã và đang tích cực tham gia các hoạt động hợp tác, đặc biệt trong kiểm định chất lượng và nghiên cứu kinh tế, tuy còn nhiều thách thức cần vượt qua.
• Đề xuất các giải pháp tăng cường hợp tác, chuẩn hóa chương trình đào tạo, phát triển nghiên cứu và xây dựng chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác giáo dục đại học trong giai đoạn 2020-2030.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý, trường đại học và các bên liên quan chủ động triển khai các định hướng hợp tác để nâng tầm giáo dục đại học Việt Nam trong khu vực ASEAN và trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1, Luận văn đề cập đến cơ sở lý luận, thực tiễn và pháp lý về triển khai và thúc đây hoạt động hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học. Đánh giá hiệu quả hoạt động hợp tác quốc tế về giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng ở trong khu vực ASEAN từ năm 1956 đến năm 1990. Trong bồi cảnh hợp tác sâu rộng về kinh tế, phát triển giao lưu văn hóa và luân chuyên nguồn nhân lực mạnh mẽ, luận văn cũng dé cập vai trò và ý nghĩa của hợp tác quốc tế trong đào tạo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong giáo dục đại học. Tại Chương 2, qua nghiên cứu các tài liệu của Ban Thư ký ASEAN, báo cáo thường niên của AUN về các hoạt động hợp tác nội khối và đa phương, nghiên cứu đánh giá hiệu quả và mô hình hợp tác trong mạng lưới AUN, tác giả đã tom lược chiến lược hợp tác giáo dục đại học và kết quả hoạt động hợp tác theo các lĩnh vực ưu tiên, lĩnh vực liên ngành trong và cấp thiết 16 trong khu vực ASEAN.

Chương 3, tác giả có nhận định về chiến lược hợp tác giáo dục đại học của các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, đặc biệt, nhóm các nước phát triển hơn. Đây là các quốc gia có nền kinh tế phát triển hàng đầu khu vực: Singapore, Thái lan, Malaysia, Philippine, Indonesia. Cùng với sự phát triển và cạnh tranh trong kinh tế tri thức, các quốc gia trên cũng thể hiện sự cạnh tranh quyền lực mềm — cạnh tranh trong giáo dục đại học (thu hút nhân lực trình nghiên cứu độ cao, thu hút sinh viên tài năng, thu hút nguồn lực tai chính, tiếp nhận và chuyền giao công nghệ tiến tiến, tăng cường hợp tác hiệu quả giữa Chính quyền — Dai học — Doanh nghiệp — Đối tác Quốc tế. Từ đó, tác giả đưa ra một số đề xuất cho công tác hợp tác quốc tế của giáo dục đại học Việt Nam, mà cụ thể là đối với Đại học Quốc gia Hà Nội trong khu vực ASEAN.

Cuối cùng, tại phần Kết luận, tác giả nhân mạnh thông qua hợp tác song phương và đa phương về giáo dục, các quốc gia và dân tộc sẽ thê hiện sức mạnh mềm trong quan hệ quốc tế ; khăng định vai trò quan trọng của Mạng lưới các đại học ASEAN — AUN trong duy trì sự bền vững và phát triển của các đại học khu vực nói riêng và sự độc lập trong xây dựng chính sách kinh tế, đối ngoại và phát triển nguồn nhân lực cho khu vực ASEAN nói chung ; khăng định triển vọng hợp tác giáo dục ASEAN trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4. CO SỞ PHÁP LY VÀ THUC TIEN VE HOẠT DONG HOP TAC GIAO DUC DAI HOC TRONG ASEAN 1. Cơ sở pháp lý về nhu cầu hợp tác giáo dục đại học trong bối cảnh toàn cầu hóa 1. Cơ sở pháp lý của hop tác quốc tế về giáo dục đại học Ngay sau khi giành được Độc lập năm 1945, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, mặc dù còn nhiều khó khăn, thiếu thốn nhưng đã có quyết định thành lập Đại học Việt Nam (tiền thân của Đại học Quốc gia Hà Nội ngày nay).

Cùng với các giai đoạn phát triển đặc thù của đất nước, giáo dục đại học Việt Nam đã có nhiều đóng góp vào công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển kinh tế — xã hội của đất nước, đặc biệt khi chuyển đổi từ mô hình kinh tế tập trung bao cấp sang mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN. Đảng và Chính phủ Việt Nam đã triển khai nhiều chủ trương, chính sách hội nhập giáo dục đại học quốc tế, trong đó có thé kế dé những quyết định quan trọng như thành lập Đại học Quốc gia Hà Nội (năm 1993), thành lập Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (1995) — hai đại học đa nghành, đa lĩnh vực theo mô hình đại học tiên tiến, hiện đại. Từ đó, các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam từng bước chuyên đổi mô hình giáo dục đại học đơn ngành chuyên sâu (mô hình Liên xô trước đây) sang mô hình các đại học liên ngành, đa ngành, đáp ứng các yêu cầu phát triển mới của kinh tế — xã hội Việt Nam, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ chuyên môn tốt, phát triển kỹ năng mềm và có nền tảng kiến thức liên ngành. Cùng với việc chuyên đổi mô hình, hàng loạt nghị quyết, chỉ thị quan trọng của Dang và Nhà nước, thé hiện sự sáng suốt va tầm nhìn của những người hoạch định chính sách, yêu cầu sự thay đổi thực sự trong cách tiếp cận phát triển hệ thống giáo dục đào tạo nhân lực chất lượng cao cũng như day 18 nhanh quá trình quôc tê hóa giáo dục đại học Việt Nam, có thê nêu ra một sô văn bản quan trọng như: i.

Nghị quyết 14/2005/NQ-CP về đổi mới toàn diện và cơ bản giáo dục đại học Việt Nam 2006-2010 ban hành ngày 02 tháng 11 năm 2005 (sau đây gọi tắt là Nghị quyết 14) [Nghị quyết 14/2005/NQ-CP]. Nghị quyết đã mở đường thành lập các trường đại học quốc tế tại Việt Nam. Thực hiện Nghị quyết 14, Trường Đại học Việt Đức (VGU) và Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Việt Pháp (USTH) đã được thành lập trong giai đoạn thực hiện Nghị quyết 14. Quyết định 711/QĐ-TTg phê duyệt "Chiến lược phát triển giáo dục 2011 — 2020 ban hành ngày 13 tháng 6 năm 2012.

Nghị quyết 22-NQ/TW của Bộ Chính trị về Hội nhập quốc tế do Tổng Bí thư ký ban hành ngày 10 tháng 4 năm 2013. Nghị quyết 29/NQ-TW của BCH TW Đảng khóa XI về về đổi mới căn bản, toàn điện Giáo dục và Dao tạo, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế do Tổng Bi thư ký ngày 04 tháng 11 năm 2013 (Nghị quyết số 29-NQ/TW). Quyết định số 2448/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Dé án hội nhập quốc tế về giáo dục và dạy nghề đến năm 2020 ban hành ngày 16 tháng 12 năm 2013. Nghị định 86/2018/NĐ-CP quy định về hợp tác, đầu tư của nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục ban hành ngày 06 tháng 6 năm 2018.

Nghị quyết 29/NQ-TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI là văn bản quan trọng về đôi mới căn bản, toàn diện giáo dục va đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Mục tiêu tổng quát của 19 nhiệm vụ là phần đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam nói chung va giáo dục đại học nói riêng, phải đạt trình độ tiên tiến trong khu vực. “Đối với giáo dục dai hoc, tập trung dao tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, phát triển phẩm chất và năng lực tự học, tự làm giàu tri thức, sáng tạo của người học. Hoàn thiện mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học, cơ cầu ngành nghề và trình độ dao tạo phù hợp với quy hoạch phát triển nhân lực quốc gia; trong đó, có một số trường và ngành đào tạo ngang tam khu vực và quốc tế.

Da dạng hóa các cơ sở đào tạo phù hop với nhu câu phát triển công nghệ và các lĩnh vực, ngành nghề; yêu cau xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế” [Nghị quyết 29/NQ-TW]. Đây chính là định nghĩa toàn diện nhất về mục tiêu của hợp tác giáo dục đại học tại Việt Nam trong tình hình hiện nay. Chính vì vậy, việc hợp tác quốc tế về giáo dục đại học nói chung và hợp tác giáo dục trong nội khối ASEAN nói riêng là một định hướng ưu tiên, quan trọng. Trong 35 năm đổi mới toàn diện, giáo dục Việt Nam đã theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tẾ, trong đó có nội dung về chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về giáo dục và dao tạo, phù hop với chuẩn mực chung, đồng thời khẳng định nhiệm vụ quan trọng của giáo dục và đào tạo — đó là phải đáp ứng các yêu cầu hội nhập quốc tế, đặc biệt trong nền kinh tế tri thức dé góp phan phát triển toàn diện đất nước, trong thời đại số hóa.

Một trong số những khái niệm và giải pháp quan trọng đã được chỉ ra, đó là: - Chủ động hội nhập và nâng cao hiệu quả hop tác quốc té trong giáo dục, đào tạo. Cụ thé: “Chủ động hội nhập quốc tế về giáo dục, đào tạo trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tỉnh hoa văn hóa và thành tựu khoa học, công nghệ của nhân loại. 20 - Hoàn thiện cơ chế hợp tác song phương và đa phương, thực hiện các cam kết quốc tế về giáo dục, đào tạo. Tăng quy mô đào tạo ở nước ngoài bang ngân sách nha nước đối với giảng viên các ngành khoa học cơ bản và khoa học mũi nhọn, đặc thù.

Khuyến khích việc học tập và nghiên cứu ở nước ngoài bang các nguồn kinh phí ngoài ngân sách nhà nước. Mở rộng liên kết đào tạo với những cơ sở đào tạo nước ngoài có uy tín, chủ yếu trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp; đồng thời quản lý chặt chẽ chất lượng đào tạo. Có cơ chế khuyến khích các tổ chức quốc tế, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam ở nước ngoài tham gia hoạt động đảo tạo, nghiên cứu, ứng dụng, chuyền giao khoa học và công nghệ ở Việt Nam. - Tăng cường giao lưu văn hóa và học thuật quốc tế.

Có chính sách hỗ trợ, quản lý việc học tập và rèn luyện của học sinh, sinh viên Việt Nam đang học ở nước ngoài và tại các cơ sở giáo dục, đào tạo có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam.