Mở đầu, 3 chương, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC CỦA GIẢNG VIÊN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - TIN HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm hoạt động dạy học của giảng viên Theo Đại Từ điển tiếng Việt: “Dạy học là để nâng cao trình độ văn hoá, phẩm chất đạo đức theo một chương trình nhất định” [48].
Tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thị Đức cho rằng: Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó phát triển năng lực tư duy và hình thành thế giới quan khoa học. Như vậy, Dạy học là hoạt động chủ yếu của GV, là con đường quan trọng bậc nhất giúp người học phát triển năng lực hoạt động trí tuệ nói chung, nhất là năng lực tư Luan van duy sáng tạo, góp phần giáo dục cho người học thế giới quan khoa học và những phẩm chất nhân cách. Dưới góc độ của giáo dục học: “Hoạt động dạy học là hoạt động đặc trưng cho bất cứ loại hình nhà trường và xét theo quan điểm tổng thể, dạy học chính là con đường tiêu biểu nhất” [42]. Học là một hoạt động trong đó người học là chủ thể, khái niệm khoa học là đối tượng chiếm lĩnh; đó là quá trình tự giác, tích cực, tự chiếm lĩnh tri thức và luôn có dưới sự điều khiển sư phạm của GV.
Dạy là sự điều khiển tối ưu hoá quá trình dạy học của GV để hình thành và phát triển nhân cách cho người học. Nếu học nhằm mục đích chiếm lĩnh khái niệm khoa học thì dạy lại có mục đích là điều khiển sự học tập. Dạy có hai chức năng thường xuyên tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau là truyền đạt thông tin và điều khiển thông tin trong QTDH và HĐDH của GV, chúng gắn bó mật thiết với nhau, bổ sung, hỗ trợ nhau trong QTDH hướng tới thực hiện tốt mục tiêu dạy học. Như vậy, dạy học của giảng viên là một quá trình tác động điều khiển, định hướng của người thầy trong quá trình dạy học, người học tự giác, tích cực tổ chức tự điều khiển hoạt động nhận thức, nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học đã xác định.
Để đạt được mục đích dạy học, người dạy và người học đều phải phát huy các yếu tố chủ quan của cá nhân (phẩm chất, năng lực) để xác định nội dung, lựa chọn phương pháp, các hình thức tổ chức dạy học. Qúa trình thực hiện việc dạy học luôn có sự quản lý, điều hành của GV theo kế hoạch thống nhất và được kiểm tra đánh giá cụ thể. Khái niệm quản lý hoạt động dạy học của giảng viên Nhà trường là tổ chức giáo dục cơ sở, trực tiếp làm công tác giáo dục và đào tạo. Luật giáo dục sửa đổi, bổ sung 2009, khoản 1, Điều 58 quy định nhà trường có những nhiệm vụ và quyền hạn: Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo dục.
Như vậy, quản lý trường học là nội dung quan trọng trong QLGD; trong đó có quản lý hoạt động dạy học nói chung, hoạt động dạy của GV nói riêng. Luan van Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục với thế hệ trẻ và từng học sinh” [11]. Theo tác giả Thái Văn Thành, quản lý nhà trường có thể hiểu là một chuỗi tác động hợp lý (có mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức - sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể cán bộ GV và SV, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ cùng cộng tác, phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường nhằm làm cho quá trình này vận hành tối ưu để đạt được những mục tiêu dự kiến. Quản lý nhà trường bao gồm hai loại: Tác động của những chủ thể quản lý bên trên và bên ngoài nhà trường; tác động của những chủ thể quản lý trên, trong nhà trường.
Quản lý nhà trường là những tác động quản lý của các cơ quan QLGD cấp trên nhằm hướng dẫn tạo điều kiện cho hoạt động giảng dạy, học tập, giáo dục của nhà trường. Quản lý nhà trường cũng gồm những chỉ dẫn, quyết định của các thực thể bên ngoài nhà trường nhưng có liên quan trực tiếp đến nhà trường như: Cộng đồng được đại diện dưới hình thức Hội đồng giáo dục nhằm định hướng sự phát triển giáo dục của nhà trường, hỗ trợ, tạo điều kiện cho việc thực hiện phương hướng phát triển đó. Mặt khác, quản lý nhà trường còn do chủ thể quản lý bên trong nhà trường bao gồm các hoạt động: Quản lý GV, quản lý SV, quản lý QTDH - giáo dục; quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học; quản lý tài chính trường học; quản lý mối quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng. Quản lý hoạt động dạy học ở nhà trường là một nhiệm vụ nội dung của quản lý nhà trường, là quản lý một quá trình với tư cách là một hệ toàn vẹn, bao gồm các thành tố cơ bản: mục đích, nhiệm vụ, nội dung dạy học, thầy với hoạt động dạy, trò với hoạt động học, các phương pháp và phương tiện dạy học, các hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả dạy học.
Tất cả các thành tố này tồn tại trong mối quan hệ qua lại và thống nhất với môi trường của nó: môi trường xã hội - chính trị và môi trường khoa học - kinh tế - công nghệ. Điều đó có nghĩa là chủ thể quản lý phải tác động vào Luan van toàn bộ các thành tố của hoạt động dạy học theo quy luật tâm lý, giáo dục học, lý luận về quản lý để đưa hoạt động dạy học từ trạng thái này sang trạng thái cao hơn để dần tiến tới mục tiêu giáo dục. Từ những luận giải trên, có thể quan niệm, quản lý HĐDH của giảng viên là tổ chức điều khiển quá trình truyền thụ kiến thức, tiến hành các hình thức tổ chức dạy học và các điều kiện kiện bảo đảm phục vụ hoạt động dạy học. Chủ thể quản lý hoạt động dạy của GV là Ban giám hiệu, cơ quan đào tạo, khoa, bộ môn và chính các GV trong nhà trường.
Quản lý HĐDH có mục đích vừa làm cho mỗi nhân tố có được lực tác động đủ mạnh, vừa đảm bảo sự vận động nhịp nhàng, hài hoà và thống nhất của toàn bộ quá trình. Do đó, đòi hỏi chủ thể quản lý phải có nghệ thuật, vận dụng linh hoạt các biện pháp quản lý mới đạt được mục tiêu đề ra. Theo đó, quản lý HĐDH cần thực hiện tốt các nhiệm vụ cơ bản sau: - Quản lý việc thực hiện mục tiêu, chương trình dạy học. - Quản lý tốt hoạt động dạy của GV thông qua các khâu như: Thực hiện chương trình, các loại hồ sơ, bài soạn, giảng bài, dự giờ, thăm lớp, rút kinh nghiệm, thực hiện đánh giá kết quả dạy học thông qua việc chấm, chữa bài, cho điểm theo các Thông tư, Quy định, Hướng dẫn của Bộ GD&ĐT.
- Quản lý chặt chẽ hoạt động học tập của người học, nhằm xây dựng động cơ, ý thức, trách nhiệm cao trong học tập, hình thành kỹ năng, kỹ xảo, trên cơ sở đó xây dựng nền nếp và phương pháp học tập khoa học, đạt chất lượng và hiệu quả cao nhất. - Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học của GV. - Tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học. Quản lý chất lượng dạy học của giảng viên Trường Đại học ngoại ngữ - tin học Thành phố Hồ Chí Minh Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một người, một sự việc.
Đó là tổng thể những thuộc tính cơ bản khẳng định sự tồn tại của một sự vật, phân biệt nó với sự vật khác”. Nói đến chất lượng dạy học, ngoài chất lượng dạy của GV, nó được thể hiện cuối cùng ở chất lượng của người học, hay “tri thức, kỹ năng, thái độ…” mà người học có Luan van được trong quá trình đào tạo tại nhà trường. Đó chính là kết quả của quá trình đào tạo nhằm đáp ứng mục tiêu (người học đã học như thế nào, họ biết gì, có thể làm gì và phẩm chất nhân cách của họ ra sao. nhờ kết quả tương tác giữa người học với giáo viên và nhà trường).
Về mô hình chất lượng dạy học, tác giả Đặng Quốc Bảo đã khái quát bao gồm: Kiến thức (Knowledge - K); kỹ năng (Skill - S); thái độ (Attitude - A) và hành vi (Behaviour - B ). Các yếu tố này liên hệ với nhau trong tính cân đối và đồng bộ, thể hiện trong hoạt động nghề nghiệp của người học sau khai ra trường. Khi đánh giá chất lượng dạy học, chúng ta cần căn cứ vào mục tiêu của từng cấp học, bậc học đối chiếu sản phẩm giáo dục, đào tạo. Chất lượng dạy học càng cao sẽ càng làm phong phú thêm kiến thức, kỹ năng, thái độ, giá trị và hành vi của con người.
QTDH được cấu thành bởi nhiều thành tố, mỗi thành tố có vị trí xác định, có chức năng riêng, tác động qua lại với nhau và vận động theo quy luật chung, tạo nên chất lượng toàn diện của hệ thống. Dạy học có chất lượng chính là việc thực hiện tốt các nhiệm vụ: Cung cấp kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành thái độ cho người học, kết quả của người học trong quá trình đào tạo. Chất lượng dạy học được cấu thành bởi các yếu tố như: Mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo; hoạt động dạy của GV; hoạt động học của SV; cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học; đánh giá kết quả học tập của người học. Trên cơ sở đó, các nhà quản lý đưa ra các biện pháp khả thi để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường, mà trọng tâm là hoạt động dạy học.
Chất lượng dạy học là tổng hòa chất lượng của các yếu tố của QTDH, được biểu hiện tập trung ở tri thức, kỹ năng của người học, đáp ứng mục tiêu đào tạo đã xác định.