Luận văn thạc sĩ về đặc điểm dân số và dân tộc huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

Khám phá luận văn thạc sĩ về đặc điểm dân số dân tộc huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, cung cấp cái nhìn sâu sắc về văn hóa và xã hội.

• Tác giả: Tăng Thị Bình
• Người hướng dẫn: TS. Dương Quỳnh Phương
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa Lý Học
• Đề tài: Đặc điểm dân số, dân tộc huyện Võ Nhai tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC TRẠNG DÂN SỐ, DÂN TỘC
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về dân số
• 1.2. Những vấn đề lý luận dân tộc
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến biến động dân số và phân bố dân cư, dân tộc
• 1.4. Cơ sở thực tiễn
• 1.5. Đặc điểm dân số, dân tộc vùng Đông Bắc
• 1.6. Khái quát về đặc điểm dân số - dân tộc của tỉnh Thái Nguyên
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ BIẾN ĐỘNG DÂN SỐ, DÂN TỘC CỦA HUYỆN VÕ NHAI TỈNH THÁI NGUYÊN
• 2.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến biến động dân số, dân tộc huyện Võ Nhai
• 2.2. Vị trí địa lý và phạm vi lãnh thổ
• 2.3. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 2.4. Tình hình kinh tế - xã hội
• 2.5. Đặc điểm dân số của huyện Võ Nhai
• 2.5.1. Quy mô dân số
• 2.5.2. Gia tăng dân số
• 2.5.3. Cơ cấu dân số
• 2.5.4. Phân bố dân cư
• 2.5.5. Đô thị hóa - xây dựng nông thôn mới
• 2.6. Đặc điểm dân tộc
• 2.6.1. Dân tộc Kinh
• 2.6.2. Dân tộc Tày
• 2.6.3. Dân tộc Nùng
• 2.6.4. Dân tộc Dao
• 2.6.5. Dân tộc Mông
• 2.6.6. Dân tộc Sán Chay
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ỔN ĐỊNH DÂN SỐ, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG DÂN CƯ VÀ GÌN GIỮ, PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA CÁC DÂN TỘC Ở HUYỆN VÕ NHAI
• 3.1. Quan điểm, mục tiêu và định hướng
• 3.2. Mục tiêu phát triển
• 3.3. Định hướng phát triển dân số đến năm 2020
• 3.4. Một số giải pháp nhằm ổn định dân số, nâng cao chất lượng cuộc sống, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
• 3.4.1. Thực hiện tốt chính sách dân số - KHHGĐ để giảm gia tăng dân số, tiến tới ổn định quy mô dân số gia đình
• 3.4.2. Đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của huyện
• 3.4.3. Giáo dục dân số - sức khỏe sinh sản cho mọi đối tượng
• 3.4.4. Nhóm các giải pháp về gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm dân số và dân tộc huyện Võ Nhai Thái Nguyên

Huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, là một trong những khu vực có sự đa dạng về dân số và dân tộc. Với địa hình chủ yếu là đồi núi, huyện này là nơi sinh sống của nhiều dân tộc khác nhau, tạo nên một bức tranh văn hóa phong phú. Theo số liệu thống kê, dân số huyện Võ Nhai hiện nay khoảng 60.000 người, trong đó dân tộc Kinh chiếm 34,17%, dân tộc Tày 29,88%, dân tộc Nùng 14,52%, và các dân tộc khác như Dao, Mông, Sán Chay, Sán Dìu chiếm phần còn lại. Việc nghiên cứu đặc điểm dân số và dân tộc tại đây không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình xã hội mà còn góp phần vào việc xây dựng các chính sách phát triển phù hợp.

1.1. Đặc điểm dân số huyện Võ Nhai

Dân số huyện Võ Nhai có sự phân bố không đồng đều giữa các dân tộc. Dân tộc Kinh chủ yếu tập trung ở các khu vực đô thị, trong khi các dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Dao thường sinh sống ở các vùng sâu, vùng xa. Tình hình tỷ lệ sinh và tỷ lệ tử vong cũng có sự khác biệt rõ rệt giữa các dân tộc, ảnh hưởng đến tình hình dân cư tại huyện.

1.2. Đặc điểm văn hóa các dân tộc huyện Võ Nhai

Mỗi dân tộc tại huyện Võ Nhai đều có những đặc điểm văn hóa riêng biệt. Dân tộc Tày nổi tiếng với các lễ hội truyền thống, trong khi dân tộc Nùng có những phong tục tập quán độc đáo. Việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc là rất quan trọng trong bối cảnh hiện đại hóa.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển dân số huyện Võ Nhai

Huyện Võ Nhai đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý dân số và phát triển bền vững. Tình trạng gia tăng dân số nhanh chóng, đặc biệt trong cộng đồng các dân tộc thiểu số, đang gây áp lực lên các nguồn lực và dịch vụ xã hội. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt cơ sở hạ tầng và dịch vụ y tế cũng là một vấn đề lớn. Các chính sách dân số hiện tại cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế địa phương.

2.1. Tình hình gia tăng dân số và áp lực lên tài nguyên

Tình trạng gia tăng dân số tại huyện Võ Nhai đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng, đặc biệt là trong các dân tộc thiểu số. Điều này dẫn đến áp lực lớn lên tài nguyên thiên nhiên và cơ sở hạ tầng, gây khó khăn trong việc cung cấp dịch vụ công cộng.

2.2. Thách thức trong việc bảo tồn văn hóa dân tộc

Sự phát triển kinh tế và đô thị hóa đang đe dọa đến bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số. Việc bảo tồn các phong tục tập quán và ngôn ngữ của các dân tộc là một thách thức lớn trong bối cảnh hiện đại hóa.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề dân số huyện Võ Nhai

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến dân số và dân tộc, huyện Võ Nhai cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các chính sách về kế hoạch hóa gia đình và giáo dục sức khỏe sinh sản cần được triển khai mạnh mẽ. Đồng thời, việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân cũng là một yếu tố quan trọng trong việc ổn định dân số.

3.1. Chính sách kế hoạch hóa gia đình

Chính sách kế hoạch hóa gia đình cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả để giảm tỷ lệ sinh trong cộng đồng dân tộc thiểu số. Việc cung cấp thông tin và dịch vụ sức khỏe sinh sản là rất cần thiết.

3.2. Nâng cao chất lượng cuộc sống

Để ổn định dân số, cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các chương trình phát triển kinh tế, giáo dục và y tế cần được đầu tư mạnh mẽ để cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về dân số huyện Võ Nhai

Nghiên cứu về đặc điểm dân số và dân tộc huyện Võ Nhai đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách phù hợp để phát triển bền vững. Việc áp dụng các giải pháp thực tiễn sẽ giúp cải thiện tình hình dân số và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.1. Kết quả nghiên cứu về dân số

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ sinh trong cộng đồng dân tộc thiểu số vẫn còn cao hơn mức trung bình của cả nước. Điều này đòi hỏi các chính sách can thiệp kịp thời để ổn định dân số.

4.2. Ứng dụng các giải pháp phát triển

Việc áp dụng các giải pháp phát triển bền vững sẽ giúp cải thiện tình hình dân số và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các chương trình giáo dục và y tế cần được chú trọng để đáp ứng nhu cầu của cộng đồng.

V. Kết luận và tương lai của dân số huyện Võ Nhai

Tương lai của dân số huyện Võ Nhai phụ thuộc vào việc thực hiện các chính sách phát triển bền vững. Cần có sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và cộng đồng để giải quyết các vấn đề dân số và bảo tồn bản sắc văn hóa. Việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân trong việc quản lý dân số là rất quan trọng.

5.1. Tương lai dân số huyện Võ Nhai

Dự báo rằng dân số huyện Võ Nhai sẽ tiếp tục gia tăng nếu không có các biện pháp can thiệp kịp thời. Cần có các chính sách phù hợp để kiểm soát tình hình dân số.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong quản lý dân số

Cộng đồng cần được nâng cao nhận thức về dân số và dân tộc để tham gia tích cực vào việc quản lý và phát triển bền vững. Sự tham gia của người dân là yếu tố quyết định cho sự thành công của các chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Võ Nhai (diện tích 845,1 km²) là một trong những huyện miền núi thuộc tỉnh Thái Nguyên, nơi sinh sống của 8 dân tộc chính: Kinh (34,17 %), Tày (29,88 %), Nùng (14,52 %), Dao (12,63 %) và các dân tộc Mông, Sán Dìu, Sán Chay, Hoa (tổng 8,7 %). Theo số liệu thống kê dân số năm 2009, dân số huyện đạt 60 772 người; đến năm 2014 tăng lên 63 950 người, tương đương mức tăng 3 178 người (0,5 %). So sánh với tỉnh, dân số Thái Nguyên năm 2009 là 1 127,4 nghìn người, tăng thêm 79,6 nghìn người trong 10 năm (trung bình 8 000 người/năm) và tốc độ tăng trưởng trung bình 0,7 %/năm, thấp hơn mức trung bình quốc gia (1,2 %).

Nghiên cứu này hướng tới việc phân tích đặc điểm dân số, dân tộc và các yếu tố ảnh hưởng trong giai đoạn 2009‑2014, từ đó đưa ra giải pháp ổn định dân số, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo tồn bản sắc văn hoá các dân tộc. Mục tiêu cụ thể bao gồm: (1) xác định các xu hướng biến động dân số và cơ cấu dân tộc; (2) đánh giá tác động của yếu tố kinh tế‑xã hội, môi trường tự nhiên và chính sách dân số; (3) đề xuất các hướng can thiệp thực tiễn. Độ thời gian nghiên cứu tập trung vào năm 2009‑2014, khu vực địa lý toàn huyện, và các kết quả sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu cho các nhà hoạch định chính sách ở cấp huyện và tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

1. Lý thuyết dân số Malthus – cho rằng dân số tăng sẽ bị hạn chế bởi nguồn lực tự nhiên; được dùng để giải thích áp lực dân số trong các khu vực núi cao có đất canh tác hạn chế.
2. Mô hình chuyển dịch dân số (Demographic Transition Model) – mô tả quá trình giảm tỷ suất sinh và tử trong quá trình công nghiệp hoá; giúp so sánh tốc độ giảm sinh tự nhiên của Võ Nhai (CBR ≈ 16‰, CDR ≈ 15‰, RNI ≈ 1 %) với mức quốc gia.
3. Lý thuyết đẩy‑kéo (Push‑Pull Migration) – các yếu tố đẩy (điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thu nhập thấp) và kéo (cơ hội việc làm, giáo dục) giải thích mô hình di cư nội địa đã được ghi nhận trong thống kê nhập‑cử.
4. Lý thuyết bản sắc dân tộc – dựa trên khái niệm “ethnos” (định danh, ngôn ngữ, văn hoá) để phân tích mức độ duy trì và phát triển các giá trị văn hoá của các dân tộc thiểu số trong môi trường đa dạng.

Phương pháp nghiên cứu

Thành phần	Mô tả
Nguồn dữ liệu	- Tổng điều tra dân số‑hộ năm 2009 và 2014 của Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên. - Báo cáo thống kê kinh tế‑xã hội của huyện Võ Nhai (2009‑2014). - GIS dữ liệu địa hình, đất dùng, và mạng lưới thủy lợi.
Cỡ mẫu	Toàn bộ dân số huyện (census), khoảng 64 000 người (số liệu 2009‑2014).
Phương pháp chọn mẫu	Lấy mẫu phân tầng theo các dân tộc (Kinh, Tày, Nùng, Dao, các dân tộc còn lại) để đảm bảo đại diện.
Công cụ phân tích	- Thống kê mô tả (tỷ lệ, tăng trưởng, độ tuổi, giới tính). - Phân tích xu hướng (linear regression) cho tăng trưởng dân số và thu nhập. - Phân tích không gian GIS: bản đồ mật độ dân cư, phân bố dân tộc, vị trí các khu vực canh tác/đô thị. - Kiểm định tương quan Pearson giữa thu nhập bình quân và tỷ suất sinh.
Thời gian thực hiện	Thu thập dữ liệu: 2020‑2021. Xử lý và phân tích: 2022‑2023. Viết báo cáo: 2024‑2025.
Đối tượng nghiên cứu	Cư dân các xã và thị trấn của huyện, bao gồm 14 xã và 1 thị trấn (tổng 174 xóm).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng dân số tổng thể: Dân số huyện tăng 3 178 người (0,5 %) trong giai đoạn 2009‑2014, trong khi tăng trưởng tự nhiên (CBR ≈ 16‰, CDR ≈ 15‰) giảm nhẹ so với quốc gia.
2. Cơ cấu dân tộc ổn định: Kinh vẫn chiếm đa số (34,17 %); Tày và Nùng giữ vị trí thứ hai và ba (29,88 % và 14,52 %); các dân tộc thiểu số chung chiếm 8,7 %. So sánh với dữ liệu 1999‑2009, tỷ lệ các dân tộc không có biến động lớn, phản ánh tính bền vững của cấu trúc dân tộc.
3. Kinh tế phát triển: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 12,5 %/năm (2009‑2014). Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 8,425 triệu VND (2009) lên 14,25 triệu VND (2014) – mức tăng 69 %. Giá trị sản lượng nông‑lâm năm 2010 là 953,545 tỷ VND, tăng lên 1 488,4 tỷ VND năm 2013 (tăng 56 %). Năng suất cây trồng tăng từ 35 triệu VND/ha (2009) lên 51 triệu VND/ha (2013).
4. Biến động môi trường: Mật độ dân cư trung bình năm 2009 là 82,1 người/km², gia tăng nhẹ đến 84,2 người/km² năm 2014. Độ che phủ rừng đạt 65,2 % (tăng 2 % so với 2009) và diện tích rừng 561,27 km², cho thấy xu hướng bảo vệ rừng có hiệu quả.
5. Di cư nội địa: Net Migration Rate (NMR) ước tính <0,2 %/năm, cho thấy phần lớn tăng dân số là do sinh tự nhiên, không phải do nhập cư lớn.

Thảo luận kết quả

• So sánh với xu hướng quốc gia: Mức tăng dân số 0,5 % của Võ Nhai thấp hơn mức tăng trung bình quốc gia (1,2 %). Điều này phản ánh ảnh hưởng của chính sách dân số‑kế hoạch hoá gia đình và điều kiện địa lý khắc nghiệt (độ cao 100‑800 m, nhiệt độ trung bình 22,4 °C, lượng mưa 1 941,5 mm/năm).
• Giải thích nguyên nhân: Sự giảm CBR đồng thời với tăng thu nhập và giáo dục (số người có trình độ THCS và cao hơn tăng từ 27 % lên 33 % năm 2014) đã giảm áp lực sinh. Ngược lại, các dân tộc thiểu số vẫn duy trì tỷ suất sinh cao hơn trung bình (≈ 19‰), do phong tục sinh con và điều kiện sinh kế nông‑lâm nghiệp.
• Ý nghĩa đối với chính sách: Các dữ liệu cho thấy cần đổi mới các biện pháp khuyến khích sinh cho các dân tộc thiểu số đồng thời đẩy mạnh giáo dục sức khỏe sinh sản cho toàn dân. Việc bảo tồn rừng và đa dạng sinh học cho thấy phát triển bền vững có thể đồng hành với nâng cao chất lượng cuộc sống nếu kết hợp với phát triển du lịch sinh thái văn hoá.

Đề xuất và khuyến nghị

Hành động	Đối tượng	Chỉ tiêu	Thời gian	Trách nhiệm
Mở rộng chương trình giáo dục sức khỏe sinh sản	Đoàn Thanh niên, UBND xã	Đạt 80 % phụ nữ trong độ tuổi sinh sản được kiểm tra mỗi năm	2025‑2027	Sở Y tế, Sở Lao động - Thương binh
Thúc đẩy mô hình nông‑lâm dựa vào công nghệ GIS	Nông dân, doanh nghiệp địa phương	Tăng năng suất cây trồng lên 60 triệu VND/ha	2026‑2029	Sở Nông nghiệp, Công ty CP Đầu tư nông nghiệp
Phát triển du lịch văn hoá các dân tộc	Sở Văn hoá, doanh nghiệp du lịch	Tăng lượt khách quốc nội 15 %/năm	2025‑2030	Sở Du lịch, Hội đồng dân tộc
Cải thiện hệ thống thoát nước và phòng chống sạt lở	UBND huyện, Đơn vị quản lý hồ	Giảm thiệt hại do sạt lở xuống <5 % diện tích nông nghiệp	2026‑2028	Trung tâm Thủy lợi, Cơ quan Môi trường
Xây dựng chương trình bồi dưỡng kỹ năng nghề cho người trẻ	Trường nghề, doanh nghiệp	Đạt 70 % sinh viên tốt nghiệp có việc làm trong 6 tháng	2024‑2026	Sở Giáo dục & Đào tạo, Phòng Thương mại

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, nhà hoạch định chính sách (UBND huyện, Sở Kế hoạch & Đầu tư) – để cập nhật dữ liệu thực tế và các đề xuất chiến lược phát triển bền vững.
2. Nhà nghiên cứu và giảng viên địa lý học – cung cấp nền tảng lý thuyết và phương pháp nghiên cứu cho các dự án tương tự.
3. Các tổ chức phi chính phủ (NGO) và cộng đồng dân tộc – hỗ trợ thực hiện các chương trình giáo dục, bảo tồn văn hoá và môi trường.
4. Doanh nghiệp đầu tư nông‑lâm và du lịch – khai thác tiềm năng tài nguyên tự nhiên và bản sắc dân tộc một cách bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Dân số huyện Võ Nhai đã tăng bao nhiêu trong giai đoạn 2009‑2014?
   Dân số tăng từ 60 772 lên 63 950 người, tương đương tăng 3 178 người (0,5 %).

2. Tỷ lệ dân tộc Kinh và các dân tộc thiểu số ở Võ Nhai hiện nay là bao nhiêu?
   Kinh chiếm 34,17 %, Tày 29,88 %, Nùng 14,52 %, Dao 12,63 % và các dân tộc còn lại (Mông, Sán Dìu, Sán Chay, Hoa) chiếm 8,7 %.

3. Thu nhập bình quân đầu người của huyện đã thay đổi ra sao?
   Từ 8,425 triệu VND/năm (2009) lên 14,25 triệu VND/năm (2014), tăng khoảng 69 %.

4. Mật độ rừng và mức độ che phủ rừng đã có tiến triển như thế nào?
   Đến năm 2013, diện tích rừng đạt 561,27 km², chiếm 65,2 % diện tích địa bàn, tăng 2 % so với năm 2009.

5. Làm sao để giảm tỷ suất sinh của các dân tộc thiểu số mà vẫn bảo tồn bản sắc văn hoá?
   Kết hợp giáo dục sức khỏe sinh sản, cung cấp dịch vụ y tế cộng đồng, đồng thời phát triển kinh tế sinh kế (du lịch sinh thái, nông nghiệp hữu cơ) để giảm áp lực sinh con mà không làm mất đi các giá trị truyền thống.

Kết luận

• Dân số Võ Nhai tăng chậm (0,5 %/5 năm) nhờ chính sách dân số và cải thiện đời sống kinh tế.
• Cơ cấu dân tộc ổn định, nhưng các dân tộc thiểu số vẫn có tỷ suất sinh cao hơn trung bình quốc gia.
• Kinh tế địa phương phát triển mạnh: tăng trưởng 12,5 %/năm, thu nhập bình quân tăng 69 %, năng suất nông nghiệp tăng 46 %.
• Môi trường tự nhiên được bảo vệ: rừng tăng 2 % lên 65,2 % diện tích, cho phép duy trì đa dạng sinh học.
• Đề xuất: mở rộng giáo dục sức khỏe sinh sản, nâng cao kỹ năng nghề, phát triển du lịch văn hoá và bảo vệ môi trường để đạt mục tiêu ổn định dân số và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nguồn: Số liệu thống kê từ Tổng điều tra dân số‑hộ 2009, 2014; Báo cáo kinh tế‑xã hội huyện Võ Nhai 2009‑2014; Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC TRẠNG DÂN SỐ, DÂNTỘC 1. Những vấn đề cơ bản về dân số 1. Dân số và quy mô dân số * Dân số: Dân số "là tập hợp người sống trên lãnh thổ được đặc trưng bởi quy mô, cơ cấu, mối quan hệ qua lại với nhau về mặt kinh tế, bởi tính chất của sự phân công lao động và cư trú theo lãnh thổ” [21]. * Quy mô dân số: “Quy mô dân số được hiểu là số lượng người sống trên một lãnh thổ (xã, huyện, tỉnh, quốc gia, vùng…) tại một thời điểm xác định” [21].

Đây là một đại lượng biến động theo thời gian, sự biến động đó gọi là động thái của dân số. Gia tăng tự nhiên (Rate of Nataral Increase- RNI) - Dân số của một lãnh thổ tăng hay giảm trước hết là kết quả của mối tương quan giữa số sinh và số tử. Sự biến động này gọi là gia tăng dân số tự nhiên. Tỷ suất gia tăng dân số tự nhiên có ảnh hưởng lớn đến tình hình biến động dân số và được coi là động lực phát triển dân số.

- Tỷ suất gia tăng dân số tự nhiên được xác định bằng hiệu số giữa tỷ suất sinh thô và tỷ suất tử thô trong một thời gian xác đinh, trên một lãnh thổ nhất định. Công thức tính (Đơn vị: %): CBR  CDR RNI= 10 Trong đó: RNI : Tỷ suất gia tăng tự nhiên CBR: Tỷ suất sinh thô CDR: Tỷ suất tử thô 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] * Tỷ suất sinh thô: được sử dụng rất rộng rãi trong dân số học. Đó là tỷ suất giữa số trẻ em được sinh ra trong năm so với số dân trung bình ở cùng thời gian ấy với đơn vị tính (‰). Tỷ suất sinh thô được tính theo công thức: B CBR = x 1000 P Trong đó: CBR: Tỷ suất sinh thô B: Số trẻ em sinh ra trong năm P: Dân số trung bình năm * Tỷ suất tử thô: trong dân số học có nhiều loại tỷ suất tử vong.

Phổ biến nhất là tỷ suất tử vong được tính bằng tỷ số giữu số người chết trong năm so với dân số trung bình ở thời điểm đó, đơn vị tính (‰).  Tỷ suất tử thô được tính theo công thức: D CDR = x 1000 P Trong đó: CDR: Tỷ suất tử thô D: Số người chết trong năm P: Dân số trung bình năm Tỷ suất gia tăng tự nhiên còn có thể xác định bằng hiệu số giữa sinh và số tử trong năm so với số dân trung bình cùng thời điểm, đơn vị tính bằng phần trăm (%) công thức tính như sau: B-D RNI = x 100 P Trong đó: RNI: Tỷ suất gia tăng tự nhiên B: Số trẻ em sinh ra trong năm còn sống D: Số người chết trong năm P : Dân số trung bình ở cùng thời điểm 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Gia tăng cơ học Theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc, gia tăng cơ học là sự di chuyển của dân cư từ một đơn vị lãnh thổ này đến một đơn vị lãnh thổ khác nhằm tạo nên một nơi cư trú mới trong một khoảng thời gian nhất định, có 2 bộ phận cấu thành của một quá trình di dân là xuất cư và nhập cư.