Luận văn thạc sĩ về đặc điểm của các biểu thức thời gian trong câu tiếng Việt

Khám phá đặc điểm của các biểu thức thời gian trong câu tiếng Việt qua luận văn thạc sĩ USSH, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngôn ngữ học.

• Tác giả: Vũ Thị Hương Thảo
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyễn Hồng Côn
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận ngôn ngữ
• Đề tài: Đặc điểm của các biểu thức thời gian trong câu tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Về phạm trù thời gian và ý nghĩa thời gian trong ngôn ngữ
• 1.2. Các biểu thức thời gian trong tiếng Việt
• 1.2.1. Khái niệm biểu thức thời gian
• 1.2.2. Các loại biểu thức thời gian trong tiếng Việt
• 1.2.3. Tiêu chí nhận diện biểu thức thời gian
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC BIỂU THỨC THỜI GIAN
• 2.1. Ý nghĩa thời điểm
• 2.1.1. Khái quát ý nghĩa thời điểm trong ngôn ngữ
• 2.1.2. Các quan niệm khác nhau về tính thời điểm
• 2.1.3. Đặc điểm ngữ nghĩa của các biểu thức thời điểm
• 2.1.4. Đặc điểm hình thức của các biểu thức thời điểm
• 2.1.5. Đặc điểm chức năng của các biểu thức thời điểm
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC BIỂU THỨC THỜI GIAN CÓ Ý NGHĨA THỜI ĐOẠN
• 3.1. Khái quát ý nghĩa thời đoạn
• 3.1.1. Các quan niệm khác nhau về thời đoạn
• 3.1.2. Khái niệm thời đoạn
• 3.2. Đặc điểm ngữ nghĩa của các biểu thức thời gian
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• NGUỒN TƯ LIỆU TRÍCH DẪN
• PHỤ LỤC TƯ LIỆU KHẢO SÁT

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm biểu thức thời gian trong câu tiếng Việt

Biểu thức thời gian trong câu tiếng Việt là một phần quan trọng trong ngữ pháp, giúp xác định thời điểm và tính chất của hành động. Việc hiểu rõ về biểu thức thời gian không chỉ giúp người học nắm bắt ngữ pháp mà còn nâng cao khả năng giao tiếp. Trong tiếng Việt, thời gian trong ngữ pháp được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau, từ từ vựng đến cấu trúc câu.

1.1. Khái niệm về biểu thức thời gian trong ngữ pháp

Biểu thức thời gian được định nghĩa là các từ hoặc cụm từ chỉ thời điểm xảy ra hành động. Chúng có thể là danh từ, động từ hoặc các cụm từ chỉ thời gian cụ thể như 'hôm qua', 'ngày mai'.

1.2. Vai trò của thời gian trong câu tiếng Việt

Thời gian không chỉ giúp xác định khi nào hành động xảy ra mà còn ảnh hưởng đến cách hiểu và diễn đạt ý nghĩa của câu. Việc sử dụng đúng cấu trúc câu có thể làm rõ ràng hơn thông điệp mà người nói muốn truyền đạt.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng biểu thức thời gian

Mặc dù biểu thức thời gian trong tiếng Việt rất phong phú, nhưng việc sử dụng chúng một cách chính xác vẫn gặp nhiều thách thức. Nhiều người học thường nhầm lẫn giữa các loại biểu thức khác nhau, dẫn đến việc diễn đạt không chính xác. Điều này đặc biệt quan trọng trong các tình huống giao tiếp chính thức.

2.1. Những nhầm lẫn phổ biến về thời gian

Nhiều người học thường nhầm lẫn giữa các từ chỉ thời gian như 'đã', 'đang', 'sẽ'. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa chúng là rất cần thiết để tránh hiểu lầm trong giao tiếp.

2.2. Thách thức trong việc diễn đạt thời gian

Việc diễn đạt thời gian trong tiếng Việt có thể gây khó khăn cho người học, đặc biệt là khi phải sử dụng các cấu trúc phức tạp. Điều này đòi hỏi người học phải nắm vững ngữ pháp và từ vựng liên quan.

III. Phương pháp nghiên cứu biểu thức thời gian trong tiếng Việt

Để hiểu rõ hơn về biểu thức thời gian, nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Các nhà nghiên cứu thường sử dụng phương pháp phân tích ngữ liệu từ các văn bản khác nhau để xác định cách sử dụng và ý nghĩa của chúng trong ngữ cảnh cụ thể.

3.1. Phân tích ngữ liệu từ văn bản

Phân tích ngữ liệu từ các văn bản giúp xác định cách mà thời gian trong ngữ pháp được sử dụng trong thực tế. Điều này cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách người Việt sử dụng thời gian trong giao tiếp hàng ngày.

3.2. Nghiên cứu so sánh với các ngôn ngữ khác

So sánh cách sử dụng biểu thức thời gian trong tiếng Việt với các ngôn ngữ khác có thể giúp làm rõ những điểm khác biệt và tương đồng, từ đó nâng cao hiểu biết về ngữ pháp tiếng Việt.

IV. Ứng dụng thực tiễn của biểu thức thời gian trong giao tiếp

Việc sử dụng chính xác biểu thức thời gian có thể cải thiện đáng kể khả năng giao tiếp. Trong các tình huống giao tiếp hàng ngày, việc sử dụng đúng thời gian giúp người nghe dễ dàng hiểu được ý nghĩa của câu nói.

4.1. Ứng dụng trong giao tiếp hàng ngày

Trong giao tiếp hàng ngày, việc sử dụng đúng thời gian trong ngữ pháp giúp người nói truyền đạt thông điệp một cách rõ ràng và hiệu quả hơn.

4.2. Ứng dụng trong văn viết

Trong văn viết, việc sử dụng chính xác biểu thức thời gian không chỉ giúp làm rõ ý nghĩa mà còn tạo sự mạch lạc cho toàn bộ văn bản.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về biểu thức thời gian

Nghiên cứu về biểu thức thời gian trong tiếng Việt vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển. Các nhà nghiên cứu cần tiếp tục khám phá và làm rõ hơn về cách mà thời gian được sử dụng trong ngôn ngữ, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

5.1. Tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về thời gian trong ngữ pháp có thể mở ra nhiều hướng đi mới, từ việc phát triển tài liệu giảng dạy đến việc cải thiện phương pháp học tập cho người học.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa về cách sử dụng thời gian trong các ngữ cảnh khác nhau, từ đó giúp người học có cái nhìn toàn diện hơn về ngữ pháp tiếng Việt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống ngôn ngữ học thế giới, tiếng Việt được xếp vào loại hình ngôn ngữ đơn lập không biến hình, nơi động từ hoàn toàn không biến đổi hình thái để biểu thị phạm trù thời gian như các ngôn ngữ Ấn-Âu. Nghiên cứu thực nghiệm trên quy mô 780 câu ngữ liệu trích xuất từ văn học và báo chí hiện đại đã chỉ ra rằng việc biểu đạt thời gian trong tiếng Việt phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống các biểu thức thời gian độc lập. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc phân tích toàn diện đặc điểm ngữ nghĩa, cấu tạo hình thức và chức năng cú pháp của hai loại biểu thức cốt lõi: biểu thức thời điểm (chiếm 425 câu, tương đương 54,49% ngữ liệu) và biểu thức thời đoạn (chiếm 355 câu, tương đương 45,51% ngữ liệu).

Mục tiêu cụ thể của công trình là thiết lập hệ thống tiêu chí nhận diện chuẩn xác, mô tả chi tiết các biến thể cấu trúc từ cấp độ từ, ngữ cho đến mệnh đề, đồng thời xác định vị trí ngữ pháp của chúng trong cấu trúc câu tiếng Việt. Phạm vi khảo sát được giới hạn trong các tác phẩm văn học tiêu biểu và các ấn phẩm báo chí chính luận uy tín tại Việt Nam trong giai đoạn thế kỷ 20 đến đầu thế kỷ 21. Ý nghĩa học thuật của nghiên cứu thể hiện qua việc làm sáng tỏ cơ chế định vị không gian - thời gian trong tư duy tri nhận của người Việt, cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng đạt độ chuẩn xác 100% về cấu trúc câu chứa thành phần thời gian, trực tiếp phục vụ công tác chuẩn hóa ngữ pháp và nâng cao hiệu quả giảng dạy ngôn ngữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận triết học duy vật biện chứng về tính khách quan của không gian và thời gian, kết hợp với các lý thuyết ngôn ngữ học chức năng hiện đại. Khung phân tích kế thừa trực tiếp mô hình định vị thời gian của Wolfgang Klein, trong đó việc xác lập sự tình trên trục thời gian tuyến tính đòi hỏi 4 yếu tố then chốt: sự hình dung chung giữa người nói và người nghe, sự hiện diện của điểm mốc định vị, mối quan hệ thời khoảng và hệ quy tắc hội thoại khách quan. Bên cạnh đó, luận văn tiếp thu luận điểm ngữ pháp chức năng của nhà ngôn ngữ học Cao Xuân Hảo về vai trò của "khung đề" thời gian đứng ở đầu câu và bản chất của các hư từ "đã", "đang", "sẽ" như các vị từ tình thái biểu thị thể và thức chứ không thuần túy là chỉ tố thời.

Hệ thống lý thuyết tập trung làm rõ 4 khái niệm trụ cột:

• Thời (Tense): Miền thời gian rộng lớn phân chia theo ba chiều quá khứ, hiện tại và tương lai.
• Thời điểm (Point of time): Cột mốc xác định trên trục thời gian trả lời cho câu hỏi "khi nào" hoặc "bao giờ".
• Thời đoạn (Duration): Khoảng độ dài thời gian mà sự tình diễn ra, hồi đáp cho câu hỏi "bao lâu" hoặc "mấy ngày".
• Điểm mốc định vị (Anchor reference point): Căn cứ tham chiếu theo phương thức trực chỉ lấy thời điểm phát ngôn làm gốc hoặc định vị theo hệ thống lịch pháp xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 780 câu chứa biểu thức thời gian hoàn chỉnh, được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho cả phong cách khẩu ngữ sinh hoạt và văn bản nghệ thuật, chính luận. Lý do lựa chọn nguồn dữ liệu từ báo Nhân Dân, báo Hà Nội Mới, tạp chí Tác Phẩm Mới và các tuyển tập truyện ngắn kinh điển là vì các nguồn này phản ánh chuẩn xác quy chuẩn ngữ pháp tiếng Việt đương đại cùng cách diễn đạt tự nhiên của người bản ngữ.

Tiến trình xử lý dữ liệu được thực hiện theo quy trình 3 giai đoạn: thu thập ngữ liệu, phân loại định tính và thống kê định lượng. Tác giả kết hợp linh hoạt các phương pháp phân tích thành phần cú pháp, phương pháp phân tích trường nghĩa học và phương pháp miêu tả cấu trúc nhằm phân định rạch ròi ranh giới giữa trạng ngữ chỉ thời gian, bổ ngữ thời hạn và các thành phần phụ khác trong câu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát định lượng trên 780 câu ngữ liệu mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, về phân bố loại hình, biểu thức thời điểm chiếm tỷ trọng ưu thế với 54,49% (425 câu), trong khi biểu thức thời đoạn chiếm 45,51% (355 câu). Tỷ lệ này chứng minh thói quen tri nhận của người Việt thường ưu tiên xác định thời điểm diễn ra sự việc trước khi miêu tả độ dài của quá trình.

Thứ hai, về cấu tạo hình thức, biểu thức thời gian phân hóa thành 5 nhóm cấu trúc đa dạng: đại từ (chiếm khoảng 8,5%), danh từ đơn lẻ (chiếm 14,2%), danh ngữ phức hợp (chiếm 60,3%), giới ngữ (chiếm 11,5%) và mệnh đề kèm liên hợp (chiếm 5,5%). Đáng chú ý, mô hình danh ngữ kết hợp giữa danh từ thời gian với từ chỉ định như "hôm ấy", "dạo nọ", "lúc này" đạt tần suất xuất hiện cao nhất.

Thứ ba, nghiên cứu hệ thống hóa được 65 đơn vị từ vựng mang đậm bản sắc văn hóa dân gian dùng để định vị thời điểm trong ngày. Riêng khung thời gian buổi sáng đã ghi nhận 23 biến thể định vị độc đáo dựa trên chuyển động mặt trời và nhịp sống lao động, tiêu biểu như "gà gáy", "tảng sáng", "sáng bạch", "mặt trời lên bằng con sào".

Thứ tư, về chức năng cú pháp, có đến 85,2% biểu thức thời gian đóng vai trò là trạng ngữ đứng ở vị trí đầu câu làm khung đề. Khoảng 10,6% giữ chức vụ bổ ngữ đứng sau vị từ để chỉ thời hạn, và 4,2% còn lại đảm nhiệm vai trò chủ ngữ trong các câu định nghĩa hoặc phân loại.

Thảo luận kết quả

Cơ chế biểu hiện thời gian trong câu tiếng Việt là cơ chế bù trừ ngữ pháp hoàn hảo cho tính chất không biến hình của động từ. Thay vì sử dụng biến tố đuôi như trong tiếng Anh, người Việt sử dụng các biểu thức từ vựng độc lập đặt ở vị trí khung đề để thiết lập toàn bộ bối cảnh không gian - thời gian cho vị ngữ theo sau. Ví dụ, trong câu có biểu thức "ngày mai", ý niệm tương lai đã được xác lập vững chắc mà không cần thêm phụ từ "sẽ".

Khi so sánh với các ngôn ngữ phương Tây, dữ liệu khảo sát cho thấy ranh giới giữa thời điểm và thời đoạn trong tiếng Việt mang tính tương đối và phụ thuộc sâu sắc vào cấu trúc ngữ cảnh. Một biểu thức danh từ chỉ lượng thời gian như "hai năm" sẽ chuyển hóa từ thời đoạn thành thời điểm nếu được đặt trong cấu trúc liên kết chỉ mốc như "hai năm sau". Các kết quả này có thể được mô phỏng trực quan thông qua bảng ma trận phân loại ngữ nghĩa đối sánh với biểu đồ hình quạt biểu thị tỷ lệ phân bố vị trí cú pháp của 780 ngữ liệu nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu ngữ pháp thực nghiệm, 4 giải pháp cụ thể được đề xuất nhằm ứng dụng lý thuyết biểu thức thời gian vào đời sống và công nghệ:

Thứ nhất, chuẩn hóa hệ thống phân loại biểu thức thời gian trong giáo trình giảng dạy Tiếng Việt như một ngoại ngữ (VSL). Mục tiêu là nâng cao 30% tốc độ tiếp thu của học viên quốc tế đối với cấu trúc câu tiếng Việt trong khung thời gian 12 tháng, do các Khoa Việt Nam học và Ngôn ngữ học tại các trường đại học chủ trì thực hiện.

Thứ tư, tích hợp tập ngữ liệu chuẩn hóa gồm 780 cấu trúc biểu thức thời gian vào các mô hình xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) và trí tuệ nhân tạo tiếng Việt. Nhiệm vụ này hướng đến việc nâng cao 25% độ chính xác trong bài toán gán nhãn thực thể thời gian (Temporal Tagging) và trích xuất thông tin tự động trong vòng 6 tháng, do các nhóm nghiên cứu công nghệ ngôn ngữ đảm trách.

Thứ ba, bổ sung và giải nghĩa chi tiết 65 đơn vị từ vựng chỉ thời điểm đặc thù theo nhịp sinh hoạt truyền thống vào các bộ từ điển tường giải tiếng Việt. Viện Ngôn ngữ học cần đảm nhận việc rà soát và hoàn thiện hệ thống mục từ này trong lộ trình 2 năm nhằm bảo tồn tính chuẩn mực và trong sáng của tiếng Việt.

Thứ tư, biên soạn sổ tay hướng dẫn thực hành ngữ pháp chuyên sâu về khung đề thời gian và vị từ tình thái dành cho giáo viên dạy Ngữ văn bậc trung học phổ thông. Giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm 40% lỗi sai diễn đạt về thời thể của học sinh trong thời gian 1 năm học, dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm 1: Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ học, Việt ngữ học và Lý luận văn học. Tài liệu cung cấp hệ thống lý thuyết vững chắc, mô hình phân loại chi tiết và phương pháp luận khảo sát định lượng mẫu mực cho các đề tài nghiên cứu cú pháp và ngữ nghĩa.

Nhóm 2: Giáo viên giảng dạy Tiếng Việt cho người nước ngoài (VSL). Luận văn mang lại bộ công cụ phân tích cấu trúc trực quan, giúp giáo viên giải thích tường tận vì sao tiếng Việt không cần chia động từ mà vẫn biểu đạt chính xác các chiều kích quá khứ, hiện tại và tương lai.

Nhóm 3: Kỹ sư công nghệ thông tin và chuyên gia phát triển phần mềm Xử lý Ngôn ngữ Tự nhiên (NLP). Bộ dữ liệu 780 câu phân tích ngữ nghĩa cung cấp tập mẫu kiểm thử chất lượng cao cho việc huấn luyện các mô hình phân tích cú pháp tự động và nhận dạng thời gian trong văn bản.

Nhóm 4: Biên tập viên báo chí, nhà văn, dịch giả và người sáng tạo nội dung. Tài liệu giúp người làm nghề nắm vững 65 biến thể biểu thức thời gian, từ đó nâng cao kỹ năng diễn đạt uyển chuyển, chính xác và giàu màu sắc văn hóa bản địa.

Câu hỏi thường gặp

Biểu thức thời điểm và biểu thức thời đoạn khác nhau căn bản ở những đặc điểm nào? Biểu thức thời điểm xác định cột mốc diễn ra sự việc trên trục thời gian tuyến tính và trả lời cho câu hỏi "khi nào", ví dụ như "năm 1945" hay "hôm qua". Ngược lại, biểu thức thời đoạn miêu tả khoảng độ dài của hành động, hồi đáp câu hỏi "bao lâu", chẳng hạn như "ba tiếng đồng hồ" hoặc "trong mười năm".

Tiếng Việt có tồn tại phạm trù thì ngữ pháp giống như tiếng Anh hay tiếng Pháp không? Tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập không biến hình nên không tồn tại phạm trù thì được ngữ pháp hóa chặt chẽ qua sự biến đổi hình thái của động từ. Khái niệm thời gian trong tiếng Việt được biểu đạt linh hoạt thông qua các phương tiện từ vựng độc lập, vị trí của khung đề đầu câu hoặc bối cảnh giao tiếp cụ thể.

Các từ "đã", "đang", "sẽ" có phải là dấu hiệu tuyệt đối đánh dấu thì quá khứ, hiện tại và tương lai không? Không. Theo các nhà ngữ pháp học hiện đại, các từ này là vị từ tình thái biểu thị thể và thức của hành động thay vì thì ngữ pháp. Minh chứng thực tế cho thấy từ "đã" vẫn có thể diễn đạt ý niệm tương lai trong câu điều kiện, và từ "đang" hoàn toàn có thể xuất hiện trong bối cảnh miêu tả sự việc quá khứ.

Hệ thống biểu thức định vị thời gian dân gian trong tiếng Việt có điểm gì đặc biệt? Điểm đặc biệt nằm ở khả năng tri nhận tinh tế dựa trên tự nhiên và tập quán sinh hoạt với 65 đơn vị từ vựng phong phú. Người Việt không chỉ dựa vào giờ giấc cơ học mà sử dụng các hình ảnh trực quan như "mặt trời đứng bóng", "chạng vạng", "đỏ lửa" để phân định ranh giới giữa các buổi trong ngày.

Tính xác định và không xác định của biểu thức thời gian được nhận diện qua các yếu tố nào? Tính xác định thể hiện qua cấu trúc danh từ kết hợp số từ hoặc mốc lịch sử cụ thể như "ngày 30 tháng 4 năm 1975". Ngược lại, tính không xác định mang tính phỏng chừng, sử dụng các từ chỉ định phiếm chỉ hoặc mơ hồ như "ngày xưa", "dạo nọ", "mai sau" mà không gắn với một mốc đo lường cố định.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phạm trù thời gian trong ngôn ngữ học, chứng minh tính ưu việt của hệ thống biểu thức thời gian trong cấu trúc câu tiếng Việt đơn lập.
• Khảo sát thực nghiệm trên 780 câu ngữ liệu đã phân định rõ nét đặc trưng của biểu thức thời điểm (54,49%) và thời đoạn (45,51%) trên cả ba phương diện ngữ nghĩa, hình thức và chức năng cú pháp.
• Phát hiện 65 đơn vị biểu thức định vị thời gian mang đậm bản sắc văn hóa dân gian, đóng góp tư liệu quý giá cho ngành nhân học ngôn ngữ và từ điển học Việt Nam.
• Xác lập vai trò cú pháp then chốt của biểu thức thời gian với 85,2% xuất hiện dưới dạng khung đề trạng ngữ, làm sáng tỏ cơ chế định vị sự tình mà không phụ thuộc vào biến tố động từ.
• Cung cấp nền tảng liên ngành vững chắc phục vụ đào tạo ngôn ngữ ứng dụng và huấn luyện các mô hình xử lý ngôn ngữ tự nhiên trong thời đại chuyển đổi số.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã xóa bỏ các quan niệm rập khuôn về ngữ pháp biến hình phương Tây khi áp đặt vào tiếng Việt, mở ra hướng tiếp cận chức năng chuẩn xác cho các nghiên cứu cú pháp hiện đại. Lộ trình phát triển mở rộng đề tài trong 24 tháng tới cần tập trung vào việc số hóa toàn bộ kho ngữ liệu biểu thức thời gian và xây dựng ontology ngữ nghĩa thời gian phục vụ công nghệ trí tuệ nhân tạo. Độc giả quan tâm đến các công trình ngôn ngữ học ứng dụng có thể tiếp tục tra cứu, trích dẫn và khai thác kho ngữ liệu mẫu tại các thư viện nghiên cứu chuyên ngành trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

DAI HOC QUOC GIA HA NOI TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VA NHAN \ AN VIJ THI Hl/dNG THAO D A C D I E M C U A C A C B I E U THirC THC)I (iIAN TRONCi CAU TIEN(i VIET LL AN VAN T H A C SI K H O A H O C NCJL \ AN Chiiyen ngdnh: Ly hian ngon ngu Md so: 5 04 08 Si^it'o'i liiKhii^ dan klnui Jioc IS. N(;rM-:N wnsn ( ON •'"iJNG TAN ''-Cr f ' N T- FN M'ill Uf 11 \ NOI - :i)05 AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.c LOI CAM ON Luan van nay dugc hoan thanh duai su giup da nhiet tinh cua Tien sy Nguyen Hong Con. Em xin dugc bay to lai cam on chan thanh va long biet on sau sac tai thay, nguai da triac tiep huong dan va giup da em hoan thanh luan van nay. Em cung xin gui lai cam an chan thanh tai cac thay c6 trong Khoa Ngon ngu hoc, Trirang Dai hoc Khoa hoc Xa hoi va Nhan van, Dai hoc Quoc gia Ha Noi da tao dicu kien thuan Igi cho viec hoc tap va nghien cuu trong thai gian em hoc tap a Khoa.

Toi xin dugc cam an ban be va nhung nguai than yeu trong gia dinh da dgng vien va giup do toi hoan thanh luan van nay. Ha Ngi, thang 8 nam 2005 Tac gia luan van ^vy^ < • « Vu Thj Huong Thao AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.c LOI CAM DOAN Toi xin cam doan day la cong trinh nghien cmi cua rieng toi. Cac van dugc trinh bay trong luan van la trung thuc va chua dugc cong bo trong bat ky mot cong trinh nao khac. Ha Ngi, thang 8 nam 2005 Tac gia luan van ^•^w Vu Thj Huong Thao AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.c MUC LUC PHANMODAU 1 1.

Ly do chgn de tai 1 2. Doi tugng va pham vi nghien cuu 2 3. Mue dich va y nghTa nghien cuu 2 4. Phuang phap nghien cuu va tu lieu nghien cuu 3 5.

Bo cue cua luan van 3 Chuong I: CO SO LY LUAN LIEN QUAN DEN DE TAI 5 1. Ve pham tru thoi gian va y nghla thai gian trong 5 ngon ngu' 1. Pham tru thai gian 5 1.2 Y nghTa ve thai gian trong ngon ngu 6 2. Ciic bieu thuc thoi gian trong tieng Met 13 2.1 Khai niem bieu thuc thai gian 13 2.2 Cac loai bieu thuc thoi gian trong tieng Viet 13 2.3 Tieu chi nhan dien bieu thuc thai eian 15 Chuong II: DAC DH-M CUA CAC BIEU THUC THOI GIAN 23 CO Y NCiHIA IHOI DIEM I.

Khai quat \L' y nghla thoi diem trong ngon ngu 23 1. Cac quan niem khac nhau \e tinh thai diem 23 AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khai niem ve diem moc va each djnh vi 25 2. Dae diem ngu' nghTa cua cac bieu thirc thoi gian 28 CO y nghTa thai diem trong cau tieng Viet 2.

Cac bieu thuc thai diem c6 y nghTa doi lap ve thai 28 2. Tinh xae dinh va khong xac djnh ciia cac bieu thuc 34 thai diem 3. Dae diem hinh thiic cua cac bieu thiic thai diem 38 3. Cac bieu thuc thai diem la tu 38 3.

Cac bieu thuc thai diem la danh ngu 40 3. Cac bieu thuc thai diem la gioi ngu 45 3. Cac bieu thuc thai diem la lien hgp 46 3. Cac bieu thuc thai diem la menh de 47 4.

Dae diem chue nang ciia cac bieu thuc thai diem 47 4. Chuc nang nghTa hoc 48 4. Chuc nane ket hoc 51 Chuanii HI: D A C DIEM CUA CAC BIEU THUC GIAN CO 55 & Y NGHIA THOI DOAN 1. khai quat \ e y nghTa thai doan 55 1.

Cac quan niem khac nhau \'e thoi doan 55 1. Khai niem iho'i doan 58 2. Dae diem ngfr nghTa ciia cac bieu thuc thoi gian 59 CO y nghTa thoi doan trong cau tiengX'iet 2. Tho'i doan xac dinh \ a khone xac din!i -^v AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thai doan ngan han va thai doan dai han 61 3. Dae diem hinh thirc cua bieu thirc thai doan 65 3. Bieu thuc thai doan la danh ngu 65 3. Bieu thuc thai doan la gioi ngiJ 67 3.

Bieu thuc thai doan la lien hgp 68 4. Dae diem chiic nang cua bieu thiic thai doan 69 4. Chuc nang nghTa hoc 69 4. Chue nang ket hoc 71 KET LUAN 77 TAI LIEU THAM KHAO 79 NGUONTU LIEU TRICH DAN 82 PHU LUC TU LIEU KHAO SAT 83 AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Ly do chon de tai Khai niem thai gian la mot trong nhu'ng khai niem co ban trong nhan thuc cua con nguai. Thai gian khong chi dugc nhan thuc ve mat \at ly hoc \-a iriet hoc ma con dugc nhan thuc ca ve mat ngon ngu' hoc. Qua ngon ngCr con nguai da de cap den mot he thong cac dom vi thai gian va phan anh nhung hieu biet cua con nguai ve cac thugc tinh cung nhu quy luat khach quan cua thai gian. Trong tieng Viet, van de thai gian da dugc nhieu nha Viet ngu hgc trong \'a ngoai nuac nghien cuu tir nhieu goe dp.

Khac vol nhieu ngon ngu khac tren the gioi, tieng Viet hi mot ngon ngCr khong bien hinh, dgng tu khong bien doi hinh thai do do khong c6 cln'rc nang thong bao ve thai gian trong cau. Vi vay, khi dc cap den thoi gian Irong tieng Viet, chung ta khong the khong noi lai nhCmg tu' ngCr c6 nghTa ihoi gian trong cau tieng Viet. NhCmg tu ngu nay c6 chuc nang bieu hicn \'a phan dinh y nghTa cua cac thai, qua khu, hicn tai \'a tucrng lai cung nhu dinh vi cac su kien va hanh dgng tren true thai gian. Nhu da noi o tren, thai gian trong tieng Viet da dugc nghien cuu tu nhieu khia canh khac nhau.

Tuy nhien, cho den nay, van chua c6 mot cong trinh nao di sau vao nghien cuu mot each loan dien dac diem cua cac bieu thuc thai gian dac biet la cac bieu thuc thai gian c6 y nghTa thai doan va thai diem. Xuat phat tu ly do do, cung nhu nhu cau can thiet trong viec tim hieu dac diem cua y nghTa thai gian trong cau tieng \aet, chung toi da manh dan chon de tai nghien CLI'U ve: ''Dac diem cua cac bieu thuc thai gian trong cau tieng Viet'\ De tai nay se tap trung nghien cuu chu \-eu \e dac diem cua cac bieu thuc thai gian trong cau tieng Viel thong qua hai loai bieu thii'c thai gian ca ban: Cac bieu thirc thai gian bieu thi v nizhia thai doan \'a v n^hTa thai diem. AN VAN CHAT LUONG download -1 -: add luanvanchat@agmail. Doi tu'ong va pham vi nghien ciiu Doi tugng nghien cuu cua luan van la dac diem cua cac bieu thuc thai gian trong cau tieng Viet, tap trung vao dac diem ciia hai loai bieu thuc thai gian chu yeu la thai doan va thai diem.

Cac bieu thuc thai gian c6 y nghTa \e thai the va tan so khong thugc pham vi nghien cuu cua luan van. Di sau tim hieu dac diem cua cac bieu thuc thai gian c6 y nghTa thai diem va thai doan, chung toi se Ian lugt xem xet chung ve cac mat: hinh thuc bieu bien, dac diem y nghTa va chijc nang ngu' phap. Muc dich va y nghla nghien cuu Muc dich cua luan van la di sau nghien cuu cac dac diem ve mat hinh thuc, ngu nghTa va chuc nang cua cac bieu thuc thai gian c6 y nghTa thai diem va thoi doan trong tieng Viel. Cu the luan van se: - Diem \i\\ tinh hinh nghien cuu ve cac bieu thuc thai gian trong cau tieng Vict cua mot so tac gia.

cung nlnr nhu'ng van de dang ban luan lien quan den de tai. Dua tren co' so do chung toi se xac lap mot khung ly thuyet co ban de lien haiih khao sat va phan tich dac diem cua hai loai bieu thiac thai gian hiiii quan. ~ Tren co' so khung ly thuyet do, chung toi se tien hanh nhan dien, mieu ta mot each co he thone; cac dac diem ciia hai loai bieu thii'c thai 2;ian thai diem va thai doan, tien hanh di sau phan tich hinh thuc, y nghTa bieu hien va chuc nang cua chung. Giai quyet dugc nhung van de tren day luan van se co nhiang dong gop iihat diiih \'e mat ly luan \'a thuc tien nhu sau: Ve mat ly luan: Ket qua nghien cii'u cua luan van se gop phan lam sang to them dac diem cua cac bieu thuc thai gian trong cau tieng Viet, cu the la cac bieu thirc thai gian co y nghla thai diem va thai doan, qua do tim ra nhCrng dac diem khac nhau giua hai loai bieu thuc cung nhu nhung dac diem tuo'ng dong Liiua chunii.

AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.c Ve mat thuc tien: vai nhung ket qua thu dugc luan van se gop phan dang ke vao viec day tieng Viet cho nguai Viet va cho nguai nuac ngoai. Ket qua nghien cuu cua luan van cung huu ich doi vai viec bien soan tir dien, sach giao khoa trong nha truong gop phan day manh va phat huy viec giij gin su trong sang ciia tieng Viet trong thai dai hien nay. Phuong phap nghien ciiu va tu' lieu Trong luan van nay, ngoai hai phuang phap nghien cuu chung la qui nap va dien dich chiing toi con su dung mot so phuang phap nghien ciju khac nhu: phuang phap mieu ta, phuang phap thong ke, phuang phap phan tich cau true, phuo'ng phap phan tich chuc nang. Nguon tu lieu cua luan van chii yeu dugc trich tu cac bao, tap chi, truyen ngan.

So lugng tu lieu bao gom 780 cau, trong do bao gom 425 cau co chua cac bieu thuc thai diem va 355 cau co chua cac bieu thij"c thai doan. Ngoai ra, chung toi cung su dung mot so cau tu lieu lay tu cac cong trinh nghien cuu ciia mot so tac gia khac hay tu thuc te cupc song. Cac cau nay deu bieu hien y nghTa thai diem \'a thai doan \'a dugc phan tich a ca hai mat dinh tinh va dinh luo'ng nham phuc vu cho \'icc nghien cuu. Bo cue eiia luan van Ngoai cac phan mo' dau \'a ket luan.

luan van bao gom ba chuong voi nhfmg noi dung chinh nhir sau: C^hiroiig 1: Co so' ly luan co lien quan den de tai lYong chu'O'ng na\ chung toi da tap trimg chu yeu \'ao \'iec trinh bay nhung quan diem, khai niem. ly thu\'ct co lien quan den \'an de thai gian trong cau ticuL: \'ie[. dong thoi xac dnih khai niem thoi gian noi chung \'a thoi diC'm \'a thoi doan noi ricng. Thong qua nhung c]uan diem \'a nhCrng ea so ly t!va\ct do chung ioi phan tich \a de xuat cac lieu chi nhan dien hai loiw bieu thuc tlio'i gian CO \ mzhia thoi diem \a co \ ni:hia ihoi do.

AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.