Luận văn cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư thành phố cẩm phả tỉnh quảng ninh 2001 2015

Tài liệu nghiên cứu Luận văn cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư thành phố cẩm phả tỉnh quảng ninh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Vy Quang Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Xuân Minh
• Trường học: Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Cuộc Vận Động Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Ở Cẩm Phả (2001-2015)
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ THÀNH PHỐ CẨM PHẢ TỈNH QUẢNG NINH
• 1.1. Vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên
• 1.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 1.3. Đặc điểm kinh tế, xã hội
• 1.3.1. Đặc điểm kinh tế
• 1.3.2. Đặc điểm xã hội
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CUỘC VẬN ĐỘNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở KHU DÂN CƯ THÀNH PHỐ CẨM PHẢ TỈNH QUẢNG NINH (2001 - 2015)
• 2.1. Chủ trương của Trung ương về việc xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư
• 2.2. Khái niệm văn hóa và xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư
• 2.3. Chủ trương xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư
• 2.4. Sự vận dụng của địa phương và quá trình thực hiện cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư thành phố Cẩm Phả
• 2.4.1. Sự vận dụng của địa phương
• 2.4.2. Quá trình thực hiện cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư thành phố Cẩm Phả
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ CUỘC VẬN ĐỘNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở KHU DÂN CƯ THÀNH PHỐ CẨM PHẢ TỈNH QUẢNG NINH (2001 - 2015)
• 3.1. Những kết quả đạt được
• 3.1.1. Tinh thần đoàn kết giúp đỡ nhau phát triển kinh tế được tăng cường
• 3.1.2. Đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân ngày càng lành mạnh, phong phú
• 3.1.3. Tinh thần đoàn kết giúp đỡ nhau trong cộng đồng và các phong trào Đền ơn đáp nghĩa, Uống nước nhớ nguồn ngày càng được phát huy
• 3.1.4. Sự nghiệp giáo dục - đào tạo, y tế ở địa phương được đẩy mạnh và đem lại nhiều kết quả
• 3.1.5. Môi trường và cảnh quan đô thị được quan tâm cải tạo xanh - sạch - đẹp
• 3.1.6. Các cơ sở chính trị được xây dựng vững mạnh; tinh thần dân chủ, tôn trọng pháp luật trong nhân dân được phát huy
• 3.2. Những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
• 3.2.1. Những hạn chế
• 3.2.2. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cuộc Vận Động Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Ở Cẩm Phả 2001 2015

Cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở Cẩm Phả từ năm 2001 đến 2015 đã tạo ra những thay đổi tích cực trong cộng đồng. Đây là một nỗ lực nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển văn hóa địa phương. Cuộc vận động này không chỉ tập trung vào việc cải thiện đời sống vật chất mà còn chú trọng đến đời sống tinh thần của người dân.

1.1. Ý Nghĩa Của Cuộc Vận Động Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa

Cuộc vận động này mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng, từ việc nâng cao nhận thức về văn hóa đến việc khuyến khích sự tham gia của người dân trong các hoạt động văn hóa. Nó cũng giúp củng cố tinh thần đoàn kết và sự gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng.

1.2. Các Mục Tiêu Chính Của Cuộc Vận Động

Mục tiêu chính của cuộc vận động bao gồm phát triển văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần, và cải thiện môi trường sống. Các hoạt động văn hóa được tổ chức thường xuyên nhằm tạo ra không khí vui tươi, lành mạnh cho người dân.

II. Những Thách Thức Trong Cuộc Vận Động Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Ở Cẩm Phả

Mặc dù cuộc vận động đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những vấn đề như sự thiếu hụt nguồn lực, sự tham gia không đồng đều của người dân, và các yếu tố văn hóa truyền thống vẫn ảnh hưởng đến hiệu quả của cuộc vận động.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực Để Thực Hiện

Nguồn lực tài chính và nhân lực hạn chế đã gây khó khăn trong việc triển khai các hoạt động văn hóa. Điều này dẫn đến việc nhiều chương trình không thể thực hiện đúng kế hoạch.

2.2. Sự Tham Gia Không Đồng Đều Của Người Dân

Một số khu vực có sự tham gia tích cực, trong khi những khu vực khác lại thiếu sự quan tâm. Điều này tạo ra sự chênh lệch trong việc phát triển văn hóa giữa các khu dân cư.

III. Phương Pháp Đánh Giá Cuộc Vận Động Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa

Để đánh giá hiệu quả của cuộc vận động, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc thu thập dữ liệu từ các cuộc khảo sát và phỏng vấn sẽ giúp hiểu rõ hơn về tác động của cuộc vận động đến đời sống người dân.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Người Dân

Khảo sát ý kiến người dân về các hoạt động văn hóa sẽ cung cấp thông tin quý giá về mức độ hài lòng và sự tham gia của họ.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Đánh Giá

Phân tích dữ liệu thu thập được sẽ giúp xác định các yếu tố thành công và những điểm cần cải thiện trong cuộc vận động.

IV. Kết Quả Đạt Được Từ Cuộc Vận Động Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa

Cuộc vận động đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho cộng đồng Cẩm Phả. Đời sống văn hóa tinh thần của người dân đã được cải thiện rõ rệt, với nhiều hoạt động văn hóa phong phú và đa dạng.

4.1. Tinh Thần Đoàn Kết Trong Cộng Đồng

Sự tham gia của người dân trong các hoạt động văn hóa đã tạo ra một tinh thần đoàn kết mạnh mẽ, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống.

4.2. Cải Thiện Môi Trường Sống

Các hoạt động bảo vệ môi trường và cải tạo cảnh quan đô thị đã được thực hiện, góp phần tạo ra một môi trường sống xanh - sạch - đẹp cho người dân.

V. Kết Luận Về Cuộc Vận Động Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Ở Cẩm Phả

Cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở Cẩm Phả từ 2001 đến 2015 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, cần tiếp tục nỗ lực để khắc phục những hạn chế và phát huy những kết quả đã đạt được.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động văn hóa, nhằm duy trì và phát triển những thành quả đã đạt được.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Văn Hóa Trong Phát Triển Kinh Tế Xã Hội

Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Cần tiếp tục chú trọng đến việc xây dựng đời sống văn hóa trong cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh, với diện tích tự nhiên 486 km² và dân số khoảng 195.800 người năm 2012, là một đô thị công nghiệp cảng biển quan trọng của miền Bắc Việt Nam. Nơi đây sở hữu nguồn tài nguyên than đá phong phú, chiếm khoảng 50-55% sản lượng than toàn quốc, cùng với các ngành công nghiệp phụ trợ và dịch vụ phát triển nhanh. Từ năm 2001 đến 2015, cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư thành phố Cẩm Phả đã được triển khai nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ quá trình thực hiện cuộc vận động, đánh giá kết quả đạt được và những hạn chế còn tồn tại, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ 16 đơn vị hành chính cấp xã, phường của thành phố trong giai đoạn 2001-2015, với trọng tâm là các hoạt động đoàn kết giúp đỡ phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa tinh thần, giáo dục - đào tạo, môi trường cảnh quan đô thị và phát triển cơ sở chính trị.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, đồng thời bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về văn hóa và phát triển cộng đồng, trong đó:

• Lý thuyết văn hóa của UNESCO (1982): Văn hóa được hiểu là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách xã hội, bao gồm nghệ thuật, lối sống, hệ thống giá trị và tín ngưỡng. Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, tạo nên bản sắc và nhân cách con người.

• Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư là nhiệm vụ chiến lược nhằm phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững.

• Khái niệm đời sống văn hóa và khu dân cư: Đời sống văn hóa là tổng thể các hoạt động văn hóa, tác động qua lại giữa cá nhân và cộng đồng nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần và phát triển xã hội. Khu dân cư là cấu trúc cộng đồng gồm các hộ gia đình sống đan xen trong một khu vực địa lý nhất định, có quan hệ gắn bó trong sản xuất, sinh hoạt và văn hóa.

Các khái niệm chính bao gồm: văn hóa, đời sống văn hóa, khu dân cư, đại đoàn kết toàn dân, xây dựng đời sống văn hóa, và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic làm chủ đạo, dựa trên các nguồn tư liệu chính thức và có chọn lọc. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm các văn bản chỉ đạo của Trung ương, tỉnh Quảng Ninh và thành phố Cẩm Phả; báo cáo thường niên và theo giai đoạn của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố; các công trình khoa học, bài viết trên báo chí; dữ liệu thống kê về kinh tế, xã hội, giáo dục, y tế, văn hóa; phỏng vấn trực tiếp các nhân chứng lịch sử và cán bộ quản lý.

• Phương pháp phân tích: Phân tích nội dung, so sánh, tổng hợp, thống kê số liệu để làm rõ quá trình thực hiện và kết quả cuộc vận động. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng, nguyên nhân thành công và hạn chế.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Tập trung nghiên cứu toàn bộ 16 đơn vị hành chính cấp xã, phường của thành phố Cẩm Phả trong giai đoạn 2001-2015, đảm bảo tính đại diện và toàn diện.

• Timeline nghiên cứu: Từ năm 2001 (bắt đầu cuộc vận động) đến năm 2015 (kết thúc giai đoạn nghiên cứu), với việc thu thập và phân tích dữ liệu theo từng năm và giai đoạn để đánh giá sự biến đổi và tiến triển.

Phương pháp điền dã và phỏng vấn trực tiếp được sử dụng để bổ sung thông tin thực tiễn, làm phong phú nội dung nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng cường đoàn kết giúp đỡ phát triển kinh tế
   Cuộc vận động đã thúc đẩy sự đoàn kết trong cộng đồng dân cư, giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng đa dạng hóa ngành nghề. Tỉ lệ hộ gia đình khá giả tăng lên, hộ nghèo giảm rõ rệt. Ví dụ, từ năm 2005 đến 2010, số cặp vợ chồng sinh con thứ ba giảm từ 29 xuống còn 27, thể hiện hiệu quả công tác dân số kế hoạch hóa gia đình.

2. Nâng cao đời sống văn hóa tinh thần
   Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao được duy trì và phát triển, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân. Tỉ lệ hộ gia đình đạt danh hiệu Gia đình văn hóa tăng từ 82,3% năm 2005 lên 92,3% năm 2009. Hệ thống truyền hình, truyền thanh phủ sóng toàn thành phố, nâng cao nhận thức và tinh thần cộng đồng.

3. Phát triển giáo dục và y tế
   Tỉ lệ học sinh thi đỗ đại học, cao đẳng đạt trên 60% năm 2010; 100% cán bộ giáo viên đạt chuẩn, trong đó trên chuẩn chiếm khoảng 40%. Tỉ lệ trẻ em suy dinh dưỡng giảm từ 18,5% năm 2005 xuống còn 14,8% năm 2010. 100% trẻ em được tiêm chủng đầy đủ, không xảy ra dịch bệnh lớn.

4. Cải thiện môi trường và cảnh quan đô thị
   Thành phố chú trọng xây dựng môi trường xanh - sạch - đẹp, phát triển các công trình văn hóa, di tích lịch sử, công viên, khu vui chơi. Các hoạt động giữ gìn vệ sinh môi trường được đẩy mạnh, góp phần nâng cao chất lượng sống.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên cho thấy cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư thành phố Cẩm Phả đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Nguyên nhân thành công bao gồm sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp ủy đảng, chính quyền, sự phối hợp đồng bộ của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể, cùng với sự tham gia tích cực của nhân dân.

So với các nghiên cứu về xây dựng đời sống văn hóa ở các địa phương khác, Cẩm Phả nổi bật với sự phát triển kinh tế công nghiệp than mạnh mẽ, tạo nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất cho các hoạt động văn hóa xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế như tệ nạn xã hội, khoảng cách mức sống giữa vùng trung tâm và vùng sâu vùng xa, cũng như một số biểu hiện chưa đồng đều trong việc thực hiện các nội dung cuộc vận động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỉ lệ hộ gia đình văn hóa theo năm, số liệu tăng trưởng kinh tế, tỉ lệ học sinh đỗ đại học, và biểu đồ giảm tỉ lệ trẻ em suy dinh dưỡng để minh họa rõ nét tiến trình phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục văn hóa
   Đẩy mạnh các chương trình truyền thông, giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức về xây dựng đời sống văn hóa, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể, trong vòng 1-2 năm tới.

2. Phát triển kinh tế bền vững, giảm nghèo hiệu quả
   Hỗ trợ các hộ nghèo, cận nghèo phát triển sản xuất, đa dạng hóa ngành nghề, tạo việc làm ổn định. Tăng cường nguồn vốn vay ưu đãi cho các mô hình kinh tế gia đình. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, trong 3-5 năm.

3. Nâng cao chất lượng giáo dục và y tế cơ sở
   Đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên, mở rộng các chương trình chăm sóc sức khỏe ban đầu, giảm tỉ lệ suy dinh dưỡng trẻ em. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế, trong 2-3 năm.

4. Bảo vệ môi trường và phát triển cảnh quan đô thị
   Tăng cường quản lý rác thải, phát triển các công viên, khu vui chơi, trồng cây xanh, giữ gìn cảnh quan sạch đẹp. Chủ thể thực hiện: Phòng Văn hóa - Thông tin, UBND các phường, trong 1-2 năm.

5. Tăng cường công tác phòng chống tệ nạn xã hội
   Phối hợp các lực lượng công an, đoàn thể tổ chức các hoạt động phòng chống ma túy, mại dâm, bạo lực gia đình, đảm bảo an ninh trật tự. Chủ thể thực hiện: Công an thành phố, các tổ chức xã hội, liên tục và lâu dài.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước và lãnh đạo địa phương
   Giúp hiểu rõ quá trình triển khai, kết quả và hạn chế trong xây dựng đời sống văn hóa, từ đó hoạch định chính sách phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên ngành văn hóa, xã hội học, lịch sử
   Cung cấp tài liệu tham khảo toàn diện về thực tiễn xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

3. Các tổ chức đoàn thể, Mặt trận Tổ quốc và các hội, nhóm cộng đồng
   Hỗ trợ xây dựng kế hoạch hoạt động, phát huy vai trò trong vận động nhân dân tham gia các phong trào văn hóa, xã hội.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành văn hóa, phát triển cộng đồng
   Là nguồn tư liệu thực tiễn quý giá để nghiên cứu, học tập và phát triển đề tài liên quan đến văn hóa và phát triển xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư là gì?
   Đây là phong trào toàn dân nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, phát huy sức mạnh đoàn kết, xây dựng môi trường sống văn hóa lành mạnh tại các khu dân cư.

2. Tại sao thành phố Cẩm Phả được chọn làm đối tượng nghiên cứu?
   Cẩm Phả có vị trí địa lý, kinh tế đặc thù với nguồn tài nguyên than lớn, quá trình công nghiệp hóa nhanh, tạo điều kiện và thách thức trong xây dựng đời sống văn hóa, rất phù hợp để nghiên cứu thực tiễn.

3. Những kết quả nổi bật của cuộc vận động tại Cẩm Phả là gì?
   Tăng tỉ lệ hộ gia đình văn hóa lên trên 90%, giảm tỉ lệ trẻ em suy dinh dưỡng từ 18,5% xuống 14,8%, phát triển kinh tế đa dạng, nâng cao chất lượng giáo dục và y tế cơ sở.

4. Những hạn chế chính trong quá trình thực hiện cuộc vận động?
   Tệ nạn xã hội còn diễn biến phức tạp, khoảng cách mức sống giữa các khu vực chưa đồng đều, một số nội dung cuộc vận động chưa được thực hiện đồng bộ và sâu rộng.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả cuộc vận động trong tương lai?
   Cần tăng cường tuyên truyền, phát triển kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường và phòng chống tệ nạn xã hội, đồng thời phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể và cộng đồng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện quá trình triển khai và kết quả cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư thành phố Cẩm Phả giai đoạn 2001-2015.
• Đánh giá rõ những thành tựu nổi bật về kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế và môi trường, đồng thời chỉ ra các hạn chế cần khắc phục.
• Phân tích nguyên nhân thành công và tồn tại, làm rõ vai trò của các cấp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể trong vận động nhân dân.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng cuộc vận động trong giai đoạn tiếp theo, hướng tới phát triển bền vững và nâng cao đời sống nhân dân.
• Khuyến nghị các đối tượng quản lý, nghiên cứu và thực tiễn tham khảo để áp dụng và phát triển mô hình xây dựng đời sống văn hóa phù hợp với đặc thù địa phương.

Các cấp chính quyền và tổ chức liên quan cần triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất, tăng cường giám sát, đánh giá định kỳ để đảm bảo hiệu quả bền vững của cuộc vận động. Độc giả và các nhà nghiên cứu được khuyến khích tiếp tục khai thác, phát triển đề tài nhằm đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Khái quát về thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh Chương 2: Qúa trình thực hiện cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh (2001 - 2015) Chương 3: Đánh giá cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh (2001 - 2015) 8 Bản đồ hành chính thành phố Cẩm Phả Nguồn: http://www.vn 9 Chƣơng 1 KHÁI QUÁT VỀ THÀNH PHỐ CẨM PHẢ TỈNH QUẢNG NINH 1. Vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lí và điều kiện tự nhiên Thời trước, Cẩm Phả là một xã trong tổng Hà Môn thuộc châu Tiên Yên. Đó là một nơi rộng rãi (Phổ, Phả) và đẹp như gấm vóc (Cẩm) mà thành tên.

Năm 1831, Vua Minh Mạng tách Cẩm Phả thành một tổng thuộc huyện Hoành Bồ, gồm 5 phố: Hạ Lâm (Hà Lầm), Núi Trọc, Ngã Hai, Mông Dương, Vạn Hoa và 3 xã: Cẩm Phả, Đại Lộc, Quang Hanh. Năm 1936, chính quyền thực dân phong kiến tách 3 tổng: Cẩm Phả, Hà Gián, Vân Hải thành lập châu Hà Tu; năm 1940 đổi thành châu Cẩm Phả thuộc tỉnh Quảng Yên, bao gồm: Phố Mới, Phố Cũ, Núi Trọc, Cửa Ông và các xã: Quang Hanh, Cẩm Bình, Thi Đua (sau đổi thành xã Thắng Lợi), Độc Lập (sau đổi thành xã Hùng Thắng) và các xã thuộc huyện Cẩm Phả (huyện Vân Đồn ngày nay). Sau Cách mạng tháng Tám 1945, Cửa Ông được tách khỏi châu Cẩm Phả trở thành đơn vị hành chính độc lập; lúc này Cẩm Phả và Cửa Ông trực thuộc khu đặc biệt Hòn Gai. Năm 1946, châu Cẩm Phả thuộc Khu đặc biệt Hòn Gai; Cửa Ông lại được sáp nhập vào tỉnh Quảng Yên.

Tháng 12/1948, cùng với việc chia Liên tỉnh Quảng Hồng thành tỉnh Quảng Yên và Đặc khu Hòn Gai trực thuộc Liên khu I, Ủy ban Kháng chíến Hành chính Liên khu I quyết định tách một số xã ven châu Cẩm Phả để thành lập huyện Cẩm Phả trực thuộc Đặc khu Hồng Gai. Năm 1949, châu Cẩm Phả trực thuộc Đặc khu Hồng gai (tương đương cấp tỉnh). Năm 1950, xã Hùng Thắng được tách khỏi châu Cẩm Phả nhập vào thị xã Hồng Gai. Ngày 22/2/1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh kí sắc lệnh thành lập khu Hồng Quảng bao gồm đặc khu Hồng Gai và tỉnh Quảng Yên.

Thị xã Cẩm Phả và thị xã Cửa Ông đều trực thuộc khu Hồng Quảng. Cuối năm 1956, thị xã Cửa Ông lại được sáp nhập vào thị xã Cẩm Phả. 10 Ngày 10/9/1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 63/HĐBT về việc phân vạch địa giới một số xã, phường và thị trấn thuộc tỉnh Quảng Ninh. Theo đó, tại thị xã Cẩm Phả: Giải thể thị trấn Mông Dương để thành lập phường Mông Dương và xã Cẩm Hải; giải thể thị trấn Cửa Ông để thành lập phường Cửa Ông (trừ phần đất của phân khu 6 cắt cho xã Thái Bình); giải thể thị trấn Cọc 6 và xã Thái Bình để thành lập hai phường Cẩm Phú và Cẩm Thịnh.

Ngày 6/1/2005, theo Quyết định số 13-QĐ-BXD của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, thị xã Cẩm Phả được công nhận là đô thị loại III. Ngày 21/2/2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 04/NQ-CP về việc thành lập thành phố Cẩm Phả thuộc tỉnh Quảng Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Cẩm Phả. Ngày 17/4/2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 505/QĐ- TTg về việc công nhận thành phố Cẩm Phả là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Quảng Ninh. Tính đến thời điểm năm 2015, thành phố Cẩm Phả có 16 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 13 phường: Cẩm Bình, Cẩm Đông, Cẩm Phú, Cẩm Sơn, Cẩm Tây, Cẩm Thạch, Cẩm Thành, Cẩm Thịnh, Cẩm Thủy, Cẩm Trung, Cửa Ông, Mông Dương, Quang Hanh và 3 xã: Cẩm Hải, Cộng Hòa, Dương Huy.

Thành phố Cẩm Phả có toạ độ từ 20°58’10’’ đến 21°12’ vĩ Bắc, 107 °10’ đến 107°23’50’’ kinh Đông, cách thành phố Hạ Long 30km; phía bắc giáp huyện Ba Chẽ, phía đông giáp huyện Vân Đồn, phía tây giáp huyện Hoành Bồ và thành phố Hạ Long, phía nam giáp vịnh Bắc Bộ. Vùng vịnh thuộc Thành phố là vịnh Bái Tử Long. Cẩm Phả có vị trí quan trọng về quốc phòng - an ninh, là tuyến phòng thủ phía Đông Bắc của Tổ quốc, nằm trong vùng động lực phát triển miền Bắc, là đầu mối giao thông quan trọng của tỉnh Quảng Ninh với các tuyến đường bộ, đường thuỷ, cảng biển thuận tiện cho giao thông. Thành phố Cẩm Phả có diện tích tự nhiên 486 km2, trong đó diện tích đất liền là 343 km2.

Địa hình phần lớn là đồi núi, chiếm 55,4% tổng diện tích, vùng trung du 16,29%, đồng bằng 15,01% và vùng biển chiếm 13,3%. Ngoài biển là hàng trăm hòn đảo nhỏ, hầu hết là đảo đá vôi. 11 Thành phố Cẩm Phả có nhiệt độ trung bình năm 23°C, độ ẩm trung bình 84,6%, lượng mưa hằng năm 2.307mm, mùa đông thường có sương mù. Thành phố Cẩm Phả chịu ảnh hưởng của chế độ khí hậu nhiệt đới gió mùa và ảnh hưởng trực tiếp của khí hậu biển.

Theo số liệu của Trạm Khí tượng thủy văn Quảng Ninh, khí hậu thành phố Cẩm Phả được chia làm 2 mùa rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Sông ngòi ở Cẩm Phả phụ thuộc vào chế độ thủy văn của các con sông chính là sông Diễn Vọng, sông Mông Dương, sông Đồng Mỏ; các con sông này đều ngắn, nhỏ và dốc. Ngoài các con sông chính, chảy qua địa bàn thành phố Cẩm Phả và địa phận các xã ven biển còn có sông Voi Lớn, sông Voi Bé, sông Thác Thầy. Với vị trí nằm ở cửa ngõ phía Đông của tỉnh Quảng Ninh, thành phố Cẩm Phả là đầu mối giao thông, giao thương quan trọng với các địa phương lân cận và biên giới Việt Nam - Trung Quốc.

Thành phố Cẩm Phả nằm cách Thủ đô Hà Nội khoảng 180 km, cách thành phố Hải Phòng khoảng 100 km về phía đông bắc và cách trung tâm thành phố Hạ Long khoảng 30 km. Thành phố Cẩm Phả có 2 trục giao thông chính. Trục giao thông thứ nhất là Quốc lộ 18 từ Đèo Bụt (nằm giữa Hạ Long và Cẩm Phả) đến Cầu Ba Chẽ (nằm giữa Cẩm Phả và Tiên Yên). Trục giao thông thứ hai là đường nội thành kéo dài từ phường Cẩm Thạch tới phường Cẩm Đông, song song với trục giao thông thứ nhất.

Ngoài ra còn có Đường 326, thường gọi là Đường 18B, từ Ngã Hai đến Mông Dương dài 25 km, chủ yếu dùng cho lâm nghiệp và vận tải mỏ. Tuyến xe buýt Quảng Ninh 01 chạy xuyên suốt nội thành Cẩm Phả. Cẩm Phả còn có đường sắt dùng để vận chuyển than. Ngoài cảng Cửa Ông phục vụ các tàu lớn, chủ yếu là tàu than và các bến tàu nhỏ phục vụ cho du lịch, tham quan vịnh Bái Tử Long, thành phố Cẩm Phả có hệ thống cảng biển chuyên dụng như: Cảng Cẩm Phả và bến tổng hợp phục vụ chủ yếu cho công nghiệp khai thác than và một số cơ sở công nghiệp tập trung khác trong khu vực; cảng Hòn Nét có khả năng tiếp nhận tàu 70.000DWT; bến xi măng Cẩm Phả, cảng Cẩm Phả, mạng lưới băng tải, xà lan và các tuyến 12 đường dành riêng cho xe tải chở than… cùng hệ thống cảng nội địa và đường thủy nội bộ rất thuận tiện cho việc giao thông đối nội, đối ngoại.

Cẩm Phả được xác định là đô thị phát triển công nghiệp, dịch vụ theo hướng hiện đại, bền vững với môi trường và có vị trí đặc biệt về quốc phòng, an ninh nằm trong hệ thống phòng thủ phía Đông Bắc của Tổ quốc. Đây là những điều kiện thuận lợi để Cẩm Phả thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng đô thị và có những bước tiến dài, vững chắc trên hành trình đô thị hóa. Tài nguyên thiên nhiên - Tài nguyên khoáng sản: Tài nguyên lớn nhất ở Cẩm Phả là than đá. Tổng tiềm năng khoảng trên 3 tỉ tấn, trữ lượng có thể khai thác 2,5 tỉ tấn (trong tổng số 8,4 tỉ tấn trữ lượng than Quảng Ninh).

Mật độ chứa than trong khối kiến trúc mỏ có hệ số cao nhất, nhiều vỉa dầy, chất lượng than tốt. Sản lượng khai thác than trên địa bàn Cẩm Phả chiếm khoảng 50 - 55% sản lượng than toàn quốc. Cẩm Phả có hệ thống cảng biển tương đối hoàn chỉnh trong đó có một cảng nước sâu tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu than. Sản lượng than sạch tăng từ năm 2010 đến năm 2011, nhưng sau đó giảm dần còn 16,2 triệu tấn vào năm 2012 và 15,2 triệu tấn vào năm 2013.

Cẩm Phả có hệ thống đường sắt dùng chuyên chở than chạy dọc Thành phố đến Nhà máy tuyển than Cửa Ông. Các mỏ Cọc Sáu, Ðèo Nai, Cao Sơn, Mông Dương, Khe Chàm, Dương Huy, Thống Nhất đều là những mỏ than lớn của thành phố Cẩm Phả. Ngoài than, Cẩm Phả còn có antimoan ở Khe Chim - Dương Huy, đá vôi ở Quang Hanh, nước khoáng ở Quang Hanh đều là những tài nguyên quý. Vùng núi đá vôi ở Cẩm Phả là nguồn nguyên liệu dồi dào cho việc phát triển các ngành sản xuất xi măng, nhiệt điện và vật liệu xây dựng.

Nguồn tài nguyên đá vôi của Cẩm Phả tập trung chủ yếu trên địa bàn phường Quang Hanh. Đây là nguồn nguyên liệu chính cho sản xuất xi măng và vật liệu xây dựng. Nhà máy Xi măng Cẩm Phả là nhà máy xi măng lớn nhất Việt Nam với công suất khoảng 2,3 triệu tấn/năm. 13 Bên cạnh tài nguyên về biển đảo, Cẩm Phả còn sở hữu nguồn nước khoáng quý hiếm.

Nguồn nước khoáng này bao gồm nguồn nước khoáng uống được và nguồn khoáng nóng phục vụ trị liệu và du lịch. - Tài nguyên đất: Tính đến hết năm 2000, Cẩm Phả có 15.015 ha đất nông, lâm nghiệp, thủy sản; trong đó đất nông nghiệp, khoảng 1.196ha; đất có mặt nước có thể nuôi trồng thuỷ sản là 315ha. Đất lâm nghiệp là 13.504ha, trong đó rừng tự nhiên là 12.094ha, đất có rừng trồng là 1. Tính đến hết năm 2014, tổng diện tích đất tự nhiên của toàn Thành phố là 34.322,72 ha, trong đó đất nông, lâm, nghiệp, thủy sản là 16.732,56 ha (chiếm 48,75%); đất chưa sử dụng là 9767.

- Tài nguyên rừng: Theo kết quả thống kê đất đai ngày 1/1/2014, diện tích đất lâm nghiệp của Thành phố là 21.197,60 ha; chiếm 93,74% diện tích đất tự nhiên; tỉ lệ che phủ của rừng là 62,73%; trong đó đất rừng sản xuất là 18.971,42 ha và đất rừng phòng hộ là 2.226,18 ha, tập trung chủ yếu ở các phường Mông Dương, Quang Hanh và các xã Cộng Hòa, Cẩm Hải, Dương Huy.