phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận gồm 02 chương và 05 tiết. 5 ƣơ 1 Ƣ ƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC VẬN ỘNG QUẦN CHÚNG 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm “quần chúng” Từ rất lâu quan niệm về quần chúng hay còn được gọi là dân, nhân dân được những nhà Nho giáo hoặc một số vị vua quan niệm như sau: Một là, “dân” trong quan niệm của Khổng Tử là Thần dân trăm họ, là “bá tính” chịu sự cai quản thống trị của người chịu cai quản cao nhất là vua.
Khổng Tử cũng có những tư tưởng trọng dân và hết sức vì dân. Theo Khổng Tử, đức tin của dân giữ một vai trò quan trọng, nếu thiếu lòng tin của nhân dân thì chính quyền sớm muộn cũng sẽ sụp đổ. Khổng Tử không chỉ quan tâm đến việc nuôi, dưỡng dân về mặt vật chất, chăm lo đời sống tinh thần cho nhân dân. Hai là, trong tư tưởng của Mạnh Tử dân là người lao động chân tay, họ đã và đang sản xuất ra của cải vật chất duy trì sự tồn tại của xã hội”.
Mạnh Tử chú trọng đến việc chăm lo đời sống no đủ cho nhân dân , có thể nói tư tưởng “trọng dân”, “tín dân”, “dân vi quý”, quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần cho dân, coi nhẹ hình phạt giáo hóa dân của Khổng Tử và Mạnh Tử đã trở thành tư tưởng tiền đề cho các học thuyết nói chung và quan điểm về “dân” “vai trò nhân dân của Hồ Chí Minh” nói riêng. Chủ nghĩa tam dân của Tôn Trung Sơn”, Hồ Chí Minh đã tiếp thu tư tưởng tam dân đó là: “độc lập dân tộc, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc”. Tư tưởng này đề cao hết sức vai trò của nhân dân và nó trở thành ba nguyên tắc: “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” của cả nước Việt Nam Dân Chủ cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lậpsau này. Ba là, Nguyễn Trãi quan niệm về dân như sau: tư tưởng về dân của Nguyễn Trãi, đó là tư tưởng trọng dân, biết ơn dân.
Nguyễn Trãi nhận thức được rằng lực lượng làm ra thóc, cơm ăn, áo mặc là do ở nhân dân; rằng điện ngọc cung vàng của vua chúa cũng đều do mồ hôi nước mắt của nhân dân 6 mà có: “thường nghĩ quy mô lớn lao, lộng lẫy đều là sức lao khổ của quân dân”. Chính xuất phát từ suy nghĩ như vậy, nên khi đã làm quan trong triều đình, được hưởng lộc của vua ban, Nguyễn Trãi đã nghĩ ngay đến nhân dân, những người dãi nắng dầm mưa, những người lao động cực nhọc. Do đó, ông đã nhận thấy rất rõ những đức tính cao quý của nhân dân, hiểu được nguyện vọng tha thiết của nhân dân, thấy rõ được sức mạnh vĩ đại của nhân dân trong sáng tạo lịch sử. Từ những quan điểm trước, chủ nghĩa Mác – Lênin đã “kế thừa và phát triển quan điểm về quần chúng nhân dân vượt trội so với các quan điểm khác trong lịch sử xã hội”.
Chủ nghĩa lịch sử duy vật cho rằng : Quần chúng là người sáng tạo ra lịch sử. Vai trò của quần chúng nhân dân rất quan trọng, trong chủ nghĩa duy vật lịch sử được thể hiện trên ba quan điểm sau : Quần chúng là lực lượng sản xuất, lực lượng trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội. Quần chúng là động lực cơ bản của mọi cuộc cách mạng trong xã hội. Quần chúng là người sáng tạo ra những giá trị văn hóa tinh thần và văn hóa vật chất.
Trong Wikypedia, “quần chúng hay còn gọi là nhân dân, người dân, dân là thuật ngữ chỉ về toàn thể những con người sinh sống trong một quốc gia, và tương đương với khái niệm dân tộc”. Nhân dân còn có khái niệm rộng hơn và được sử dụng trong pháp lý, trong tư tưởng chính trị. Trong lĩnh vực chính trị pháp lý, nhân dân còn tương đồng với thuật ngữ công dân là những con người mang quốc tịch và được bảo hộ của một nhà nước nơi họ đang sinh sống và thông thường là không bao gồm những người trong bộ máy cai trị. Khái niệm quần chúng hay còn được gọi là dân, nhân dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh có nội hàm rất rộng, vừa là một tập hợp đông đảo quần chúng, vừa là mỗi con người Việt Nam cụ thể, cả hai đều là chủ thể của đại đoàn kết dân tộc.
Đó là “Mọi con dân nước Việt”, “Mỗi một con Rồng cháu Tiên”, không phân biệt dân tộc, tín ngưỡng , “già, trẻ gái trai, giàu nghèo, 7 quý tiện” [16, tr. Hồ Chí Minh đưa ra một số quan điểm về quần chúng như sau : Thứ nhất, quần chúng là người sáng tạo ra lịch sử, cách mạng là sự nghiệp quần chúng. Hồ Chí Minh luôn có lòng tin vô tận đối với quần chúng. Người luôn chăm lo tăng cường mối liên hệ với quần chúng, coi đó là nguồn sức mạnh tạo nên mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng.
Thứ hai, Hồ Chí Minh có viết: quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra của cải vật chất cho xã hội, quần chúng còn là người sáng tác nữa. Những sáng tác ấy là những hòn ngọc quý. Những giá trị tinh thần do nhân dân sáng tạo là cơ sở cho sự phát triển văn hóa nghệ thuật. Như vậy, quan điểm của Hồ Chí Minh về quần chúng là bộ phận có cùng chung lợi ích căn bản, bao gồm những thành phần, những tầng lớp và những giai cấp, liên kết lại thành tập thể dưới sự lãnh đạo của một cá nhân, tổ chức hay đảng phái nhằm giải quyết những vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội của một thời đại nhất định.
Khái niệm “Công tác vận động quần chúng” Khái niệm công tác vận động quần chúng còn được hiểu là công tác dân vận. Là làm cho dân tin tưởng, ủng hộ và thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước đề ra. Là tuyên truyền cho dân hiểu để loại bỏ những hủ tục lạc hậu từ thời xa xưa hoặc các phong tục tập quán như: mê tín dị đoan ở một số dân tộc ít người sống ở khu vực miền núi nước ta hoặc hủ tục cướp vợ, chữa bệnh bằng phương thức cúng bái. Dân vận là vận động tất cả các lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân , để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể đã giao cho.
Dân vận không thể chỉ dùng, sách vở, mít tinh, khẩu hiệu, báo chương, truyền đơn, chỉ thị mà đủ mà phải kết hợp công tác vận động tuyên truyền đến từng người dân để dân hiểu và thực hiện. Hồ Chí Minh có nói về công tác dân vận : “Phải gần gũi dân, hiểu biết dân, học hỏi dân”, “Phải đặt lợi ích dân chúng lên trên hết, trước hết” [17, tr. Trong lúc thi hành phải theo dõi, giúp đỡ, khuyến khích dân. Khi thi hành xong phải cùng với dân kiểm tra lại công việc, rút kinh nghiệm, phê 8 bình và khen thưởng động viên dân.
Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy chúng ta, muốn làm công tác dân vận khéo thì phải thật sự yêu dân, kính dân, thương dân và hiểu dân, phải biết vận động nhân dân làm tốt những việc có lợi cho cách mạng, cho đất nước”, “để đem tài dân, sức dân, của dân mà làm lợi cho dân”. Ðây sẽ là cẩm nang cho Ðảng và Nhà nước ta trong tiến trình lãnh đạo, tổ chức toàn dân tiến hành sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nêu bật vai trò nhân dân trong đổi mới đất nước và đi lên xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà trong Di chúc Người đã căn dặn Ðảng ta, trong cuộc chiến đấu chống lại những hư hỏng, nghèo nàn, lạc hậu để xây dựng những cái mới mẻ, tốt tươi thì phải dựa vào nhân dân, giáo dục và tổ chức toàn dân. Những việc đó chính là để nhân dân tự giác thực hiện trách nhiệm của mình, có những đóng góp nhiều nhất vào quá trình tiến hành đổi mới và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ta hiện nay.
Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, trong nhiều tác phẩm, bài nói và viết trên các bài báo , Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh: “Bất cứ việc gì đều phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến và kinh nghiệm của dân, cùng với dân đặt kế hoạch cho thiết thực với hoàn cảnh địa phương, rồi động viên và tổ chức toàn dân thi hành”. Trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, thực hiện đường lối mở cửa, hội nhập của Ðảng, mỗi cán bộ, đảng viên của đảng cầm quyền, để thật sự xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhân dân, thiết nghĩ tự mỗi người cần thường xuyên học tập và làm theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh : “Dân vận kém thì việc gì cũng kém, dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” [16, tr. Như vậy, công tác vận động quần chúng là vận động nhân dân làm tốt những việc có lợi cho cách mạng , là làm cho dân tin tưởng, ủng hộ và thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước , đồng thời phải tuyên truyền cho dân hiểu và thấy được lợi ích của dân để nhân dân tự giác thực hiện trách nhiệm của mình trong công cuộc xây dựng sự nghiệp đất nước. Khái niệm “tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động quần chúng” Hồ Chí Minh có quan điểm nhất quán về dân, vạch rõ nguồn gốc, lực lượng tạo ra quyền hành đó là nhân dân.
Đây là quan điểm gốc để Người coi sự nghiệp cách mạng quần chúng nhân dân; công cuộc đổi mới, xây dựng, kháng chiến kiến quốc là trách nhiệm và công việc của dân. Theo quan điểm Hồ Chí Minh thì dân có vai trò rất quan trọng, tất cả mọi lợi ích đều vì nhân dân, ngoài ra không có bất cứ một lợi ích nào khác Hồ Chí Minh nhấn mạnh: mọi đường lối, chính sách đều chỉ nhằm đưa lại quyền lợi cho dân; việc gì có lợi cho dân chúng dù nhỏ cũng có gắng, việc gì có hại cho dân dù nhỏ cũng phải tránh. Dân là gốc của nước, Hồ Chí Minh luôn luôn tâm niệm : Phải làm cho dân có ăn, phải làm cho dân có mặc, phải làm cho dân có chỗ ở, phải làm cho dân được học hành. Khái niệm "công tác vận động quần chúng" cũng được sử dụng bằng cụm từ "dân vận".