Luận Văn Thạc Sĩ Về Công Nghiệp Chế Biến Thủy Sản Ở Tỉnh Quảng Ninh (2006 - 2016)

Khám phá luận văn thạc sĩ về công nghiệp chế biến thủy sản tại Quảng Ninh giai đoạn 2006-2016, phân tích xu hướng và tiềm năng phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Dịu
• Người hướng dẫn: PGS. Hà Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lịch Sử Việt Nam
• Đề tài: Công nghiệp chế biến thủy sản ở tỉnh Quảng Ninh (2006 - 2016)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.3. Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của luận văn
• 1.6. Cấu trúc của luận văn
• 2. ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN THỦY SẢN Ở TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên
• 2.2. Vị trí địa lý. Điều kiện tự nhiên
• 2.3. Điều kiện kinh tế, xã hội. Điều kiện kinh tế
• 2.4. Điều kiện xã hội. Nghề cá ở tỉnh Quảng Ninh
• 2.5. Vài nét về lịch sử nghề cá ở tỉnh Quảng Ninh
• 2.6. Dịch vụ hậu cần nghề cá
• 2.7. Tiểu kết chương 1
• 3. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN THỦY SẢN Ở TỈNH QUẢNG NINH (2006 - 2016)
• 3.1. Quan điểm phát triển kinh tế thủy sản và công nghiệp CBTS của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006 - 2016
• 3.2. Chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước
• 3.3. Chủ trương của tỉnh Quảng Ninh
• 3.4. Sự phát triển của công nghiệp chế biến thủy sản Quảng Ninh
• 3.5. Nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến
• 3.6. Chế biến thủy sản xuất khẩu
• 3.7. Chế biến thuỷ sản tiêu thụ nội địa
• 3.8. Tiểu kết chương 2
• 4. TÁC ĐỘNG CỦA CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN THỦY SẢN ĐẾN KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH QUẢNG NINH (2006 - 2016)
• 4.1. Tác động tích cực
• 4.2. Góp phần phát triển kinh tế Quảng Ninh
• 4.3. Tăng ngân sách nhà nước
• 4.4. Giải quyết việc làm cho người lao động
• 4.5. Tác động tiêu cực
• 4.6. Vấn đề ô nhiễm môi trường
• 4.7. Chưa cải thiện đời sống ngư dân
• 4.8. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Nghiệp Chế Biến Thủy Sản Tại Quảng Ninh 2006 2016

Công nghiệp chế biến thủy sản tại Quảng Ninh đã có những bước phát triển đáng kể trong giai đoạn 2006-2016. Với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên phong phú, ngành này đã đóng góp quan trọng vào nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên và Kinh Tế Của Quảng Ninh

Quảng Ninh có bờ biển dài và hệ sinh thái đa dạng, tạo điều kiện thuận lợi cho ngành thủy sản phát triển. Nguồn lợi thủy sản phong phú, bao gồm nhiều loại hải sản quý giá, là yếu tố chính thúc đẩy sự phát triển của ngành chế biến thủy sản.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Ngành Chế Biến Thủy Sản

Ngành chế biến thủy sản tại Quảng Ninh đã có lịch sử phát triển từ lâu, nhưng chỉ thực sự bùng nổ trong giai đoạn 2006-2016. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ đã góp phần quan trọng vào sự phát triển này.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Ngành Chế Biến Thủy Sản

Mặc dù có nhiều tiềm năng, ngành chế biến thủy sản tại Quảng Ninh vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, cạn kiệt nguồn lợi thủy sản và chất lượng sản phẩm cần được giải quyết kịp thời.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường và Tác Động Đến Ngành Thủy Sản

Ô nhiễm môi trường do hoạt động chế biến thủy sản đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sản phẩm và sức khỏe của người tiêu dùng. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để giảm thiểu tác động này.

2.2. Cạn Kiệt Tài Nguyên và Giải Pháp Bền Vững

Việc khai thác quá mức nguồn lợi thủy sản đã dẫn đến tình trạng cạn kiệt. Cần áp dụng các phương pháp nuôi trồng bền vững để bảo vệ tài nguyên và đảm bảo sự phát triển lâu dài của ngành.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chế Biến Thủy Sản

Để nâng cao hiệu quả chế biến thủy sản, cần áp dụng các công nghệ hiện đại và cải tiến quy trình sản xuất. Việc đào tạo nguồn nhân lực cũng là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Chế Biến

Công nghệ chế biến hiện đại giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu lãng phí. Việc đầu tư vào công nghệ mới sẽ tạo ra những sản phẩm cạnh tranh hơn trên thị trường.

3.2. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Đào tạo nhân lực là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả sản xuất. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu để nâng cao kỹ năng cho người lao động trong ngành chế biến thủy sản.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về công nghiệp chế biến thủy sản tại Quảng Ninh đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Ngành này không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Tác Động Kinh Tế Tích Cực

Ngành chế biến thủy sản đã tạo ra hàng ngàn việc làm cho người dân địa phương, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu và Đề Xuất Giải Pháp

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để phát triển bền vững ngành chế biến thủy sản, đồng thời bảo vệ môi trường.

V. Kết Luận và Tương Lai Ngành Chế Biến Thủy Sản

Ngành chế biến thủy sản tại Quảng Ninh có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Ngành Chế Biến Thủy Sản

Với sự phát triển của công nghệ và chính sách hỗ trợ, ngành chế biến thủy sản có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để thúc đẩy sự phát triển của ngành chế biến thủy sản, đồng thời bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quảng Ninh sở hữu chiều dài bờ biển lên tới 250 km, diện tích mặt biển vượt trên 6.000 km2 cùng 43.093 ha rừng ngập mặn và bãi triều màu mỡ. Tỉnh giữ vị trí địa chính trị - kinh tế đặc biệt quan trọng khi có 118,825 km đường biên giới trên bộ và trên 191 km đường phân định Vịnh Bắc Bộ trên biển giáp với Trung Quốc. Mặc dù tiềm năng sinh thái biển vô cùng phong phú với hơn 2.078 hòn đảo lớn nhỏ, ngành công nghiệp chế biến thủy sản tại địa phương trong một thời gian dài vẫn đối mặt với tình trạng xuất khẩu thô, tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch cao và giá trị gia tăng chưa tương xứng.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi từ khai thác tự nhiên sang phát triển công nghiệp chế biến hiện đại, gắn với chuỗi giá trị và bảo vệ môi trường sinh thái. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa các điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội, phân tích tiến trình vận động của ngành chế biến thủy sản giai đoạn 2006 - 2016, đồng thời đánh giá toàn diện các tác động tích cực và tiêu cực đến đời sống địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ không gian hành chính tỉnh Quảng Ninh từ Móng Cái đến Đông Triều trong giai đoạn 10 năm, bắt đầu từ khi triển khai Quyết định điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh đến năm 2010, định hướng đến năm 2020.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện rõ nét qua việc phân tích bước chuyển dịch sản lượng thủy sản từ mức 14.000 tấn năm 1995 lên 88.894 tấn vào năm 2013, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 6,6%/năm. Kết quả này cung cấp luận cứ khoa học xác thực giúp các nhà quản lý hoàn thiện chính sách kinh tế biển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết chuỗi giá trị trong nông nghiệp - thủy sản nhằm phân tích mối liên kết dọc và ngang giữa các tác nhân: từ khâu sản xuất con giống, nuôi trồng, khai thác, logistics hậu cần cho đến các nhà máy chế biến và hệ thống phân phối nội địa, xuất khẩu. Bên cạnh đó, lý thuyết phát triển kinh tế biển bền vững được tích hợp để giải quyết hài hòa giữa tăng trưởng sản lượng, giải quyết sinh kế xã hội và bảo tồn đa dạng sinh học biển.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được vận hành xuyên suốt bao gồm: Công nghiệp chế biến thủy sản (hoạt động biến đổi nguyên liệu thủy hải sản tươi sống thành sản phẩm giá trị gia tăng qua công nghệ lạnh đông, đóng hộp hoặc chế biến truyền thống); Dịch vụ hậu cần nghề cá (hệ thống cung ứng đá lạnh, ngư lưới cụ, cơ sở đóng sửa tàu thuyền, cảng cá và chợ đầu mối); Chuỗi liên kết giá trị (mô hình hợp tác chặt chẽ giữa ngư dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu lấy phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic làm chủ đạo. Phương pháp lịch sử tái hiện khách quan tiến trình phát triển của ngành chế biến qua từng cột mốc chính sách, trong khi phương pháp lôgic làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa hạ tầng kỹ thuật, nguồn nguyên liệu và hiệu quả kinh tế.

Nguồn dữ liệu thành văn và lưu trữ được thu thập trực tiếp từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công Thương, Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Chi cục Thống kê tỉnh Quảng Ninh từ năm 2006 đến 2016. Cỡ mẫu khảo sát bao trùm 103 cơ sở đóng mới, sửa chữa tàu thuyền, 50 bến cá ven biển, 26 đại lý vật tư thức ăn thủy sản và các doanh nghiệp chế biến nòng cốt trên địa bàn 8 huyện, thị xã, thành phố ven biển. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp điền dã thực tế, phỏng vấn sâu ban lãnh đạo doanh nghiệp, công nhân chế biến và ngư dân tại các ngư trường Vân Đồn, Hạ Long, Móng Cái. Phương pháp phân tích, tổng hợp và thống kê so sánh được lựa chọn nhằm đảm bảo tính khách quan, giúp giám định tư liệu chính xác và phản ánh trung thực diện mạo lịch sử kinh tế địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến ghi nhận sự bứt phá vượt bậc từ nuôi trồng thâm canh. Tổng sản lượng thủy sản toàn tỉnh năm 2013 đạt 88.894 tấn, tăng 3,5 lần so với năm 2000. Diện tích nuôi trồng thủy sản nước mặn, lợ đạt 16.069 ha; trong đó, thị xã Quảng Yên chiếm diện tích lớn nhất với 6.977 ha (chiếm 38,24% diện tích toàn tỉnh, đóng góp 19,85% sản lượng), còn huyện Vân Đồn khẳng định vai trò trung tâm sản xuất khi đạt 3.400 ha (chiếm 20,20% diện tích nhưng chiếm tới 29,52% tổng sản lượng toàn tỉnh).

Thứ hai, cơ cấu đối tượng chế biến dịch chuyển mạnh sang các loài đặc sản có giá trị thương mại cao. Diện tích nuôi tôm chân trắng công nghiệp đạt 2.741 ha bên cạnh 6.801 ha tôm sú quảng canh cải tiến. Diện tích nuôi nhuyễn thể đạt 3.278 ha năm 2013 với các đối tượng chủ lực như tu hài, hàu Thái Bình Dương, ngao, sò. Ngành nuôi trai cấy ngọc đạt quy mô gần 200 ha tại Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long, với 4 doanh nghiệp đang hoạt động hiệu quả, cung ứng trên 1.500 kg ngọc trai thương phẩm mỗi năm cho thị trường trong nước và quốc tế.

Thứ ba, hệ thống dịch vụ hậu cần nghề cá từng bước được mở rộng. Toàn tỉnh đã hình thành 103 cơ sở sửa chữa và đóng mới tàu thuyền (gồm 33 cơ sở quy mô vừa và lớn), đạt công suất sửa chữa 940 tàu/năm và đóng mới 175 tàu/năm, cùng 50 bến cá và 56 điểm neo đậu tránh trú bão phục vụ đắc lực cho hoạt động thu gom nguyên liệu.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng vượt bậc của ngành bắt nguồn từ các định hướng chiến lược đúng đắn của tỉnh, tiêu biểu là Nghị quyết số 17-NQ/TU năm 2003 và Nghị quyết số 13-NQ/TU năm 2014 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển kinh tế thủy sản đến năm 2020, tầm nhìn 2030. Khác với vùng Đồng bằng sông Cửu Long tập trung chủ yếu vào cá tra và tôm nước lợ, Quảng Ninh đã tận dụng lợi thế địa hình biển kín gió, độ mặn ổn định để phát triển vượt bậc nhóm nhuyễn thể và cá biển chất lượng cao.

Để phản ánh trực quan các phát hiện nghiên cứu, hệ thống dữ liệu có thể được mô hình hóa qua biểu đồ cột chồng kết hợp đường biểu diễn tốc độ tăng trưởng sản lượng thủy sản (2006 - 2016), bảng ma trận so sánh tỷ trọng đóng góp diện tích - sản lượng giữa các địa phương ven biển, cùng sơ đồ luồng chuỗi giá trị mô tả liên kết dọc từ ngư trường đánh bắt đến các kho lạnh chế biến xuất khẩu. Mặt trái của quá trình này là nguy cơ ô nhiễm nguồn nước cục bộ tại các cảng cá tự nhiên và sự phụ thuộc lớn vào 26 đại lý bán lẻ thức ăn, thuốc thú y nhập khẩu từ bên ngoài.

Đề xuất và khuyến nghị

Nâng cấp đồng bộ hạ tầng cảng cá và trung tâm dịch vụ hậu cần: Hiện đại hóa 50 bến cá hiện hữu và khẩn trương hoàn thành 02 chợ đầu mối thủy sản tại Cẩm Phả và Hạ Long; phấn đấu nâng công suất bốc dỡ, sơ chế nguyên liệu đạt 120.000 tấn/năm vào năm 2025; do Sở Công Thương chủ trì phối hợp Ủy ban nhân dân các địa phương ven biển thực hiện trong giai đoạn 2020 - 2025.

Đẩy mạnh đổi mới công nghệ chế biến sâu và chuẩn hóa an toàn thực phẩm: Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư dây chuyền cấp đông nhanh IQF, sản xuất surimi và các sản phẩm ăn liền giá trị gia tăng đạt chuẩn HACCP, ISO 22000; đặt mục tiêu nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến tinh lên 45% - 50% tổng kim ngạch xuất khẩu trước năm 2026; do Sở Khoa học và Công nghệ cùng Hiệp hội Doanh nghiệp Chế biến Thủy sản triển khai.

Tăng cường kiểm soát môi trường và xử lý nước thải công nghiệp: Yêu cầu 100% cơ sở chế biến thủy sản tập trung tại Vân Đồn, Hạ Long, Cẩm Phả phải hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn quốc gia TCVN trước năm 2024; do Sở Tài nguyên và Môi trường chịu trách nhiệm thanh tra, giám sát định kỳ.

Tái cấu trúc chuỗi liên kết dọc bền vững: Xây dựng tối thiểu 15 mô hình hợp tác xã kiểu mới liên kết chặt chẽ giữa ngư dân nuôi trồng với các nhà máy chế biến quy mô lớn, bao tiêu trên 80% sản lượng tôm và nhuyễn thể thương phẩm, ổn định thu nhập cho hơn 29.000 lao động nghề cá trước năm 2025; do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm đầu mối điều phối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ninh có thể sử dụng bộ dữ liệu thực chứng 2006 - 2016 để xây dựng các quy hoạch phát triển kinh tế thủy sản và logistics biển tầm nhìn đến năm 2035.

Doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và cung ứng dịch vụ hậu cần thủy sản: Các nhà quản lý doanh nghiệp có thể tham khảo phân tích chuỗi cung ứng 88.894 tấn nguyên liệu, kinh nghiệm áp dụng quy chuẩn quản lý chất lượng và phương thức phân bổ vùng nguyên liệu tại Vân Đồn, Móng Cái để tối ưu hóa chi phí sản xuất.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Lịch sử, Kinh tế nông nghiệp, Địa lý kinh tế: Đề tài cung cấp tài liệu tham khảo giàu giá trị học thuật với phương pháp tiếp cận lịch sử kinh tế địa phương chuẩn mực, kết hợp hệ thống bảng biểu thống kê chi tiết.

Các tổ chức phi chính phủ, hiệp hội nghề cá và chuyên gia môi trường: Cung cấp nguồn cứ liệu xác thực về hiện trạng 43.093 ha bãi triều để đề xuất các dự án đồng quản lý nguồn lợi ven bờ, chuyển đổi sinh kế xanh và bảo vệ hệ sinh thái Vịnh Bái Tử Long, Vịnh Hạ Long.

Câu hỏi thường gặp

Lợi thế tự nhiên nổi bật nhất của Quảng Ninh trong phát triển công nghiệp chế biến thủy sản là gì? Quảng Ninh sở hữu 250 km bờ biển, hơn 6.000 km2 mặt nước cùng 43.093 ha bãi triều, rừng ngập mặn và 2.078 hòn đảo che chắn gió bão. Vị trí giáp Trung Quốc với 118,825 km biên giới bộ và 191 km biên giới biển tạo cửa ngõ giao thương xuất khẩu đường biển lẫn đường bộ vô cùng đắc địa.

Sản lượng thủy sản của tỉnh Quảng Ninh thay đổi như thế nào trong giai đoạn khảo sát? Từ sản lượng 14.000 tấn năm 1995, ngành thủy sản tỉnh đã bứt phá đạt 88.894 tấn vào năm 2013, tăng gấp 3,5 lần so với năm 2000. Tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 6,6%/năm, trong đó diện tích nuôi trồng đạt 16.069 ha với sự đóng góp chủ lực của nhuyễn thể và tôm công nghiệp.

Địa phương nào đóng vai trò đầu tàu về diện tích và sản lượng nuôi trồng thủy sản? Thị xã Quảng Yên dẫn đầu toàn tỉnh về quy mô diện tích nuôi trồng nước mặn, lợ với 6.977 ha (chiếm 38,24% diện tích toàn tỉnh). Huyện Vân Đồn dẫn đầu về tỷ trọng sản lượng khi đóng góp 29,52% tổng sản lượng toàn tỉnh nhờ thâm canh nhuyễn thể và nuôi biển lồng bè trên diện tích 3.400 ha.

Những rào cản lớn nhất của ngành chế biến thủy sản Quảng Ninh giai đoạn 2006 - 2016 là gì? Ngành chế biến đối mặt với sự thiếu hụt các chợ đầu mối chuyên dụng, hạ tầng 50 bến cá còn phân tán, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước thải hữu cơ và sự phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thức ăn, chế phẩm vi sinh nhập khẩu qua 26 đại lý trung gian.

Luận văn đóng góp giá trị gì cho chiến lược phát triển kinh tế biển hiện nay? Công trình đã hệ thống hóa bức tranh lịch sử kinh tế 10 năm từ Nghị quyết 17-NQ/TU đến Nghị quyết 13-NQ/TU, cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng chuẩn xác giúp các nhà quản lý hoàn thiện thể chế chuỗi giá trị và thúc đẩy kinh tế thủy sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Kết luận

Luận văn đã thực hiện các đóng góp khoa học và thực tiễn cốt lõi sau:

• Hệ thống hóa toàn diện các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và lịch sử phát triển ngành thủy sản tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006 - 2016.
• Làm rõ quá trình dịch chuyển từ phương thức đánh bắt ven bờ truyền thống sang nuôi trồng thâm canh công nghệ cao trên quy mô 16.069 ha mặt nước.
• Đánh giá khách quan tác động hai mặt của công nghiệp chế biến thủy sản đến việc làm của hơn 29.000 lao động, tăng thu ngân sách và sức ép môi trường sinh thái.
• Cung cấp khung luận cứ lịch sử - kinh tế giá trị nhằm hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 13-NQ/TU về phát triển bền vững ngành thủy sản.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, có tính khả thi cao về hạ tầng cảng cá, công nghệ chế biến sâu, chuỗi liên kết giá trị và quản trị môi trường.

Về lộ trình tiếp theo, giai đoạn 2020 - 2025 cần ưu tiên hoàn thiện hạ tầng các chợ đầu mối thủy sản và quy chuẩn xử lý nước thải; giai đoạn 2025 - 2030 tập trung đẩy mạnh chế biến sâu các sản phẩm xuất khẩu giá trị cao. Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu hãy khai thác ngay nguồn cơ sở dữ liệu xác thực từ luận văn để tối ưu hóa chiến lược phát triển kinh tế biển địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN THỦY SẢN Ở TỈNH QUẢNG NINH 1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Quảng Ninh nằm ở địa đầu phía đông bắc Việt Nam. Tỉnh Quảng Ninh cách thủ đô Hà Nội 153 km về phía Đông Bắc.

Phía đông nghiêng xuống nửa phần đầu Vịnh Bắc bộ, phía tây tựa lưng vào núi rừng trùng điệp. Toạ độ địa lý khoảng 106o26' đến 108o31' kinh độ đông và từ 20o40' đến 21o40' vĩ độ bắc. Bề ngang từ đông sang tây, nơi rộng nhất là 102 km. Bề dọc từ bắc xuống nam khoảng 195 km.

Phía đông bắc của tỉnh giáp với Trung Quốc, phía nam giáp vịnh Bắc Bộ, phía tây nam giáp tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng, đồng thời phía tây bắc giáp các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang và Hải Dương. Điểm cực đông trên đất liền là mũi Gót ở đông bắc phường Trà Cổ, thành phố Móng Cái, ngoài khơi là mũi Sa Vĩ. Điểm cực tây là sông Vàng Chua, xã Bình Dương và xã Nguyễn Huệ, thị xã Đông Triều. Điểm cực nam ở đảo Hạ Mai thuộc xã Ngọc Vừng, huyện Vân Đồn.

Điểm cực bắc thuộc thôn Mỏ Toòng, xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu. Quảng Ninh là một trong 25 tỉnh, thành phố có biên giới, tuy nhiên lại là tỉnh duy nhất có đường biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc, với đường biên giới trên bộ dài 118,825 km và đường phân định Vịnh Bắc Bộ trên biển dài trên 191 km. Mặt khác, Quảng Ninh là một trong 28 tỉnh, thành giáp biển, với đường bờ biển dài 250 km, trong đó có 40.000 hecta bãi triều và trên 20.000 hecta eo vịnh, có 2/12 huyện đảo của cả nước. Vị trí địa lý trên giúp Quảng Ninh trở thành trung tâm trung chuyển hàng hoá xuất khẩu của Miền Bắc sang thị trường quốc tế đặc biệt với Trung Quốc, trong đó có mặt hàng thuỷ sản.

Quảng Ninh có cơ hội hợp tác sâu rộng kinh tế, khoa học kĩ thuật, trong đó có kinh tế thuỷ sản với Trung Quốc (nước có sản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lượng thuỷ sản lớn nhất thế giới). Đồng thời, Quảng Ninh trở thành địa bàn có vị trí chiến lược về phát triển kinh tế kết hợp với an ninh quốc phòng, đặc biệt đối với nghề khai thác thủy sản xa bờ. Vị trí địa lý trên cũng tạo thuận lợi cho Quảng Ninh có một thị trường tiêu thụ thủy sản rộng mở, đáp ứng nhu cầu thị trường trong việc chế biến xuất khẩu thủy sản. Điều kiện tự nhiên Về địa hình: Quảng Ninh là tỉnh miền núi, trung du nằm ở vùng duyên hải, với hơn 80% đất đai là đồi núi.

Địa hình của tỉnh đa dạng có thể chia thành 3 vùng gồm có vùng núi; trung du và đồng bằng ven biển; vùng biển và hải đảo. Vùng núi chia làm hai miền: Vùng núi miền Đông từ Tiên Yên qua Bình Liêu, Hải Hà, Đầm Hà đến Móng Cái. Đây là vùng nối tiếp của vùng núi Thập Vạn Đại Sơn từ Trung Quốc, hướng chủ đạo là đông bắc - tây nam. Có hai dãy núi chính: dãy Quảng Nam Châu (1.507 m) và Cao Xiêm (1.330 m) chiếm phần lớn diện tích tự nhiên các huyện Bình Liêu, Hải Hà, Đầm Hà, dãy Ngàn Chi (1.166 m) ở phía bắc huyện Tiên Yên.

Vùng núi miền tây từ Tiên Yên qua Ba Chẽ, Hoành Bồ, phía bắc thành phố Uông Bí và thấp dần xuống ở phía bắc thị xã Đông Triều. Vùng này là những dãy núi nối tiếp hơi uốn cong nên thường được gọi là cánh cung núi Đông Triều với đỉnh Yên Tử (1.068 m) trên đất Uông Bí và đỉnh Am Váp (1.094 m) trên đất Hoành Bồ. Cánh cung Đông Triều chạy theo hướng tây - đông ở phía nam và hướng đông bắc - tây nam ở phía bắc, được coi là xương sống của lãnh thổ Quảng Ninh, có vai trò quan trọng trong việc hình thành các yếu tố tự nhiên ở hai sườn bắc - nam. Vùng trung du và đồng bằng ven biển gồm những dải đồi thấp bị phong hoá và xâm thực tạo ra những cánh đồng từ các chân núi thấp dần xuống các triền sông và bờ biển.

Đó là vùng Đông Triều, Uông Bí, bắc Quảng Yên, nam Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà và một phần Móng Cái. ở các cửa sông, các vùng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bồi lắng phù sa tạo nên những cánh đồng và bãi triều thấp. Đó là vùng nam Uông Bí, nam Quảng Yên (đảo Hà Nam), đông Quảng Yên, Đồng Rui (Tiên Yên), nam Đầm Hà, đông nam Hải Hà, nam Móng Cái. Tuy có diện tích hẹp và bị chia cắt nhưng vùng trung du và đồng bằng ven biển thuận tiện cho nông nghiệp và giao thông nên đang là những vùng dân cư trù phú của Quảng Ninh.

Vùng biển và hải đảo của Quảng Ninh là một vùng địa hình độc đáo. Quảng Ninh có vùng biển rộng lớn trong phần vịnh Bắc Bộ, trong đó có thể chia làm hai bậc độ sâu. Bậc thứ nhất có độ sâu dưới 10 m. Đó là các vùng vịnh như vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long,… Bậc thứ hai là vùng biển nông, độ sâu từ trên 10 m đến trên 20 m, trong đó có huyện đảo Cô Tô.

Địa hình đáy biển Quảng Ninh, không bằng phẳng, độ sâu trung bình là 20 m. Ở đây có những lạch sâu là di tích các dòng chảy cổ và có những dải đá ngầm làm nơi sinh trưởng các rặng san hô vô cùng đa dạng. Các dòng chảy hiện nay nối với các lạch sâu đáy biển còn tạo nên hàng loạt luồng lạch và hải cảng trên dải bờ biển khúc khuỷu, kín gió nhờ những hành lang đảo che chắn, tạo nên một tiềm năng cảng biển và giao thông đường thuỷ thuận lợi. Cùng với biển là hơn 2000 hòn đảo chiếm hơn 2/3 số đảo cả nước (2078/ 2779), đảo trải dài theo đường ven biển hơn 250 km chia thành nhiều lớp và diện tích các đảo chiếm 11,5% diện tích đất tự nhiên.

Có một số đảo lớn như đảo Cái Bầu, Bản Sen. Có hai huyện hoàn toàn là đảo là huyện Vân Đồn và huyện Cô Tô. Vùng ven biển và hải đảo Quảng Ninh ngoài những bãi bồi phù sa còn những bãi cát trắng táp lên từ sóng biển. Có nơi thành mỏ cát trắng làm nguyên liệu cho công nghệ thuỷ tinh (Vân Hải), có nơi thành bãi tắm tuyệt vời (Trà Cổ, Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng.

Về khí hậu: Quảng Ninh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới có một mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều; một mùa đông lạnh, ít mưa và tính nhiệt đới nóng ẩm là bao trùm nhất. Do ảnh hưởng của vị trí địa lí và địa hình nên Quảng Ninh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chịu ảnh hưởng mạnh của gió mùa Đông Bắc và ảnh hưởng yếu của gió mùa Tây Nam so với các tỉnh phía bắc. Vì Quảng Ninh nằm trong vành đai nhiệt đới nên hàng năm có hai lần mặt trời qua thiên đỉnh, tiềm năng về bức xạ và nhiệt độ rất phong phú. Các quần đảo ở Cô Tô, Vân Đồn.

có đặc trưng của khí hậu đại dương. Do ảnh hưởng bởi hoàn lưu gió mùa Đông Nam Á nên khí hậu bị phân hoá thành hai mùa gồm có mùa hạ thì nóng ẩm với mùa mưa, còn mùa đông thì lạnh với mùa khô. Độ ẩm trung bình 82 - 85%. Mùa lạnh thường bắt đầu từ hạ tuần tháng 11 và kết thúc vào cuối tháng 3 năm sau, nhiệt độ không khí trung bình ổn định dưới 20°C.

Trong khi đó mùa nóng lại bắt đầu từ tháng 5 và kết thúc vào đầu tháng 10, nhiệt độ trung bình ổn định trên 25°C. Ngoài ra, do tác động của biển, nên khí hậu của Quảng Ninh nhìn chung mát mẻ, ấm áp, thuận lợi đối với phát triển nông - lâm - ngư nghiệp, trong đó có công nghiệp CBTS. Mùa ít mưa bắt đầu từ tháng 11 cho đến tháng 4 năm sau, mùa mưa nhiều bắt đầu từ tháng 5 và kết thúc vào đầu tháng 10. Giữa hai mùa lạnh và mùa nóng, hai mùa khô và mùa mưa là hai thời kì chuyển tiếp khí hậu, mỗi thời kì khoảng một tháng (tháng 4 và tháng 10).

là tỉnh có lượng mưa nhiều, tập trung chủ yếu vào mùa hạ (chiếm tới 85% lượng mưa cả năm), lượng mưa trung bình hàng năm 1. Lượng mưa ở các vùng cũng khác nhau. Nơi mưa nhiều nhất là sườn nam và đông nam cánh cung Đông Triều và vùng đồng bằng duyên hải của Móng Cái, Tiên Yên, Hải Hà, lượng mưa trung bình năm lên tới 2. Vùng ít mưa nhất là sườn bắc của cánh cung Đông Triều, Ba Chẽ, lượng mưa trung bình năm chỉ đạt 1.

Các vùng hải đảo có lượng mưa 1. Hàng năm thường có lũ lớn và đổ vào vịnh một lượng nước đáng kể, mang theo phù sa chứa nhiều chất dinh dưỡng và muối khoáng. Trong vùng biển còn có nhiều dòng chảy, nhất là các dòng chảy ven bờ, tạo thành một kho nước pha trộn, làm phong phú môi trường sinh học tự nhiên, thích hợp cho sự phát triển phù du sinh vật. Vùng nước màu mỡ, giàu thức ăn tạo điều kiện thuận lợi cho sự tập trung nguồn lợi cá tầng trên, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tầng giữa và tầng gần đáy, nơi tập trưng cao đàn cá, tôm bố mẹ trong mùa sinh sản và cũng là nơi sinh trưởng tốt cho đàn cá con.

Đây là nguồn nguyên liệu trực tiếp cho công nghiệp CBTS của tỉnh. Quảng Ninh chịu ảnh hưởng sâu sắc của chế độ gió mùa. Gió mùa hạ thổi từ tháng 5 đến tháng 10, hướng đông nam, gây mưa lớn cho nhiều khu vực. Mùa hạ thường có áp thấp nhiệt đới và bão (tháng 7, 8, 9), những cơn bão từ Tây Thái Bình Dương có xu hướng đổ bộ vào đất liền, trong một năm thường có 5 - 6 cơn bão gây ảnh hưởng trực tiếp đến Quảng Ninh.

Gió mùa mùa đông thổi từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, hướng đông bắc, gây thời tiết lạnh khô. Yếu tố nhiệt độ và gió mùa hình thành nên những loài sinh vật phong phú, mỗi mùa có những giống sinh vật đặc trưng tạo nên nguồn thủy sản phong phú. Việc khai thác và chế biến theo mùa cũng là nét đặc trưng của vùng biển Quảng Ninh. Tài nguyên đất: Quảng Ninh có quỹ đất dồi dào (611.