Đặt vấn đề hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm tạo môi trường thuận lợi nâng cao chất lượng Trong những năm gần đây, hệ thống các tổ công tác thanh tra, giám sát ngân hàng của chức tín dụng (TCTD) ở Việt Nam phát triển NHNN (Nguyễn Hữu Nghĩa, 2013). không ngừng, lớn mạnh cả về quy mô, số lượng và chất lượng dịch vụ. Hệ thống ngân Cơ sở lý luận hàng ngày càng phát huy vai trò là xương sống của nên kinh tế, đóng góp tích cực trong Thông thường, về khoa học pháp lý, khung việc thúc đẩy sự phát triển và duy trì sự ốn pháp lý đối với bất kì một hoạt động nào để định, bên vững của nền kinh tế nước ta. Sự được coi là hoàn thiện cũng cần được xem xét, lớn mạnh nhanh chóng của hệ thống đặt ra đánh giá một cách nghiêm túc trên nhiều yêu cầu cần phải tăng cường và nâng cao chất khía cạnh, trong đó hai góc độ cơ bản và phổ lượng, hiệu quả công tác quản lý, thanh tra, biến đánh giá hệ thống văn bản quy phạm giám sát ngân hàng như một tất yếu khách pháp luật là: hình thức văn bản và nội dung quan, tạo cơ sở thúc đẩy tiến trình đổi mới và các quy định.
Về hình thức văn bản, đó là sự tái cơ cấu, đồng thời định hướng cho hệ thống đây đú hệ thống các văn bản quy phạm pháp ngân hàng hoạt động an toàn, hiệu quả. Đây luật, từ văn bản có giá trị pháp lý cao nhất cũng là nhiệm vụ trọng tâm của ngành Ngân (luật) đến các văn bản dưới luật như nghị hàng năm 2013 đã được Thống đốc NHNN chỉ định, thông tư. Về nội dung các quy định, đó đạo trong Hội nghị triển khai nhiệm vụ toàn là tính hợp lý và hiệu quả của các quy định Ngành nhằm thực hiện có kết quả Để án cơ pháp luật khi bắt đầu có hiệu lực và được áp cấu lại hệ thống các TCTD đến năm 2015. dụng vào thực tiễn hoạt động.
Trước yêu cầu cấp thiết như vậy, một trong Hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng là những giải pháp quan trọng đặt ra đối với hoạt động mang tính chuyên ngành. Do đó, các nhà hoạch định chính sách là tiếp tục hoạt động này không chỉ chịu sự điều chỉnh congnge [gân hang Fy Số 93 ®Tháng 12/2013 >>>>> GIÁM SÁT HỆ THỐNG TÀI CHÍNH của khuôn khổ pháp lý đối với hoạt động Giai đoạn 1990-1997: sau khi có Pháp lệnh thanh tra mà còn có những quy định riêng, thanh tra và hai pháp lệnh ngân hàng ra đời, mang tính đặc thù. việc quản lý, thanh tra đối với các TCTD ở Việt Nam được giao cho NHNN. Đây là mốc quan Pháp luật về hoạt động thanh tra, giám sát trọng đánh dấu sự đổi mới của công tác thanh ngân hàng của NHNN là tổng thể những quy tra, giám sát ngân hàng nhằm tăng cường định về hoạt động này do nhà nước ban hành, nhiệm vụ quản lý nhà nước về ngân hàng theo đó xác định rõ mô hình, cơ cấu tổ chức, chuyển sang cơ chế thị trường.
Lần đầu tiên, chức năng, nhiệm vụ của bộ máy thanh tra, hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng đã giám sát ngân hàng, quy trình, thủ tục tiến được quy định trong văn bản quy phạm pháp hành, các đối tượng thanh tra và các bên có luật. Trước đó, tổ chức hoạt động của bộ máy liên quan. Những quy định của pháp luật về thanh tra ngân hàng (TTNH) bị thu hẹp. Kể hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng có từ năm 1990, vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vai trò tạo hành lang để NHNN giám sát và vụ, quyển hạn, tổ chức bộ máy và phương thức thanh tra hoạt động ngân hàng, góp phần hoạt động của TTNH đã có những thay đổi căn đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống ngân bản.
Hệ thống TTNH được mở rộng tăng cường hàng, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của và liên tục được củng cố bao gồm Thanh tra khách hàng khi giao dịch. Vì vậy, những quy NHNN Trung ương và Thanh tra Chi nhánh định này có mối quan hệ mật thiết với những NHNN tỉnh, thành phố. Hệ thống TTNH vừa quy định về hoạt động kiểm tra, kiểm soát, chịu sự điều hành trực tiếp của Thống đốc kiểm toán nội bộ của mỗi ngân hàng. NHNN, vừa chịu sự chỉ đạo của Tổng Thanh tra nhà nước (nay là Thanh tra Chính phủ).
Đây là Khung pháp lý được coi là hoàn thiện đối với hình thức đặc thù của TTNH (song trùng lãnh hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng của đạo). Chánh TTNH do Thủ tướng Chính phủ bổ NHNN phải đạt được sự đầy đủ về hình thức nhiệm. Từ giai đoạn này, phương thức thanh và nội dung theo đúng những nguyên tắc cơ tra mới ra đời là giám sát từ xa nhằm phòng bản về khoa học pháp lý. Xét về tính hợp lý ngừa và dự báo, bên cạnh phương thức thanh và hiệu quả các quy định pháp luật, cần thời tra tại chỗ truyền thống.
gian và khảo sát thực tế, đánh giá một cách chuyên sâu để kiểm chứng được tính hợp lý Giai đoạn 1997-2004: năm 1997 đánh dấu của các quy định cũng như hiệu quả đạt được mốc quan trọng thứ hai trong lịch sự phát khi vận dụng các quy định của pháp luật vào triển hoạt động của hệ thống ngân hàng. Từ thực tiễn cuộc sống. Vì vậy, trong khuôn khổ đây, hoạt động ngân hàng bắt đầu được điều bài viết này, tác giả chỉ tập trung đánh giá về chỉnh bởi văn bản quy phạm pháp luật có giá mặt hình thức, về sự đây đủ các văn bản quy trị pháp lý cao, đó là Luật NHNN và Luật phạm pháp luật, thiết lập nên hệ thống pháp các TCTD, có hiệu lực từ tháng 10/1998. Hai lý điều chỉnh các mặt của hoạt động thanh luật này đã thể hiện rõ đường lối đổi mới tổ tra, giám sát ngân hàng của NHNN.
chức và hoạt động ngân hàng, phù hợp với cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước. Quá trình xây dựng khuôn khổ pháp lý Tiếp theo, Nghị định 91/1999/NĐ-CP ngày đối với hoạt động thanh tra, giám sát 04/9/1999 và Thông tư 04/2000/TT-NHNN3 ngân hàng của NHNN ngày 28/3/2000 quy định về tổ chức hoạt động TTNH. Nhu vay, vai trd, vi tri cua TTNH duoc Quá trình xây dựng khuôn khổ pháp lý đối khẳng định và thiết lập ở tầm pháp lý cao với hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng hơn so với giai đoạn thứ nhất. Theo đó, TTNH của NHNN có thể được chia làm bốn giai được xác định là tổ chức TTNH chuyên ngành đoạn cụ thể: về ngân hàng vừa làm chức năng thanh tra Bộ rH Céngnghe ngan hang Số 93 ®Tháng 12/2013 GIÁM SÁT HỆ THỐNG TÀI CHÍNH <<<<< Bảng 1: So sánh mức độ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng giữa giai đoạn 1990-1997 và 1997-2004 Tiêu chí so sánh 1990-1997 1997-2004 Là thanh tra Bộ Là thanh tra chuyên ngành về ngân hàng, trực Vị thế pháp lý thuộc NHNN Quy định còn sơ sài, chưa đầy đủ và Bảo đảm an toàn hệ thống các TCTD, bảo vệ Mục tiêu hoạt động Tõ ràng quyển lợi hợp pháp của người gửi tiển, phục vụ việc thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia Các TCTD và các tổ chức trực thuộc Các TCTD; hoạt động ngân hàng của các tổ chức NHNN khác; cơ quan tổ chức và cá nhân trong việc thực Đối tượng hiện quy định của pháp luật về tiền tệ và hoạt động ngân hàng Chức năng, nội dung Thực hiện nhiệm vụ của thanh tra Thực hiện cả hai chức năng: thanh tra Bộ và hoạt động Bộ thanh tra chuyên ngành Chỉ được quyển kết luận, kiến nghị; Ngoài quyển kết luận, kiến nghị còn có quyển Quyền và trách chưa được quyền xử lý vi phạm; các xử phạt, quyền bảo lưu ý kiến trước Thống đốc nhiệm quyên khác có để cập đến nhưng NHNN và các quyển khác khi tiến hành thanh chưa rõ nét tra Nguôn: Nguyễn Thị Thanh Tôm (9007) (xét giải quyết khiếu nại, tố cáo) vừa làm chức NĐ-CP ngày 26/8/2008 quy định chức năng, năng thanh tra, giám sát hoạt động đối với nhiệm vụ, quyển hạn và cơ cấu tổ chức của các TCTD với mục đích hoạt động là bảo đảm NHNN Việt Nam.
Để phù hợp với quy định an toàn hệ thống các TCTD, bảo vệ quyền va mới tại Nghị định 96, Thủ tướng Chính phủ đã lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, phục vụ ban hành Quyết định số 83/2009/QĐ-TTg ngày chính sách tiền tệ quốc gia. 27/5/2009 và Thống đốc NHNN ban hành Quyết định số 2989/QĐ-NHNN ngày 14/12/2009 đánh Giai đoạn 2004-2010: Luật Thanh tra số dấu sự ra đời của Cơ quan Thanh tra, giám sát 22/2004/QH11 được ban hành là văn bản pháp ngân hàng trực thuộc NHNN. Theo đó, tổ chức luật hết sức quan trọng đánh dấu sự phát và hoạt động của bộ máy thanh tra, giám sát triển của công tác thanh tra, giám sát, tạo cơ ngân hàng đã được kiện toàn và củng cố thêm sở pháp lý cho quá trình đổi mới tổ chức và một bước, mở ra một thời kì phát triển mới. hoạt động thanh tra, ngày càng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu ngày Giai đoạn từ năm 2010 đến nay: năm 2010 càng cao của sự nghiệp đổi mới toàn diện đất ra đời ba văn bản pháp luật quan trọng đang có nước.
Vị thế của TTNH được khẳng định rõ hiệu lực tính đến thời điểm này gồm có Luật hơn: “Thanh tra chuyên ngành là hoạt động NHNN số 46/2010/QH12 và Luật các TCTD thanh tra của cơ quan quản lý nhà nước theo số 47/2010/QH12 có hiệu lực thi hành từ ngày ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá 01/01/2011, Luật Thanh tra số 56/2010/QH12 nhân trong việc chấp hành pháp luật, những có hiệu lực thỉ hành từ ngày 01/7/2011. quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc Cùng với đó, Nghị định 86/2011/NĐ-CP ngày quản lý của ngành, lĩnh vực thuộc thẩm quyền 22/9/2011 quy định chỉ tiết và hướng dẫn thi quản lý” (Luật Thanh tra 2004). Như vậy, hành một số điều của Luật Thanh tra và Nghị TTNH được xác định là hoạt động thanh tra định 07/2012/NĐ-CP ngày 09/02/2012 quy của NHNN đối với các cơ quan, tổ chức, cá định về cơ quan được giao thực hiện chức năng nhân thực hiện các hoạt động ngân hàng theo thanh tra chuyên ngành về hoạt động thanh quy định của pháp luật về lĩnh vực này. tra chuyên ngành cũng đã có tác động lớn đến hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng.
