phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo và đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu văn hóa doanh nghiệp Chƣơng 2 - Phƣơng pháp nghiên cứu VHDN Chƣơng 3: Thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Dầu Chƣơng 4 - Đề xuất giải pháp tiếp tục duy trì và phát triển VHDN tại Tổng công ty 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP VÀ XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 1.1 Văn Hóa Văn hoá khái niệm có nhiều cách hiểu tuỳ vào cách tiếp cận của ngƣời nghiên cứu, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của cuộc sống. Là một lĩnh vực đa dạng và phức tạp vì vậy khó có thể thống nhất đƣợc một khái niệm đầy đủ và chính xác về văn hoá. Năm 1958 , Kroeber và Kluckolm đã siêu tập đƣợc hơn 160 định nghĩa khac nhau về văn hóa. Nên việc cùng tồn tại nhiều khái niệm văn hoá khác nhau càng làm vấn đề đƣợc hiểu biết một cách phong phú và toàn diện hơn.
Khái niệm văn hoá do Tổng thƣ ký UNESCO Federico Mayor nêu ra nhân lễ phát động Thập kỷ thế giới phát triển văn hoá (1988 - 1997): “Văn hoá là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo (của các cá nhân và các cộng đồng) trong quá khứ và hiện tại. Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng của từng dân tộc ”. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hoá là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do loài ngƣời tạo ra trong lịch sử của mình trong mối quan hệ với con ngƣời, với tự nhiên và với xã hội”. Các nhà xã hội học chia văn hóa thành hai dạng: Văn hóa cá nhân và văn hóa cộng đồng.
Văn hóa cá nhân là toàn bộ vốn chi thức, kinh nghiệm tích lũy đƣợc của mỗi cá nhân đƣợc biểu hiện qua quan niệm sống, cách hành sử của cá nhân ấy trong thực tiễn. Văn hóa cộng đồng là văn hóa của một nhóm ngƣời, của nhóm xã hội, nó không đơn thuần là phép công của văn hóa cá nhân. Một cách khái quát thì văn hoá là toàn bộ những hoạt động vật chất và tinh thần mà loài ngƣời đã sáng tạo ra trong lịch sử của mình trong quan hệ với con ngƣời, với tự nhiên và với xã hội, đƣợc đúc kết lại thành hệ giá trị và chuẩn mực xã hội. Nói tới 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com văn hoá là nói tới con ngƣời, nói tới việc phát huy những năng lực bản chất của con ngƣời, nhằm hoàn thiện con ngƣời, hoàn thiện xã hội.1 Khái niệm Xã hội có một nền văn hóa rộng lớn.
Là một bộ phận của xã hội, mỗi doanh nghiệp cũng hình thành cho mình một văn hóa doanh nghiệp theo lịch sử hình thành và phát triển của bản thân. Cũng nhƣ VH nói chung, VHDN cũng có rất nhiều định nghĩa và cách hiểu khác nhau. Các khái niệm đó sẽ giúp ta hiểu một cách toàn diện hơn về văn hóa doanh nghiệp. Một định nghĩa phổ biến và đƣợc chấp nhận rộng rãi do chuyên gia nghiên cứu các tổ chức Edgar Schein đƣa ra: “VHDN là tổng hợp các quan niệm chung mà các thành viên trong công ty học đƣợc trong quá trình giải quyết các vấn đề nội bộ và xử lý các vấn đề với môi trƣờng xung quanh”.
Theo Edward Taylor: “ Văn hóa là tổng thể các truyền thống của cấu trúc và các bí quyết kinh doanh xác lập quy tắc ứng xử nội tại, gắn bó các thành viên với nhau trong một doanh nghiệp. Nó bao gồm toàn bộ phƣơng thức tiến hành kinh doanh, quản lý kinh doanh, đàm phán với đối tác, giải quyết các nhiệm vụ xuất hiện trong quá trình kinh doanh nhƣ tổ chức doanh nghiệp, hình thành quan hệ giữa ngƣời sử dụng lao động với ngƣời lao động trong doanh nghiệp”. Trong Giáo trình Đạo đức kinh doanh và văn hoá doanh nghiệp của trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân có viết : Văn hoá doanh nghiệp được định nghĩa là một hệ thống các ý nghĩa, giá trị, niềm tin chủ đạo, nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên của một tổ chức cùng đồng thuận và có ảnh hưởng ở phạm vi rộng đến cách thức hành động của các thành viên.Văn hoá kinh doanh thể hiện sự đồng thuận về quan điểm, sự thống nhất trong cách tiếp cận và trong hành vi của các thành viên một doanh nghiệp. Nó có tác dụng giúp phân biệt giữa doanh nghiệp này với các doanh nghiệp khác.
Chúng đƣợc mọi thành viên trong doanh nghiệp chấp thuận có ảnh hƣởng trực tiếp, hàng ngày đến hành động và việc ra quyết định của từng ngƣời và đƣợc hƣớng dẫn cho những thành viên mới để tôn trọng và làm theo. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chính vì vậy chúng còn đƣợc gọi là “bản sắc riêng” hay “bản sắc văn hoá” của một doanh nghiệp mà mọi ngƣời có thể xác định đƣợc và thông qua đó có thể nhận ra đƣợc quan điểm và triết lý đạo đức của một doanh nghiệp. Nhƣ vậy VHDN không phải là thứ đƣợc các doanh nghiệp tự nhiên nghĩ ra, mà nó đƣợc hình thành và phát triển theo lịch sử của doanh nghiệp đó. Hay nói cách khác thì VHDN là toàn bộ các giá trị văn hoá đƣợc gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các quan niệm và tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp và chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp trong việc theo đuổi và thực hiện các mục đích chung.
Thông qua VHDN ta có thể biết đƣợc bản chất, cách hoạt động, cũng nhƣ nét đặc trƣng riêng của doanh nghiệp đó. Nó thể hiện cái tôi cá nhân của mỗi doanh nghiệp trong môi trƣờng kinh doanh, sản xuất nói chung. Tuy những khái niệm về VHDN ở trên chƣa phải là tất cả song đó cũng là những nét chung và tƣơng đối đầy đủ về VHDN xét theo phạm vi nghiên cứu của luận văn này.2 Đặc điểm văn hoá doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp có một số đặc điểm. Thứ nhất, văn hoá doanh nghiệp liên quan đến nhận thức.
Các cá nhân nhận thức đƣợc văn hoá của doanh nghiệp thông qua những gì họ nhìn thấy, nghe đƣợc trong phạm vi doanh nghiệp. Cho dù các thành viên có thể có trình độ hiểu biết khác nhau, vị trí công tác khác nhau, họ vẫn luôn có xu thế mô tả văn hoá doanh nghiệp theo cách tƣơng tự. Đó chính là “sự chia sẻ” về văn hoá doanh nghiệp. Thứ hai, văn hoá doanh nghiệp có tính thực chứng.
Văn hoá doanh nghiệp đề cập đến cách thức các thành viên nhận thức về doanh nghiệp. Có nghĩa là, chúng mô tả chứ không đánh giá hệ thống các ý nghĩa và giá trị của doanh nghiệp.3 Biểu hiện của văn hoá doanh nghiệp 1.1 Các biểu hiện trực quan: Văn hoá doanh nghiệp của một doanh nghiệp đƣợc thể hiện bằng những biểu trƣng trực quan điển hình là (a) đặc điểm kiến trúc, (b) nghi lễ, (c) giai thoại, (d) biểu tƣợng, (e) ngôn ngữ, (f) ấn phẩm điển hình. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Các biểu trƣng trực quan của văn hóa doanh nghiệp a). Đặc điểm kiến trúc Kiến trúc đặc trƣng gồm kiến trúc ngoại thất và kiến trúc nội thất công sở đƣợc sử dụng nhƣ những biểu tƣợng và hình ảnh về Công ty, để tạo ấn tƣợng thân quen, thiện chí trong công ty.
Kiến trúc ngoại thất nhƣ mặt tiền trụ sở, kiến trúc cổng ra vào, cách bố cục… phần lớn các công ty đều muốn gây ấn tƣợng với mọi ngƣời ngay từ cái nhìn đầu tiên về sự độc đáo, sức mạnh và thành công của doanh nghiệp mình bằng những công trình kiến trúc đặc biệt và đồ sộ. Các công trình kiến trúc này đƣợc sử dụng nhƣ biểu tƣợng về hình ảnh cho doanh nghiệp, khẳng định sự khác biệt của họ với doanh nghiệp khác. Đôi khi yếu tố ngoại thất của doanh nghiệp còn đƣợc xây dựng gắn kết trực tiếp với hình ảnh nhãn hiệu độc quyền của công ty. Không chỉ những kiến trúc bên ngoài mà những kiến trúc nội thất bên trong cũng đƣợc các công ty, tổ chức quan tâm.
Từ những yếu tố về màu sắc sản phẩm, bao bì, quy các đóng gói, tới các chi tiết về thiết kế không gian văn phòng, cách bố trí, trang trí các phòng làm việc, không gian đi lại, thiết kế đồng phục. tất cả đều 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đƣợc sử dụng nhàm mục đích tạo sự thân quen, thiện chí và thu hút sự quan tâm của mọi ngƣời với tổ chức mình. Thiết kế kiến trúc đƣợc các doanh nghiệp rất quan tâm là vì những lý do sau: Kiến trúc ngoại thất có thể có ảnh hƣởng quan trọng đến hành vi con ngƣời về phƣơng diện cách thức giao tiếp, phản ứng và thực hiện công việc. Công trình kiến trúc có thể đƣợc coi là một linh vật biểu thị một ý nghĩa, giá trị nào đó của một doanh nghiệp.
Kiểu dáng kết cấu có thể đƣợc coi là biểu tƣợng cho phƣơng châm chiến lƣợc của doanh nghiệp. Công trình kiến trúc trở thành một bộ phận hữu cơ trong các sản phẩm của doanh nghiệp. Trong mỗi công trình kiến trúc đều chứa đựng những giá trị lịch sử gắn liền với sự ra đời và trƣởng thành của doanh nghiệp, các thế hệ nhân viên. Nghi lễ, lễ hội: Nghi lễ hay các lễ hội là những hoạt động đã đƣợc dự kiến từ trƣớc và chuẩn bị kỹ lƣỡng dƣới hình thức các hoạt động, sự kiện văn hoá – xã hội chính thức, nghiêm trang, tình cảm đƣợc thực hiện định kỳ hoặc bất thƣờng nhằm thắt chặt mối quan hệ tổ chức và thƣờng đƣợc tổ chức vì lợi ích của những ngƣời tham dự.
Những ngƣời quản lý có thể sử dụng lễ nghi nhƣ một cơ hội quan trọng để giới thiệu về những giá trị đƣợc tổ chức coi trọng. Đó cũng là dịp đặc biệt để nhấn mạnh những giá trị riêng của tổ chức, tạo cơ hội cho mọi thành viên cùng chia sẻ cách nhận thức về những sự kiện trọng đại, để nêu gƣơng và khen tặng những tấm gƣơng điển hình đại biểu cho những niềm tin và cách thức hành động cần tôn trọng của tổ chức.