Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ VIỆC LÀM CỦA NỮ THANH NIÊN Ở CÁC HUYỆN NGOẠI THÀNH 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI CÓ LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI 1. Các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin - Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về phụ nữ và vai trò của phụ nữ trong lao động sản xuất và đời sống xã hội. Chủ nghĩa Mác ra đời từ giữa thế kỷ XIX đã góp phần rất quan trọng đưa sự phát triển lý thuyết nữ quyền, lý thuyết giới bước sang một giai đoạn phát triển mới.Những quan điểm về địa vị, vai trò của người phụ nữ ở các chế độ xã hội nói chung, đặc biệt quan tâm đến số phận của phụ nữ trong chế độ tư bản chủ nghĩa nói riêng, phân tích những nguyên nhân của sự bất bình đẳng nam - nữ.
Điều quan trọng là đã vạch rõ xu hướng biến đổi địa vị, vai trò người phụ nữ theo hướng tiến tới sự bình đẳng nam nữ trong xã hội và tính tất yếu của cách mạng xã hội chủ nghĩa (XHCN) đối với sự nghiệp giải phóng phụ nữ. Chỉ khi xoá bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất, xây dựng chế độ công hữu chính là thủ tiêu sự lệ thuộc kinh tế của phụ nữ đối với nam giới. Đưa phụ nữ vào nền sản xuất xã hội, họ sẽ không còn bị trói chặt trong công việc gia đình, lao động gia đình trở thành bộ phận của lao động xã hội. Đồng thời hôn nhân giữa nam và nữ được xây dựng trên cơ sở tự nguyện chứ không vì lợi ích kinh tế chi phối hay những yếu tố phi kinh tế.
Khẳng định điều này, Ph. Ăngghen viết: "… Đặc tính của sự thống trị của người chồng đối với người vợ trong gia đình hiện đại, và sự tất yếu phải xác lập sự bình đẳng xã hội thật sự giữa hai bên, cũng như phương thức xác lập sự bình đẳng ấy, chỉ bộc lộ ra hoàn toàn rõ ràng một khi mà cả vợ chồng đều bình đẳng trước pháp luật" [19, tr. Tiếp tục phát triển luận điểm của Ph. Ăngghen, Lênin đặc biệt nhấn mạnh đến cảnh "hai tròng áp bức" mà giới nữ phải chịu đựng.
Thứ nhất, với tư cách là LLLĐ, phụ nữ chịu sự áp bức của chủ nghĩa tư bản. Thứ hai, với tư cách là phụ nữ, họ chịu địa vị thứ yếu trong hệ 9 thống luật pháp hiện tồn và những nghĩa vụ gia đình đè nặng trên vai. Khi đồng thời đảm nhiệm hai chế độ làm việc này, người phụ nữ phải hy sinh đời sống riêng tư, đánh mất cơ hội phát triển học thức và cả cơ hội tham gia đời sống chính trị. Lênin khẳng định: "Muốn để giải phóng phụ nữ, muốn làm cho thật sự bình đẳng với nam giới, thì phải có nền kinh tế chung của xã hội, phải để cho phụ nữ tham gia lao động sản xuất chung.
Như thế phụ nữ mới có địa vị bình đẳng với nam giới" [95, tr. Chế độ dân chủ tư sản tự bản thân nó không xoá bỏ áp bức giai cấp, nếu chỉ dừng lại ở những yêu sách dân chủ tư sản đấu tranh đòi quyền cho phụ nữ thì chưa đủ mà phải hướng tới sự kết hợp những yêu sách này với vũ khí căn bản của cuộc đấu tranh giải phóng phụ nữ, đó là lý luận của chủ nghĩa cộng sản. Ngay từ những năm 1844-1845 C. Ăngghen đã phát hiện ra một xu hướng chung của giới chủ tư bản.
Đó là tăng cường tuyển dụng lao động nữ và trẻ em gái vào làm việc trong các nhà máy, công xưởng vì mục đích bản chất của tư bản là lợi nhuận. Trong tác phẩm "Tình cảnh giai cấp lao động ở Anh" Ph. Ăngghen đã lý giải điều này. Vì lao động của phụ nữ dưới chủ nghĩa tư bản là thứ lao động rẻ mạt, việc sử dụng nguồn lao động này khiến nhà tư bản thu được món lợi kếch sù.
Vậy nên, giới chủ tư bản luôn tìm cách thải hồi nam công nhân để thu hút lao động nữ và buộc họ phải làm việc đến kiệt sức trong điều kiện không bảo đảm cho sức khoẻ, từ đó khiến cho vóc người phụ nữ bị biến dạng, trở nên thấp bé, cằn cỗi và bị mắc nhiều căn bệnh nan y. Giới chủ tư bản thích thuê những người phụ nữ có gia đình hơn bởi vì khi đó người phụ nữ phải làm việc cật lực hơn để kiếm thêm thu nhập, tư liệu sinh hoạt ít ỏi nuôi sống cho gia đình mình. Điều đó cho thấy sự bóc lột hết sức tinh vi, dã man và tàn bạo của giới chủ tư bản. Khi trình bày về lý luận sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối biểu hiện trong đời sống hiện thực của xã hội tư bản chủ nghĩa C.Mác đã khái quát vấn đề sử dụng lao động phụ nữ và trẻ em trong các ngành sản xuất độc hại.
Chế độ lao động trong công xưởng tư bản chủ nghĩa đã không tính đến những đặc điểm của phụ nữ và nam giới, bắt phụ nữ phải làm việc lẫn lộn với nam giới trong điều kiện khắc nghiệt, bị đối xử giống như thú vật hơn là giống người. 10 Trong từng thời kỳ lịch sử khác nhau, các hình thức bất bình đẳng tuy có thay đổi nhưng bản chất thì không thay đổi. Dưới chế độ tư hữu, phụ nữ phải chịu một nghịch lý là vai trò lao động thì lớn nhưng bị đối xử một cách thấp hèn cả trong gia đình lẫn ngoài xã hội, bị bóc lột, bị tha hoá. So với giai đoạn chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền, địa vị, vai trò người phụ nữ vẫn không hề thay đổi.
Họ vẫn là công cụ lao động của giới tư bản mà thôi. Điều này cũng đã được V.Lênin làm rõ vào nửa đầu thế kỷ XX. Theo ông, trong những quốc gia văn minh và được xem là tiến bộ nhất, phụ nữ vẫn ở trong tình trạng đáng gọi là "nô lệ nội trợ" và không hề có một nhà nước tư bản nào, cho dù được xem là thể chế cộng hoà tự do nhất, mà tại đó phụ nữ có quyền đầy đủ và ngang bằng như nam giới. Lênin khẳng định vai trò quan trọng phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng, người cộng sản phải ý thức được vấn đề quyền lợi, lợi ích và nhu cầu của giới nữ trong quá trình tuyên truyền cách mạng.
Con đường duy nhất để đi tới một sự giải phóng hoàn toàn đối với phụ nữ là cách mạng vô sản và sự nghiệp cách mạng XHCN. - Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về lao động và việc làm: Tác phẩm nổi tiếng Tư bản [16]. Khi giải thích nguồn gốc của sự thay thế các phương thức sản xuất từ thấp đến cao trong lịch sử, C.Ănghen đã chứng minh và khẳng định rằng lao động sản xuất của cải vật chất là cơ sở của đời sống xã hội loài người. Trong quá trình đó không những con người cải tạo thế giới tự nhiên mà còn góp phần hoàn thiện chính bản thân con người.
Vì vậy vấn đề việc làm cho người lao động luôn được quan tâm. Đây không chỉ là vấn đề có liên quan đến cuộc sống và sinh kế của bản thân người lao động mà nó còn liên quan đến quá trình phát triển xã hội. Ở từng thời kỳ lịch sử, vấn đề việc làm cho người người lao động cũng có những đặc điểm khác nhau. Để xã hội phát triển ổn định, bền vững, việc nghiên cứu tìm kiếm các cách thức để tạo ra nhiều công ăn, việc làm cho người lao động luôn được xem là một vấn đề cơ bản của phát triển.
Trong học thuyết giá trị thặng dư, khi phân tích bản chất và những yếu tố cơ bản để chứng minh sức lao động là một loại hàng hoá đặc biệt trong nền kinh 11 tế thị trường, C.Mác đã phát hiện ra rằng phần giá trị tăng thêm mà các nhà tư bản có được sau khi bỏ vốn đầu tư sản xuất kinh doanh chính là do lao động không công của người công nhân làm thuê sáng tạo ra. Nhưng để có giá trị thặng dư ấy, các tư bản phải tạo ra một chỗ làm việc cụ thể trong dây chuyền sản xuất kinh doanh của họ bằng cách đầu tư tư bản vào sản xuất, kinh doanh. Vấn đề việc làm được C.Mác-Ăngghen nghiên cứu sâu hơn khi phân tích quá trình chuyển hoá giá trị thặng dư thành tư bản trong quá trình tích luỹ tư bản. Trong đó phân tích sự tăng thêm của tư bản đến vị trí việc làm của giai cấp công nhân.
Luận cứ quan trọng nhất là khi phân tích mối quan hệ giữa sự thay đổi cấu tạo hữu cơ của tư bản với thị trường sức lao động ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm. Sự thay đổi của kết cấu kỹ thuật của tư bản, sự tăng lên của khối lượng tư liệu sản xuất so với khối lượng sức lao động đang làm cho các tư liệu sản xuất đó sống lại, lại phản ánh trở lại vào trong kết cấu giá trị của tư bản, vào trong việc tăng thêm bộ phận bất biến của giá trị tư bản, bằng cách lấy vào bộ phận khả biến của nó.Mác cho rằng, cùng với những điều kiện khác không thay đổi, kết cấu của tư bản cũng vẫn không thay đổi, nghĩa là để vận dụng một khối lượng tư liệu sản xuất hay tư bản bất biến nhất định, bao giờ cũng cần một khối lượng sức lao động như trước, thì rõ ràng là lượng cầu về sức lao động và quỹ sinh hoạt của công nhân sẽ tăng lên một cách tỷ lệ với tư bản, và tư bản tăng lên càng nhanh bao nhiêu thì lượng cầu đó cũng càng tăng lên nhanh bấy nhiêu. Đầu tư tăng sẽ làm gia tăng cầu sức lao động, do đó khả năng có việc làm của người lao động sẽ được gia tăng. Nhưng cái cách mà các nhà tư bản sử dụng phổ biến là họ sẽ đầu tư cho kỹ thuật công nghệ tiên tiến vì đây là biện pháp tốt nhất để tăng năng suất lao động.
Do đó, sự gia tăng việc làm trong điều kiện sản xuất tư bản chủ nghĩa không tăng cùng tỷ lệ với sự gia tăng đầu tư tư bản, mà có xu hướng giảm tương đối. Như vậy, xét trên tổng thể, tư bản khả biến và cầu sức lao động giảm tương đối, số lượng việc làm tăng chậm hơn toàn bộ vốn của nền sản xuất xã hội. Từ đó Mác đưa ra kết luận về xu hướng nhân khẩu thừa tương đối trong phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.