Chuyển Biến Về Quan Hệ Sở Hữu Và Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Ứng Hòa, Hà Nội (1993-2012)

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh chuyển biến về quan hệ sở hữu sử dụng đất nông nghiệp tại huyện ứng hòa hà nội 1993 2012, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Trần Thị Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Thị Tiến
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Chuyển Biến Về Quan Hệ Sở Hữu – Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Ứng Hòa – Hà Nội (1993 – 2012)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI, THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN ỨNG HÒA TRƯỚC NĂM 1993
• 1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Ứng Hòa
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.2. Bản đồ huyện Ứng Hòa
• 1.1.3. Địa giới của huyện
• 1.2. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Ứng Hòa trước năm 1993
• 1.2.1. Trong những năm thực hiện mô hình tập thể hóa nông nghiệp (1958 – 1978)
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH CHUYỂN BIẾN VỀ QUAN HỆ SỞ HỮU – SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN ỨNG HÒA – HÀ NỘI (1993 – 2012)
• 2.1. Chuyển biến về quan hệ sở hữu – sử dụng đất nông nghiệp huyện Ứng Hòa – Hà Nội (1993 - 2003)
• 2.1.1. Chuyển biến về sở hữu đất nông nghiệp theo tinh thần Luật Đất đai năm 1993
• 2.1.2. Chuyển biến về quan hệ sử dụng đất nông nghiệp
• 2.2. Chuyển biến về quan hệ sở hữu – sử dụng đất nông nghiệp huyện Ứng Hòa – Hà Nội (2003 – 2012)
• 2.2.1. Chuyển biến về sở hữu đất nông nghiệp theo tinh thần Luật Đất đai năm 2003
• 2.2.2. Tiếp tục chuyển biến về quan hệ sử dụng đất nông nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: TÁC ĐỘNG CỦA CHUYỂN BIẾN QUAN HỆ SỞ HỮU – SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TỚI KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA HUYỆN ỨNG HÒA
• 3.1. Tác động đối với kinh tế
• 3.1.1. Tạo thuận lợi cho chuyển dịch cơ cấu cây trồng và vật nuôi trong nông nghiệp, hình thành vùng sản xuất hàng hóa
• 3.1.2. Góp phần chuyển biến cơ cấu kinh tế
• 3.2. Tác động đối với xã hội
• 3.2.1. Góp phần chuyển dịch về lực lượng lao động
• 3.2.2. Tăng thu nhập và cải thiện đời sống của người dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chuyển Biến Quan Hệ Sở Hữu Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Ứng Hòa

Chuyển biến về quan hệ sở hữu đất nông nghiệp tại huyện Ứng Hòa từ năm 1993 đến 2012 là một quá trình quan trọng, phản ánh sự thay đổi trong chính sách đất đai và quản lý đất đai của Nhà nước. Huyện Ứng Hòa, với vị trí địa lý thuận lợi và điều kiện tự nhiên phong phú, đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải cách chính sách đất đai. Nghiên cứu này sẽ làm rõ những biến đổi trong quan hệ sử dụng đất và tác động của nó đến phát triển kinh tế - xã hội của huyện.

1.1. Lịch Sử Và Bối Cảnh Chuyển Biến Quan Hệ Sở Hữu Đất

Lịch sử chuyển biến quan hệ sở hữu đất tại huyện Ứng Hòa bắt đầu từ những năm 1993, khi Luật Đất đai được ban hành. Luật này đã tạo ra một khung pháp lý mới cho việc giao quyền sử dụng đất cho hộ nông dân, từ đó khuyến khích họ đầu tư và phát triển sản xuất nông nghiệp.

1.2. Tình Hình Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Trước Năm 1993

Trước năm 1993, thực trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ứng Hòa gặp nhiều khó khăn. Mô hình tập thể hóa nông nghiệp không mang lại hiệu quả cao, dẫn đến tình trạng manh mún và kém hiệu quả trong sản xuất. Điều này đã thúc đẩy nhu cầu cải cách trong chính sách đất đai.

II. Những Thách Thức Trong Chuyển Biến Quan Hệ Sở Hữu Đất Nông Nghiệp

Quá trình chuyển biến quan hệ sở hữu đất nông nghiệp tại huyện Ứng Hòa không chỉ gặp phải những thuận lợi mà còn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như quản lý đất đai, sự thiếu đồng bộ trong thực hiện chính sách và sự phản ứng của người dân là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Vấn Đề Quản Lý Đất Đai

Quản lý đất đai tại huyện Ứng Hòa gặp nhiều khó khăn do sự thiếu hụt thông tin và cơ sở dữ liệu về đất nông nghiệp. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc theo dõi và kiểm soát tình hình sử dụng đất, gây lãng phí tài nguyên.

2.2. Phản Ứng Của Người Dân Đối Với Chính Sách

Người dân tại huyện Ứng Hòa có những phản ứng khác nhau đối với các chính sách đất đai mới. Một số người ủng hộ, trong khi một số khác lo ngại về việc mất quyền lợi và sự không công bằng trong phân bổ đất đai.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Chuyển Biến Quan Hệ Sở Hữu Đất

Để nghiên cứu về chuyển biến quan hệ sở hữu đất nông nghiệp, các phương pháp nghiên cứu lịch sử và lôgic được áp dụng. Số liệu thống kê từ các báo cáo và khảo sát thực tế cũng được sử dụng để phân tích tình hình sử dụng đất tại huyện Ứng Hòa.

3.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Lịch Sử

Phương pháp nghiên cứu lịch sử giúp xác định các giai đoạn quan trọng trong quá trình chuyển biến quan hệ sở hữu đất. Qua đó, có thể hiểu rõ hơn về bối cảnh và nguyên nhân của những thay đổi này.

3.2. Phân Tích Số Liệu Thống Kê

Phân tích số liệu thống kê từ các báo cáo của huyện Ứng Hòa cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng đất nông nghiệp. Điều này giúp đánh giá hiệu quả của các chính sách và đề xuất giải pháp cải thiện.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chuyển Biến Quan Hệ Sở Hữu Đất

Chuyển biến quan hệ sở hữu đất nông nghiệp tại huyện Ứng Hòa đã có những ứng dụng thực tiễn quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Việc cải cách chính sách đã tạo điều kiện cho người dân nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

4.1. Tác Động Đến Kinh Tế

Chuyển biến trong quan hệ sử dụng đất đã tạo ra cơ hội cho người dân đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Điều này góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Cải Thiện Đời Sống Người Dân

Nhờ vào việc cải cách chính sách đất đai, đời sống của người dân tại huyện Ứng Hòa đã được cải thiện rõ rệt. Nhiều hộ gia đình đã có thu nhập ổn định hơn nhờ vào việc sử dụng đất hiệu quả.

V. Kết Luận Về Chuyển Biến Quan Hệ Sở Hữu Đất Nông Nghiệp

Chuyển biến quan hệ sở hữu đất nông nghiệp tại huyện Ứng Hòa từ năm 1993 đến 2012 đã mang lại nhiều thay đổi tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Đánh Giá Tổng Quan

Quá trình chuyển biến đã giúp huyện Ứng Hòa cải thiện tình hình sử dụng đất nông nghiệp. Tuy nhiên, cần có những chính sách đồng bộ hơn để giải quyết các vấn đề còn tồn tại.

5.2. Hướng Đi Tương Lai

Trong tương lai, huyện Ứng Hòa cần tiếp tục cải cách chính sách đất đai để phù hợp với tình hình thực tế. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp và quan hệ ruộng đất luôn giữ vị trí hạt nhân trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, nơi có 70,3% lực lượng lao động tập trung tại khu vực nông thôn theo thống kê năm 2011. Tại huyện Ứng Hòa thuộc thành phố Hà Nội, đất nông nghiệp chiếm tới 64,33% tổng diện tích tự nhiên, tương đương 11.819 ha vào năm 2010. Tuy nhiên, sau một thời gian dài vận hành cơ chế quản lý tập trung thời kỳ hợp tác hóa và giai đoạn đầu thực hiện cơ chế khoán theo Nghị quyết 10-NQ/TW năm 1988, tình trạng manh mún ruộng đất đã trở thành rào cản nghiêm trọng đối với năng suất lao động và sự phát triển của nền nông nghiệp hàng hóa.

Luận văn tập trung nghiên cứu quá trình chuyển biến về quan hệ sở hữu và quan hệ sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ứng Hòa giai đoạn 1993 - 2012. Mục tiêu trọng tâm là phục dựng bức tranh lịch sử chân thực về quá trình chuyển đổi thể chế đất đai từ việc thực thi Luật Đất đai năm 1993, phân tích sâu sắc các đợt dồn điền đổi thửa, đồng thời lượng hóa những tác động toàn diện đối với chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi và đời sống nông dân địa phương. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát 29 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn của huyện Ứng Hòa trên diện tích 183,72 km2; phạm vi thời gian kéo dài 20 năm, tương ứng với chu kỳ giao đất nông nghiệp ổn định lâu dài theo Luật Đất đai năm 1993.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi tổng kết mô hình tiên phong dồn điền đổi thửa của một huyện thuần nông tiêu biểu vùng Đồng bằng sông Hồng. Kết quả nghiên cứu chứng minh việc hoàn thiện quyền sử dụng đất và tập trung ruộng đất đã giúp giảm từ 15 thửa xuống còn 4,4 thửa trên một hộ, tạo động lực đưa sản lượng lương thực quy thóc toàn huyện tăng từ hơn 70.000 tấn năm 1992 lên đạt mức 137.000 tấn năm 2003.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về quan hệ sản xuất, lý luận địa tô và quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất trong nông nghiệp. Đồng thời, đề tài kết hợp tiếp cận lý thuyết thể chế kinh tế mới về quyền tài sản (Property Rights) và chi phí giao dịch, cùng lý thuyết kinh tế hộ nông dân của Alexander Chayanov. Khung phân tích này giải thích mối quan hệ biện chứng giữa việc phân định rõ ràng quyền tài sản với động lực đầu tư thâm canh và hiệu quả phân bổ nguồn lực đất đai.

Hệ thống khái niệm nền tảng được định hình chặt chẽ bao gồm: sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước thống nhất quản lý, quyền sử dụng đất như một loại hàng hóa đặc biệt, kinh tế hộ tự chủ, dồn điền đổi thửa, cùng tiến trình tích tụ và tập trung đất đai. Mô hình phân tích làm rõ sự chuyển dịch từ cơ chế phân phối công điểm bình quân sang cơ chế bảo đảm 5 quyền cơ bản của người sử dụng đất: chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế và thế chấp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập toàn diện từ hệ thống văn kiện của Đảng, Luật Đất đai các năm 1988, 1993, 2003, các Nghị định hướng dẫn của Chính phủ như Nghị định 64-CP, Nghị định 17/1999/NĐ-CP, cùng các văn bản chỉ đạo của Tỉnh ủy Hà Tây và Huyện ủy Ứng Hòa. Dữ liệu thực chứng được tổng hợp từ Niên giám thống kê huyện Ứng Hòa giai đoạn 1993 - 2012, báo cáo tổng kết của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, cùng hồ sơ địa chính của 29 xã và thị trấn.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu tiến hành khảo sát số liệu toàn phần trên tổng thể 40.872 hộ nông dân nhận đất canh tác trên địa bàn toàn huyện. Bên cạnh đó, phương pháp chọn mẫu điển hình được áp dụng tại các địa phương trọng điểm đại diện cho các vùng địa hình sinh thái khác nhau, bao gồm xã Sơn Công (điểm nóng về manh mún ruộng đất), xã Trầm Lộng (đơn vị tiên phong tự nguyện chuyển đổi ruộng đất từ năm 1993), xã Phương Tú (hợp tác xã quy mô thôn điển hình) và xã Trung Tú (vùng chuyển đổi thủy sản trũng thấp).

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp lịch sử kết hợp phương pháp logic nhằm tái hiện quá trình chuyển biến thể chế trong mối liên hệ nhân quả khách quan. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ đặc thù khoa học lịch sử kinh tế, đòi hỏi phải đặt từng chính sách đất đai vào bối cảnh lịch sử cụ thể, đồng thời kết hợp phương pháp thống kê mô tả, so sánh định lượng nhằm đo lường chính xác các biến động về diện tích canh tác, số lượng ô thửa và giá trị gia tăng trên từng đơn vị diện tích. Toàn bộ quá trình thu thập và phân tích dữ liệu được tiến hành trong mốc thời gian hoàn thành công trình năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thực thi Luật Đất đai năm 1993 và Nghị định 64-CP đã hoàn thành việc giao quyền sử dụng đất nông nghiệp ổn định, lâu dài với thời hạn 20 năm cho các hộ nông dân trên diện tích 11.982 ha, chiếm 87,8% tổng quỹ đất nông nghiệp toàn huyện là 13.207 ha. UBND cấp xã quản lý 1.561 ha (chiếm 11,8%) làm quỹ đất công ích 5% và đất đấu thầu, phần còn lại 55 ha (chiếm 0,4%) thuộc các tổ chức khác.

Thứ hai, huyện Ứng Hòa đã khẳng định vai trò địa phương đi đầu trong phong trào dồn điền đổi thửa đợt 1 giai đoạn 1996 - 2003. Trước khi thực hiện chuyển đổi, mức độ phân tán đất đai vô cùng nghiêm trọng với mức bình quân 15 thửa/hộ; cá biệt tại thôn Hoàng Dương thuộc xã Sơn Công, 82 ha đất nông nghiệp bị chia cắt thành 2.538 thửa, bình quân 1 ha có tới 31 thửa với diện tích nhỏ nhất chỉ 20 m2. Sau đợt 1 dồn điền đổi thửa, 28/30 xã và thị trấn đã hoàn thành chuyển đổi, số thửa bình quân giảm 70,8% xuống còn 4,4 thửa/hộ. Trong 40.872 hộ nhận ruộng, có 10.055 hộ đạt mức 1 đến 2 thửa (chiếm 24,6%) và 9.074 hộ đạt 3 thửa (chiếm 22,2%).

Thứ ba, việc hình thành các ô thửa lớn đã giúp năng suất cây trồng tăng thêm từ 15 đến 20 kg/ha/năm, đưa tổng sản lượng lương thực tăng trưởng vượt bậc từ hơn 70.000 tấn năm 1992 lên 137.000 tấn năm 2003. Địa phương đã quy hoạch thành công 127 mô hình trang trại - vườn trại với tổng diện tích 298 ha và 12 vùng chuyên canh rau an toàn với quy mô 635 ha tập trung tại các xã ven sông Đáy.

Thứ tư, quan hệ sử dụng đất linh hoạt đã tạo bước đột phá trong chuyển dịch cơ cấu nội ngành nông nghiệp, đặc biệt là kinh tế vùng trũng khu Cháy. Diện tích nuôi trồng thủy sản theo mô hình lúa - cá - vịt tại các xã Trung Tú và Đồng Tân giai đoạn 2005 - 2010 đã tăng 1,75 lần và sản lượng tăng 2,8 lần, đạt năng suất 6,2 đến 6,5 tấn cá/ha/năm, mang lại doanh thu 75 đến 85 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 2,5 đến 3 lần so với độc canh cây lúa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của những thành tựu trên bắt nguồn từ việc xác lập quyền sử dụng đất như một quyền tài sản độc lập, tách rời nhưng gắn bó hữu cơ với hình thức sở hữu toàn dân. Việc giao đất ổn định 20 năm đã xóa bỏ hoàn toàn tâm lý canh tác cầm chừng thời kỳ khoán việc, chuyển hóa hộ nông dân thành đơn vị kinh tế tự chủ hoàn toàn, tự chịu trách nhiệm về chi phí và hưởng trọn vẹn thành quả lao động vượt khoán.

So sánh với các nghiên cứu về nông nghiệp thời kỳ đổi mới ở vùng Đồng bằng sông Hồng, thành công của Ứng Hòa thể hiện tính năng động vượt trội của cấp ủy và chính quyền địa phương khi sớm nhận diện khuyết tật của việc chia ruộng bình quân theo nhân khẩu. Trong khi nhiều địa phương còn lúng túng trước nguy cơ tái manh mún, Huyện ủy Ứng Hòa đã kịp thời ban hành Nghị quyết 28-NQ/HU năm 1996 để vận động nhân dân dồn điền đổi thửa gắn với quy hoạch giao thông, thủy lợi nội đồng.

Về phương diện trực quan hóa dữ liệu, các phát hiện nghiên cứu được hệ thống hóa rõ nét khi trình bày diễn biến giảm số lượng ô thửa bình quân qua biểu đồ cột nhóm (Grouped Bar Chart) so sánh trước và sau năm 1996 tại từng nhóm xã. Đồng thời, sự dịch chuyển cơ cấu phân bổ quỹ đất 13.207 ha được thể hiện mạch lạc qua biểu đồ tròn (Pie Chart) kết hợp bảng tổng hợp so sánh hiệu quả kinh tế trên 1 ha giữa mô hình chuyên canh lúa truyền thống và mô hình kinh tế trang trại đa canh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh công tác dồn điền đổi thửa giai đoạn 2 gắn với cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chính quy. Mục tiêu cụ thể là giảm số thửa bình quân xuống dưới 1,5 thửa/hộ trên toàn bộ 29 xã, thị trấn, phấn đấu hoàn thành cấp đổi 100% Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp điện tử trước năm 2016. Chủ thể thực hiện là UBND huyện Ứng Hòa phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Hà Nội.

Thứ hai, hoàn thiện quy hoạch phân vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn và ứng dụng công nghệ cao. Mục tiêu đặt ra là mở rộng 12 vùng chuyên canh rau an toàn ven sông Đáy lên quy mô trên 1.000 ha, nâng tỷ trọng giá trị nông sản chất lượng cao chiếm trên 60% tổng giá trị ngành trồng trọt trong giai đoạn 2015 - 2020. Chủ thể chịu trách nhiệm là Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Ứng Hòa cùng UBND các xã vùng ven sông Đáy.

Thứ ba, thiết lập cơ chế linh hoạt thúc đẩy thị trường cho thuê quyền sử dụng đất và tích tụ đất đai tự nguyện. Mục tiêu là thu hút từ 15 đến 20 doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ nông sản liên kết đầu tư trực tiếp, hình thành các chuỗi giá trị khép kín trong giai đoạn 2016 - 2020. Chủ thể điều hành là Trung tâm Xúc tiến Đầu tư huyện phối hợp với Hội Nông dân huyện Ứng Hòa.

Thứ tư, hiện đại hóa và kiên cố hóa hệ thống hạ tầng thủy lợi - giao thông nội đồng đáp ứng yêu cầu cơ giới hóa đồng bộ. Mục tiêu đề ra là bê tông hóa 85% hệ thống kênh mương tưới tiêu nội đồng cấp 1 và cấp 2, bảo đảm 100% đường trục chính nội đồng cho phép xe cơ giới và máy gặt đập liên hợp tiếp cận mặt ruộng trước năm 2018. Chủ thể thực hiện là Ban Quản lý Xây dựng Nông thôn mới huyện Ứng Hòa cùng cộng đồng dân cư các thôn xóm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất bao gồm cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nước và công chức địa chính - nông nghiệp cấp huyện, cấp xã. Công trình cung cấp hệ thống cứ liệu lịch sử và giải pháp thực tế giúp giải quyết các xung đột đất đai phát sinh sau dồn điền đổi thửa, tối ưu hóa công tác quản trị quỹ đất công ích 5% và hoàn thiện hồ sơ địa chính cơ sở.

Nhóm thứ hai là các nhà hoạch định chính sách kinh tế nông nghiệp và phát triển nông thôn. Luận văn cung cấp bài học kinh nghiệm sâu sắc về mối quan hệ giữa phân định quyền tài sản với năng suất lao động, hỗ trợ xây dựng các cơ chế khuyến khích tích tụ, tập trung đất đai phù hợp với đặc thù khu vực Đồng bằng sông Hồng.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh thuộc các chuyên ngành Lịch sử Việt Nam, Lịch sử Kinh tế, Kinh tế Nông nghiệp và Quản lý Đất đai. Tài liệu đóng vai trò là một case study điển hình với hệ thống dữ liệu định lượng phong phú giai đoạn 1993 - 2012 cùng phương pháp luận nghiên cứu liên ngành chuẩn mực.

Nhóm thứ tư là giám đốc các hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới và chủ thể kinh tế trang trại. Các phân tích về mô hình chuyển đổi lúa - cá - vịt vùng trũng và liên kết sản xuất hàng hóa giúp các chủ trang trại định hình chiến lược mở rộng quy mô diện tích và ứng dụng hiệu quả tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

Đột phá quan trọng nhất của Luật Đất đai năm 1993 đối với quan hệ sử dụng đất tại huyện Ứng Hòa là gì?

Luật Đất đai năm 1993 đã chính thức trao quyền sử dụng đất ổn định lâu dài 20 năm cho hộ nông dân trên diện tích 11.982 ha (chiếm 87,8% đất nông nghiệp huyện Ứng Hòa), đồng thời bảo hộ 5 quyền cơ bản: chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế và thế chấp. Điều này chuyển hóa người nông dân từ vị thế lao động làm công điểm cho hợp tác xã thành chủ thể kinh tế tự chủ thực sự.

Thực trạng phân tán ruộng đất tại huyện Ứng Hòa trước khi dồn điền đổi thửa nghiêm trọng ra sao?

Trước năm 1996, bình quân mỗi hộ gia đình tại huyện canh tác tới 15 thửa ruộng nhỏ lẻ ở các xứ đồng khác nhau. Điển hình tại thôn Hoàng Dương thuộc xã Sơn Công, diện tích 82 ha đất canh tác bị xé nhỏ thành 2.538 thửa, trung bình 1 ha chứa 31 ô thửa với diện tích có nơi chỉ đạt 20 m2, gây lãng phí nghiêm trọng diện tích bờ vùng và cản trở cơ giới hóa.

Kết quả nổi bật nhất của phong trào dồn điền đổi thửa đợt 1 (1996 - 2003) tại huyện Ứng Hòa là gì?

Huyện Ứng Hòa đã vận động 28/30 xã và thị trấn thực hiện thành công dồn điền đổi thửa, giảm 70,8% số thửa phân tán từ mức bình quân 15 thửa/hộ xuống 4,4 thửa/hộ. Toàn huyện có 10.055 hộ gia đình đạt mức tập trung chỉ còn 1 đến 2 thửa, tạo điều kiện đưa sản lượng lương thực tăng mạnh từ hơn 70.000 tấn năm 1992 lên 137.000 tấn năm 2003.

Sự chuyển biến quan hệ sử dụng đất đã thúc đẩy cơ cấu kinh tế huyện Ứng Hòa thay đổi như thế nào?

Đất đai tập trung tạo tiền đề hình thành 127 trang trại quy mô 298 ha và 12 vùng rau an toàn 635 ha. Tại các xã vùng trũng như Trung Tú và Đồng Tân, mô hình lúa - cá - vịt đạt doanh thu 75 đến 85 triệu đồng/ha/năm (gấp 2,5 đến 3 lần trồng lúa), góp phần nâng tốc độ tăng trưởng ngành chăn nuôi lên 6,8%/năm trong giai đoạn 2005 - 2011.

Luận văn chỉ ra bài học kinh nghiệm cốt lõi nào trong quản lý quỹ đất công ích 5%?

Nghiên cứu chỉ rõ việc phân bổ quỹ đất công ích 5% (toàn huyện quản lý 1.561 ha) trước đây thường tản mạn, manh mún, khiến giá trị đấu thầu thấp. Bài học rút ra là phải quy hoạch quỹ đất công ích tập trung thành từng vùng cố định gắn với hạ tầng giao thông để tổ chức đấu thầu công khai, tăng nguồn thu ngân sách xã phục vụ tái đầu tư hạ tầng nông thôn.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng toàn diện tiến trình chuyển biến quan hệ sở hữu và quan hệ sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Ứng Hòa giai đoạn 1993 - 2012 dưới tác động của hệ thống pháp luật đổi mới.
• Khẳng định vai trò hạt nhân của hộ nông dân tự chủ khi được bảo đảm đầy đủ quyền sử dụng đất ổn định lâu dài theo Luật Đất đai năm 1993 và năm 2003.
• Tổng kết thành công mô hình dồn điền đổi thửa đợt 1 (1996 - 2003), giảm 70,8% số lượng ô thửa manh mún, tạo bước ngoặt đột phá cho cơ giới hóa nông nghiệp.
• Chứng minh mối liên hệ trực tiếp giữa tích tụ đất đai với chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, gia tăng giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác và nâng cao mức sống nhân dân.
• Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc cho các nhà quản lý trong việc hoạch định chính sách tích tụ đất đai giai đoạn 2015 - 2025 gắn với chương trình mục tiêu quốc gia về Xây dựng Nông thôn mới nâng cao.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý quan tâm đến vấn đề thể chế đất đai và kinh tế nông nghiệp nông thôn hãy khai thác nguồn tư liệu phong phú của công trình này để phục vụ công tác nghiên cứu và triển khai thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI, THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN ỨNG HÒA TRƯỚC NĂM 1993 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Ứng Hòa 1.1 Điều kiện tự nhiên 1.1: Bản đồ huyện Ứng Hòa Địa giới của huyện: Huyện Ứng Hòa nguyên là phủ Ứng Thiên đời nhà Lê thuộc trấn Sơn Nam. Năm Gia Long thứ 13 (năm 1814) phủ Ứng Thiên đổi tên là phủ Ứng Hòa. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Năm Minh Mạng thứ 12 (năm 1831), khi tỉnh Hà Nội được thành lập, Ứng Hòa là một trong bốn phủ của tỉnh Hà Nội.

Phủ Ứng Hòa gồm các huyện Sơn Minh sau đổi thành Sơn Lãng, Chương Đức (sau đổi thành Chương Mỹ), Thanh Oai và Hoài An. Năm 1888, khi tỉnh Hà Đông được thành lập, phủ Ứng Hòa thuộc tỉnh Hà Đông. Năm 1891, thành lập phủ Mỹ Đức thuộc tỉnh Hà Đông, bao gồm huyện Yên Đức, Chương Mỹ và Sơn Lãng. Sau Cách mạng tháng Tám thành công, huyện Sơn Lãng đổi tên là huyện Ứng Hòa, huyện Yên Đức đổi tên là huyện Mỹ Đức.

Ngày 21/4/1965, tỉnh Hà Tây được thành lập theo Nghị quyết của ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Sơn Tây và Hà Đông. Theo đó, huyện Ứng Hòa thuộc tỉnh Hà Tây gồm thị trấn Vân Đình và 29 xã là Cao Thành, Đại Cường, Đại Hùng, Đội Bình, Đông Lỗ, Đồng Tiến, Đồng Tân, Hoa Sơn, Hòa Lâm, Hòa Nam, Hòa Phú, Hòa Xá, Hồng Quang, Kim Đường, Liên Bạt, Lưu Hoàng, Minh Đức, Phù Lưu, Phương Tú, Quảng Phú Cầu, Sơn Công, Tân Phương, Tảo Dương Văn, Trầm Lộng, Trung Tú, Trường Thịnh, Vạn Thái, Viên An, Viên Nội. Ngày 27/12/1975, kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa V thông qua Nghị quyết hợp nhất hai tỉnh Hà Tây và Hòa Bình thành tỉnh Hà Sơn Bình. Theo đó, huyện Ứng Hòa thuộc tỉnh Hà Sơn Bình.

Ngày 12/8/1991, kỳ họp thứ chín Quốc hội khóa VIII thông qua Nghị quyết chia tỉnh Hà Sơn Bình thành hai tỉnh Hòa Bình và Hà Tây. Theo đó, huyện Ứng Hòa thuộc tỉnh Hà Tây. Ngày 23/9/2003, Chính phủ ra Nghị định số 107/2003/NĐ-CP điều chỉnh địa giới hành chính mở rộng thị trấn Vân Đình thuộc huyện Ứng Hòa. Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của xã Tân Phương và một phần diện tích và dân số các xã Liên Bạt, Phương Tú, Vạn Thái vào thị trấn Vân Đình.

Sau khi điều chỉnh, huyện Ứng Hòa gồm 29 đơn vị hành chính gồm thị trấn Vân Đình và 28 xã. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ ngày 1/8/2008, toàn bộ tỉnh Hà Tây được sáp nhập vào Hà Nội theo Nghị quyết của kỳ họp thứ ba Quốc hội khóa XII ngày 29/5/2008. Theo đó, huyện Ứng Hòa thuộc thành phố Hà Nội. Sau những lần sát nhập trên, huyện có những thay đổi về tên gọi qua các thời kỳ nhưng địa giới huyện về cơ bản bản không có những thay đổi về đất đai.

Vị trí địa lý: Ứng Hòa là một huyện đồng bằng nằm ở phía Nam của thành phố Hà Nội. Phía Bắc giáp huyện Thanh Oai và huyện Chương Mỹ. Phía Nam giáp huyện Kim Bảng tỉnh Hà Nam. Phía Tây giáp sông Đáy, ngăn cách với huyện Mỹ Đức.

Phía Đông giáp huyện Phú Xuyên. Diện tích tự nhiên là 183,72 km2 (năm 2010), chiếm 5,5% tổng diện tích toàn thành phố Hà Nội. Huyện Ứng Hòa có 29 đơn vị hành chính, bao gồm 1 thị trấn và 28 xã, với 138 thôn, tổ dân phố. Huyện nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng, đất đai mầu mỡ thuận lợi cho việc phát triển một nền nông nghiệp sinh thái toàn diện và năng xuất cao.

Hệ thống kết cấu hạ tầng đang từng bước được xây dựng và cải thiện để có thể tạo bước đột phá làm tiền đề cho phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Các tuyến trục giao thông quan trọng ( QL21B, 428 và các tuyến đường trục phát triển lớn của thủ đô Hà Nội, gồm trục phát triển Bắc – Nam, Trục phát triển phía Nam và tuyến đường Đỗ Xá – Quan Sơn) kết nối huyện Ứng Hòa với trung tâm Hà Nội, các trung tâm kinh tế của Thủ đô và các tỉnh đồng bằng sông Hồng. Địa hình: Địa hình đồng bằng, tương đối bằng phẳng, độ cao trung bình 1,5m – 4m, thấp nhất là 0,6m, nghiêng dần từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông. Dựa trên đặc điểm địa hình, lãnh thổ huyện có thể chia làm 2 vùng như sau: - Vùng 1 (vùng ven sông Đáy) gồm 14 xã là những xã năm dọc sông Đáy, phía trong đồng chủ yếu trồng lúa, phía ngoài đồng chủ yếu trồng cây công nghiệp ngắn ngày.

- Vùng 2 (vùng cao và trũng) gồm 14 xã và 1 thị trấn, chủ yếu trồng cây lúa và cây vụ Đông. Nhìn chung, địa hình của huyện rất thuận tiện cho sản xuất nông nghiệp và thuận lợi cho việc bố trí các công trình công nghiệp. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khí hậu và thủy văn: Nằm trong vùng đồng bằng, huyện có đặc trưng của vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, được chia làm hai mùa rõ rệt: mùa mưa đồng thời là mùa hạ nóng ẩm; mùa đông lạnh, chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc. Một số đặc điểm về khí hậu của huyện: - Nhiệt độ trung bình hàng năm: 23,5 độ C, trong đó cao nhất là 2,7độ C (tháng 6) và nhiệt độ thấp nhất là 16,0 độ C (tháng 1).

- Độ ẩm trung bình trong năm là 84%, trong đó tháng cao nhất (tháng 3 và tháng 4), tháng thấp nhất là (tháng 12) là 80%. - Lượng mưa trung bình hàng năm là 1.760mm, trong đó tập trung vào tháng 8 và tháng 9 hàng năm và thấp nhất vào tháng 12. - Tổng số giờ nắng trong năm: 1. Khí hậu có hai mùa rõ rệt, độ ẩm cao, mưa nhiều thuận lợi cho sự phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới và một số loại cây ôn đới chất lượng cao.

Các loại tài nguyên - Tài nguyên nước: Nguồn nước mặt đất rất là phong phú, gồm có nước từ sông Đáy và sông Nhuệ. Hiện nay, nguồn nước từ sông Nhuệ đang bị ô nhiễm nặng nề, tác động xấu tới sản xuất và đời sống nhân dân ven sông. Nước ngầm chưa được thăm dò, đánh giá cụ thể, nhưng theo kết quả sợ bộ co thấy mực nước ngầm khoảng ở độ sâu 15 – 25 m, chất lượng tốt có thể khai thác và sử dụng phục vụ nhu cầu sinh hoạt của nhân dân. - Tài nguyên đất: Tổng diện tích đất tự nhiên của toàn huyện là 18.2: Cơ cấu phân bố đất đai năm 2010 Ha % so với tổng số Tổng diện tích đất tự nhiên 18.

Đất nông nghiệp 11.819 64,33 + Đất sản xuất nông nghiệp 10. Đất phi nông nghiệp 6.505 35,67 - Đất chuyên dùng 4.484 8,08 (Nguồn: Niên giám thống kê huyện Ứng Hòa năm 2010) 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thời gian qua, diện tích đất sản xuất nông nghiệp giảm tương đối nhanh, từ 12. Đất chuyên dùng và đất ở đang có xu hướng gia tăng mạnh từ 4.487 ha năm 2005 tăng lên 5. Chuyển biến trên xuất phát từ thực tế yêu cầu xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật và cơ sở hạ tầng xã hội, xây dựng các trục đường giao thông lớn, nhu cầu mở rộng đô thị và các khu, cụm, điểm công nghiệp trong tương lai đòi hỏi phải có quỹ đất khá lớn, trong đó chủ yếu sẽ phải chuyển từ đất nông nghiệp sang sử dụng xây dựng cơ sở hạ tầng và dân sinh.

Hầu hết toàn bộ diện tích đất của huyện đã được sử dụng vào các mục đích kinh tế, dân sinh. Diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người rất thấp, chỉ khoảng 650m2/người và 1.296m2/lao động nông nghiệp. Hệ số sử dụng đất nông nghiệp của huyện Ứng Hòa tương đối cao là 2,3 lần, khó có thể nâng lên cao hơn nữa và hầu hết diện tích đất huyện Ứng Hòa được tạo thành từ nguồn phù sa sông Hồng, có độ phì nhiêu cao, thích hợp và tốt cho nhiều loại cây trồng, đặc biệt là cây lương thực, rau, đậu thực phẩm và cây ăn quả. - Khoáng sản: Trên lãnh thổ của huyện chưa phát hiện loại tài nguyên khoáng sản nào có trữ lượng lớn, đáng kể.

Chủ yếu có một số loại: + Than bùn: có ở các xã vùng trũng khu Cháy (trên địa bàn các xã Trung Tú, Đồng Tân, Hòa Lâm, Trầm Lộng, Minh Đức, Kim Điền, Đông Lỗ và Đại Hùng) có than bùn với trữ lượng chưa xác định, đó là nguồn nguyên liệu làm phân hữu cơ vi sinh rất tốt cho trồng trọt. + Cát: hiện đang khai thác ở các xã dọc sông Đáy, từ Viên An đến Hồng Quang, bao gồm Viên An, Tân Phương, Hòa Nam và Hòa Phú phục vụ cho xây dựng cơ bản trong huyện. Điều kiện kinh tế - xã hội Điều kiện kinh tế Nông nghiệp là ngành kinh tế chiếm vị trí quan trọng trong cơ cấu nền kinh tế huyện với tỷ trọng 44,3% (năm 2011). Sản xuất nông nghiệp phát triển 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tương đối ổn định, có sự chuyển biến quan trọng về cơ cấu trong sản xuất nông nghiệp và nông thôn.

Giá trị sản xuất nông nghiệp năm 2011 (theo giá cố định năm 1994) đạt 849 tỷ đồng, trong đó trồng trọt là 396 tỷ đồng, chăn nuôi đạt 489 tỷ đồng. Tốc độ tăng bình quân/năm là 5,3%/năm, trong đó tốc độ tăng của ngành chăn nuôi là 6,8%/ năm, ngành trồng trọt là 3,4%/năm. Ứng Hòa đã tập trung chỉ đạo nhân rộng các mô hình nông nghiệp giá trị kinh tế cao nhằm phát huy tối đa hiệu quả giá trị sử dụng đất ở địa phương. Đẩy mạnh chương trình chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, cây trồng, theo các mô hình chuyên canh, đa canh, nuôi thủy sản (lúa + cá + vịt).

Năm 2009 tổng đàn gia súc, gia cầm của huyện duy trì khoảng gần 900. Đi đôi với việc đồn điền đổi thửa đã tạo điều kiện hình thành các trang trại sản suất đa dạng, đa canh kết hợp. Kinh tế trang trại tiếp tục phát triển (toàn huyện có 127 trang trại – vườn trại với diện tích 298 ha). Đặc biệt, để thực hiện có hiệu quả chương trình phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, huyện đã quy hoạch 12 điểm với 635 ha diện tích trồng rau an toàn tập trung tại các xã ven sông Đáy.

Cùng với chăn nuôi gia súc, gia cầm, một mũi nhọn khác của huyện là nuôi trồng thủy sản. Phát huy lợi thế của một huyện có vùng trũng thuận lợi cho sự phát triển ngư nghiệp.