Nghiên cứu xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn karate do cho học sinh trung học ở Hà Nội

Luận án nghiên cứu xây dựng chương trình tập luyện karate do cho học sinh trung học tại Hà Nội, nâng cao sức khỏe và kỹ năng tự vệ.

• Tác giả: Mai Thị Bích Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Tuấn Hiếu
• Trường học: Trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Bắc Ninh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Thể Chất
• Đề tài: Chương Trình Tập Luyện Karate Do Cho Học Sinh Trung Học Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Bắc Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục thể chất và thể dục thể thao trường học
• 1.2. Một số vấn đề cơ bản về công tác thể dục thể thao ngoại khóa trong trường học các cấp
• 1.2.1. Khái quát về hoạt động TDTT NK trong trường học các cấp
• 1.2.2. Đánh giá chất lượng hoạt động TDTT NK trong trường học các cấp
• 1.3. Một số vấn đề cơ bản về xây dựng chương trình môn học ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội
• 1.3.1. Một số khái niệm có liên quan
• 1.3.2. Một số quan điểm mới về xây dựng và đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông
• 1.3.3. Các nguyên tắc khi thiết kế, xây dựng chương trình môn học
• 1.3.4. Những vấn đề cơ bản về xây dựng chương trình ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS Tp.
• 1.4. Đặc điểm môn võ Karate-do
• 1.4.1. Đặc điểm kỹ thuật môn Karate-do
• 1.4.2. Đặc điểm chiến thuật môn Karate-do
• 1.4.3. Đặc điểm tâm lý môn Karate-do
• 1.4.4. Đặc điểm hoạt động thể lực môn Karate-do
• 1.4.5. Đặc điểm tâm, sinh lý và giải phẫu của học sinh trung học cơ sở
• 1.4.6. Đặc điểm tâm lý học sinh THCS
• 1.4.7. Đặc điểm sinh lý, giải phẫu của học sinh trung học cơ sở
• 1.5. Các công trình nghiên cứu có liên quan
• 1.5.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.5.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.6. Nhận xét chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.1.1. Phương pháp tham khảo tài liệu
• 2.1.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.1.3. Phương pháp quan sát sư phạm
• 2.1.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm
• 2.1.5. Phương pháp kiểm tra Y học
• 2.1.6. Phương pháp kiểm tra thần kinh tâm lý
• 2.1.7. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 2.1.8. Phương pháp toán học thống kê
• 2.2. Tổ chức nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.4. Cơ quan phối hợp nghiên cứu
• 2.2.5. Kế hoạch và thời gian nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Đánh giá thực trạng hoạt động ngoại khóa môn Karate-do của học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội
• 3.1.1. Thực trạng hoạt động Thể dục thể thao ngoại khóa của học sinh Trung học cơ sở Thành phố Hà Nội
• 3.1.2. Thực trạng hoạt động ngoại khóa môn võ Karate-do tại các trường trung học cơ sở Thành phố Hà Nội
• 3.1.3. Thực trạng mức độ phát triển thể chất của học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội
• 3.1.4. Bàn luận về kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 1
• 3.2. Xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội
• 3.2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng chương trình
• 3.2.2. Xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội
• 3.2.3. Bàn luận về kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 2
• 3.3. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do đã xây dựng cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội
• 3.3.1. Tổ chức thực nghiệm
• 3.3.2. Đánh giá hiệu quả chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do đã xây dựng
• 3.3.3. Bàn luận về kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• A. Kiến nghị
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CỐNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về chương trình tập luyện karate cho học sinh tại Hà Nội

Chương trình tập luyện karate cho học sinh trung học tại Hà Nội đang ngày càng được chú trọng. Karate không chỉ là một môn thể thao mà còn là một phương pháp giáo dục thể chất hiệu quả. Việc áp dụng karate vào chương trình học giúp học sinh phát triển thể lực, tinh thần và kỹ năng sống. Theo nghiên cứu của Mai Thị Bích Ngọc, karate có thể giúp học sinh nâng cao sức khỏe và rèn luyện tính kỷ luật.

1.1. Lợi ích của karate đối với học sinh trung học

Karate mang lại nhiều lợi ích cho học sinh như cải thiện sức khỏe, tăng cường sự tự tin và phát triển kỹ năng xã hội. Học sinh tham gia karate thường có thể hình tốt hơn và khả năng tập trung cao hơn.

1.2. Tình hình phát triển karate tại Hà Nội

Tại Hà Nội, nhiều trung tâm dạy karate đã được thành lập, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh. Các câu lạc bộ karate cũng thường xuyên tổ chức các giải đấu, tạo cơ hội cho học sinh thể hiện tài năng.

II. Những thách thức trong việc triển khai chương trình karate cho học sinh

Mặc dù chương trình karate cho học sinh trung học tại Hà Nội có nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức. Việc thiếu cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên chất lượng là những vấn đề cần được giải quyết. Ngoài ra, nhận thức của phụ huynh về giá trị của karate cũng cần được nâng cao.

2.1. Thiếu cơ sở vật chất cho tập luyện karate

Nhiều trường học tại Hà Nội vẫn chưa có đủ cơ sở vật chất để tổ chức các buổi tập karate. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và sự tham gia của học sinh.

2.2. Nhận thức của phụ huynh về karate

Nhiều phụ huynh vẫn chưa hiểu rõ về lợi ích của karate, dẫn đến việc không khuyến khích con em tham gia. Cần có các chương trình tuyên truyền để nâng cao nhận thức này.

III. Phương pháp triển khai chương trình tập luyện karate hiệu quả

Để triển khai chương trình karate cho học sinh một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn. Ngoài ra, việc tổ chức các buổi thi đấu cũng là một cách để khuyến khích học sinh tham gia.

3.1. Kết hợp lý thuyết và thực hành trong giảng dạy

Giáo viên cần cung cấp kiến thức lý thuyết về karate trước khi cho học sinh thực hành. Điều này giúp học sinh hiểu rõ hơn về môn võ này.

3.2. Tổ chức các buổi thi đấu karate

Thi đấu là một phần quan trọng trong việc học karate. Các giải đấu giúp học sinh có cơ hội thể hiện kỹ năng và học hỏi từ bạn bè.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chương trình karate trong giáo dục

Chương trình karate không chỉ giúp học sinh phát triển thể chất mà còn rèn luyện tính kỷ luật và tinh thần đồng đội. Nhiều trường học đã áp dụng karate vào chương trình giáo dục thể chất và nhận thấy sự cải thiện rõ rệt trong thái độ học tập của học sinh.

4.1. Tác động tích cực đến thái độ học tập

Học sinh tham gia karate thường có thái độ tích cực hơn trong học tập. Sự kỷ luật và tinh thần đồng đội từ karate giúp học sinh cải thiện kết quả học tập.

4.2. Phát triển kỹ năng sống cho học sinh

Karate giúp học sinh phát triển nhiều kỹ năng sống như tự tin, kiên nhẫn và khả năng giải quyết vấn đề. Những kỹ năng này rất cần thiết trong cuộc sống hàng ngày.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chương trình karate tại Hà Nội

Chương trình tập luyện karate cho học sinh trung học tại Hà Nội có nhiều tiềm năng phát triển. Với sự quan tâm từ các cấp chính quyền và sự tham gia của cộng đồng, karate có thể trở thành một phần quan trọng trong giáo dục thể chất tại các trường học.

5.1. Tăng cường đầu tư cho karate trong trường học

Cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên để nâng cao chất lượng giảng dạy karate trong trường học.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của học sinh

Các hoạt động ngoại khóa và giải đấu cần được tổ chức thường xuyên để khuyến khích học sinh tham gia nhiều hơn vào karate.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình khoa học "Nghiên cứu xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội" do nghiên cứu sinh Mai Thị Bích Ngọc thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Trần Tuấn Hiếu, bảo vệ năm 2017 tại Trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh. Luận án thuộc chuyên ngành Giáo dục thể chất, mã số 62140103, được xếp vào loại hình nghiên cứu khoa học giáo dục ứng dụng kết hợp giữa phương pháp định lượng và thực nghiệm sư phạm.

Về tính cấp thiết, tác giả chỉ ra rằng công tác giáo dục thể chất (GDTC) chính khóa tại các trường trung học cơ sở (THCS) hiện nay thực hiện theo phân phối chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo với thời lượng 70 tiết/năm học (tương đương 2 tiết/tuần, mỗi tiết 45 phút). Thời lượng này chưa đủ để đáp ứng nhu cầu vận động cũng như phát triển toàn diện thể lực cho học sinh. Trong bối cảnh đô thị hóa tại Thành phố Hà Nội, áp lực học tập văn hóa cùng sự gia tăng của các hình thức giải trí tĩnh tại đã dẫn tới tình trạng thiếu vận động ở một bộ phận lớn học sinh, làm gia tăng các bệnh học đường như cận thị, béo phì, cong vẹo cột sống và suy giảm thể lực. Tập luyện thể dục thể thao ngoại khóa (TDTT NK) được xác định là phương thức quan trọng nhằm bù đắp sự thiếu hụt vận động. Môn võ Karate-do đã được đưa vào tập luyện dưới hình thức câu lạc bộ (CLB) tại nhiều trường THCS trên địa bàn Hà Nội. Tuy nhiên, khoảng trống nghiên cứu thực tế là các chương trình giảng dạy ngoại khóa môn võ này chủ yếu chỉ tuân thủ theo nội dung thi nâng cấp đai của các hội phái võ thuật mang tính thuần túy kỹ thuật, chưa được chuẩn hóa theo các mục tiêu giáo dục thể chất trường học và chưa gắn kết với các tiêu chí đáp ứng nhu cầu xã hội.

Mục đích nghiên cứu của luận án là tiến hành xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội, bước đầu ứng dụng và đánh giá hiệu quả của chương trình trong thực tiễn giảng dạy tại các trường THCS trên địa bàn Thành phố Hà Nội.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Đánh giá thực trạng hoạt động ngoại khóa môn Karate-do của học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội.
2. Xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội.
3. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do đã xây dựng cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội.

Giả thuyết khoa học của luận án nêu rõ: Việc tổ chức TDTT NK cho học sinh THCS trên địa bàn Thành phố Hà Nội chưa thực sự đạt hiệu quả cao do chưa lựa chọn được môn thể thao hợp lý cũng như chưa xây dựng được nội dung và hình thức tổ chức phù hợp. Chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do hiện tại chưa đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội. Nếu xây dựng được chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do phù hợp cho học sinh THCS Thành phố Hà Nội theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội thì số lượng học sinh tham gia tập luyện sẽ tăng, hiệu quả tập luyện ngoại khóa được nâng cao, từ đó thúc đẩy chất lượng công tác GDTC và mức độ hoàn thành mục tiêu TDTT trường học.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tập luyện ngoại khóa môn Karate-do và chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS.
• Khách thể khảo sát và thực nghiệm: Học sinh THCS (từ lớp 6 đến lớp 9, độ tuổi từ 11 đến 15 tuổi), giáo viên thể dục, huấn luyện viên, hướng dẫn viên Karate-do tại các trường THCS trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
• Phạm vi không gian: 44 trường THCS đại diện cho các quận, huyện trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Quá trình khảo sát thực trạng và triển khai thực nghiệm sư phạm được tiến hành trong các năm học 2014-2015 và 2015-2016; luận án hoàn thành và bảo vệ năm 2017.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong Chương 1, tác giả đã hệ thống hóa các cơ sở pháp lý và công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến GDTC trường học, hoạt động ngoại khóa và môn võ Karate-do.

Về hệ thống văn bản pháp quy, luận án điểm lại các căn cứ chỉ đạo của Đảng và Nhà nước: Điều 41 Hiến pháp năm 1992 và Điều 37 Hiến pháp sửa đổi năm 2013; Chỉ thị số 36/CT/TW ngày 24/03/1994 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa VII); các Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI của Đảng; Pháp lệnh TDTT năm 2000; Luật Thể dục, Thể thao năm 2006; Nghị quyết số 05/NQ-CP năm 2005 về đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục và TDTT; Quyết định số 72/2008/QĐ-BGDĐT quy định tổ chức hoạt động TDTT ngoại khóa cho học sinh, sinh viên; Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT về đánh giá, xếp loại thể lực học sinh, sinh viên; Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 01/12/2011 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 16/NQ-CP ngày 14/01/2013 của Chính phủ; Quyết định số 2198/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2020; Quyết định số 1070/QĐ-TTg phê duyệt Đề án tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011-2030; Nghị định số 11/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định về GDTC và hoạt động thể thao trong nhà trường; Thông tư số 09/2013/TT-BVHTTDL quy định điều kiện hoạt động của cơ sở thể thao tổ chức môn Karate-do; Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội và Quyết định số 404/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Về mặt học thuật, tác giả tổng hợp các hướng nghiên cứu chính:

1. Lý luận về GDTC và TDTT ngoại khóa: Luận án kế thừa quan điểm của các học giả kinh điển như A.D. Novikov và L.P. Matveev (1977, 1980) về bản chất của GDTC và vai trò của tri thức trong hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động; V. Philin (1980) về công tác huấn luyện thể thao cho thiếu niên; các nghiên cứu trong nước của Trịnh Trung Hiếu (1998), Nguyễn Toán và Phạm Danh Tốn (2000), Lê Văn Lẫm và Phạm Xuân Thành (2002), Nguyễn Đức Thành, Trần Kim Cương, Mai Thị Thu Hà về nguyên tắc và đặc điểm tổ chức hoạt động TDTT ngoại khóa; các nghiên cứu của Vũ Đức Thu, Lưu Quang Hiệp, Nguyễn Xuân Sinh, Trương Anh Tuấn, Phạm Ngọc Viễn, Lê Văn Xem về nâng cao chất lượng GDTC trường học; nghiên cứu của Hoàng Đức Nhuận, Lê Đức Phúc (1995) và Lê Thị Mỹ Hà về lý luận và quy trình đánh giá trong giáo dục.
2. Lý luận về xây dựng chương trình giáo dục: Dựa trên các quan điểm của Lê Đức Ngọc về thiết kế cấu trúc chương trình môn học, định hướng dạy học tích hợp và khung giai đoạn giáo dục cơ bản 9 năm (lớp 1 đến lớp 9) theo Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể (2017) của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
3. Các công trình nghiên cứu chuyên sâu về môn võ Karate-do: Tác giả điểm lại các nghiên cứu trong nước gồm Trần Tuấn Hiếu (2004), Nguyễn Đương Bắc (2006), Nguyễn Hồng Đăng (2009), Đặng Thị Hồng Nhung (2011).

Vị trí của luận án: Qua tổng quan tài liệu, tác giả khẳng định các công trình nghiên cứu về môn võ Karate-do tại Việt Nam trước đây hầu như chỉ tập trung vào đối tượng vận động viên thể thao thành tích cao (tuyển chọn, huấn luyện kỹ - chiến thuật, phát triển thể lực chuyên môn). Luận án của tác giả Mai Thị Bích Ngọc là công trình đầu tiên đi sâu nghiên cứu đối tượng học sinh THCS tham gia tập luyện ngoại khóa, giải quyết khoảng trống về mặt phương pháp luận và thực tiễn trong việc xây dựng một chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do được chuẩn hóa, tích hợp đầy đủ mục tiêu GDTC trường học với việc đáp ứng các thang bậc nhu cầu xã hội của người học và phụ huynh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án vận dụng các khung lý thuyết sư phạm và TDTT:

• Lý luận phát triển kỹ năng, kỹ xảo vận động: Tiếp cận theo các giai đoạn hình thành kỹ năng vận động và chuyển hóa thành kỹ xảo vận động tự động hóa theo thuyết của Novikov và Matveev.
• Lý thuyết về cấu trúc môn võ Karate-do: Phân tích đặc điểm hệ thống kỹ thuật căn bản (Kihon), quyền pháp (Kata) và đối kháng (Kumite) dựa trên 4 hệ phái chính (Shotokan-ryu, Goju-ryu, Wado-ryu, Shito-ryu), trong đó tập trung vào hệ phái Shotokan-ryu là hệ phái phổ biến nhất tại miền Bắc và Hà Nội. Phân tích nguyên tắc giữ cự ly và kiểm soát lực đòn đánh (quy tắc sundome) cùng trạng thái tập trung sẵn sàng phòng thủ (Zanshin).
• Lý thuyết tâm - sinh lý lứa tuổi 11-15: Tiếp cận đặc điểm lứa tuổi thiếu niên (học sinh lớp 6 đến lớp 9) - giai đoạn quá độ từ trẻ con sang người lớn, sự phát triển mạnh mẽ về cơ thể, hoạt động giao tiếp bạn bè chiếm vị trí chủ đạo, quá trình phát triển tư duy trừu tượng và sự hình thành tính độc lập, tự chủ.
• Khung phân tích nhu cầu xã hội: Tiếp cận thang đo 5 bậc nhu cầu (nhu cầu sinh lý căn bản; nhu cầu an toàn; nhu cầu giao lưu tình cảm và hoạt động tập thể; nhu cầu được quý trọng, kính mến; nhu cầu tự thể hiện bản thân) để xây dựng tiêu chuẩn đánh giá chương trình tập luyện.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phối hợp 8 phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành:

1. Phương pháp tham khảo tài liệu: Thu thập, tổng hợp các chủ trương, chính sách, nghị định, thông tư, tài liệu lý luận GDTC, giáo trình kỹ thuật và luật thi đấu Karate-do.
2. Phương pháp phỏng vấn: Tiến hành phỏng vấn bằng phiếu hỏi đối với cán bộ quản lý, giáo viên thể dục, huấn luyện viên, hướng dẫn viên, chuyên gia võ thuật, học sinh và phụ huynh học sinh nhằm đánh giá thực trạng, lựa chọn các tiêu chuẩn, tiêu chí xây dựng chương trình và đánh giá hiệu quả chương trình.
3. Phương pháp quan sát sư phạm: Quan sát trực tiếp các giờ tập luyện ngoại khóa, các kỳ thi nâng đai và các giải thi đấu để đánh giá chất lượng dạy - học, thái độ học tập và cơ sở vật chất.
4. Phương pháp kiểm tra sư phạm: Sử dụng hệ thống các test sư phạm kiểm tra trình độ kỹ thuật (Kihon, Kata, Kumite) và thể lực chuyên môn theo các tiêu chuẩn quy định.
5. Phương pháp kiểm tra Y học: Đo đạc các chỉ số hình thái và chức năng sinh lý: chiều cao đứng (cm), cân nặng (kg), chỉ số khối cơ thể (BMI - $kg/m^2$), dung tích sống (lít), công năng tim qua phản ứng phục hồi mạch sau vận động.
6. Phương pháp kiểm tra thần kinh tâm lý: Đo lường thời gian phản xạ vận động đơn và phức (miligiây - ms), tần số cử động tối đa trong 10 giây (Tapping test), khả năng phối hợp vận động và tính ổn định thần kinh.
7. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm sư phạm so sánh song song giữa nhóm thực nghiệm (tập luyện theo chương trình mới xây dựng của luận án) và nhóm đối chứng (tập luyện theo chương trình truyền thống tại các CLB) trong thời gian 1 năm học.
8. Phương pháp toán học thống kê: Sử dụng phần mềm thống kê chuyên ngành để xử lý số liệu: tính giá trị trung bình ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($SD$), so sánh giá trị trung bình bằng kiểm định Student ($t$-test), tính hệ số biến thiên ($C_v%$), tính nhịp tăng trưởng theo công thức Brody ($W%$), kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha), kiểm định tính thích hợp của mẫu bằng chỉ số KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) và kiểm định Bartlett's Test of Sphericity, phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis - EFA).

Nguồn tư liệu và quy mô mẫu khảo sát

• Khảo sát thực trạng: 44 trường THCS trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
• Khảo sát học sinh: $n = 3.654$ học sinh về nhu cầu hoạt động TDTT NK; $n = 1.990$ học sinh về hình thức tập luyện; $n = 3.645$ học sinh về khó khăn khi tập luyện; $n = 2.400$ học sinh (lớp 6, 7, 8, 9) được kiểm tra và phân loại trình độ thể lực theo Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT.
• Khảo sát chuyên gia: $n = 38$ chuyên gia lựa chọn tiêu chí đánh giá thể chất; $n = 30$ chuyên gia lựa chọn tiêu chuẩn và tiêu chí xây dựng chương trình.
• Khách thể thực nghiệm sư phạm: $n = 637$ học sinh từ khối 6 đến khối 9 (gồm 319 học sinh nhóm thực nghiệm và 318 học sinh nhóm đối chứng) được theo dõi xuyên suốt trong 1 năm học (từ năm học 2014-2015 đến năm học 2015-2016).

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chương 1 làm rõ cơ sở lý luận của công tác GDTC trường học và cơ sở khoa học của môn võ Karate-do:

• Phân tích đường lối, quan điểm của Đảng và Nhà nước về GDTC và thể thao trường học qua các thời kỳ, khẳng định định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy, đẩy mạnh xã hội hóa và đưa võ thuật vào trường học nhằm nâng cao tầm vóc, thể lực người Việt Nam.
• Khái quát về hoạt động TDTT ngoại khóa: Làm rõ đặc điểm mềm hóa giữa tính bắt buộc và tự nguyện, tính linh hoạt về không gian, thời gian và sự đa dạng về hình thức tổ chức (cá nhân, nhóm, lớp, CLB). Phân tích quy trình đánh giá chất lượng GDTC bao gồm đánh giá kiến thức lý thuyết, kỹ năng thực hành và các chỉ tiêu thể lực theo tiêu chuẩn chuẩn quốc gia và quốc tế.
• Phân tích các nguyên tắc sư phạm khi xây dựng chương trình môn học: nguyên tắc quán triệt mục tiêu, nguyên tắc đảm bảo tính khoa học, nguyên tắc đảm bảo tính sư phạm (sắp xếp từ kỹ thuật căn bản đến quyền pháp, đối luyện, thi đấu; phối hợp bài tập bổ trợ và định lượng lượng vận động).
• Phân tích đặc điểm môn võ Karate-do: Hệ thống hóa 4 hệ phái chính (Shotokan-ryu, Goju-ryu, Wado-ryu, Shito-ryu); đặc điểm kỹ thuật kết hợp hài hòa thủ pháp, cước pháp và tấn pháp, đòn đánh phát lực theo đường thẳng kết hợp xoắn hông tạo gia tốc; đặc điểm chiến thuật Kumite gồm tấn công chủ động và tấn công thụ động (phản công, phản chặn); đặc điểm tâm lý đòi hỏi sức bền tâm lý, tính quyết đoán và khả năng tự kiểm soát hành vi; đặc điểm thể lực đòi hỏi phát triển toàn diện sức nhanh, sức mạnh, sức bền và độ khéo léo mềm dẻo.
• Phân tích đặc điểm tâm, sinh lý và giải phẫu của học sinh THCS (11-15 tuổi): Giai đoạn biến đổi mạnh về thể chất và tâm lý, hoạt động giao tiếp bạn bè chiếm ưu thế, tư duy chuyển từ cụ thể sang trừu tượng, hình thành ý thức tự khẳng định bản thân.
• Tổng quan các công trình trong và ngoài nước, chỉ ra sự thiếu vắng các nghiên cứu về chương trình ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh phổ thông tại Việt Nam.

CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

Chương 2 mô tả hệ thống công cụ, quy trình và tổ chức nghiên cứu:

• Trình bày chi tiết cách thức tiến hành của 8 phương pháp nghiên cứu (tham khảo tài liệu, phỏng vấn, quan sát sư phạm, kiểm tra sư phạm, kiểm tra Y học, kiểm tra thần kinh tâm lý, thực nghiệm sư phạm, toán học thống kê).
• Xác định quy trình xây dựng phiếu hỏi phỏng vấn, quy trình kiểm định độ tin cậy của thang đo và quy trình xử lý nhân tố khám phá EFA đối với các tiêu chí đánh giá mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội.
• Mô tả quy trình tổ chức thực nghiệm sư phạm: Lựa chọn học sinh có sự tương đồng về độ tuổi, giới tính, trình độ thể lực ban đầu tại các trường THCS trên địa bàn Hà Nội; phân chia thành nhóm thực nghiệm (học theo chương trình mới gồm 10 chương trình nhỏ tương ứng 10 Kyu) và nhóm đối chứng (học theo chương trình cũ tại các CLB); thời gian thực nghiệm kéo dài trọn vẹn 1 năm học với các đợt kiểm tra đánh giá định kỳ 3 tháng/lần và tổng kết sau 1 năm.

CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

Chương 3 là phần nội dung trọng tâm của luận án, trình bày kết quả giải quyết 3 nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Thực trạng hoạt động ngoại khóa môn Karate-do và thể chất học sinh THCS Hà Nội (Nhiệm vụ 1)

• Thực trạng hoạt động TDTT ngoại khóa: Khảo sát tại 44 trường THCS cho thấy cơ sở vật chất (CSVC) sân bãi, dụng cụ tập luyện còn thiếu thốn; đội ngũ giáo viên thể dục kiêm nhiệm hướng dẫn ngoại khóa còn hạn chế về chuyên môn võ thuật; hình thức tổ chức chưa đồng bộ. Khảo sát nhu cầu ($n = 3.654$) cho thấy học sinh có nguyện vọng tập luyện các môn võ thuật rất cao, trong đó Karate-do là môn được ưa chuộng hàng đầu. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của học sinh khi tham gia tập luyện ($n = 3.645$) là thiếu thời gian do áp lực học tập văn hóa và thiếu chương trình tập luyện phù hợp.
• Thực trạng hoạt động ngoại khóa môn Karate-do: Hoạt động của các CLB Karate-do tại trường học chủ yếu mang tính tự phát, sử dụng chương trình phân phối của các hội phái võ thuật bên ngoài, nặng về rèn luyện kỹ thuật để thi lên đai, chưa lồng ghép mục tiêu phát triển thể chất toàn diện, giáo dục đạo đức lối sống và chưa chú trọng phát hiện năng khiếu thể thao học đường.
• Xác định tiêu chí đánh giá mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội: Luận án tiến hành phỏng vấn, kiểm định độ tin cậy và phân tích nhân tố khám phá (KMO and Bartlett's Test, EFA), lựa chọn được 18 tiêu chí thuộc 5 tiêu chuẩn (nhu cầu sinh lý căn bản, nhu cầu an toàn, nhu cầu giao lưu tình cảm - tập thể, nhu cầu được quý trọng, nhu cầu tự thể hiện bản thân).
• Thực trạng thể chất học sinh THCS Hà Nội: Kiểm tra trên $n = 2.400$ học sinh theo quy định của Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT. Kết quả phân loại cho thấy tỷ lệ học sinh đạt thể lực loại Tốt còn thấp, tỷ lệ Chưa đạt còn chiếm tỷ lệ đáng kể ở cả 4 khối lớp (lớp 6, 7, 8, 9).

Nhóm đối tượng học sinh khảo sát	Tỷ lệ thể lực Tốt (%)	Tỷ lệ thể lực Đạt (%)	Tỷ lệ Chưa đạt (%)
Học sinh khối lớp 6 ($n=600$)	14.50%	68.33%	17.17%
Học sinh khối lớp 7 ($n=600$)	15.17%	69.50%	15.33%
Học sinh khối lớp 8 ($n=600$)	16.00%	70.17%	13.83%
Học sinh khối lớp 9 ($n=600$)	16.83%	71.00%	12.17%

(Nguồn: Tổng hợp từ số liệu phân loại thể lực ban đầu tại Bảng 3.22 của luận án)

2. Xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do (Nhiệm vụ 2)

• Dựa trên cơ sở lý luận và kết quả phỏng vấn chuyên gia ($n = 30$), tác giả xác định được 32 tiêu chí thuộc 7 tiêu chuẩn làm căn cứ thiết kế chương trình.
• Xây dựng hoàn chỉnh chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do trong 4 năm học THCS, chia thành 10 chương trình nhỏ tương ứng với 10 cấp đai (từ đai trắng Kyu 10 đến đai đen nhất đẳng). Cấu trúc mỗi chương trình nhỏ được thiết kế giảng dạy trong 3 tháng (36 buổi, 2-3 buổi/tuần, mỗi buổi 90 phút).
• Điểm khác biệt so với chương trình cũ: Chương trình mới tích hợp cân đối giữa khối lượng kỹ thuật chuyên môn (Kihon, Kata, Kumite) với các bài tập bổ trợ phát triển thể lực chung và thể lực chuyên môn; bổ sung nội dung giáo dục lý thuyết TDTT, giáo dục đạo đức võ đạo, tinh thần tôn sư trọng đạo; tích hợp tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá thể lực định kỳ và khảo sát mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội.

3. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả chương trình (Nhiệm vụ 3)

Tổ chức thực nghiệm sư phạm trên 637 học sinh (319 học sinh nhóm thực nghiệm, 318 học sinh nhóm đối chứng) trong 1 năm học:

• Về mức độ phát triển thể chất: Trước thực nghiệm, các chỉ số thể lực giữa hai nhóm không có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê ($p > 0.05$). Sau 1 năm thực nghiệm, nhóm thực nghiệm có sự tăng trưởng vượt bậc ở tất cả các test thể lực (chạy 30m XFC, bật xa tại chỗ, nằm ngửa gập bụng, dẻo gập thân, chạy con thoi $4 \times 10$m, chạy tùy sức 5 phút, lực bóp tay thuận) so với nhóm đối chứng với mức sai khác có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$ đến $p < 0.001$). Nhịp tăng trưởng thể chất ($W%$) của nhóm thực nghiệm cao hơn rõ rệt nhóm đối chứng ở cả nam và nữ từ khối 6 đến khối 9.
• Về phân loại thể lực theo Bộ Giáo dục và Đào tạo: Sau thực nghiệm, tỷ lệ xếp loại Tốt ở nhóm thực nghiệm tăng lên 38.24% (so với 15.67% trước thực nghiệm), tỷ lệ Chưa đạt giảm xuống còn 1.88%; trong khi ở nhóm đối chứng tỷ lệ Tốt chỉ đạt 18.55% và tỷ lệ Chưa đạt còn 11.64%.
• Về giáo dục đạo đức, hạnh kiểm: Tỷ lệ học sinh đạt hạnh kiểm Tốt ở nhóm thực nghiệm năm học 2015-2016 đạt 94.67% (tăng đáng kể so với trước thực nghiệm), cao hơn có ý nghĩa so với nhóm đối chứng (86.16%).
• Về phát hiện năng khiếu và phát triển phong trào: Nhóm thực nghiệm phát hiện và bồi dưỡng được nhiều học sinh đạt giải cao tại các kỳ thi đấu thể thao cấp quận, thành phố; số lượng học sinh duy trì tập luyện thường xuyên tại CLB đạt tỷ lệ 92.16% (nhóm đối chứng chỉ đạt 73.58%). Mức độ hài lòng và đáp ứng nhu cầu xã hội ở nhóm thực nghiệm đạt điểm số trung bình cao vượt trội.

Chỉ tiêu đánh giá sau 1 năm thực nghiệm ($n=637$)	Nhóm thực nghiệm ($n=319$)	Nhóm đối chứng ($n=318$)	Mức độ sai khác ($p$)
Tỷ lệ xếp loại thể lực Tốt (theo QĐ 53)	38.24%	18.55%	$p < 0.01$
Tỷ lệ xếp loại thể lực Chưa đạt (theo QĐ 53)	1.88%	11.64%	$p < 0.01$
Tỷ lệ học sinh đạt Hạnh kiểm Tốt	94.67%	86.16%	$p < 0.05$
Tỷ lệ học sinh duy trì tập luyện thường xuyên	92.16%	73.58%	$p < 0.01$

(Nguồn: Tổng hợp từ Bảng 3.47, Bảng 3.48, Bảng 3.50 của luận án)

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về việc xây dựng chương trình tập luyện TDTT ngoại khóa môn võ thuật trong trường học phổ thông, gắn kết giữa chuẩn chuyên môn thể thao với mục tiêu GDTC toàn diện.
• Xác định và kiểm định thành công bộ tiêu chí đánh giá mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội của chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS gồm 18 tiêu chí thuộc 5 tiêu chuẩn thông qua các phương pháp phân tích nhân tố khám phá (EFA) và kiểm định độ tin cậy.
• Xây dựng hệ thống 32 tiêu chí thuộc 7 tiêu chuẩn khoa học làm căn cứ thiết kế và thẩm định chương trình tập luyện ngoại khóa môn võ Karate-do trường học.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động ngoại khóa, thực trạng chương trình CLB môn Karate-do và thực trạng thể chất của học sinh THCS trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2014-2016.
• Thiết kế hoàn chỉnh khung chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS gồm 10 chương trình nhỏ tương ứng với 10 cấp đai (10 Kyu - từ Kyu 10 đai trắng đến đai đen nhất đẳng) áp dụng xuyên suốt trong 4 năm học (lớp 6 đến lớp 9).
• Chứng minh tính hiệu quả vượt trội của chương trình thông qua thực nghiệm sư phạm trên diện rộng ($n = 637$ học sinh): nâng cao các chỉ số thể lực, cải thiện tỷ lệ phân loại thể lực theo chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nâng cao phẩm chất hạnh kiểm, phát hiện bồi dưỡng năng khiếu thể thao và thỏa mãn các thang bậc nhu cầu xã hội của học sinh và phụ huynh.

Kiến nghị, giải pháp đề xuất

• Đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hà Nội và các Phòng Giáo dục và Đào tạo quận, huyện xem xét triển khai áp dụng thống nhất chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do đã xây dựng tại các trường THCS trên địa bàn.
• Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, sân bãi, trang thiết bị tập luyện võ thuật trong nhà trường; đẩy mạnh công tác xã hội hóa để huy động nguồn lực từ gia đình và xã hội.
• Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn võ thuật Karate-do cho đội ngũ giáo viên thể dục nhằm nâng cao chất lượng hướng dẫn tập luyện ngoại khóa.
• Thường xuyên tổ chức các giải thi đấu, giao lưu võ thuật Karate-do học sinh giữa các trường để duy trì động lực tập luyện và tạo nguồn tuyển chọn vận động viên năng khiếu cho thể thao thành tích cao của Thủ đô.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Phạm vi không gian: Nghiên cứu chỉ tiến hành khảo sát và thực nghiệm tại các trường THCS thuộc khu vực nội thành và ngoại thành Thành phố Hà Nội; chưa mở rộng đánh giá tại các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù khác (miền núi, vùng sâu, vùng xa).
• Phạm vi đối tượng: Đề tài giới hạn đối tượng thực nghiệm ở cấp THCS (11-15 tuổi); chưa triển khai nghiên cứu thực nghiệm ở các cấp học khác như Tiểu học hoặc Trung học phổ thông.
• Thời gian theo dõi: Thực nghiệm sư phạm được tiến hành trong thời gian 1 năm học; chưa đánh giá được tác động tích lũy dài hạn xuyên suốt trọn vẹn chu kỳ 4 năm học của từng học sinh từ lớp 6 đến khi tốt nghiệp lớp 9.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu và ứng dụng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do sang các tỉnh, thành phố khác trên toàn quốc.
• Nghiên cứu xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do liên thông cho các cấp học khác (Tiểu học và Trung học phổ thông).
• Vận dụng quy trình và phương pháp luận của luận án để nghiên cứu xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa cho các môn võ thuật khác (Taekwondo, Võ cổ truyền, Vovinam, Judo) trong trường học phổ thông.

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo học thuật và ứng dụng thực tiễn cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với cán bộ quản lý giáo dục và Ban giám hiệu các trường THCS: Cung cấp cơ sở khoa học và căn cứ thực tiễn để định hướng quy hoạch, quản lý, cấp phép và tổ chức các câu lạc bộ thể thao ngoại khóa trong nhà trường theo phương thức xã hội hóa đúng quy định.
• Đối với giáo viên Giáo dục thể chất, Huấn luyện viên, Hướng dẫn viên Karate-do: Cung cấp một bộ giáo trình, phân phối chương trình 10 cấp đai hoàn chỉnh, chi tiết về nội dung kỹ chiến thuật, bài tập thể lực, định lượng vận động và phương pháp giáo dục đạo đức để trực tiếp giảng dạy tại các CLB trường học.
• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Giáo dục thể chất và Quản lý TDTT: Cung cấp tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu khoa học giáo dục, quy trình tổ chức thực nghiệm sư phạm trên mẫu lớn, hệ thống test kiểm tra sư phạm - y học - tâm lý và kỹ thuật phân tích thống kê nhân tố khám phá (EFA) ứng dụng trong đánh giá chương trình đào tạo.

Câu hỏi thường gặp

1. Chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do trong luận án được cấu trúc như thế nào? Chương trình được thiết kế cho 4 năm học cấp THCS (từ lớp 6 đến lớp 9), bao gồm 10 chương trình nhỏ tương ứng với 10 cấp đai (10 Kyu - từ đai trắng Kyu 10 đến đai đen nhất đẳng). Mỗi chương trình nhỏ được giảng dạy trong thời gian 3 tháng (tương đương 36 buổi tập, thời lượng 90 phút/buổi, duy trì 2-3 buổi/tuần). Kết thúc mỗi chương trình nhỏ, học sinh được kiểm tra toàn diện để thi nâng cấp đai.

2. Luận án sử dụng những tiêu chuẩn nào để đánh giá mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội của chương trình? Thông qua phỏng vấn chuyên gia và phân tích nhân tố khám phá (EFA), tác giả đã xác định 18 tiêu chí thuộc 5 nhóm tiêu chuẩn nhu cầu: (1) Nhu cầu sinh lý căn bản (nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực); (2) Nhu cầu an toàn (kỹ năng tự vệ, phòng tránh chấn thương); (3) Nhu cầu giao lưu tình cảm và hoạt động tập thể (kết nối bạn bè, tinh thần đồng đội); (4) Nhu cầu được quý trọng, kính mến (rèn luyện kỷ luật, tính tôn sư trọng đạo); (5) Nhu cầu tự thể hiện bản thân (thi đấu đạt thành tích, khẳng định năng lực cá nhân).

3. Quy mô khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm của luận án đạt số lượng bao nhiêu? Luận án tiến hành khảo sát thực trạng trên diện rộng tại 44 trường THCS trên địa bàn Thành phố Hà Nội, thu thập phiếu hỏi của $3.654$ học sinh về nhu cầu tập luyện, $1.990$ học sinh về hình thức tập luyện, $3.645$ học sinh về khó khăn tập luyện và tiến hành kiểm tra thể lực trên $2.400$ học sinh. Quy mô thực nghiệm sư phạm được tiến hành trên $637$ học sinh (319 em nhóm thực nghiệm, 318 em nhóm đối chứng) thuộc cả 4 khối lớp (lớp 6, 7, 8, 9) trong thời gian 1 năm học.

4. Kết quả thực nghiệm sư phạm chứng minh sự vượt trội của chương trình mới ở những khía cạnh cụ thể nào? Sau 1 năm thực nghiệm, nhóm học theo chương trình mới đạt tỷ lệ thể lực loại Tốt theo Quyết định 53 là 38.24% (nhóm đối chứng chỉ đạt 18.55%), tỷ lệ Chưa đạt giảm còn 1.88% (nhóm đối chứng là 11.64%); nhịp tăng trưởng thể chất ($W%$) ở các tố chất sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo léo cao hơn rõ rệt với $p < 0.05$ đến $p < 0.001$; tỷ lệ hạnh kiểm Tốt đạt 94.67% (nhóm đối chứng đạt 86.16%); tỷ lệ duy trì tập luyện thường xuyên đạt 92.16% và số lượng học sinh đạt thành tích thể thao cao hơn nhóm đối chứng.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Mai Thị Bích Ngọc là công trình nghiên cứu khoa học giáo dục thực nghiệm đã giải quyết trọn vẹn vấn đề xây dựng và chuẩn hóa chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Bằng việc tích hợp hài hòa giữa mục tiêu giáo dục thể chất trường học, rèn luyện nhân cách võ đạo với các tiêu chí đáp ứng nhu cầu xã hội, luận án đã xây dựng thành công chương trình 10 cấp đai phân bổ trong 4 năm học có tính khả thi cao. Kết quả thực nghiệm sư phạm trên diện rộng đã khẳng định chương trình mới giúp nâng cao rõ rệt các chỉ số thể chất, nâng cao tỷ lệ xếp loại hạnh kiểm và duy trì tỷ lệ học sinh tập luyện thể thao thường xuyên. Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với các nhà quản lý giáo dục, giáo viên thể chất và các huấn luyện viên võ thuật học đường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU TDTT trường học bao gồm hoạt động GDTC bắt buộc và hoạt động TDTT tự nguyện của HS, SV trong trường học các cấp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, là bộ phận cơ bản và quan trọng của nền TDTT nước ta. Phát triển TDTT trường học có ý nghĩa chiến lược to lớn, một mặt nhằm nâng cao sức khoẻ, thể lực, bồi dưỡng các phẩm chất đạo đức, nhân cách và lối sống tích cực, lành mạnh cho HS, SV, góp phần tích cực chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, mặt khác nhằm góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu, phát triển tài năng thể thao cho đất nước. Tính tới hết năm 2015, nước ta có trên 23 triệu HS, SV (chiếm hơn một phần tư dân số), đây là nguồn nhân lực quan trọng trong tương lai sẽ tham gia vào quá trình phát triển đất nước, do vậy làm tốt công tác TDTT trường học sẽ góp phần tích cực chuẩn bị thế hệ trẻ về sức khoẻ, thể lực và các phẩm chất đạo đức, tâm lí đáp ứng các yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong thời kỳ mới. Chính vì vậy, phát triển thể chất cho HS trong trường học các cấp là vấn đề cần thiết và cấp thiết.

Trong những năm gần đây, công tác TDTT trường học đã có tiến bộ đáng kể. Theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tính đến năm 2014, cả nước có trên 90% số trường học thực hiện tốt chương trình GDTC chính khoá theo quy định; Trên 60% số trường học có hoạt động TDTT ngoại khoá; Hình thức tổ chức và nội dung tập luyện TDTT của HS, SV ngày càng đa dạng và dần đi vào nền nếp; Các hoạt động thi đấu thể thao từ trung ương đến cơ sở ngày càng phát triển đa dạng; Đội ngũ GV, giảng viên TDTT ở các trường học được đào tạo nâng cao kiến thức, từng bước đáp ứng được yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ; CSVC, sân chơi, bãi tập, công trình thể thao, dụng cụ tập luyện thi đấu thể thao ở trường học các cấp đã bước đầu được quy hoạch và dần đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ở một số cơ sở, công tác GDTC trong trường học chưa được quan tâm đúng mức, thậm chí có lúc còn bị coi nhẹ, thiếu bình đẳng so với các môn học khác. Hệ thống các cơ sở, sân bãi phục vụ GDTC và TDTT trường học còn trong tình trạng thiếu thốn, lạc hậu, không chỉ trong các trường phổ thông mà cả trong khối các trường đại học, cao đẳng; Hệ thống tổ chức quản lý nhà nước về GDTC và thể thao trường học luôn bị thay đổi, phân tán dẫn tới hiệu quả hoạt động hạn chế; Nội dung hoạt động thể 2 thao ngoại khoá trong nhà trường còn nghèo nàn, chưa thực sự tạo được sự hứng thú cho HS, SV.

GV thể dục còn thiếu về số lượng, hạn chế về chất lượng chuyên môn; Chế độ, chính sách đối với đội ngũ GV thể chất còn nhiều bất cập. Có nhiều nguyên nhân dẫn tới thực trạng trên như: Nhận thức của cán bộ GV và sinh viên về GDTC chưa thực sự đúng đắn; Chất lượng giờ học GDTC nội khóa còn chưa cao; CSVC còn nghèo nàn, lạc hậu; Việc tổ chức TDTT ngoại khóa cho HS đạt hiệu quả thấp, không tạo được hứng thú cho học sinh tham gia tập luyện. Hiện nay, GDTC cho học sinh THCS được áp dụng theo phân phối chương trình chuẩn của BGD-ĐT áp dụng từ năm học 2009-2010 với tổng số 70 tiết/ năm, tương đường 02 tiết/tuần (mỗi tiết học 45 phút). Để đảm bảo khối lượng kiến thức quy định và hoàn thành được mục tiêu của GDTC là nâng cao sức khoẻ, thể lực; bồi dưỡng các phẩm chất đạo đức nhân cách và lối sống tích cực, lành mạnh cho HS, SV, góp phần tích cực chuẩn bị nguồn nhân lực có chất lượng cao; góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu, phát triển tài năng thể thao cho đất nước, việc tiến hành các hoạt động TDTT ngoại khóa là cần thiết.

Như đã biết, mục đích của tập luyện TDTT ngoại khoá là tổ chức các hoạt động TDTT vào những thời gian nhàn rỗi của học sinh 1 cách lành mạnh và có nội dung; Giáo dục những hiểu biết và những kiến thức sử dụng một cách tự giác các phương tiện giáo dục TDTT khác nhau trong đời sống và hoạt động hàng ngày. Những buổi tập ngoại khoá có nội dung khác nhau sẽ giúp cho học sinh nắm được nội dung trong chương trình học tập về TDTT, cũng như đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn rèn luyện thân thể. ngoài ra còn giúp cho việc hoàn thiện các môn thể thao tự chọn. Tổ chức TDTT ngoại khoá sẽ giúp cho các em hình thành được những phẩm chất đạo đức tốt, những phẩm chất về ý chí có tác dụng giúp cho việc phát triển những kỹ năng sống cơ bản và giáo dục tinh thần trách nhiệm đối với việc học tập và các hoạt động tập thể ở nhà trường.

Có nhiều môn thể thao được lựa chọn cho hoạt động ngoại khóa tại các trường THCS trên cả nước, trong đó không thể không kể tới môn võ Karate-do, 1 trong 19 môn thể thao được tổ chức trong các giải thi đấu hàng năm cho học sinh trong trường học các cấp. Theo kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoại nước, đưa võ thuật vào giảng dạy ngoại khóa trong trường học các cấp là một hình thức rèn luyện thể chất cho học sinh hiệu quả, bên cạnh đó còn rèn luyện cho học sinh ý 3 chí vượt khó, khổ luyện, ý thức và đặc biệt là kỷ luật và sự “tôn sư trong đạo”. Đây cũng là vấn đề mà trong giáo dục nói chung và trong từng nhà trường nói riêng rất muốn rèn luyện cho học sinh của mình. Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước cũng như các cấp bộ, ngành đã nhận thấy tính hiệu quả của việc đưa võ thuật giảng dạy trong nhà trường.

Cụ thể, tại “Quyết định số 72/2008/QĐ- BGDĐT ngày 23/12/2008 của Bộ trưởng BGD-ĐT về việc quy định tổ chức hoạt động TDTT ngoại khóa cho HS, SV” [14] và ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân trong Hội nghị triển khai công tác ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch ngày 17/2/2009, tại Hà Nội đã chỉ rõ: “…Vận động người dân tập thể dục thường xuyên, đưa võ cổ truyền vào nhà trường, phát động những cuộc thi võ cổ truyền trên cả nước…”. Xuất xứ từ đảo Okinawa, một thuộc địa của Nhật trước đây, Karate-do được phổ biến rộng rãi trên toàn thế giới với nguyên tắc tập đơn giản, dễ tập gồm 3 nội dung chủ yếu là: Kihon (kỹ thuật căn bản), Kata (quyền) và Kumite (thi đấu đối kháng). Và Nhật Bản là quốc gia đầu tiên đưa môn võ này vào giảng dạy trong các trường Đại học từ thế kỷ XVIII. Kết quả, cả một thế hệ mới của người dân Nhật Bản đã có nền tảng thể lực vững vàng và ý chí vươn nên trong mọi lĩnh vực.

Karate-do hiện đại được phát triển gồm rất nhiều hệ phái nhưng có thể kể tới 4 hệ phái chính sau: Shotokan ; Goju-ryu, Wado-ryu và Shito-Ryu, trong đó hệ phái phát triển mạnh nhất tại miền Bắc Việt Nam nói chung và khu vực Hà Nội nói riêng là Shotokan-Ryu. Karate-do rất thích hợp trong tổ chức tập luyện TDTT ngoại khóa cho học sinh trong trường học các cấp nói chung và học sinh THCS nói riêng do yêu cầu đơn giản về CSVC, đảm bảo tốt các yêu cầu về giáo dục, giáo dưỡng thể chất cũng như được đông đảo học sinh yêu thích tập luyện. Thành phố Hà Nội với đặc thù là Trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế của cả nước, dân cư tập trung đông đảo, cơ sở hạ tầng dành cho tập luyện TDTT, nhu cầu tập luyện TDTT của người dân trên địa bàn tuy có tăng trong thời gian gần đây nhưng nhìn chung, tỷ lệ chưa cao. Học sinh trong Tp.

Hà Nội, ngoài các hoạt động học tập, thời gian dành cho hoạt động vui chơi, giải trí nhiều hơn so với các bạn bè ở khu vực nông thôn, các loại hình giải trí cũng đa dạng và phong phú hơn. Tuy nhiên, do áp lực học tập và những loại hình giải trí khác đã dẫn tới sự thiếu vận động trong một bộ phận không nhỏ HS, SV dẫn tới các bệnh “thời đại” không ngừng phát triển như: cận thị, béo phì, cong vẹo cột sống, thể chất 4 kém. Vì vậy, tập luyện TDTT NK trong trường học sẽ là bổ ích và hiệu quả đối với bản thân các em học sinh, với gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Karate-do là môn võ được yêu thích và đưa vào tập luyện ngoại khóa ở nhiều trường học các cấp trên địa bàn Tp.

Tuy nhiên, chương trình giảng dạy ngoại khóa môn võ này mới chỉ tuân theo yêu cầu, nội dung thi nâng cấp đai quy định của các hội Karate-do nên chưa thực sự đáp ứng mục tiêu GDTC. Có rất nhiều tác giả đã quan tâm nghiên cứu về môn võ Karate-do như tác giả Trần Tuấn Hiếu (2004) [47], Nguyễn Đương Bắc (2006) [9], Nguyễn Hồng Đăng (2009) [32], Đặng Thị Hồng Nhung (2011) [58]. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu về môn Karate-do trong nước cũng chỉ tập trung vào đối tượng VĐV còn đối tượng học sinh tham gia tập luyện ngoại khóa nói chung và việc xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karrate-do cho học sinh nói riêng chưa có tác giả nào nghiên cứu. Xuất phát từ ý nghĩa và tầm quan trọng của GDTC đối với học sinh; Thực trạng những hạn chế về mặt thể chất của học sinh trường THCS trên địa bàn Tp.

Hà Nội cũng như định hướng của Đảng và Nhà nước về việc nâng cao thể chất và tầm vóc người Việt Nam và việc đưa võ thuật vào giảng dạy trong nhà trường các cấp, chúng tôi mạnh dạn tiến hành: “Nghiên cứu xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh Trung học cơ sở Tp. Mục đích nghiên cứu Tiến hành xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội, bước đầu ứng dụng và đánh giá hiệu quả chương trình xây dựng. Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ xây dựng được chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do thống nhất cho học sinh THCS Tp. Hà Nội, góp phần nâng cao chất lượng GDTC ngoại khóa nói riêng và nâng cao hiệu quả công tác TDTT trường học nói chung cho học sinh THCS Tp.

Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau: Nhiệm vụ 1. Đánh giá thực trạng hoạt động ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS Tp.