Chương 1: Một số lý luận cơ bản về chính sách xúc tiến thương mại tiêu thụ sản phẩm của một địa phương cấp tỉnh. - Chương 2: Phân tích và đánh giá thực trạng chính sách xúc tiến thương mại tiêu thụ một số sản phẩm chủ lực của tỉnh Sơn La giai đoạn 2015 – 2019. - Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách xúc tiến thương mại tiêu thụ một số sản phẩm chủ lực của tỉnh Sơn La giai đoạn từ nay đến năm 2025. MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHÍNH SÁCH XTTM TIÊU THỤ SẢN PHẨM CỦA MỘT ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH 1.
Bản chất và vai trò của chính sách xúc tiến thương mại tiêu thụ sản phẩm của một địa phương cấp tỉnh 1. Khái niệm và sự cần thiết của xúc tiến thương mại tiêu thụ sản phẩm a. Khái niệm xúc tiến thương mại Xúc tiến thương mại (XTTM) là một thuật ngữ cùng đồng hành phát triển theo sự hình thành của khái niệm Marketing. Hiện nay có nhiều quan điểm tiếp cận khác nhau về Xúc tiến thương mại.
Theo cách hiểu truyền thống, XTTM là hoạt động giao tiếp và hỗ trợ giao tiếp thông tin giữa bên bán và bên mua hoặc qua khâu trung gian nhằm tác động tới thái độ và hành vi mua bán, qua đó thúc đẩy việc mua bán và trao đổi hàng hóa, dịch vụ. Trong cuốn Essentials of Marketing, Jerome và William (2009) đã định nghĩa: “XTTM là việc truyền tin giữa người bán và người mua hay những khách hàng tiềm năng khác nhằm tác động vào hành vi và quan điểm của người mua hàng”. Hay theo Philip Kotler: “Xúc tiến thương mại là hoạt động thông tin tới khách hàng tiềm năng” Theo giáo trình Marketing thương mại của trường Đại học Thương Mại do PGS.TS Nguyễn Bách Khoa chủ biên cũng đưa ra định nghĩa về XTTM: “XTTM là một lĩnh vực hoạt động marketing đặc biệt và có chủ đích được định hướng vào việc chào hàng và chiêu khách và xác lập mối quan hệ thuận lợi nhất giữa công ty và bạn hàng của nó với tập khách hàng tiềm năng trọng điểm nhằm phối hợp triển khai năng động chiến lược và chương trình marketing hỗn hợp đó lựa chọn của công ty”. 13 Ngoài ra, theo tiếp cận của Luật Thương mại (2005), xúc tiến thương mại trong tiếng Anh là Trade Promotion, là hoạt động thúc đẩy, tìm kiếm cơ hội mua bán hàng hoá và cung ứng dịch vụ bao gồm các hoạt động khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày, giới thiệu hàng hoá, dịch vụ và hội chợ, triển lãm thương mại.
Xúc tiến thương mại là hoạt động trao đổi và hỗ trợ trao đổi thông tin giữa bên bán và bên mua, hoặc qua khâu trung gian nhằm tác động tới thái độ và hành vi mua bán, qua đó nhằm thúc đẩy việc mua bán và trao đổi hàng hóa và dịch vụ. Những định nghĩa trên xuất phát từ vị trí, vai trò của hoạt động XTTM nói chung và từ cấp độ tiếp cận vĩ mô và vi mô. Thông qua những định nghĩa cũng như cách tiếp cận về XTTM có thể khẳng định rằng bản chất của hoạt động này là cầu nối giữa cung và cầu để người bán có thể đem lại những lợi ích tập khách hàng tiềm năng của mình. Trong đó, đóng vai trò hết sức quan trọng là việc lựa chọn thông điệp cũng như các phương tiện để truyền tải thông tin về sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ cũng như văn hoá doanh nghiệp để gia tăng sự nhận thức, thuyết phục quyết định mua sản phẩm và dịch vụ của từng người tiêu dùng.
Các công cụ phổ biến của XTTM như khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày, giới thiệu hàng hoá, dịch vụ và hội chợ, triển lãm… Tác giả đồng tình ủng hộ quan điểm của Trung tâm thương mại quốc tế (ITC) - cơ quan hoạt động của UNTAD và WTO khi cho rằng: Xúc tiến thương mại là tất cả các biện pháp có thể tác động, hỗ trợ, khuyến khích thương mại phát triển. Đây là quan điểm khá toàn diện về xúc tiến thương mại ở cả tầm vĩ mô và vi mô. Ở khía cạnh nhà nước (cả ở tầm vĩ mô - trung ương và trung mô - địa phương), xúc tiến thương mại thực chất là các hoạt động hỗ trợ của chính phủ 14 cho các hoạt động xúc tiến thương mại của doanh nghiệp nói riêng và nhằm phát triển các hoạt động thương mại của đất nước nói chung. Trong đó, xúc tiến thương mại gồm Xúc tiến thương mại thị trường nội địa và Xúc tiến xuất khẩu.
- Xúc tiến thương mại thị trường nội địa (còn gọi là XTTM thị trường trong nước) là một tổng thể các hoạt động của các chủ thể có liên quan (Chính phủ, tổ chức XTTM, DN) nhằm nghiên cứu, nhận dạng, khai thác và phát triển các cơ hội thương mại trên thị trường trong nước thông qua phát triển các kênh phân phối và thực hiện các biện pháp, các hình thức giới thiệu, trưng bày, quảng cáo sản phẩm và dịch vụ, khuyến mại, tổ chức hội chợ triển lãm nhằm thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch thương mại. Tại Luận văn này, tập trung nghiên cứu về xúc tiến thương mại thị trường nội địa. - Xúc tiến xuất khẩu: là các hoạt động trực tiếp hoặc gián tiếp nhằm thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ trong nước ra thị trường nước ngoài và dùng ngoại tệ làm phương tiện trao đổi. Xúc tiến xuất khẩu cũng bao gồm các hoạt động XTTM như: hội chợ triển lãm ở nước ngoài, khảo sát thị trường nước ngoài, thông tin thương mại, ứng dụng TMĐT ở nước ngoài, … các hoạt động này được thực hiện ở nước ngoài hoặc nhằm mục đích thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa ở ngoài nước, tăng thu ngoại tệ cho đất nước.
Các hình thức của hoạt động XTTM Từ góc độ hỗ trợ của chính phủ, XTTM là tất cả các biện pháp có tác dụng hỗ trợ, khuyến khích phát triển thương mại, bao gồm: (1) Thông tin thương mại, tuyên truyền và lập trung tâm dữ liệu hỗ trợ doanh nghiệp; (2) Tư vấn xuất khẩu; (3) Đào tạo và nâng cao năng lực và kỹ năng kinh doanh xuất khẩu cho doanh nghiệp; (4) Hội chợ triển lãm hàng xuất khẩu; (5) Khảo sát, tìm kiếm thị trường xuất khẩu; (6) Quảng bá thương hiệu quốc gia và sản phẩm xuất khẩu đặc trưng quốc gia; (7) Chi phí ban đầu xây 15 dựng cơ sở hạ tầng XTTM; (8) Nghiên cứu ứng dụng phát triển thương mại điện tử phục vụ xuất khẩu. Theo Luật Thương mại (2005), XTTM gồm các hoạt động là Khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ và hội chợ, triển lãm thương mại Theo Nghị định số 37/2006/NĐ-CP ngày 4/4/2006 của Chính phủ, XTTM gồm các hoạt động khuyến mại, quảng cáo thương mại và hội chợ, triển lãm thương mại. Theo Thông tin liên tịch 07/2008/TTLT-BCT-BNV ngày 28/05/2008 của Bộ Công Thương và Bộ Nội vụ, hoạt động XTTM của Sở Công Thương bao gồm: Tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch, đề án XTTM của Sở Công Thương (Tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch, đề án XTTM nhằm đẩy mạnh xuất khẩu, hỗ trợ các DN trên địa bàn xây dựng và phát triển thương hiệu hàng Việt Nam; Tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát việc đăng ký tổ chức hội chợ, triển lãm thương mại, khuyến mại cho các thương nhân). Sự cần thiết của xúc tiến thương mại Ở tầm vĩ mô, hoạt động xúc tiến thương mại với việc xây dựng và thực hiện các chính sách, chiến lược xuất nhập khẩu hay thâm nhập vào các thị trường trong và ngoài nước sẽ tạo ra những động lực trong phát triển kinh tế, xã hội của mỗi địa phương, quốc gia.
Xúc tiến thương mại góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của một địa phương, tạo ra nhiều công ăn việc làm, cải thiện thu nhập cho người lao động. Với những nguồn thu khác nhau, cùng với hoạt động nhập khẩu của nhà nước sẽ giúp nhập khẩu đúng nguyên vật liệu, máy móc thiết bị, nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phẩn đẩy mạnh tốc độ tăng trường, phát triển của địa phương, quốc gia. 16 Các hoạt động xúc tiến thương mại góp phần xây dựng hình ảnh địa phương, quốc gia trên trường quốc tế. Thực tế, nhiều sản phẩm của địa phương, của Việt Nam chưa được biết đến, chưa có tên tuổi, thương hiệu trên thị trường thế giới.
Do đó, việc xây dựng hình ảnh Việt Nam là một thị trường tiềm năng về thương mại, đầu tư cũng như quảng bá hàng Việt Nam trên thị trường thế giới hiện nay trở nên rất quan trọng. Do có vai trò cực kỳ quan trọng nên mọi Chính phủ đều chú trọng vào hoạt động xúc tiến thương mại, đặc biệt là thu thập thông tin về môi trường và cơ hội kinh doanh từ nước ngoài, ban hành chính sách thương mại, thành lập các tổ chức làm công tác xúc tiến thương mại ở nhiều nơi trên thế giới. Ở cấp tỉnh/địa phương, XTTM sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, kích thích tăng trưởng kinh tế, gắn kết nền kinh tế của tỉnh/địa phương với nền kinh tế thế giới bằng nhiều hình thức hoạt động giới thiệu, sản phẩm, thương hiệu hàng hóa của DN, mở rộng, khai thác, liên kết các thị trường tiềm năng tiêu thụ sản phẩm hàng hóa; thu hút đầu tư; góp phần phát triển sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm, đảm bảo an sinh xã hội. Thông qua hoạt động XTTM giúp góp phần nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.
Ở tầm vi mô, XTTM vi mô là công cụ quan trọng của doanh nghiệp để thực hiện chiến lược và chương trình Marketing của mình. XTTM giúp các doanh nghiệp có cơ hội phát triển các mối quan hệ với các bạn hàng trong nước cũng như ngoài nước trong lĩnh vực thương mại, đồng thời tạo điều kiện để các nhà kinh tế, các doanh nghiệp thương mại biết thông tin về thị trường từ đó có điều kiện phát triển buôn bán, quan hệ làm ăn và thâm nhập vào thị trường trong nước, khu vực, quốc tế một cách nhanh chóng và đạt hiệu quả. Xúc tiến thương mại là công cụ hữu hiệu trong việc chiếm lĩnh thị trường, duy trì củng cố thị trường truyền thống của doanh nghiệp. Tạo cơ hội chiếm lĩnh thị trường mới, khách hàng mới.
Cung cấp thêm thông tin cho 17 khách hàng tiềm năng, tạo lòng tin cho khách hàng đối với doanh nghiệp và nâng cao vị thế của doanh nghiệp. Xúc tiến thương mại là cầu nối giữa khách hàng với doanh nghiệp. Thông qua đó mà doanh nghiệp nhận biết về ưu, nhược, nhu cầu thị trường về những loại hàng hoá mà doanh nghiệp đáp ứng được. Để từ đó phát triển, cải tiến và thay đổi cho phù hợp với nhu cầu thị trường.