Chương 1: Đảng bộ tỉnh Yên Bái lãnh đạo thực hiện chính sách xóa đói giảm từ năm 1996 đến năm 2000. - Chương 2: Đảng bộ tỉnh Yên Bái lãnh đạo thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo từ năm 2001 đến năm 2010. - Chương 3: Một số nhận xét và bài học kinh nghiệm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 ĐẢNG BỘ TỈNH YÊN BÁI LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO TỪ NĂM 1996 ĐẾN NĂM 2000 1. Khái quát về tình hình xoá đói giảm nghèo 1.
Xoá đói giảm nghèo trên thế giới Tại hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á - Thái Bình Dương do ESCAP (United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific) tổ chức tại Băng Cốc, Thái Lan vào tháng 1/1993, đưa ra định nghĩa về nghèo đói như sau: “Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của địa phương” [26, tr. Đây được coi là định nghĩa chung nhất về đói nghèo. Nó làm cơ sở để đánh giá, nhận diện nét chính yếu của sự nghèo đói. Khái niệm về đói nghèo nêu trên cũng cho chúng ta thấy, không có một chuẩn nghèo chung cho tất cả các quốc gia và các khu vực, vì nó phụ thuộc vào trình độ phát triển, xã hội của mỗi nước và phong tục tập quán của từng vùng.
Mặt khác chuẩn nghèo cũng sẽ thay đổi theo thời gian. Đói và nghèo là hai vấn đề khác nhau, người Việt Nam sử dụng thuật ngữ đói và nghèo để chỉ chung tình trạng đói và tình trạng nghèo. Đói là một khái niệm biểu đạt tình trạng con người ăn không đủ no, không đủ năng lượng tối thiểu cần thiết để duy trì sự sống hàng ngày, do đó không đủ sức để lao động và tái sản xuất sức lao động. Nghèo là khái niệm chỉ tình trạng mà thu nhập thực tế của người dân hầu như chỉ chi đủ cho nhu cầu ăn, thậm chí không chi đủ cho nhu cầu ăn, phần tích luỹ hầu như không có.
Ngoài ra các nhu cầu khác như ở, mặc, y tế, văn hoá, giáo dục, đi lại, giao tiếp chỉ được đáp ứng một phần rất ít ỏi. Về mặt kinh tế thì nghèo được phân thành hai dạng: Nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. Nghèo tuyệt đối là sống ở ranh giới ngoài cùng của sự tồn tại. Những người nghèo tuyệt đối là những người phải đấu tranh để sinh tồn với những điều kiện thiếu thốn tồi tệ, trong tình trạng bị lãng quên và nhiều khi mất phẩm cách.
Ngân hàng thế giới xem thu nhập 1đôla/ ngày theo sức mua tương đương của địa phương để thoả mãn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhu cầu sống như là chuẩn tổng quát cho nghèo tuyệt đối. Trong những bước sau đó các giá trị ranh giới nghèo tuyệt đối (chuẩn) cho từng địa phương hay từng vùng được xác định. Ví dụ ở các nước nghèo, một người bị coi là nghèo đói khi thu nhập của họ là 0,5 đô la/ngày/ người; các nước đang phát triển là 1 đô la/ngày/người; Ở Mĩ La – tinh và Ca-ri-bê là 2 đô la/ ngày/người; những nước Đông Âu là 4 đô la/ngày/người và 14,4 đô la/ ngày/ người là ở những nước công nghiệp. Nghèo tương đối có thể xem như là việc cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó.
Bên cạnh việc thiếu sự cung cấp vật chất, việc thiếu thốn tài nguyên phi vật chất ngày càng quan trọng hơn. Việc nghèo đi về văn hoá - xã hội, thiếu tham gia vào cuộc sống xã hội do thiếu hụt tài chính một phần được các nhà xã hội học xem như là một thách thức xã hội nghiêm trọng. Đói và nghèo lại vừa có quan hệ mật thiết lại vừa có sự khác biệt về cấp độ và mức độ. Đã lâm vào tình trạng đói thì đương nhiên là nghèo.
Nghèo là một kiểu đói tiềm tàng và đói là tình trạng hiển nhiên của nghèo. Vấn đề đói nghèo đang là một trong những thử thách to lớn đối với nhân loại hiện nay. Theo số liệu của ngân hàng thế giới thì năm 1981 dân số toàn cầu có thu nhập ít hơn 1USD tính theo sức mua địa phương là 1,5 tỷ người (chiếm 40% dân số thế giới). Con số này năm 1987 là 1,227 tỷ người (chiếm 30% dân số thế giới).
Năm 1993 là 1,314 tỷ người (chiếm 29 % dân số thế giới). Năm 2006 có 1 tỷ người (chiếm 18% dân số thế giới). Hiện nay trong số 6 tỷ người của trái đất thì có 2,8 tỷ người sống dưới mức 2 USD/ ngày và 1,2 tỷ người sống dưới mức 1USD/ngày, trong đó 44% ở Nam Á. Tình trạng đói nghèo giữa các nước, khu vực trên thế giới không giống nhau.
Phần lớn những người nghèo sinh sống tại Châu Á và Châu Phi. Tại nhiều vùng của Châu Á nhờ vào tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ người nghèo giảm xuống rõ rệt. Tuy nhiên theo Liên hợp quốc, dù đã đạt được những tiến bộ đáng kể về giảm đói nghèo trong khu vực song số người đang trong cảnh thiếu đói mới chỉ giảm nhẹ. Ở Tajikistan là một trong những quốc gia yếu kém nhất với 61% dân số vẫn bị đói mỗi ngày, tiếp theo là Triều Tiên với 31%.
Hiện ở Đông Á có khoảng 170 triệu người còn phải sống trong cảnh nghèo đói. Còn ở Nam Á là khoảng 560 triệu người đói nghèo, 600 triệu dân đang trong tình trạng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com suy dinh dưỡng, 250 triệu người không được sống trong những điều kiện vệ sinh cơ bản, 48 triệu trẻ không được tới trường,… Tại Châu Phi xua đi cái đói nghèo đang vây quanh đời sống người dân là điều mà bất kỳ người đứng đầu quốc gia nào cũng kỳ vọng. Với diện tích 30,3 triệu km2, chiếm 22% diện tích toàn cầu với số dân 830 triệu người (năm 1997) chiếm 13% dân số thế giới nhưng Châu Phi chỉ chiếm 1% lượng đầu tư trực tiếp nước ngoài, 1% GDP toàn cầu và 2% thương mại thế giới. Hơn nữa trong tổng số 35/48 quốc gia nghèo nhất trên thế giới lại rơi vào lục địa này.
Có đến hơn 40% dân số chỉ có mức thu nhập dưới 1USD/ngày. Khu vực Nam Phi và cận Sahara còn 215 triệu người thuộc diện đói nghèo, 120 triệu người lớn mù chữ, 170 triệu người không đủ ăn, hơn 80 triệu trẻ em không tới trường học. Ở các quốc gia công nghiệp phát triển, đói nghèo vẫn xuất hiện. Tại Áo theo số liệu 2003-2004 thì có khoảng 1 triệu người (13,2% dân số) có nguy cơ nghèo.
Tại Đức năm 2003 thì 13,5% dân số là nghèo. Tại Mỹ năm 2005 có 37 triệu người nghèo (chiếm 12,7% dân số cả nước). Sự chênh lệch về giàu nghèo trên thế giới cũng khiến người ta kinh ngạc. Ở những nước giàu trung bình 100 đứa trẻ thì chưa đến 1 đứa trẻ không sống được đến tuổi thứ 5, trong khi ở những nước nghèo tỷ lệ này là 1/5.
Ở nước giàu chưa đến 5% số trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng còn ở các nước nghèo tỷ lệ này là 50%. Tại Mỹ năm 2007 khoảng 20% số gia đình giàu nhất chiếm 85% tổng mức của cải của toàn xã hội Mỹ trong khi 80% số gia đình còn lại chỉ chiếm giữ 15% của cải toàn xã hội Mỹ. Khoảng cách giàu nghèo đang doãng ra rộng, nghèo đói còn phải đẩy một bộ phận nhân dân trên thế giới vào con đường bề tắc, các vấn đề xã hội không dễ giải quyết một sớm một chiều. Huỷ diệt tài nguyên thiên nhiên, xung đột chủng tộc, bùng nổ dân số không kiểm soát nổi, ….
Là những nguyên nhân chủ yếu gây nên sự đói nghèo. Đói nghèo đang là trở ngại lớn trên con đường đi lên của các nước đang phát triển, đồng thời cũng là một trong những thách thức của Liên hợp quốc trong thiên niên kỷ mới. Đói nghèo là một nguy cơ không có tiếng ồn nhưng lại là nguyên nhân chủ yếu gây nên tội phạm, bạo lực, gây mất an ninh xã hội. Nó không chỉ kéo theo hậu quả kinh tế - xã hội nghiêm trọng cho các nước đang phát triển mà còn là nguyên nhân quan trọng của xung đột, mất ổn định và tàn phá môi trường.
Vì vậy giảm bớt và đi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đến xoá bỏ đói nghèo đã trở thành chủ đề quan tâm của toàn nhân loại, và đã là mục tiêu và nhiệm vụ nặng nề của nhiều tổ chức quốc tế. Tất cả đã và đang áp dụng những biện pháp nhằm xoay chuyển sự gia tăng đói nghèo ở khắp nơi trên thế giới. Cuộc đấu tranh chống đói nghèo đang là vấn đề toàn cầu rất cấp bách của xã hội loài người, là nhiệm vụ của tất cả các quốc gia trên thế giới hiện nay. Chính vì thế xoá đói giảm nghèo không những là trách nhiệm của các chính phủ từng nước mà bên cạnh đó còn có sự tham gia của các tổ chức quốc tế như Ngân hàng thế giới (WB), Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Hiệp hội phát triển quốc tế (IDA), chương trình phát triển của Liên hợp quốc (UNDP),.
Các tổ chức này có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ, chu cấp các khoản vay gắn với các điều kiện giải ngân theo các chương trình xoá đói giảm nghèo. Tác động đến các nước công nghiệp phát triển tăng viện trợ cho các nước nghèo. Hội nghị thượng đỉnh tại Rio de Janeiro năm 1992 đã mở ra một công ước chung, theo đó các nước công nghiệp phát triển phải dành 7% tổng sản phẩm xã hội để viện trợ cho các nước thế giới thứ ba để giảm đói nghèo trên thế giới. Các tổ chức này còn giúp giãn nợ, giảm nợ đối với các quốc gia rơi vào cảnh nghèo đói.
Ngoài ra còn có các hoạt động của các tổ chức nhân đạo như Hội chữ thập đỏ quốc tế, UNICEF,…với các hình thức hỗ trợ như: hỗ trợ nhân đạo, cung cấp nước sạch, tiêm chủng, các dự án hỗ trợ và giúp đỡ người nghèo,. Chiến dịch toàn cầu chống nghèo đói GCAP (Global Call To Action Against Poverty) là một liên minh gồm các tổ chức, mạng lưới và các chiến dịch quốc gia trên toàn thế giới nhằm mục tiêu loại bỏ hoàn toàn nghèo đói.