Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung Chương 2: Tình hình thực hiện và những tác động của Chương trình 135 ở vùng Tây Bắc Chương 3: Một số định hướng và khuyến nghị về thực hiện chương trình xoá đói giảm nghèo ở vùng Tây Bắc trong giai đoạn hiện nay LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 1. Khái niệm chính trị - xã hội 1. Xã hội Một số học thuyết Mác xít, như Louis Althusser, Ernesto Laclau và Slavoj Zizek đã tranh luận rằng xã hội chỉ là kết quả của hệ tư tưởng cầm quyền trong một hệ thống giai cấp nào đó, và không nên sử dụng xã hội là một khái niệm xã hội. Karl Marx quan niệm xã hội là một tổng hợp của các mối quan hệ giữa những thành viên của một cộng đồng đối lập về lợi ích.
Một định nghĩa bình thường của “xã hội” thường đề cập đến một nhóm người cùng sống trong một cộng đồng có chung một nền văn hoá, ví dụ như là xã hội Anh hoặc xã hội Mỹ hay xã hội Việt Nam. Các môn khoa học xã hội sử dụng từ xã hội để nói đến một nhóm người tạo dựng một hệ thống xã hội một phần khép kín (hoặc một phần mở rộng), trong đó những người trong một nhóm hầu hết tương tác với những người khác thuộc cùng nhóm đó. Một cách trừu tượng hơn, một xã hội được coi là một mạng lưới của những mối quan hệ của các thực thể. Một xã hội thỉnh thoảng cũng được coi là một cộng đồng với các cá nhân trong cộng đồng đó phụ thuộc lẫn nhau.
Tuy nhiên, các nhà xã hội học mong muốn tìm được ranh giới giữa xã hội và cộng đồng. Từ tiếng Anh là society xuất hiện vào thế kỷ XIV và bắt nguồn từ tiếng Pháp société. Lần lượt nó có nguồn gốc trong từ Latin societas, “sự giao thiệp thân thiện với người khác”, trong socius có nghĩa là “bầu bạn, kết giao, đồng chí hoặc đối tác”. Vì thế nghĩa của từ xã hội có quan hệ gần gũi với những gì được coi là thuộc quan hệ giữa người và người.
Con người chỉ có thể hoạt động được trong khi tham dự vào các mối quan hệ xã hội nhất định, do đó là con người thì phải được tổ chức lại theo cách xác định. Do yêu cầu của hoạt động thực tiễn đã dẫn tới việc tổ chức các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thành viên lại thành xã hội. Một cách chung nhất, “xã hội là cộng đồng các cá thể được tổ chức lại theo một cách xác định, đem lại sức mạnh mới cho các cá thể và cho cả cộng đồng sống, tồn tại và hoạt động với một chất lượng mới cao hơn” [36, 6]. Một cộng đồng xã hội bao gồm nhiều cá thể.
Giữa các cá thể có sự tương tác với nhau theo một cách thức nào đó để có được sức mạnh vượt trội hơn so với từng cá thể khi nó đứng riêng lẻ, và so với cả cộng đồng khi cộng đồng ấy không được tổ chức lại. Nhờ sức mạnh mới mà cá thể và cộng đồng vượt qua được các trở ngại, các khó khăn gặp phải trong việc thực hiện các nhu cầu, lợi ích của họ. Riêng xã hội loài người, các cá thể từ khi sinh ra đã gia nhập vào xã hội, vào khuôn khổ phương thức tổ chức nhất định. Mỗi cá thể người, chỉ khi tham gia vào hoạt động thực tiễn - hoạt động mang tính người - mới có khả năng dâng hiến, sáng tạo sức mạnh riêng có nhất định cho cả cộng đồng của con người đã tạo điều kiện cho cá thể tham gia vào cộng đồng và lãnh nhận được sức mạnh ở trình độ của xã hội.
Hai quá trình ấy diễn ra song trùng quy định nên bản chất, đặc trưng của con người và xã hội loài người: quy luật xã hội hoá cá thể trong cộng đồng và cá thể hoá sức mạnh của cả cộng đồng ở từng con người. Như vậy, có thể thấy, chính quy luật đặc trưng của xã hội loài người đã đặt ra một nhu cầu cơ bản cho sự tồn tại của nó là phải có hoạt động tổ chức xã hội theo một cách xác định mang bản chất người để các cá thể và cả xã hội sống với chất lượng cao hơn, tức là phải có một loại lao động đặc biệt - lao động quản lý xã hội. Tuy nhiên, mỗi giai đoạn phát triển của xã hội, loài người lại có một hình thức tổ chức xã hội khác nhau. Điều này do trình độ phát triển của lực lượng sản xuất quy định.
Thậm chí ở xã hội nguyên thủy cũng biểu lộ những đặc điểm của các hoạt động mang tính chất xã hội, cao cả, và phân chia công bằng (cả rủi ro và thắng lợi), giống như các nền văn minh với công nghệ cao hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khi trình độ của lực lượng sản xuất phát triển đến mức đưa tới sự xuất hiện giai cấp, mâu thuẫn giữa các giai cấp đối kháng trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển của trình độ tổ chức xã hội của con người. Đến lúc đó, xã hội được tổ chức lại như một chỉnh thể theo phương thức áp đặt bằng công cụ bạo lực của giai cấp nắm sức mạnh về kinh tế đối với toàn xã hội, buộc toàn xã hội phải tuân theo ý chí của giai cấp đó nhằm duy trì, giữ vững lợi ích của giai cấp thống trị. Tức là xã hội được tổ chức lại theo kiểu nhà nước.
Đời sống xã hội bao gồm một loạt những hoạt động có chủ đích của con người (cá nhân và các tập đoàn người) như hoạt động kinh tế, chính trị, văn hoá, nghệ thuật, khoa học… Xã hội càng phát triển, các hoạt động trên càng phong phú, đa dạng và phát triển ở trình độ cao hơn. Qua đó, có thể nêu lên một số đặc trưng của xã hội như sau: Xã hội là sản phẩm của sự tác động qua lại giữa những con người với nhau; Xã hội không phải gồm những cá nhân riêng lẻ, mà là biểu hiện tổng số những mối liên hệ và những quan hệ của các cá nhân đối với nhau; Xã hội là cộng đồng các cá thể được tổ chức lại theo một cách xác định, đem lại sức mạnh mới cho các cá thể và cho cả cộng đồng sống, tồn tại và hoạt động với một chất lượng mới cao hơn. Chính trị Mỗi một xã hội có giai cấp đều được cấu thành từ bốn lĩnh vực cơ bản: kinh tế, chính trị, văn hoá và xã hội. Trong lịch sử tư tưởng chính trị của nhân loại, có nhiều cách hiểu, cách định nghĩa khác nhau về chính trị như các định nghĩa của Khổng Tử, Platon, Aristotle, Niccolò Machiavelli, John Stuart Mill, Karl Marx… bởi vì mỗi một học thuyết chính trị, mỗi một nhà tư tưởng chính trị có những cách tiếp cận, cách cảm nhận, cách hiểu khác nhau về chính trị trên cơ sở những lợi ích, mục đích, và điều kiện lịch sử cụ thể.
Chính trị nhiều khi cũng đồng nghĩa với cụm từ đời sống chính trị. Hoặc Chính trị là nghệ thuật hoặc khoa học về chính phủ hoặc cai trị, nhất là việc cầm quyền một đơn vị như quốc gia, thành phố, hay một tỉnh, huyện… cũng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com như về việc hành chính và điều khiển cả nội sự lẫn ngoại sự. Cũng có cách nhìn chính trị bao gồm các hoạt động, sinh hoạt của một chính phủ, một nhà chính trị, hoặc một đảng phái. Nó cũng bao gồm các phương pháp hoặc thủ thuật liên quan đến việc quản lý một quốc gia hoặc một chính phủ, một đất nước mà khi có nhiều quan điểm bị xung đột nhau thì nó sẽ đem đến những mưu đồ hoặc vận động nội bộ trong một nhóm hoặc một đơn vị chính trị (tỉnh, quận hoặc huyện, xã) nhằm nắm bắt sự điều khiển hoặc tranh giành quyền hạn.
Nếu đơn vị chính trị đó là một quốc gia thì sự xung đột quan điểm có thể đem đến những mối tương quan mâu thuẫn nội bộ giữa các dân tộc trong cùng một xã hội… Như vậy, chắc chắn chính trị là một lĩnh vực rất phức tạp bao hàm nhiều những quan hệ, khía cạnh khác nhau, thậm chí đối lập nhau. Song ở đây điều quan trọng đặt ra là: Bản chất của chính trị là gì? Vấn đề trung tâm then chốt nhất của nó là gì? Và cấu trúc của nó ra làm sao? Do sự phát triển của lực lượng sản xuất đến một mức độ nhất định, chế độ tư hữu và cùng với nó, các giai cấp xuất hiện. Xã hội bị chẻ đôi thành hai nửa có lợi ích đối lập nhau - kẻ thống trị và người bị thống trị. Nó kéo theo sự xuất hiện của cuộc đấu tranh ngày càng gay gắt giữa các giai cấp có lợi ích kinh tế đối kháng nhau.
Trong cuộc đấu tranh giai cấp ngày càng khốc liệt ấy, những người có sức mạnh kinh tế - những người thuộc giai cấp thống trị dần dần liên kết, gắn bó lại với nhau để bảo vệ địa vị của họ, chống lại những người bị thống trị trong xã hội. Do nhu cầu nội tại của nó (mà trước hết và cơ bản là bảo vệ, tăng cường lợi ích kinh tế), giai cấp thống trị buộc phải tìm cách duy trì sự ổn định của xã hội, ép buộc giai cấp đối kháng và toàn xã hội phải chấp nhận sống trong vòng trật tự có lợi cho giai cấp thống trị, phù hợp với lợi ích của giai cấp thống trị. Để thực hiện được mục tiêu này, giai cấp thống trị đã lập ra bộ máy bạo lực và sử dụng nó cho việc tổ chức lại xã hội, không theo khuôn khổ và cách thức tổ chức của thị tộc, bộ lạc như trước khi có tư hữu, giai cấp xuất hiện, mà tổ chức xã hội lại trong một khuôn khổ theo một trật tự khác có LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lợi cho chúng. Theo cách tổ chức này, cộng đồng thống nhất toàn xã hội bao gồm không chỉ những người thuộc cùng một huyết thống, mà là cả những người thuộc các huyết thống khác nhau cùng sống trên một lãnh thổ, lao động trong nhiều lĩnh vực, nhưng tất cả đều phải đóng thuế dưới những hình thức khác nhau nuôi sống bộ máy bạo lực của giai cấp thống trị và phải tuân theo luật lệ mà giai cấp thống trị đặt ra; luật lệ này thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và phù hợp với lợi ích của giai cấp thống trị.