Thực Hiện Chính Sách Xóa Đói Giảm Nghèo Ở Tỉnh Cao Bằng

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả chính sách xoá đói giảm nghèo tại tỉnh Cao Bằng, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng cuộc sống.

• Tác giả: Mạc Thị Lệ
• Người hướng dẫn: TS. Trần Ngọc Liêu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
• Đề tài: Thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo ở tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Tình hình nghiên cứu
• Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐÓI NGHÈO VÀ CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.1. Khái luận chung về đói nghèo và chính sách xóa đói giảm nghèo
• 1.1.1. Một số vấn đề lý luận về đói nghèo
• 1.1.2. Một số vấn đề lý luận về chính sách xóa đói giảm nghèo
• 1.2. Tính tất yếu của việc thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo
• 1.2.1. Tính tất yếu về mặt lý luận
• 1.2.2. Tính tất yếu về mặt thực tiễn
• 2. Chương 2: TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở TỈNH CAO BẰNG
• 2.1. Nguyên nhân đói nghèo ở tỉnh Cao Bằng
• 2.2. Thực trạng thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo ở Cao Bằng
• 2.2.1. Mục tiêu thực hiện chính sách
• 2.2.2. Nội dung và những thành tựu đạt được trong việc thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo
• 2.3. Những hạn chế và nguyên nhân hạn chế trong việc thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo ở Cao Bằng
• 2.3.1. Nguyên nhân của hạn chế
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở TỈNH CAO BẰNG
• 3.1. Giải pháp về quan điểm nhận thức
• 3.2. Giải pháp về hoạch định chính sách xóa đói giảm nghèo
• 3.3. Giải pháp về hoàn thiện chính sách xóa đói giảm nghèo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Xóa Đói Giảm Nghèo Ở Cao Bằng Hiện Nay

Cao Bằng, một tỉnh miền núi phía Bắc, đối mặt với nhiều thách thức trong công cuộc xóa đói giảm nghèo. Hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, và trên 70% số xã thuộc diện đặc biệt khó khăn. Kinh tế chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp tự cung tự cấp. Sản xuất hàng hóa và dịch vụ còn yếu kém, cơ sở hạ tầng chưa phát triển, dẫn đến tỷ lệ hộ nghèo ở các xã đặc biệt khó khăn còn cao. Chính sách xóa đói giảm nghèo Cao Bằng không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền địa phương mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội, hướng đến phát triển con người, đặc biệt là người nghèo, tạo cơ hội cho họ tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Trong những năm qua, tỉnh đã tích cực triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, công cuộc này vẫn còn nhiều hạn chế và trở ngại. Việc nghiên cứu và tìm ra các giải pháp hiệu quả là vô cùng quan trọng để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững.

1.1. Bối Cảnh Kinh Tế Xã Hội Tác Động Đến Giảm Nghèo Cao Bằng

Cao Bằng, với địa hình hiểm trở và cơ sở hạ tầng còn nhiều hạn chế, đối diện với nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế - xã hội. Tỷ lệ hộ nghèo cao, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và trình độ dân trí còn thấp. Sự phát triển không đồng đều giữa các vùng, khu vực cũng là một thách thức lớn. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để khắc phục những khó khăn này, tạo động lực cho phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững.

1.2. Vai Trò Của Chương Trình Mục Tiêu Quốc Gia Giảm Nghèo Bền Vững

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các địa phương như Cao Bằng thực hiện các mục tiêu giảm nghèo. Chương trình cung cấp nguồn lực tài chính, kỹ thuật và chuyên môn để triển khai các dự án, mô hình giảm nghèo hiệu quả. Đồng thời, chương trình cũng góp phần nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương và người dân trong việc thực hiện các hoạt động giảm nghèo. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và sự tham gia tích cực của người dân là yếu tố then chốt để chương trình đạt được thành công.

1.3. Thách Thức Trong Tiếp Cận Dịch Vụ Xã Hội Cơ Bản Ở Cao Bằng

Người dân ở vùng sâu, vùng xa của Cao Bằng gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nước sạch và vệ sinh môi trường. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và khả năng thoát nghèo của họ. Nguyên nhân chính là do điều kiện địa lý khó khăn, cơ sở hạ tầng yếu kém, thiếu nguồn lực và nhân lực. Cần có những chính sách và giải pháp đặc thù để cải thiện tình hình này, đảm bảo mọi người dân đều được hưởng các quyền cơ bản và có cơ hội phát triển.

II. Phân Tích Nguyên Nhân Đói Nghèo Ở Cao Bằng Góc Nhìn Chuyên Sâu

Để giải quyết vấn đề đói nghèo hiệu quả, cần phải hiểu rõ nguyên nhân gốc rễ. Nghiên cứu xóa đói giảm nghèo Cao Bằng cho thấy, nguyên nhân đói nghèo ở Cao Bằng là tổng hợp của nhiều yếu tố, bao gồm: điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, trình độ dân trí thấp, thiếu vốn sản xuất, thiếu kỹ năng nghề nghiệp, và hạn chế trong tiếp cận thị trường. Bên cạnh đó, yếu tố văn hóa, tập quán lạc hậu cũng ảnh hưởng không nhỏ đến nỗ lực giảm nghèo. Phân tích kỹ lưỡng từng yếu tố sẽ giúp xác định các giải pháp phù hợp và hiệu quả hơn.

2.1. Tác Động Của Điều Kiện Tự Nhiên Đến Sinh Kế Người Dân Cao Bằng

Địa hình đồi núi hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt và đất đai cằn cỗi gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, ngành kinh tế chủ yếu của Cao Bằng. Thiên tai, dịch bệnh thường xuyên xảy ra, gây thiệt hại lớn về tài sản và hoa màu, đẩy nhiều hộ gia đình vào cảnh nghèo khó. Việc thích ứng với biến đổi khí hậu và tìm kiếm các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên là một thách thức lớn.

2.2. Thiếu Hụt Vốn Và Kỹ Năng Rào Cản Phát Triển Kinh Tế Hộ Gia Đình

Hầu hết các hộ nghèo ở Cao Bằng đều thiếu vốn để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh. Bên cạnh đó, trình độ học vấn và kỹ năng nghề nghiệp còn hạn chế khiến họ khó tiếp cận với các cơ hội việc làm tốt hơn. Việc đào tạo nghề, hỗ trợ vay vốn ưu đãi và tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động kinh tế đa dạng là rất cần thiết.

2.3. Rào Cản Văn Hóa Xã Hội Trong Tiếp Cận Cơ Hội Phát Triển

Một số tập quán lạc hậu, tư tưởng trông chờ ỷ lại và thiếu chủ động trong phát triển kinh tế vẫn còn tồn tại ở một số vùng dân tộc thiểu số. Điều này cản trở người dân tiếp cận với các cơ hội phát triển và vươn lên thoát nghèo. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để thay đổi nhận thức và hành vi của người dân, khuyến khích họ chủ động tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội.

III. Giải Pháp Giảm Nghèo Cao Bằng Tập Trung Phát Triển Sinh Kế Bền Vững

Để giải pháp xóa đói giảm nghèo Cao Bằng hiệu quả, cần tập trung vào phát triển sinh kế bền vững Cao Bằng cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Điều này bao gồm đa dạng hóa nguồn thu nhập, nâng cao năng lực sản xuất, hỗ trợ tiếp cận thị trường, và tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao. Đồng thời, cần chú trọng bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên để đảm bảo sự phát triển bền vững cho các thế hệ tương lai.

3.1. Phát Triển Nông Nghiệp Ứng Dụng Công Nghệ Cao Nâng Cao Giá Trị

Ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và giảm thiểu rủi ro. Cần khuyến khích người dân áp dụng các mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn và các giải pháp canh tác bền vững. Đồng thời, cần xây dựng các chuỗi giá trị nông sản liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ để đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm.

3.2. Thúc Đẩy Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Gắn Với Bản Sắc Văn Hóa

Du lịch cộng đồng là một hướng đi tiềm năng giúp tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Cần đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn du khách. Sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương là yếu tố then chốt để du lịch cộng đồng phát triển bền vững.

3.3. Đào Tạo Nghề Tạo Việc Làm Nâng Cao Thu Nhập Cho Lao Động Nông Thôn

Đào tạo nghề và tạo việc làm là giải pháp quan trọng để giúp người dân có thu nhập ổn định và cải thiện cuộc sống. Cần tập trung đào tạo các ngành nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động địa phương và các khu vực lân cận. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với các thông tin về thị trường lao động và các cơ hội việc làm.

IV. Hoàn Thiện Chính Sách Giảm Nghèo Cao Bằng Đảm Bảo Tiếp Cận Công Bằng

Để chính sách giảm nghèo Cao Bằng thực sự hiệu quả, cần đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong việc phân bổ nguồn lực và tiếp cận các dịch vụ xã hội. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các chính sách hiện hành để phù hợp với tình hình thực tế và nhu cầu của người dân. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để ngăn chặn tình trạng tham nhũng, lãng phí và đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả.

4.1. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Tăng Cường Tính Minh Bạch Trong Quản Lý

Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo là rất quan trọng để đảm bảo các chính sách được triển khai hiệu quả. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao kiến thức, kỹ năng và phẩm chất đạo đức cho cán bộ. Đồng thời, cần tăng cường tính minh bạch trong quản lý và sử dụng nguồn lực để ngăn chặn tình trạng tham nhũng, lãng phí.

4.2. Đẩy Mạnh Phân Cấp Trao Quyền Cho Địa Phương Trong Thực Hiện

Phân cấp và trao quyền cho địa phương trong việc thực hiện các chính sách giảm nghèo giúp tăng tính chủ động, linh hoạt và phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương. Cần tạo điều kiện cho địa phương tham gia vào quá trình xây dựng chính sách và có quyền quyết định trong việc phân bổ và sử dụng nguồn lực.

4.3. Tăng Cường Giám Sát Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Giảm Nghèo

Giám sát và đánh giá hiệu quả của các chính sách giảm nghèo là rất cần thiết để đảm bảo các chính sách đạt được mục tiêu đề ra. Cần thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá định kỳ, khách quan và minh bạch. Đồng thời, cần thu thập thông tin phản hồi từ người dân để điều chỉnh chính sách kịp thời.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Giảm Nghèo Bài Học Kinh Nghiệm Cao Bằng

Đánh giá hiệu quả chính sách giảm nghèo là bước quan trọng để rút ra bài học kinh nghiệm và điều chỉnh chiến lược trong tương lai. Ở Cao Bằng, cần đánh giá khách quan những thành tựu đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế đó. Đồng thời, cần phân tích các yếu tố tác động đến hiệu quả của chính sách, bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan. Những bài học kinh nghiệm này sẽ là cơ sở để xây dựng các chính sách giảm nghèo hiệu quả hơn trong giai đoạn tới.

5.1. Thành Tựu Đạt Được Trong Giảm Tỷ Lệ Hộ Nghèo Ở Cao Bằng

Trong những năm qua, Cao Bằng đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao so với bình quân chung của cả nước, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa. Cần duy trì và phát huy những thành quả đã đạt được, đồng thời tìm kiếm các giải pháp đột phá để đẩy nhanh tốc độ giảm nghèo.

5.2. Tác Động Của Chính Sách Đến Đời Sống Của Người Dân Vùng Khó Khăn

Các chính sách giảm nghèo đã có tác động tích cực đến đời sống của người dân vùng khó khăn, góp phần cải thiện thu nhập, nâng cao trình độ học vấn và tiếp cận các dịch vụ xã hội. Tuy nhiên, mức độ cải thiện vẫn chưa đồng đều giữa các vùng, khu vực và các nhóm dân cư. Cần có những chính sách và giải pháp đặc thù để hỗ trợ những đối tượng yếu thế và đảm bảo mọi người dân đều được hưởng lợi từ quá trình phát triển.

5.3. Bài Học Rút Ra Từ Thực Tiễn Triển Khai Chính Sách Giảm Nghèo

Thực tiễn triển khai các chính sách giảm nghèo ở Cao Bằng cho thấy, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, sự tham gia tích cực của người dân và sự linh hoạt, sáng tạo trong việc áp dụng chính sách là những yếu tố quan trọng để đạt được thành công. Đồng thời, cần chú trọng đến việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đảm bảo tính minh bạch trong quản lý.

VI. Tương Lai Xóa Đói Giảm Nghèo Cao Bằng Định Hướng Và Giải Pháp Mới

Để xóa đói giảm nghèo Cao Bằng bền vững trong tương lai, cần có một tầm nhìn chiến lược và những giải pháp đột phá. Cần tập trung vào phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, ứng dụng công nghệ số và khai thác tiềm năng du lịch. Đồng thời, cần chú trọng đến bảo tồn văn hóa truyền thống, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Sự chung tay của toàn xã hội và sự hỗ trợ của Trung ương là rất quan trọng để Cao Bằng đạt được mục tiêu giảm nghèo và phát triển bền vững.

6.1. Phát Triển Kinh Tế Xanh Bền Vững Hướng Đi Cho Cao Bằng

Phát triển kinh tế xanh, bền vững là xu hướng tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạn kiệt tài nguyên. Cần khuyến khích các doanh nghiệp và người dân áp dụng các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường, sử dụng năng lượng tái tạo và giảm thiểu chất thải. Đồng thời, cần bảo tồn và phát huy các giá trị đa dạng sinh học và các hệ sinh thái tự nhiên.

6.2. Ứng Dụng Công Nghệ Số Trong Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Vùng Cao

Ứng dụng công nghệ số giúp kết nối người dân với thị trường, tiếp cận thông tin và các dịch vụ công, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất và quản lý. Cần đầu tư phát triển hạ tầng viễn thông, nâng cao trình độ công nghệ thông tin cho người dân và xây dựng các ứng dụng số phục vụ cho các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

6.3. Vai Trò Của Nhà Nước Doanh Nghiệp Và Cộng Đồng Trong Giảm Nghèo

Nhà nước đóng vai trò định hướng, xây dựng chính sách và cung cấp nguồn lực. Doanh nghiệp tạo việc làm, đầu tư phát triển kinh tế và hỗ trợ cộng đồng. Cộng đồng tham gia tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ba bên là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu giảm nghèo và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội. Bước vào thế kỷ XXI, trong khi nền kinh tế quốc gia đạt được những bước tiến vượt bậc, sự phân hóa giàu nghèo giữa các vùng miền vẫn diễn ra sâu sắc. Tại khu vực miền núi phía Bắc, Cao Bằng là địa bàn đặc thù khi nằm trong nhóm 5 tỉnh nghèo nhất cả nước với hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số và trên 70% số xã thuộc diện đặc biệt khó khăn. Năm 2006, toàn tỉnh ghi nhận 49.423 nhân khẩu nghèo, tỷ lệ hộ nghèo chiếm tới 47,82%, cá biệt có những xóm tại các huyện vùng cao tỷ lệ hộ nghèo xấp xỉ 100%.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học của tác giả Mạc Thị Lệ tập trung nghiên cứu vấn đề: "Thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo ở tỉnh Cao Bằng". Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về đói nghèo, phân tích tính tất yếu của các chính sách an sinh xã hội, đồng thời khảo sát toàn diện thực trạng triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia tại tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2006 - 2013. Luận văn làm sáng tỏ những rào cản nội tại, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mang tính chiến lược nhằm giảm nghèo nhanh và bền vững. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp luận cứ khoa học giúp các cấp chính quyền địa phương hoàn thiện cơ chế điều hành, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân trên 4%/năm và hạn chế tối đa nguy cơ tái nghèo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về phát triển lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, kết hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về diệt "giặc đói" và xây dựng xã hội công bằng, ấm no. Bên cạnh đó, luận văn vận dụng lý thuyết phân tầng xã hội và cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa để giải thích sự phân hóa giàu nghèo và tính tất yếu của sự can thiệp nhà nước.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

1. Nghèo tuyệt đối: Tình trạng con người không được thỏa mãn các nhu cầu sinh tồn tối thiểu như ăn, mặc, ở, y tế và giáo dục. Chuẩn nghèo lương thực quốc tế được Tổ chức Y tế Thế giới và Ngân hàng Thế giới quy định ở mức tối thiểu 2.100 Calo/người/ngày.
2. Nghèo tương đối: Hiện tượng một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức trung bình của xã hội, phản ánh khoảng cách bất bình đẳng về thu nhập và cơ hội phát triển.
3. Chuẩn nghèo quốc gia: Tiêu chí đo lường mang tính lịch sử và biến động theo từng thời kỳ. Cụ thể tại Việt Nam, chuẩn nghèo giai đoạn 2006 - 2010 theo Quyết định 170/2005/QĐ-TTg là 200.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 260.000 đồng/người/tháng ở thành thị; đến giai đoạn 2011 - 2015 theo Chỉ thị 1752/CT-TTg được nâng lên mức 400.000 đồng/người/tháng cho khu vực nông thôn và 500.000 đồng/người/tháng cho khu vực thành thị.
4. Chính sách xóa đói giảm nghèo: Hệ thống văn bản quy phạm, chương trình mục tiêu và nguồn lực của Nhà nước nhằm trợ giúp hộ nghèo gia tăng năng lực tự vươn lên thoát nghèo bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ Niên giám thống kê tỉnh Cao Bằng, báo cáo tổng kết của Ban Chỉ đạo Giảm nghèo tỉnh, văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh và kết quả các đợt tổng điều tra hộ nghèo theo chuẩn quốc gia. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 13 huyện, thị xã trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, tập trung sâu vào 117 xã đặc biệt khó khăn và 133 xóm đặc thù thuộc diện đầu tư của Chương trình 135 giai đoạn II với tổng số 44.346 hộ nghèo được rà soát.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo đơn vị hành chính và vùng địa lý (khu vực miền Đông và miền Tây) được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các nhóm dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Mông, Dao. Tác giả lựa chọn phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với phân tích - tổng hợp, thống kê mô tả và so sánh logic - lịch sử. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là vì đề tài đòi hỏi phải đánh giá tiến trình thực thi chính sách trong mối quan hệ đa chiều giữa điều kiện tự nhiên, tập quán canh tác, cơ chế quản lý và biến động kinh tế vĩ mô trong suốt timeline nghiên cứu từ năm 2006 đến năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế tại tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2006 - 2013 đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm rõ rệt qua các giai đoạn. Năm 2006, tỷ lệ hộ nghèo ở mức 47,82%, đến năm 2010 theo chuẩn nghèo mới giảm xuống còn 38,06% (tương ứng 44.346 hộ) và đến cuối năm 2013 giảm mạnh xuống còn 24,20% với 29.122 hộ. Tốc độ giảm nghèo bình quân đạt trên 3,4%/năm, khẳng định hiệu quả tích cực từ các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc.

Thứ hai, có sự chênh lệch sâu sắc về tỷ lệ nghèo giữa khu vực đô thị và nông thôn, cũng như giữa các vùng địa lý trong tỉnh. Tại thời điểm năm 2010, thành phố Cao Bằng có tỷ lệ hộ nghèo thấp nhất là 3,56%, trong khi các huyện vùng cao phía Tây có tỷ lệ nghèo đặc biệt nghiêm trọng: huyện Bảo Lạc chiếm 70,76% và huyện Thông Nông chiếm 69,47%. Tỷ lệ hộ nghèo tại các huyện vùng cao cao gấp gần 20 lần so với trung tâm thành phố.

Thứ ba, các huyện nghèo thuộc diện hỗ trợ của Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP có bước bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn 2011 - 2013. Cụ thể, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Bảo Lâm giảm từ 61,42% xuống 45,40% (giảm 16,02%); huyện Bảo Lạc giảm từ 63,41% xuống 42,97% (giảm 20,44%); huyện Hạ Lang giảm từ 44,90% xuống 30,43% (giảm 14,47%); huyện Thông Nông giảm từ 60,89% xuống 46,37% (giảm 14,52%); và huyện Hà Quảng giảm từ 38,69% xuống 28,75% (giảm 9,94%).

Thứ tư, tính bền vững trong công tác giảm nghèo chưa cao, nguy cơ tái nghèo luôn ở mức báo động. Hàng năm, tỷ lệ tái nghèo trong toàn tỉnh vẫn chiếm từ 7% đến 10% tổng số hộ đã thoát nghèo. Thu nhập của phần lớn hộ dân nông thôn chỉ nằm giáp ranh chuẩn nghèo, rất dễ tổn thương trước biến động giá cả và thiên tai.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh bức tranh giảm nghèo đa chiều tại Cao Bằng. Để trực quan hóa, kết quả nghiên cứu có thể được thể hiện qua biểu đồ cột so sánh tốc độ giảm nghèo giai đoạn 2011 - 2013 tại 5 huyện trọng điểm 30a, kết hợp với bảng phân tổ cơ cấu kinh tế giữa miền Đông và miền Tây.

Nguyên nhân của sự phân hóa giàu nghèo sâu sắc bắt nguồn từ điều kiện tự nhiên và hạ tầng giao thông. Khu vực miền Tây có địa hình núi đá hiểm trở, diện tích đất canh tác manh mún, thiếu nước sinh hoạt và sản xuất, phương thức lao động mang nặng tính tự cung tự cấp. Ngược lại, khu vực miền Đông sở hữu các dải thung lũng hẹp màu mỡ hơn, thuận tiện cho việc giao thương hàng hóa.

So với mức giảm nghèo bình quân cả nước khoảng 2%/năm, kết quả giảm nghèo của Cao Bằng đạt tốc độ khá cao nhưng chất lượng giảm nghèo chưa thực sự bền vững. Nguyên nhân cốt lõi là do nguồn lực đầu tư từ Chương trình 134, Chương trình 135 và Nghị quyết 30a đôi khi còn dàn trải; công tác đào tạo nghề chưa gắn liền với nhu cầu thị trường; và một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào các khoản trợ cấp trực tiếp của Nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tiễn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo tại tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015 - 2020:

1. Đổi mới công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức: Ủy ban nhân dân các cấp và Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy chủ trì tổ chức các chiến dịch tuyên truyền thường xuyên tại 100% thôn, bản. Mục tiêu là xóa bỏ tâm lý trông chờ, ỷ lại vào chính sách bảo trợ, khơi dậy tinh thần tự lực vươn lên của đồng bào dân tộc thiểu số, phấn đấu giảm tỷ lệ tái nghèo xuống dưới 5% vào năm 2020.

2. Tái cơ cấu nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu: Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tập trung giải ngân vốn từ Chương trình 135 và Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới. Ưu tiên hoàn thiện hệ thống thủy lợi nhỏ, cấp nước sinh hoạt hợp vệ sinh cho hơn 70% hộ dân vùng cao và cứng hóa 100% đường giao thông liên xã nhằm kết nối giao thương hàng hóa giai đoạn 2015 - 2018.

3. Đẩy mạnh hỗ trợ sản xuất gắn với tín dụng chính sách ưu đãi: Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh Cao Bằng mở rộng quy mô cho vay vốn ưu đãi đối với các hộ nghèo và cận nghèo, kết hợp chuyển giao kỹ thuật canh tác, thương mại hóa nông sản bản địa. Mục tiêu nâng thu nhập bình quân của hộ nghèo lên gấp 2,5 - 3,5 lần và kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo của các huyện 30a xuống mức bình quân dưới 30% vào năm 2020.

4. Hoàn thiện năng lực cán bộ và cơ chế giám sát thực thi: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì chuẩn hóa quy trình rà soát hộ nghèo, đảm bảo tính công khai, minh bạch, chống bệnh thành tích. Tổ chức đào tạo nghiệp vụ chuyên môn hàng năm cho trên 80% cán bộ làm công tác giảm nghèo cấp xã, đặc biệt là cán bộ tăng cường tại các địa bàn biên giới khó khăn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu trong luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Các cán bộ thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Dân tộc và Ủy ban nhân dân các huyện miền núi có thể sử dụng luận văn làm tài liệu căn cứ để xây dựng kế hoạch giảm nghèo trung hạn, phân bổ ngân sách các chương trình 135 và 30a phù hợp với từng tiểu vùng sinh thái.

2. Giảng viên, học viên và nhà nghiên cứu học thuật: Những người nghiên cứu chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học, Triết học, Kinh tế chính trị và Xã hội học có thể khai thác khung lý thuyết, phương pháp đánh giá phân tầng xã hội và chuỗi số liệu thực chứng giai đoạn 2006 - 2013 để phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các đề tài khoa học liên quan.

3. Cán bộ điều hành dự án và các tổ chức phi chính phủ: Các chuyên viên phát triển cộng đồng đang triển khai dự án sinh kế tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thể tham khảo mô hình phân tích nguyên nhân nghèo đói để thiết kế các can thiệp kỹ thuật nông - lâm nghiệp phù hợp với tập quán địa phương.

4. Sinh viên chuyên ngành Công tác xã hội và Phát triển nông thôn: Sinh viên có thể sử dụng luận văn như một nghiên cứu điển hình về phương pháp khảo sát thực địa, kỹ thuật xử lý số liệu điều tra hộ nghèo và cách thức phân tích tác động chính sách công ở cấp độ địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ hộ nghèo tại Cao Bằng đã thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2006 - 2013? Giai đoạn 2006 - 2013 ghi nhận bước chuyển biến tích cực trong công tác giảm nghèo tại tỉnh Cao Bằng. Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh đã giảm mạnh từ 47,82% (năm 2006) xuống còn 38,06% (năm 2010) và tiếp tục hạ xuống mức 24,20% vào cuối năm 2013 với 29.122 hộ nghèo còn lại.

2. Đâu là rào cản lớn nhất đối với công tác xóa đói giảm nghèo tại Cao Bằng? Rào cản lớn nhất là địa hình chia cắt hiểm trở với hơn 70% số xã thuộc diện đặc biệt khó khăn và trên 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Cơ sở hạ tầng yếu kém, sản xuất mang nặng tính tự cung tự cấp cùng tỷ lệ tái nghèo hàng năm dao động từ 7% đến 10% là những thách thức cốt lõi.

3. Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP đã mang lại kết quả cụ thể nào cho các huyện nghèo? Nghị quyết 30a đã tạo bước đột phá rõ nét tại các huyện nghèo nhất của tỉnh. Giai đoạn 2011 - 2013, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Bảo Lâm giảm từ 61,42% xuống 45,40%, và huyện Bảo Lạc giảm từ 63,41% xuống 42,97%, tạo tiền đề cải thiện hạ tầng dân sinh và liên kết thị trường tiêu thụ.

4. Sự khác biệt về tỷ lệ nghèo giữa miền Đông và miền Tây tỉnh Cao Bằng do nguyên nhân gì? Khu vực miền Tây có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn hẳn (Bảo Lạc 70,76%, Thông Nông 69,47% năm 2010) do diện tích núi đá chiếm ưu thế, thiếu đất sản xuất và nước sinh hoạt. Ngược lại, khu vực miền Đông sở hữu các dải thung lũng hẹp màu mỡ, giao thông thuận tiện hơn cho canh tác nông nghiệp hàng hóa.

5. Đề tài áp dụng những phương pháp nghiên cứu chủ đạo nào? Luận văn áp dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phân tích - tổng hợp, thống kê mô tả và so sánh logic - lịch sử trên cỡ mẫu toàn diện gồm 13 huyện, thị xã, 117 xã đặc biệt khó khăn và 44.346 hộ nghèo của tỉnh Cao Bằng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về đói nghèo, chuẩn nghèo và khẳng định tính tất yếu của việc thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá thực chứng tiến trình giảm tỷ lệ hộ nghèo tại Cao Bằng từ 47,82% năm 2006 xuống 24,20% năm 2013, làm rõ sự chênh lệch lớn giữa các vùng sinh thái và tỷ lệ tái nghèo từ 7% đến 10%.
• Phân tích sâu sắc tác động thực tế của các chương trình mục tiêu quốc gia như Chương trình 134, Chương trình 135 và Nghị quyết 30a tại các huyện vùng cao như Bảo Lạc, Bảo Lâm, Thông Nông.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về nâng cao nhận thức, đầu tư hạ tầng, tín dụng ưu đãi và chuẩn hóa năng lực cán bộ cơ sở nhằm giảm nghèo bền vững đến năm 2020.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học, phương pháp luận thực tiễn giá trị cho công tác hoạch định chính sách an sinh xã hội tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Bước sang giai đoạn 2015 - 2020, tỉnh Cao Bằng cần tiếp tục lồng ghép hiệu quả các nguồn lực đầu tư công để giữ vững thành quả giảm nghèo. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và nhà quản lý quan tâm có thể tra cứu toàn văn luận văn để tìm hiểu chi tiết các phân tích định lượng và bài học kinh nghiệm sâu sắc từ thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐÓI NGHÈO VÀ CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO 1. Khái luận chung về đói nghèo và chính sách xóa đói giảm nghèo. Một số vấn đề lý luận về đói nghèo. Trong những năm qua, vấn đề đói nghèo luôn được cả cộng đồng quốc tế quan tâm, tại hội nghị thượng đỉnh thiên niên kỷ của Liên Hợp quốc năm 2000, có 189 quốc gia thành viên tham gia đã nhất trí thông qua tuyên bố thiên niên kỷ và cam kết đạt mục tiêu thiên niên kỷ vào năm 2015 [10, tr.

Điều này thể hiện sự đồng thuận chưa từng có trong lịch sử của các nhà lãnh đạo trên thế giới về những thách thức lớn trên toàn cầu trong thế kỷ XXI cũng như cam kết chung về việc giải quyết thách thức này. Tuyên bố thiên niên kỷ và các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ tạo ra lộ trình và tầm nhìn về một thế giới mà ở đó không còn đói nghèo, ai cũng được học hành, sức khỏe của người dân được cải thiện, môi trường được bảo vệ một cách bền vững, mọi người đều được hưởng các quyền tự do, bình đẳng và công bằng [10, tr. Từ trước đến nay có đã nhiều quan điểm khác nhau về đói nghèo, tuy nhiên, để xác định đói nghèo có thể xem xét ở nhiều góc độ khác nhau. Trước hết, về kinh tế, nhìn chung được thể hiện qua thu nhập của họ từ các công việc mà họ hoạt động để đáp ứng những nhu cầu cơ bản về: ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục, văn hóa và các giao tiếp xã hội.

Đồng thời tương ứng với kinh tế đó là mức sống của họ trong xã hội. Vì vậy, khi xem xét hiện tượng đói nghèo ở lĩnh vực kinh tế thì những nhu cầu cơ bản, tối thiểu về đời sống vật chất cần phải được quan tâm. Các khoản tiêu dùng từ thu nhập phản ánh mức độ thỏa mãn các nhu cầu tối thiểu để xem đối tượng đói nghèo đã phải chi cho ăn uống như thế nào, chiếm tỷ lệ bao nhiêu trong cơ cấu tiêu dùng của họ. Từ đó thấy được (LUAN.Bang 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thực trạng nghèo đói và độ chệnh lệch có tính chất vùng hoặc khu vực giữa các đối tượng khác nhau.

Thu nhập từ kinh tế quyết định mức sống hàng ngày của người nghèo. Mức sống bao gồm các loại chi tiêu trong đời sống hàng ngày và có liên hệ mật thiết đến chế độ dinh dưỡng, năng lượng (calo) trên đầu người trong một ngày. Chi tiêu và thu nhập luôn tồn tại cùng nhau trong hoạt động sống. Thu nhập của người nghèo nhìn chung rất thấp và không ổn định, chính vì vậy mà thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần là điều tất yếu.

Đối với người nghèo, do nguồn thu nhập ít ỏi nên hầu như phần lớn thu nhập chủ yếu được sử dụng để đáp ứng nhu cầu ăn uống thường ngày, còn nhu cầu về tinh thần thì rất ít hoặc cũng có thể không có điều kiện để đáp ứng. Chính vì thế, đói nghèo được thể hiện rõ nét khi không được đáp ứng trong các tiêu chí định tính được thể hiện ở một vài khía cạnh như nhà ở, giáo dục, chăm sóc sức khoẻ, việc làm (khả năng nắm bắt và chuyển đổi), vốn xã hội (quan hệ, thông tin…). Thứ hai, xét về góc độ văn hóa – xã hội, tình trạng hoặc mức độ đói nghèo được thể hiện rõ trong việc tiếp cận của người nghèo đối với các vấn đề văn hóa, xã hội như: y tế, giáo dục, văn hóa, thông tin, tín dụng…còn hạn chế. Sự thiếu thốn trong lĩnh vực giáo dục đã làm cho trình độ dân trí của họ có sự cách biệt đáng kể, khả năng tham gia vào các hoạt động của một xã hội hiện đại là hạn chế.

Đối với việc tiếp cận các dịch vụ y tế, vấn đề chăm sóc sức khỏe của người nghèo nhìn chung ở mức độ thấp. Đa số những người nghèo thường ít đến các bệnh viện khám chữa bệnh, vì hạn chế trong vấn đề nhận thức nên họ thường tự chữa bệnh bằng các phương pháp dân gian hoặc áp dụng một số hủ tục lạc hậu gây nên những kết quả đáng tiếc xảy ra đối với tính mạng. Sự tiếp cận đối với các hoạt động khám chữa bệnh định kỳ, tiêm chủng mở rộng, nhận thức trong việc bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ em… đều hạn chế.Bang 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đối với các vấn đề thông tin truyền thông, thông tin thời sự hàng ngày của người nghèo cập nhật còn ở mức độ thấp nên sự hiểu biết và mức độ hưởng thụ còn hạn chế. Mức độ tiếp nhận văn hóa – thông tin, phát thanh truyền hình vẫn chưa được đáp ứng đối với các nhu cầu hàng ngày của họ, các thông tin kinh tế thị trường, tiến bộ khoa học kỹ thuật, kinh nghiệm về sản xuất giỏi…cập nhật ở mức độ yếu kém.

Các vấn đề về chuyển giao khoa học – kỹ thuật và chuyển dịch cơ cấu sản xuất hầu hết đều hạn chế trong việc áp dụng. Họ vẫn giữ các hình thức canh tác truyền thồng lạc hậu, sử dụng những kỷ thuật đơn giản trong hoạt động sản xuất hàng ngày. Chính vì vậy, kết quả thu được luôn kém hiệu quả về kinh tế. Như vậy, cần có cách nhìn nhận tổng thể về đói nghèo và xem xét các đặc trưng, tiêu chí về đói nghèo trong sự tương tác lẫn nhau mới có thể xác định chính xác sự tác động của các yếu tố khác nhau đến tình trạng đói nghèo, từ đó có chiến lược giảm nghèo thích hợp.

Một số nhà khoa học, kinh tế học cũng đã đưa ra những quan điểm của mình về đói nghèo. Để có một cái nhìn tổng quan về các vấn đề của các nước đang phát triển, Robert McNamara, khi là giám đốc của Ngân hàng Thế giới, đã đưa ra khái niệm nghèo tuyệt đối. Trong đó ông cho rằng, nghèo ở mức độ tuyệt đối là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Điều đó có nghĩa là thu nhập thực tế của họ không đảm bảo đủ cho họ được hưởng cái mà xã hội cho phép họ được hưởng mức tối thiểu để duy trì được tái sản xuất sức lao động.

Theo quan niệm này thì nghèo tuyệt đối thường chỉ tồn tại ở các nước chậm phát triển. Như vậy, có thể hiểu rằng, nghèo tuyệt đối là tình trạng thiếu thốn những điều kiện tối thiểu để duy trì cuộc sống, tiếp cận những nhu cầu về các vấn đề dinh dưỡng, giáo dục và các dịch vụ y tế. Việc xác định đối tượng là nghèo tuyệt đối hay không phải dựa vào chuẩn nghèo của quốc gia và của thế giới.Bang 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trên mức nghèo tuyệt đối thì khái niệm nghèo tương đối được sử dụng và tồn tại ở tất cả các nước, kể cả các nước phát triển. Nghèo tương đối là một bộ phận dân cư hoặc một cá nhân có thu nhập thấp hơn thu nhập và mức sống trung bình của xã hội, do đó họ thiếu cơ hội để tạo thu nhập, thiếu tài sản để tiêu dùng, dễ bị tổn thương khi rủi ro.

Nghèo tương đối có thể được xem như là việc cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó. So với mức sống trung bình của một quốc gia, bộ phận dân cư có mức sống dưới mức sống trung bình được coi là nghèo khổ. Sự chênh lệch về mức sống của các tầng lớp dân cư tạo ra nghèo tương đối. Nhìn chung các quốc gia trên thế giới đều tồn tại sự bất bình đẳng trong thu nhập và phân phối thu nhập.

Dựa vào nhiều số liệu thống kê khác nhau trong một xã hội thì có thể biết được ranh giới của nghèo tương đối. Tỷ lệ nghèo tương đối của một xã hội, một đất nước có thể dao động thường xuyên và thường thì sẽ có mức chuẩn cho việc xác định nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. Các ranh giới nghèo tương đối và nghèo tuyệt đối đều không có thể xác định được nếu như không có trị số tiêu chuẩn cho trước. Hiện nay, người ta còn áp dụng phương pháp xác định đói nghèo theo Tổng cục Thống kê, Ngân hàng thế giới xác định và được thực hiện trong các cuộc khảo sát mức sống dân cư.

Đường đói nghèo ở mức thấp gọi là đường đói nghèo về lương thực, thực phẩm. Đây là phương pháp chung nhất mà các quốc gia cũng như các tổ chức quốc tế xác định đói nghèo là dựa vào nhu cầu chi tiêu cho nhu cầu lương thực, thực phẩm. Đường đói nghèo về lương thực, thực phẩm được xác định theo chuẩn mà hầu hết các nước đang phát triển cũng như Tổ chức Y tế Thế giới và các cơ quan khác đã xây dựng mức Calo tối thiểu cần thiết cho mỗi thể trạng con người, là chuẩn về nhu cầu 2.100 Calo/người/ngày.Bang 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] người có mức chi tiêu dưới mức chi cần thiết để đạt được lượng Calo này gọi là nghèo về lương thực, thực phẩm [16, tr. Đường đói nghèo thứ hai ở mức cao hơn gọi là đường đói nghèo chung, bao gồm cả mặt hàng lương thực, thực phẩm và phi lương thực, thực phẩm.

So với đường đói nghèo ở mức thấp thì đường đói nghèo chung được tính thêm các chi phí cho các mặt hàng phi lương thực, thực phẩm. Tính cả chi phí này với đường đói nghèo về lương thực, thực phẩm ta có đường đói nghèo chung. Tuy nhiên, kinh tế càng phát triển thì tỷ lệ chi cho nhu cầu lương thực, thực phẩm ngày một giảm mà chi cho nhu cầu phi lương thực, thực phẩm ngày một tăng. Để xác định đói nghèo thì chuẩn nghèo không chỉ là cơ sở quan trọng nhất để xác định các hộ gia đình đưa vào chương trình xóa đói giảm nghèo mà còn phải phản ảnh thực chất nghèo của dân cư, giúp cho các nhà quản lý và các nhà khoa học một cái nhìn căn cơ hơn về thực chất tình trạng nghèo.

Chuẩn nghèo mới phải tiến thêm một bước về nguyên tắc, đảm bảo được các yêu cầu: đảm bảo nhu cầu tối thiểu về dinh dưỡng (đủ ăn và có chất), chỗ ở, và các dịch vụ y tế, xã hội. Có thể thấy, chuẩn nghèo là một khái niệm động, nó biến động theo không gian và thời gian. Về không gian, nó biến đổi theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng và từng quốc gia.