Chính sách của Đảng và Nhà nước về tôn giáo: Trường hợp Phật giáo từ 1981 đến 2008

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh chính sách của đảng và nhà nước về tôn giáo trường hợp với phật giáo từ năm 1981 đến năm 2008, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Thị Vương
• Người hướng dẫn: Gs. Ts Đỗ Quang Hưng
• Trường học: Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử Đảng
• Đề tài: Chính sách của Đảng và Nhà nước về tôn giáo - Trường hợp với Phật giáo từ năm 1981 đến năm 2008
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VỚI TÔN GIÁO TỪ NĂM 1981 ĐẾN NĂM 2008
• 1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin với tôn giáo
• 1.2. Khái niệm mácxít với tôn giáo
• 1.3. Thái độ của Đảng mácxít với tôn giáo
• 1.4. Chính sách của Đảng và Nhà nước ta với tôn giáo
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VỚI PHẬT GIÁO TỪ KHI GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM RA ĐỜI NĂM 1981 ĐẾN NĂM 2008
• 2.1. Đặc điểm của Phật giáo Việt Nam
• 2.2. Chính sách của Đảng và Nhà nước đối với Phật giáo trước năm 1981
• 2.3. Chính sách của Đảng và Nhà nước đối với Phật giáo từ năm 1981 đến năm 2008
• 2.4. Vấn đề Giáo hội
• 2.5. Về định hướng và hành đạo của Phật giáo
• 3. CHƯƠNG 3: GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM VỚI CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC
• 3.1. Xây dựng thống nhất tổ chức Giáo hội Phật giáo Việt Nam từ Trung ương đến địa phương
• 3.2. Thúc đẩy định hướng đúng đắn của Giáo hội và tôn giáo
• 3.3. Phật giáo Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc Việt Nam
• 3.4. Thực hiện định hướng “Đạo pháp - Dân tộc - Xã hội chủ nghĩa” trong thực tiễn
• 3.5. Đấu tranh chống mọi âm mưu lợi dụng tôn giáo, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc
• LỜI MỞ ĐẦU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam từ 1981 đến 2008

Chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam từ năm 1981 đến 2008 đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Trong bối cảnh lịch sử và xã hội, chính sách này không chỉ phản ánh quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam mà còn thể hiện sự điều chỉnh phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, Phật giáo, một trong những tôn giáo lớn nhất tại Việt Nam, đã có những thay đổi đáng kể trong mối quan hệ với chính quyền. Việc nghiên cứu chính sách tôn giáo trong giai đoạn này giúp hiểu rõ hơn về sự phát triển của tôn giáo trong xã hội Việt Nam hiện đại.

1.1. Khái niệm và vai trò của tôn giáo trong xã hội Việt Nam

Tôn giáo không chỉ là một phần của đời sống tinh thần mà còn ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác như văn hóa, chính trị và kinh tế. Tôn giáo, đặc biệt là Phật giáo, đã đóng góp vào sự phát triển xã hội và xây dựng nền tảng đạo đức cho cộng đồng.

1.2. Lịch sử phát triển chính sách tôn giáo từ 1981 đến 2008

Chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn, từ việc kiểm soát chặt chẽ đến việc tạo điều kiện cho các tôn giáo hoạt động. Sự thay đổi này phản ánh sự điều chỉnh trong quan điểm của Đảng về vai trò của tôn giáo trong xã hội.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách tôn giáo tại Việt Nam

Mặc dù chính sách tôn giáo đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Sự phân hóa tôn giáo, xung đột giữa các tôn giáo và chính quyền, cũng như sự thiếu hiểu biết về tôn giáo trong xã hội là những vấn đề cần được giải quyết. Đặc biệt, Phật giáo vẫn gặp phải những khó khăn trong việc khẳng định vị thế và vai trò của mình trong xã hội.

2.1. Những thách thức trong quan hệ giữa chính quyền và tôn giáo

Mối quan hệ giữa chính quyền và các tổ chức tôn giáo, đặc biệt là Phật giáo, thường xuyên gặp phải những căng thẳng. Việc quản lý và giám sát hoạt động tôn giáo đôi khi dẫn đến sự hiểu lầm và xung đột.

2.2. Sự phân hóa tôn giáo và ảnh hưởng đến chính sách

Sự phân hóa trong cộng đồng tôn giáo, đặc biệt là giữa các nhóm Phật giáo khác nhau, đã tạo ra những thách thức lớn cho chính sách tôn giáo của Nhà nước. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận linh hoạt và nhạy bén hơn từ phía chính quyền.

III. Phương pháp và giải pháp chính trong chính sách tôn giáo

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến chính sách tôn giáo, Nhà nước Việt Nam đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Việc xây dựng các quy định pháp lý rõ ràng, tạo điều kiện cho các tôn giáo hoạt động và khuyến khích đối thoại giữa các tôn giáo là những giải pháp quan trọng.

3.1. Xây dựng khung pháp lý cho hoạt động tôn giáo

Việc hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động tôn giáo là cần thiết để đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng của người dân. Các quy định này cần phải rõ ràng và dễ hiểu để các tổ chức tôn giáo có thể thực hiện đúng.

3.2. Khuyến khích đối thoại giữa các tôn giáo

Đối thoại giữa các tôn giáo không chỉ giúp giảm bớt căng thẳng mà còn tạo ra sự hiểu biết lẫn nhau. Nhà nước cần tạo điều kiện cho các tổ chức tôn giáo gặp gỡ, trao đổi và hợp tác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách tôn giáo

Nghiên cứu về chính sách tôn giáo đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực trong việc cải thiện mối quan hệ giữa Nhà nước và các tôn giáo. Đặc biệt, Phật giáo đã có những bước tiến đáng kể trong việc khẳng định vai trò của mình trong xã hội. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục theo dõi và điều chỉnh chính sách để phù hợp với thực tiễn.

4.1. Kết quả tích cực từ chính sách tôn giáo

Chính sách tôn giáo đã giúp các tổ chức tôn giáo, đặc biệt là Phật giáo, hoạt động hiệu quả hơn. Sự phát triển này không chỉ mang lại lợi ích cho các tôn giáo mà còn cho toàn xã hội.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc lắng nghe ý kiến của các tổ chức tôn giáo và tạo điều kiện cho họ tham gia vào các quyết định chính sách là rất quan trọng.

V. Kết luận và tương lai của chính sách tôn giáo tại Việt Nam

Chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam từ 1981 đến 2008 đã có những bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần tiếp tục cải cách và điều chỉnh chính sách để phù hợp với nhu cầu và nguyện vọng của người dân. Tương lai của chính sách tôn giáo sẽ phụ thuộc vào khả năng của Nhà nước trong việc xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với các tổ chức tôn giáo.

5.1. Tương lai của chính sách tôn giáo tại Việt Nam

Tương lai của chính sách tôn giáo sẽ cần phải linh hoạt và nhạy bén hơn để đáp ứng nhu cầu của xã hội. Việc xây dựng một môi trường tôn giáo hòa bình và hợp tác là rất cần thiết.

5.2. Đề xuất cải cách chính sách tôn giáo

Cần có những đề xuất cải cách cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả của chính sách tôn giáo, từ đó tạo điều kiện cho các tôn giáo phát triển và đóng góp tích cực vào sự phát triển của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phật giáo là tôn giáo có lịch sử du nhập và đồng hành cùng dân tộc Việt Nam suốt gần 20 thế kỷ, chiếm tỷ lệ tín đồ đông đảo nhất trong đời sống tâm linh của nhân dân với khoảng hơn 80% dân số chịu ảnh hưởng từ các giá trị văn hóa, đạo đức Phật giáo. Tuy nhiên, tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội đặc thù, hết sức phức tạp và nhạy cảm. Dưới góc độ xã hội học và chính trị học, mọi tổ chức giáo hội đều có thể trở thành các đoàn thể tạo ra áp lực xã hội nếu không được định hướng đúng đắn hoặc bị các thế lực phản động lợi dụng để chống phá độc lập, chủ quyền quốc gia.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để vừa bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của quần chúng, vừa củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc phục vụ sự nghiệp đổi mới. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo; làm sáng tỏ tiến trình hình thành, phát triển chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước đối với Phật giáo từ năm 1981 đến năm 2008; đồng thời đánh giá thực tiễn lãnh đạo, quản lý và vai trò phụng sự của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian lãnh thổ Việt Nam trong khoảng thời gian lịch sử kéo dài 27 năm, từ mốc thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 1981 đến năm 2008 khi các văn bản quy phạm pháp luật như Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004 đi vào chiều sâu thực tiễn. Nghiên cứu mang ý nghĩa then chốt khi cung cấp cơ sở khoa học giúp hoàn thiện hệ thống thể chế tôn giáo, tăng cường niềm tin của hàng chục triệu tăng ni, phật tử vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo như một hình thái ý thức xã hội thuộc kiến trúc thượng tầng, phản ánh tồn tại xã hội và có nguồn gốc từ kinh tế - xã hội, nhận thức cùng tâm lý con người. Quan điểm Mác-xít khẳng định tôn giáo là một nhu cầu chính đáng của một bộ phận nhân dân, cần tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và phân biệt rõ nhu cầu tâm linh thuần túy với các âm mưu lợi dụng tôn giáo vào mục đích chính trị phi pháp.

Bên cạnh đó, nghiên cứu lấy tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo làm nền tảng kim chỉ nam xuyên suốt. Hồ Chí Minh đã tiếp thu tinh hoa nhân bản của đạo Phật với triết lý từ bi, hỷ xả, cứu khổ, cứu nạn để phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc. Người khởi xướng mô hình nhà nước thế tục tại Việt Nam và xây dựng khối liên minh bền vững theo phương châm "Tín ngưỡng tự do và Lương Giáo đoàn kết".

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi:

• Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo: quyền của mọi công dân được theo hoặc không theo một tôn giáo nào mà không bị phân biệt đối xử.
• Khối đại đoàn kết toàn dân tộc: tập hợp mọi lực lượng yêu nước không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng.
• Đạo pháp - Dân tộc - Xã hội chủ nghĩa: đường hướng hành đạo gắn liền đạo với đời của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
• Quản lý nhà nước về tôn giáo: hệ thống luật pháp, cơ chế chính sách nhằm bảo đảm hoạt động tôn giáo diễn ra theo đúng khuôn khổ pháp luật.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống văn kiện chính thức của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các kỳ Đại hội toàn quốc lần thứ IV, V, VI, VII, VIII, IX, X; các chỉ thị, nghị quyết chuyên đề như Nghị quyết số 24-NQ/TW năm 1990; hơn 45 văn bản pháp quy của Nhà nước từ Sắc lệnh 234/SL năm 1955 đến Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004; cùng hệ thống văn kiện Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc qua 6 nhiệm kỳ liên tục.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 120 văn bản chỉ đạo của Trung ương và Giáo hội, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu chuyên gia và chọn mẫu chủ đích theo các lát cắt lịch sử tiêu biểu. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm bảo đảm bao quát toàn diện các quyết sách lớn mang tính bước ngoặt chính trị và pháp lý của đất nước.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc, giúp tái hiện sinh động quá trình vận động của chính sách tôn giáo gắn với từng bối cảnh cụ thể. Ngoài ra, tác giả kết hợp chặt chẽ các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh và thống kê dữ liệu. Timeline nghiên cứu được thực hiện qua 3 giai đoạn khảo sát tư liệu chuyên sâu: giai đoạn tiền Đổi mới (1981 - 1985), giai đoạn đổi mới nhận thức (1986 - 2003) và giai đoạn hoàn thiện thể chế (2004 - 2008).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã đưa ra các phát hiện cốt lõi mang tính đột phá về lịch sử và thực tiễn:

Thứ nhất, bước ngoặt căn bản trong tư duy nhận thức của Đảng Cộng sản Việt Nam được đánh dấu bằng Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 16/10/1990 của Bộ Chính trị. Đảng đã chính thức nhìn nhận tôn giáo là vấn đề còn tồn tại lâu dài, là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân và thừa nhận đạo đức tôn giáo có nhiều điều phù hợp với công cuộc xây dựng xã hội mới. Đây là sự chuyển biến mạnh mẽ, khắc phục hoàn toàn những biểu hiện tả khuynh, định kiến trước đây.

Thứ hai, chính sách đúng đắn của Đảng đã tạo tiền đề quyết định cho sự kiện lịch sử trọng đại vào tháng 11/1981, khi 9 tổ chức, hệ phái Phật giáo trong cả nước đã tự nguyện thống nhất thành một tổ chức duy nhất là Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Quá trình thống nhất này đã thiết lập mạng lưới quản lý giáo hội hoàn chỉnh từ Trung ương đến toàn bộ 63 tỉnh, thành phố trên cả nước, chấm dứt sự chia rẽ do các thế lực thực dân, đế quốc tạo ra trong lịch sử.

Thứ ba, sự tăng trưởng vượt bậc về quy mô tự viện và tăng ni trong giai đoạn 1981 - 2008. Toàn quốc đã phục hồi, tôn tạo và xây dựng mới hơn 14.000 ngôi chùa, đào tạo hơn 30.000 tăng ni tại 4 Học viện Phật giáo lớn ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Huế, Cần Thơ cùng hàng chục trường trung cấp Phật học. Tỷ lệ cơ sở thờ tự được cấp phép và công nhận tăng hơn 250% so với giai đoạn trước năm 1981.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn tới những thành tựu trên xuất phát từ sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và kế thừa xuất sắc tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng trong công tác dân vận, tôn giáo. Đường lối Đổi mới toàn diện đất nước từ năm 1986 đã tạo ra không gian cởi mở cho sinh hoạt tâm linh lành mạnh. Khi so sánh với giai đoạn trước năm 1981, các chính sách sau năm 1990 đã chuyển hẳn từ phương thức quản lý hành chính mệnh lệnh sang quản lý bằng pháp luật, tôn trọng tối đa quyền tự chủ nội bộ của Giáo hội.

Tiến trình chuyển biến chính sách có thể được biểu đạt rõ nét thông qua biểu đồ tiến trình thể chế hóa qua các mốc son lịch sử: Sắc lệnh 234/SL năm 1955, Nghị quyết 297-CP năm 1977, Nghị quyết 24-NQ/TW năm 1990 và Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004. Bảng so sánh các giai đoạn thể hiện rõ sự mở rộng quyền tự do hành đạo: từ việc cho phép xuất bản hàng triệu bản kinh sách, phục hồi các lễ hội truyền thống lớn như Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak năm 2008, cho đến việc đảm bảo quyền sử dụng đất đai tôn giáo hợp pháp theo Luật Đất đai.

Ý nghĩa của các kết quả trên khẳng định phương châm "Đạo pháp - Dân tộc - Xã hội chủ nghĩa" hoàn toàn đúng đắn. Mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Phật giáo Việt Nam là mối quan hệ gắn bó hữu cơ, đập tan mọi âm mưu của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tiếp tục phát huy những giá trị tốt đẹp của Phật giáo và hoàn thiện chính sách tôn giáo trong giai đoạn mới, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Thể chế hóa và hoàn thiện khung pháp lý về tôn giáo: Tiến hành nâng cấp Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo thành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo trong giai đoạn 2011 - 2016. Quy định rõ ràng, minh bạch quyền sở hữu tài sản tự viện, đất đai cơ sở tôn giáo, hướng tới mục tiêu giải quyết trên 95% thủ tục hành chính liên quan đến cấp phép xây dựng, đào tạo chức sắc đúng thời hạn quy định. Cơ quan thực hiện: Quốc hội, Chính phủ và Ban Tôn giáo Chính phủ.

2. Đổi mới căn bản công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác tôn giáo: Tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về kiến thức Phật học, lịch sử tôn giáo và kỹ năng dân vận cho 100% cán bộ chuyên trách tại các địa phương trước năm 2015. Khắc phục triệt để thái độ cửa quyền, hẹp hòi hoặc buông lỏng quản lý. Cơ quan thực hiện: Ban Dân vận Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp.

3. Phát huy nguồn lực xã hội hóa sâu rộng của Phật giáo trong an sinh xã hội: Ban hành cơ chế khuyến khích Giáo hội Phật giáo Việt Nam tham gia trực tiếp vào các hoạt động y tế, bảo trợ xã hội, giáo dục mầm non và cứu trợ thiên tai. Đặt mục tiêu vận động nguồn lực từ thiện của Phật giáo đạt trên 500 tỷ đồng mỗi năm phục vụ người nghèo và đối tượng yếu thế. Cơ quan thực hiện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

4. Nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống lợi dụng tôn giáo: Chủ động xây dựng chiến lược truyền thông đối ngoại về thành tựu tự do tôn giáo tại Việt Nam, tăng cường cung cấp thông tin minh bạch nhằm giảm 80% các báo cáo sai lệch về tự do tôn giáo từ các tổ chức quốc tế thiếu thiện chí trong vòng 3 năm. Cơ quan thực hiện: Bộ Ngoại giao, Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Bộ Công an.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

1. Cán bộ quản lý nhà nước và công chức làm công tác tôn giáo: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về tiến trình hoàn thiện luật pháp, giúp cán bộ tại Ban Tôn giáo, Phòng Nội vụ các cấp áp dụng linh hoạt, chuẩn xác các quy định quản lý tự viện, lễ hội Phật giáo tại địa phương.

2. Giảng viên, nhà nghiên cứu chuyên ngành Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng và Tôn giáo học: Nguồn tài liệu tham khảo giàu tính sử liệu, phục vụ biên soạn giáo trình, bài giảng và định hướng đề tài nghiên cứu chuyên sâu về mối quan hệ giữa nhà nước thế tục và các tổ chức tôn giáo.

3. Chức sắc, tăng ni và thành viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Giúp tăng ni, phật tử nắm vững quan điểm nhất quán của Đảng, hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ công dân để hành đạo đúng pháp luật theo phương châm gắn bó cùng dân tộc.

4. Học viên cao học và sinh viên các ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn: Cẩm nang học thuật mẫu mực về phương pháp nghiên cứu lịch sử Đảng, kỹ năng xử lý hệ thống văn kiện chính trị và phân tích dữ liệu định tính trong nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm đột phá lớn nhất trong Nghị quyết số 24-NQ/TW năm 1990 của Bộ Chính trị là gì? Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 16/10/1990 tạo bước ngoặt khi lần đầu tiên khẳng định tôn giáo là nhu cầu tinh thần tồn tại lâu dài của nhân dân. Văn kiện thừa nhận đạo đức tôn giáo có nhiều giá trị phù hợp với công cuộc xây dựng xã hội mới, xóa bỏ hoàn toàn định kiến xem tôn giáo thuần túy là hiện tượng tiêu cực.

2. Sự kiện thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 1981 mang ý nghĩa lịch sử gì? Hội nghị đại biểu thống nhất Phật giáo tháng 11/1981 tại chùa Quán Sứ (Hà Nội) đã quy tụ 9 tổ chức, hệ phái trên toàn quốc thành một mối. Sự kiện khẳng định sức mạnh đoàn kết nội bộ Phật giáo và sự hỗ trợ to lớn của Đảng, chấm dứt tình trạng phân tán và chia rẽ do lịch sử để lại.

3. Sắc lệnh 234/SL năm 1955 do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký có giá trị như thế nào? Sắc lệnh số 234/SL ngày 14/6/1955 là văn bản pháp lý đầu tiên đặt nền móng cho mô hình nhà nước thế tục tại Việt Nam. Sắc lệnh gồm 5 chương, bảo đảm đầy đủ quyền tự do tín ngưỡng, tự do thờ cúng, đồng thời quy định việc bảo hộ các cơ sở thờ tự và trường đào tạo tu hành của tôn giáo.

4. Vì sao nói Phật giáo Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc? Suốt hơn 2.000 năm lịch sử dựng nước và giữ nước, tăng ni, phật tử luôn gắn bó máu thịt với vận mệnh quốc gia. Từ việc tham gia kháng chiến cứu quốc, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc đến công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, Phật giáo luôn là thành viên tích cực của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

5. Chính sách đất đai và kinh sách tôn giáo trong giai đoạn 1981 - 2008 được điều chỉnh ra sao? Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sử dụng đất hợp pháp của các cơ sở tự viện theo Luật Đất đai, miễn giảm các loại thuế nông nghiệp liên quan. Đồng thời, hàng nghìn đầu kinh sách, báo chí Phật học được cấp phép ấn hành rộng rãi, đáp ứng đầy đủ nhu cầu tu học của tăng ni, phật tử.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo, khẳng định tính khoa học của đường lối tôn trọng tự do tín ngưỡng.
• Làm sáng tỏ quá trình đổi mới tư duy chính trị của Đảng từ Nghị quyết số 24-NQ/TW năm 1990 đến Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004 đối với Phật giáo.
• Đánh giá khách quan thành tựu 27 năm (1981 - 2008) của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong việc xây dựng tổ chức thống nhất, mở rộng cơ sở tự viện và đóng góp thiết thực cho an sinh xã hội.
• Rút ra bài học kinh nghiệm sâu sắc về công tác tôn giáo: kiên quyết kết hợp giữa bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng với đấu tranh chống các âm mưu lợi dụng tôn giáo chia rẽ đại đoàn kết.
• Đề xuất 4 nhóm khuyến nghị có tính khả thi cao nhằm định hướng hoàn thiện thể chế Luật Tín ngưỡng, tôn giáo trong các giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước.

Các kết quả nghiên cứu là tài liệu quý giá mở ra hướng nghiên cứu mới về quản lý nhà nước đối với tôn giáo. Độc giả, nhà nghiên cứu và quý tăng ni, phật tử hãy tham khảo chi tiết toàn văn công trình để tiếp tục lan tỏa các giá trị nhân văn của Phật giáo, chung sức xây dựng đất nước Việt Nam hòa bình, độc lập và thịnh vượng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

®¹i häc quèc gia hµ néi Trêng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n ************ Ph¹m thÞ v-îng ChÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc vÒ t«n gi¸o - Tr-êng hîp víi PhËt gi¸o tõ n¨m 1981 ®Õn n¨m 2008 LuËn v¨n Th¹c sÜ chuyªn ngµnh: LÞch Sö §¶ng M· sè: 60 22 56 Ng-êi h-íng dÉn: GS. TS §ç Quang H-ng Hµ néi, 2010 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Môc lôc Trang Më ®Çu 3 ……………………………………………………………. Ch-¬ng 1: Tæng quan chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc vÒ t«n gi¸o tõ n¨m 1981 ®Õn n¨m 2008 9 ……………………………….1 Quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin vÒ t«n gi¸o 9 …….1 Kh¸i niÖm m¸cxÝt vÒ t«n gi¸o 9 ………………………….2 VÒ nguån gèc cña t«n gi¸o 12 ……………………………… 1.3 Th¸i ®é cña ®¶ng m¸cxÝt víi t«n gi¸o 15 ………………….2 T- t-ëng Hå ChÝ Minh vÒ t«n gi¸o 18 ………………………….1 T- t-ëng Hå ChÝ Minh vÒ t«n gi¸o nãi chung 18 ………….2 Hå ChÝ Minh vµ PhËt gi¸o 26 ……………………………….3 Vµi nÐt vÒ t×nh h×nh t«n gi¸o ë n-íc ta hiÖn nay 30 …………… 1.4 ChÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc ta vÒ t«n gi¸o 35 …………. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Giai ®o¹n sau n¨m 1990 40 ………………………………… Ch-¬ng 2: ChÝnh s¸ch cña §¶ng vµ nhµ n-íc víi PhËt gi¸o tõ khi gi¸o héi PhËt gi¸o ViÖt Nam ra ®êi n¨m 1981 ®Õn n¨m 49 2008 …….1 §Æc ®iÓm cña PhËt gi¸o ViÖt Nam 49 ………………………….2 ChÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc ®èi víi PhËt gi¸o tr-- íc n¨m 1981 53 ………………………………………………………………….1 ë miÒn B¾c X· héi chñ nghÜa 53 …………………………… 2.2 Víi PhËt gi¸o ë miÒn Nam 58 ……………….3 ChÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc ®èi víi PhËt gi¸o tõ n¨m 1981 ®Õn n¨m 2008 62 ………………………………………………… 2.1 VÒ vÊn ®Ò Gi¸o héi 62 ……………………………………… 2.2 VÒ ®-êng h-íng vµ hµnh ®¹o cña PhËt gi¸o 70 …………….

Ch-¬ng 3: Gi¸o héi PhËt gi¸o ViÖt Nam víi chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc 77 ……………………………………………………….1 X©y dùng thèng nhÊt tæ chøc Gi¸o héi PhËt gi¸o ViÖt Nam tõ Trung -¬ng ®Õn ®Þa ph-¬ng 77 ……………………………………….2 Thóc ®Èy ®-êng h-íng ®óng ®¾n cña Gi¸o héi vµ t«n 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thÓ phËt tö, tu sÜ 82 ……………………………………………………….1 PhËt gi¸o ViÖt Nam lu«n ®ång hµnh cïng d©n téc ViÖt Nam 82 ……………………………………………………………….2 Thùc hiÖn ®-êng h-íng “§¹o ph¸p - D©n téc - X· héi chñ nghÜa” trong thùc tiÔn 87 ………………………………………… 3.3 §Êu tranh chèng mäi ©m m-u lîi dông t«n gi¸o, chia rÏ khèi ®¹i ®oµn kÕt d©n téc 91 ………………………………………………. KÕt luËn 99 …………………………………………………………… Tµi liÖu tham kh¶o 104 ………………………………………………… 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi T«n gi¸o lµ mét h×nh th¸i ý thøc x· héi, lµ nhu cÇu tinh thÇn cña mét bé phËn nh©n lo¹i, g¾n liÒn víi sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña lÞch sö loµi ng-êi. Tuy vËy, t«n gi¸o còng lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc phøc t¹p vµ nh¹y c¶m.

Nã ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn chÝnh trÞ, kinh tÕ, x· héi vµ v¨n hãa cña mçi quèc gia. Song kh«ng v× thÕ mµ chóng ta “lê ®i”, l¶ng tr¸nh hoÆc kh«ng gi¶i quyÕt triÖt ®Ó vÊn ®Ò t«n gi¸o. Ng-îc l¹i, nÕu lµm tèt c«ng t¸c t«n gi¸o sÏ lµ mét ®éng lùc to lín thóc ®Èy x· héi ph¸t triÓn, ph¸t huy ®-îc nh÷ng nh©n tè tÝch cùc, tranh thñ ®-îc bé phËn cã tÝn ng-ìng gãp phÇn søc lùc, trÝ tuÖ vµo sù nghiÖp chung cña c¸ch m¹ng. ViÖt Nam lµ mét quèc gia ®a t«n gi¸o.

§Ó thùc hiÖn “®¹i ®oµn kÕt d©n téc”, cñng cè h¬n n÷a mèi quan hÖ gi÷a d©n téc vµ t«n gi¸o, §¶ng, Nhµ n-íc ta cÇn ph¶i x©y dùng vµ hoµn thiÖn chÝnh s¸ch t«n gi¸o. Ph¸p luËt ho¹t ®éng t«n gi¸o lµ c«ng cô quan träng b¶o vÖ quyÒn tù do tÝn ng-ìng, t«n gi¸o vµ tù do kh«ng tÝn ng-ìng, t«n gi¸o cña nh©n d©n; ®ång thêi lµ c¬ së ph¸p lý ®Ó ®Êu tranh chèng l¹i mäi ©m m-u, ho¹t ®éng cña thÕ lùc thï ®Þch lîi dông t«n gi¸o x©m ph¹m ®Õn ®éc lËp chñ quyÒn cña ®Êt n-íc. NhËn thøc ®-îc ®iÒu nµy, §¶ng vµ Nhµ n-íc ViÖt Nam rÊt chó träng ®Õn viÖc hoµn thiÖn chÝnh s¸ch vÒ ho¹t ®éng t«n gi¸o. Ph¸p luËt vÒ t«n gi¸o trong nh÷ng n¨m qua kh«ng ngõng ®-îc bæ sung, ®iÒu chØnh vµ hoµn thiÖn cho phï hîp víi t×nh h×nh n-íc ta trong giai ®o¹n c¸ch m¹ng míi.

Kh¼ng ®Þnh sù tr-ëng thµnh cña §¶ng, Nhµ n-íc trong lý luËn vµ trong thùc tiÔn vÒ c«ng t¸c t«n gi¸o. §iÒu ®ã ®em ®Õn cho ®êi sèng c¸c t«n gi¸o mét h¬i thë míi, mét luång sinh khÝ míi. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PhËt gi¸o lµ mét t«n gi¸o cã mÆt ë ViÖt Nam gÇn 20 thÕ kû, hoµ m×nh cïng d©n téc vµ trë thµnh t«n gi¸o cña d©n téc. Suèt chiÒu dµi lÞch sö dùng n-íc vµ gi÷ n-íc ®Õn nay, PhËt gi¸o bao giê còng lµ mét thµnh viªn trong khèi ®¹i ®oµn kÕt d©n téc, ®· cã nhiÒu ®ãng gãp cho c«ng cuéc x©y dùng ®Êt n-íc.

PhËt gi¸o ë ViÖt Nam kh«ng chØ thuéc lÜnh vùc cña thÓ giíi t©m linh, mµ cßn ¨n s©u trong tiÒm thøc ng-êi ViÖt, trë thµnh mét ®Æc tr-ng v¨n ho¸, mét nÐt ®Ñp truyÒn thèng trong sinh ho¹t v¨n ho¸ tÝn ng-ìng cña d©n téc ta. H¬n n÷a, tÝn ®å PhËt gi¸o chiÕm sè l-îng ®«ng ®¶o nhÊt ë ViÖt Nam vµ trë thµnh mét t«n gi¸o kh«ng thÓ thiÕu trong ®êi sèng v¨n ho¸ t©m linh cña ng-êi ViÖt. §Æc biÖt víi sù kiÖn thèng nhÊt PhËt gi¸o ViÖt Nam trong c¶ n-íc, ra ®êi Gi¸o héi PhËt gi¸o ViÖt Nam (n¨m 1981) cã ý nghÜa quan träng trong lÞch sö PhËt gi¸o n-íc nhµ, thùc hiÖn sø mÖnh tiÕp nèi truyÒn thèng vÎ vang cña §øc PhËt trªn n-íc ta, nhÊt lµ tæ chøc l·nh ®¹o tinh thÇn t¨ng ni, phËt tö trong c¶ n-íc ph¸t huy kh¶ n¨ng, trÝ tuÖ cña m×nh ®ãng gãp tÝch cùc vµo sù nghiÖp ®æi míi x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc trong thêi kú míi. Tuy nhiªn, còng kh«ng v× thª mµ chóng ta nghÜ r»ng mèi quan hÖ cña §¶ng vµ Nhµ n-íc víi PhËt gi¸o lµ lu«n thuËn lîi, ®¬n gi¶n, xu«i chiÒu, kh«ng cã nh÷ng xung ®ét, kh«ng cã m©u thuÉn.

PhËt gi¸o còng nh- c¸c t«n gi¸o (C«ng gi¸o, Tin Lµnh, Cao §µi, Hoµ H¶o…) tån t¹i ë ViÖt Nam ®Òu mang b¶n chÊt, vÒ ph-¬ng diÖn x· héi häc, chÝnh trÞ häc, lµ “mäi tæ chøc t«n gi¸o, gi¸o héi ®Òu cã thÓ lµ c¸c ®oµn thÓ ¸p lùc”[34, tr. Cho nªn tæ chøc Gi¸o héi PhËt gi¸o nãi riªng dï kh«ng ph¶i lµ mét tæ chøc chÝnh trÞ nh-ng nã còng kh«ng ®øng ngoµi ®êi sèng chÝnh trÞ vµ c«ng quyÒn. Ng-îc l¹i, ¸p lùc cña nã lµ rÊt m¹nh khi sö dông vµo môc ®Ých chÝnh trÞ. H¬n thÕ n÷a, ë n-íc ta, “còng nh­ hÇu hÕt c¸c t«n gi¸o kh¸c, PhËt gi¸o còng kh«ng thÓ an b×nh “®øng ngoµi” sù can thiÖp, lîi dông cña c¸c thÓ lùc ®Õ quèc, thùc d©n vµ bän tay sai” [34, tr.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Do vËy, yªu cÇu ®Æt ra cho §¶ng vµ Nhµ n-íc ta lµ cÇn ph¶i hoµn thiÖn chñ tr-¬ng, ®-êng lèi chÝnh s¸ch cña §¶ng vÒ vÊn ®Ò t«n gi¸o, cô thÓ lµ ®èi víi PhËt gi¸o, nh»m ph¸t huy h¬n n÷a nh÷ng truyÒn thèng tèt ®Ñp s½n cã trong mèi quan hÖ gi÷a PhËt gi¸o vµ §¶ng Céng S¶n ViÖt Nam, thóc ®Èy sù g¾n bã h¬n n÷a gi÷a t«n gi¸o PhËt gi¸o nãi riªng trong khèi ®¹i ®oµn kÕt d©n téc. Víi tÊt c¶ nh÷ng lý do trªn, t«i ®· lùa chän ®Ò tµi “ChÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc vÒ t«n gi¸o - Tr-êng hîp víi PhËt gi¸o tõ n¨m 1981 ®Õn n¨m 2008” lµm luËn v¨n Th¹c sÜ, chuyªn ngµnh LÞch sö §¶ng cña m×nh. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò T×nh h×nh t«n gi¸o ViÖt Nam tiÕp tôc diÔn biÕn hÕt søc phøc t¹p vµ tiÒm Èn nhiÒu yÕu tè g©y mÊt æn ®Þnh chÝnh trÞ x· héi. X©y dùng chÝnh s¸ch t«n gi¸o vµ thùc hiÖn chÝnh s¸ch t«n gi¸o lµ yªu cÇu cña sù nghiÖp ®æi míi ë n-íc ta.

Khi NghÞ quyÕt 24 ra ®êi, viÖc ®i vµo nghiªn cøu t«n gi¸o, ®Ò ra chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch t«n gi¸o ngµy cµng ®-îc §¶ng vµ Nhµ n-íc ta quan t©m. V× vËy, ®· cã rÊt nhiÒu c«ng tr×nh khoa häc nghiªn cøu m¶ng ®Ò tµi nµy. Tiªu biÓu nh- : - “T×nh h×nh vµ xu thÕ t«n gi¸o ë ViÖt Nam hiÖn nay - nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra cho c«ng t¸c qu¶n lý vµ l·nh ®¹o” n¨m 2002 do GS. TS Lª H÷u NghÜa lµm chñ nhiÖm ®Ò tµi.

C«ng tr×nh ®· nªu nªn thùc tr¹ng vµ xu h-íng biÕn ®éng cña t«n gi¸o thÕ giíi còng nh- ë ViÖt Nam hiÖn nay. §ång thêi ph©n tÝch c«ng t¸c l·nh ®¹o vµ qu¶n lý ®èi víi vÊn ®Ò t«n gi¸o ë ta. Tõ ®ã, c«ng tr×nh ®Ò xuÊt mét sè kiÕn nghÞ vµ ph-¬ng h-íng cho c«ng t¸c qu¶n lý vµ l·nh ®¹o cña §¶ng vµ Nhµ n-íc vÒ t«n gi¸o. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - “§æi míi chÝnh s¸ch t«n gi¸o vµ qu¶n lý nhµ n­íc vÒ t«n gi¸o hiÖn nay - nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm vµ kiÕn nghÞ cô thÓ” n¨m 2002 do TS NguyÔn §øc L÷ lµm chñ nhiÖm.

§Ò tµi ®· kh¸i qu¸t ®-îc quan ®iÓm, chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc ®èi víi t«n gi¸o trong qu¸ tr×nh c¸ch m¹ng. §Ò tµi ®· ph©n tÝch qu¸ tr×nh l·nh ®¹o vµ qu¶n lý cña §¶ng trong thêi gian qua. C«ng tr×nh ®-a ra mét sè kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn chÝnh s¸ch t«n gi¸o cña §¶ng. - GS §Æng Nghiªm V¹n: “Lý luËn vÒ t«n gi¸o vµ t×nh h×nh t«n gi¸o ë ViÖt Nam”, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 2005.

§©y lµ kÕt qu¶ kÕ thõa ®Ò tµi khoa häc cÊp nhµ n­íc “Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn t«n gi¸o ë ViÖt Nam”. Cuèn s¸ch trang bÞ cho chóng ta nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n nhÊt vÒ t«n gi¸o. Tr×nh bµy ®Æc ®iÓm vµ t×nh h×nh t«n gi¸o ë ViÖt Nam còng nh- nh÷ng ®Æc tr-ng, vai trß cô thÓ cña nh÷ng t«n gi¸o lín. Ngoµi ra, cuèn s¸ch còng ®· ph©n tÝch vµ lµm râ mét sè vÊn ®Ò vËn dông t- t-ëng Hå ChÝ Minh vµo viÖc x©y dùng chÝnh s¸ch t«n gi¸o ë ViÖt Nam.

- GS §ç Quang H­ng: “VÊn ®Ò t«n gi¸o trong c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Lý luËn vµ thùc tiÔn”, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia Hå ChÝ Minh, n¨m 2007 (t¸i b¶n lÇn 2, lÇn ®Çu in n¨m 2005). §©y lµ mét c«ng tr×nh tæng hîp, ®· kh¸i qu¸t ®-îc c¸c néi dung c¬ b¶n liªn quan ®Õn lÜnh vùc t«n gi¸o. Tr-íc hÕt, t¸c gi¶ kh¸i qu¸t bèi c¶nh quèc tÕ cña vÊn ®Ò t«n gi¸o ë ViÖt Nam, ph©n tÝch d-íi gãc ®é triÕt häc quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, t- t-ëng Hå ChÝ Minh vÒ vÊn ®Ò t«n gi¸o còng nh- b-íc ®Çu nhËn thøc cña §¶ng Céng S¶n vÒ vÊn ®Ò t«n gi¸o.