Phần mở đầu - Chƣơng 1. Cơ sở lý luận của chính sách tài chính thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiến - Chƣơng 2: Thực trạng chính sách tài chính trong việc thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp vào thực tiễn trên địa bàn tỉnh Gia Lai - Chƣơng 3. Đề xuất giải pháp chính sách tài chính thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực nông nghiệp tại tỉnh Gia Lai - Kết luận - Khuyến nghị - Danh mục tài liệu tham khảo - Các phụ lục 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀO THỰC TIỄN 1.
Khái niệm chính sách a. Khái niệm chính sách Chính sách là thuật ngữ đƣợc sử dụng rộng rãi trên sách vở, trên các phƣơng tiện thông tin đại chúng và trong đời sống kinh tế - xã hội. Theo từ điển Tiếng Việt: “Chính sách là những sách lƣợc và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đƣờng lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra". Theo tiếp cận xã hội học: “Chính sách là một tập hợp biện pháp do chủ thể quản lý đƣa ra, nhằm tạo lợi thế cho một (hoặc một số) nhóm xã hội, giảm lợi thế của một (hoặc một số) nhóm xã hội khác, để thúc đẩy việc thực hiện một (hoặc một số) mục tiêu xã hội mà chủ thể quyền lực đang hƣớng tới” hoặc theo tiếp cận tâm lý học “Chính sách là tập hợp biện pháp đối xử ƣu đãi đối với một nhóm xã hội, nhằm kích thích vào động cơ hoạt động của nhóm này hƣớng theo việc thực hiện một (hoặc một số) mục tiêu của chủ thể quyền lực”.
Nhìn chung, chính sách là công cụ của chính trị, là tập hợp các chủ trƣơng và hành động về phƣơng diện nào đó của nhà nƣớc, nó bao gồm các mục tiêu mà nhà nƣớc muốn đạt đƣợc và cách làm để thực hiện các mục tiêu đó. Những mục tiêu này bao gồm sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế - văn hóa – xã hội – môi trƣờng. Trong luận văn này, tác giả sử dụng khái niệm chính sách với khía cạnh là công cụ của chính trị, tập hợp các chủ trƣơng và hành động nhằm phát triển toàn diện trên tất cả các lĩnh vực đời sống của nhà nƣớc với các đặc điểm: - Do một chủ thể quyền lực hoặc chủ thể quản lý đƣa ra (nhà nƣớc); - Đƣợc ban hành căn cứ vào đƣờng lối chính trị chung và tình hình thực tế; - Đƣợc ban hành đều có sự tính toán và chủ đích rõ ràng. - Thể hiện trên một loại văn bản của nhà nƣớc (văn bản quy phạm pháp luật).
Yêu cầu của chính sách 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Để xem xét, đánh giá đƣa chính sách vào trong cuộc sống, bất kì loại chính sách nào cũng cần phải đạt đƣợc những yêu cầu sau: Tính khách quan (tính khoa học), tính chính trị, tính đồng bộ, hệ thống, tính thực tiễn, tính hiệu quả. Các yêu cầu trên tác động qua lại, chi phối lẫn nhau và có tính chất quan trọng nhƣ nhau. Có thể minh họa mối quan hệ của các yêu cầu trên bằng sơ đồ dƣới đây: Hình 1. Sơ đồ các yêu cầu khi xây dựng chính sách c.
Hiệu lực và hiệu quả của chính sách Sau khi một chính sách đƣợc ban hành, chủ thể quản lý cần phải quan tâm đến hiệu quả và hiệu lực của chính sách để có đƣợc biện pháp kịp thời chỉnh lý, sửa đổi chính sách, đảm bảo chính sách luôn có hiệu lực tác động thúc đẩy xã hội phát triển phù hợp mục tiêu đã đặt ra. Một chính sách có hiệu quả và hiệu lực khi nó thúc đẩy việc thực hiện các mục tiêu phát triển xã hội, gây đƣợc phản ứng trong xã hội, đƣợc dân chúng hƣởng ứng, gây đƣợc uy tín cho chủ thể quản lý và tạo đƣợc động lực hoạt động của xã hội hƣớng vào thực hiện mục tiêu của chính sách. Khi nói đến hiệu quả của chính sách tức là nói đến tác dụng (lợi ích) của chính sách khi đƣa chính sách áp dụng vào trong cuộc sống. “Hiệu quả của chính sách là những lợi ích mà một chính sách mang lại cho toàn hệ thống”.
Lợi ích đó thể hiện trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội. “Khi một chính sách được công bố, nó phải có sức tác động vào xã hội hướng xã hội đi theo mục tiêu mà chính sách kỳ vọng. Chính sách có tác động được vào xã hội hay không được gọi là hiệu lực của chính sách”. Hiệu lực này thay đổi theo vòng đời của một chính sách, trong mỗi giai đoạn của vòng đời hiệu lực của chính 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sách không giống nhau, nó thay đổi theo quy luật ra đời, phát triển, thịnh vƣợng và suy vong.
Nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp, mối quan hệ giữa nghiên cứu khoa học và thị trường a. Nghiên cứu khoa học Nghiên cứu khoa học là hoạt động khám phá, phát hiện, tìm hiểu bản chất, quy luật của sự vật, hiện tƣợng tự nhiên, xã hội và tƣ duy; sáng tạo giải pháp nhằm ứng dụng vào thực tiễn. Nghiên cứu khoa học là sự phát hiện bản chất sự vật, phát triển nhận thức khoa học về thế giới; hoặc là sáng tạo phƣơng pháp mới và phƣơng tiện kỹ thuật mới để làm biến đổi sự vật phục vụ cho mục tiêu hoạt động của con ngƣời. Kết quả nghiên cứu khoa học Các sáng tạo giải pháp, các phƣơng pháp mới, phƣơng tiện kỹ thuật mới, các phát hiện và quy luật của sự vật, hiện tƣợng tự nhiên đạt đƣợc thông qua việc nghiên cứu khoa học đƣợc gọi chung là kết quả nghiên cứu khoa học.
Nông nghiệp, lĩnh vực nông nghiệp Nông nghiệp theo nghĩa hẹp là ngành sản xuất ra của cải vật chất mà con ngƣời phải dựa vào quy luật sinh trƣởng của cây trồng, vật nuôi để tạo ra lƣơng thực, thực phẩm… để thỏa mãn nhu cầu của mình. Nông nghiệp theo nghĩa rộng còn bao gồm cả lâm nghiệp, ngƣ nghiệp. Lĩnh vực nông nghiệp là các hoạt động sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu có liên quan đến ngành nông nghiệp. Nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp Nông nghiệp là ngành sản xuất phụ thuộc rất nhiều vào tự nhiên.
Những điều kiện nhƣ: đất đai, nhiệt độ, độ ẩm, lƣợng mƣa, bức xạ mặt trời… ảnh hƣởng trực tiếp đến năng suất, sản lƣợng cây trồng, vật nuôi, là ngày có năng suất lao động rất thấp. Do đó, đòi hỏi cần phải có các hoạt động nghiên cứu khoa học nhƣ: sáng tạo phƣơng pháp mới và phƣơng tiện kỹ thuật mới, sáng tạo giải pháp mới gắn với lĩnh vực nông nghiệp nhằm tăng năng suất, chất lƣợng cây trồng, vật nuôi; tạo ra các giống cây trồng, vật nuôi đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất, phục vụ cho nhu cầu của con ngƣời. Khoa học và công nghệ đẩy, thị trường kéo 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nền tảng của sáng tạo khoa học và công nghệ thƣờng bắt nguồn từ sự đặt hàng của doanh nghiệp, xã hội; từ nhu cầu thực tiễn của cuộc sống; từ các dự báo phát triển kinh tế, xã hội cũng nhƣ các khám phá mới. Để nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học, điều tiên quyết là chính các nhà khoa học phải thay đổi cách thức nghiên cứu khoa học theo hƣớng giải quyết các vấn đề, nhu cầu của thị trƣờng, đời sống và doanh nghiệp.
Cùng với đó, là sự đánh giá đúng đắn, công bằng của cộng đồng, nhà quản lý cũng nhƣ đẩy mạnh quá trình triển khai ứng dụng kết quả nghiên cứu vào đời sống sản xuất trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Để hoạt động nghiên cứu khoa học đạt hiệu quả, các nhà khoa học cần xuất phát từ nhu cầu của thị trƣờng, của doanh nghiệp, từ những nhu cầu mạnh mẽ của đời sống xã hội để nghiên cứu. Chính từ yêu cầu mang tính tất yếu này đã hình thành nên thị trƣờng kéo, từ nhu cầu của thị trƣờng đòi hỏi hoạt động nghiên cứu khoa học muốn hiệu quả phải phát triển, nghiên cứu theo định hƣớng, theo yêu cầu của thị trƣờng. Đồng thời cũng cần có những giải pháp, những thiết chế đúng đắn để triển khai kết quả nghiên cứu vào đời sống sản xuất đạt hiệu quả cao.
Đây cũng chính là triết lý, là vấn đề đƣợc nghiên cứu trong toàn bộ nội dung của Luận văn. Ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp vào thực tiễn Là hoạt động của các cá nhân, tổ chức sử dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tế đời sống sản xuất bằng việc nhân rộng các mô hình trồng trọt, chăn nuôi đã nghiên cứu đạt kết quả tốt, sử dụng các sản phẩm của nghiên cứu khoa học (thuốc, cây giống, con giống, phân bón…) vào quá trình trồng trọt, chăn nuôi của các hộ gia đình, các tổ chức hoặc có thể sử dụng các kết quả đó để phát triển các dự án sản xuất thử nghiệm, dự án nông thôn miền núi. Chính sách tài chính trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ Chính sách tài chính là một trong những cách tiếp cận phân loại chính sách theo công cụ tác động của chính sách. Chính sách tài chính là một chính sách công cụ nhằm phục vụ một mục tiêu phát triển nào đó, chẳng hạn chính sách phát triển quốc gia hoặc chính sách phát triển một ngành cụ thể trong một quốc gia, nhƣ chính sách công nghiệp, chính sách nông nghiệp, chính sách khoa học và công nghệ… 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chính sách tài chính rất đa dạng: chính sách đầu tƣ, chính sách tín dụng, đến các chính sách cụ thể nhƣ chính sách thuế, chính sách giá.
Chính sách tài chính trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ là khái niệm dùng để chỉ các biện pháp, các thiết chế tài chính đầu tƣ, hỗ trợ cho lĩnh vực khoa học công nghệ thông qua đầu tƣ tiền tệ, chế độ thuế, chính sách giá. Chính sách Khoa học và Công nghệ Ngày 18/5/1963, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Hội phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Nhiệm vụ của khoa học, kỹ thuật là cực kỳ quan trọng, cho nên mọi ngành, mọi ngƣời đều phải tham gia công tác khoa học, kỹ thuật, để nâng cao năng suất lao động, sản xuất ra nhiều của cải vật chất, để xây dựng Chủ nghĩa xã hội thắng lợi.