Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Thành Phố Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ VNUA đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang, cung cấp thông tin hữu ích cho nghiên cứu.

• Tác giả: Bùi Minh Tú
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Hữu Thành
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Thành Phố Bắc Giang - Tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 6. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 6.1. Đất và vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp
• 6.1.1. Khái niệm đất và đất nông nghiệp
• 6.1.2. Vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp
• 6.2. Hiệu quả sử dụng đất
• 6.2.1. Khái niệm về hiệu quả sử dụng đất
• 6.2.2. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 6.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 6.2.4. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 6.3. Sử dụng đất theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững
• 6.3.1. Vấn đề suy thoái đất nông nghiệp
• 6.3.2. Quan điểm sử dụng đất bền vững
• 6.3.3. Sử dụng đất theo quan điểm sinh thái
• 6.4. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và ở Việt Nam
• 6.4.1. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới
• 6.4.2. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam
• 6.5. Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của tỉnh Bắc Giang
• 7. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 7.1. Địa điểm nghiên cứu
• 7.2. Thời gian nghiên cứu
• 7.3. Đối tượng nghiên cứu
• 7.4. Nội dung nghiên cứu
• 7.5. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Bắc Giang
• 7.6. Hiện trạng sử dụng đất của thành phố Bắc Giang
• 7.7. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang
• 7.8. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang
• 7.9. Phương pháp nghiên cứu
• 7.9.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 7.9.2. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
• 7.9.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 7.9.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 8. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 8.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang
• 8.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 8.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 8.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 8.2. Hiện trạng sử dụng đất thành phố Bắc Giang
• 8.2.1. Hiện trạng sử dụng các loại đất thành phố Bắc Giang
• 8.2.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang
• 8.2.3. Biến động đất nông nghiệp giai đoạn 2011 - 2015 thành phố Bắc Giang
• 8.2.4. Hiện trạng các loại sử dụng đất trên địa bàn thành phố Bắc Giang
• 8.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang
• 8.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 8.3.2. Hiệu quả xã hội
• 8.3.3. Hiệu quả môi trường
• 8.3.4. Đánh giá hiệu quả chung của các LUT
• 8.4. Lựa chọn các LUT có hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn thành phố Bắc Giang
• 8.4.1. Lựa chọn các loại sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả
• 8.4.2. Đề xuất sử dụng đất nông nghiệp theo các tiểu vùng
• 8.4.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Bắc Giang
• 9. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Bắc Giang

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý tài nguyên đất. Tại Bắc Giang, việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất cây trồng mà còn đảm bảo phát triển bền vững. Đất nông nghiệp tại Bắc Giang chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng diện tích tự nhiên, do đó, việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất là cần thiết để tối ưu hóa nguồn lực và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

1.1. Khái Niệm Về Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp được hiểu là khả năng sản xuất của đất trong việc cung cấp lương thực, thực phẩm và các sản phẩm nông nghiệp khác. Đánh giá hiệu quả này bao gồm các yếu tố như năng suất, chất lượng sản phẩm và tác động đến môi trường.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất giúp xác định các loại hình canh tác phù hợp, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đồng thời, nó cũng giúp phát hiện các vấn đề liên quan đến quản lý đất đai và đưa ra các giải pháp khắc phục kịp thời.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Bắc Giang

Mặc dù Bắc Giang có nhiều tiềm năng về đất nông nghiệp, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc sử dụng hiệu quả. Sự gia tăng dân số và đô thị hóa đã dẫn đến áp lực lớn lên diện tích đất nông nghiệp. Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp đang diễn ra nhanh chóng, gây ra nhiều lo ngại về an ninh lương thực.

2.1. Áp Lực Từ Đô Thị Hóa

Quá trình đô thị hóa tại Bắc Giang đã làm giảm diện tích đất nông nghiệp, dẫn đến việc thiếu hụt nguồn cung thực phẩm. Điều này đòi hỏi các giải pháp hiệu quả để bảo vệ và phát triển đất nông nghiệp.

2.2. Suy Giảm Chất Lượng Đất

Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật không hợp lý đã làm suy giảm chất lượng đất. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Bắc Giang, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Việc sử dụng các công nghệ mới trong nông nghiệp cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế

Hiệu quả kinh tế được đánh giá thông qua giá trị sản xuất, thu nhập hỗn hợp và hiệu quả đồng vốn. Những chỉ tiêu này giúp xác định mức độ sinh lời từ việc sử dụng đất nông nghiệp.

3.2. Đánh Giá Hiệu Quả Xã Hội Và Môi Trường

Hiệu quả xã hội được đo bằng giá trị ngày công lao động, trong khi hiệu quả môi trường liên quan đến mức độ sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Cả hai yếu tố này đều ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Bắc Giang

Kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Bắc Giang có sự khác biệt rõ rệt giữa các loại hình canh tác. Các loại cây trồng như hoa, cây cảnh cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với cây lúa truyền thống. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến kỹ thuật canh tác là cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Của Các Loại Hình Canh Tác

Nghiên cứu cho thấy rằng các loại hình canh tác như hoa, cây cảnh mang lại giá trị kinh tế cao hơn so với các loại cây trồng truyền thống. Điều này cho thấy tiềm năng lớn trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cần áp dụng các giải pháp như đào tạo nông dân về kỹ thuật canh tác mới, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và cải thiện hệ thống tưới tiêu.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Bắc Giang là một nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo phát triển bền vững. Tương lai của nông nghiệp tại Bắc Giang phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp khoa học và công nghệ, cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc bảo vệ và phát triển đất nông nghiệp.

5.1. Tầm Nhìn Tương Lai Cho Nông Nghiệp Bắc Giang

Tương lai của nông nghiệp Bắc Giang sẽ phụ thuộc vào việc phát triển các mô hình canh tác bền vững, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và bảo vệ môi trường.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng trong việc quản lý và sử dụng đất nông nghiệp là rất quan trọng. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ để người dân có thể áp dụng các kỹ thuật mới vào sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Bắc Giang là trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa của tỉnh Bắc Giang với tổng diện tích tự nhiên đạt 6.659,24 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 3.834,33 ha, tương đương 57,58% quỹ đất toàn đô thị. Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm kết nối Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh cùng tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 17,6% vào năm 2015, thành phố đang đối mặt với sức ép đô thị hóa và công nghiệp hóa mạnh mẽ. Quá trình chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp phục vụ hạ tầng và khu đô thị làm thu hẹp nhanh chóng tư liệu sản xuất của người dân ngoại thành.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là giải quyết mâu thuẫn giữa diện tích đất canh tác suy giảm với yêu cầu nâng cao giá trị sản xuất và duy trì sinh kế bền vững cho hơn 60% dân số trong độ tuổi lao động. Mục tiêu cụ thể của luận văn nhằm đánh giá toàn diện hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên 3 phương diện kinh tế, xã hội và môi trường; phân loại và lựa chọn các loại sử dụng đất (LUT) tối ưu; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quỹ đất nông nghiệp đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên địa bàn 16 đơn vị hành chính gồm 10 phường và 6 xã thuộc thành phố Bắc Giang, thu thập chuỗi số liệu từ năm 2011 đến năm 2015. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp hệ thống luận cứ định lượng chính xác, giúp chính quyền địa phương tái cấu trúc 3.155 ha diện tích gieo trồng hàng năm, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp vốn đạt 552 tỷ đồng và gia tăng thu nhập cho nông hộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng khung đánh giá đất đai bền vững của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1976), dựa trên sự cân bằng của ba trụ cột: hiệu quả kinh tế, chấp nhận về mặt xã hội và an toàn sinh thái. Đồng thời, đề tài tích hợp 5 nguyên tắc sử dụng đất bền vững theo Smyth và Dumanski (1993), bao gồm: duy trì nâng cao sản xuất, giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tài nguyên tự nhiên, duy trì tính khả thi kinh tế lâu dài và được xã hội chấp nhận. Luận văn cũng vận dụng học thuyết nông nghiệp sinh thái của Lê Văn Khoa (1999) với các nguyên tắc về đa dạng sinh học, nuôi dưỡng đất sống và tái sinh vật chất tuần hoàn.

Cơ sở pháp lý nền tảng của đề tài căn cứ vào Luật Đất đai năm 2013, đặc biệt là Điều 10 quy định về phân loại nhóm đất nông nghiệp gồm đất trồng cây hàng năm, cây lâu năm, đất nuôi trồng thủy sản và đất rừng sản xuất. Các khái niệm chính được định nghĩa xuyên suốt luận văn gồm:

• Loại sử dụng đất (Land Use Type - LUT): Mô tả trạng thái sử dụng đất thực tế với cơ cấu cây trồng và phương thức canh tác cụ thể.
• Thu nhập hỗn hợp (TNHH): Giá trị chênh lệch giữa giá trị sản xuất (GTSX) và chi phí trung gian (CPTG), phản ánh thu nhập thuần của người nông dân.
• Hiệu quả đồng vốn (HQĐV): Tỷ số giữa thu nhập hỗn hợp và chi phí trung gian đầu tư.
• Giá trị ngày công lao động (GTNC): Mức thu nhập bình quân tạo ra trên một ngày công lao động quy đổi.
• Hệ số che phủ sinh thái: Tỷ lệ thời gian duy trì thảm thực vật che phủ bề mặt đất trong một năm chu kỳ canh tác.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thống kê giai đoạn 2011 - 2015 của Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê thành phố Bắc Giang và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang. Nguồn dữ liệu sơ cấp được điều tra trực tiếp thông qua bộ phiếu câu hỏi có cấu trúc.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu áp dụng kỹ thuật phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên. Dựa trên sự phân hóa địa hình và tập quán canh tác, địa bàn được chia thành 2 tiểu vùng:

• Tiểu vùng 1 (vùng đồi dốc dọc sông Thương): Đại diện khảo sát là xã Song Mai với 50 hộ nông dân.
• Tiểu vùng 2 (vùng đồng bằng bằng phẳng): Đại diện khảo sát là xã Dĩnh Trì với 50 hộ nông dân.

Tổng cỡ mẫu khảo sát đạt 100 hộ nông dân tại 2 xã đại diện. Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân tầng nhằm phản ánh trung thực sự khác biệt về thổ nhưỡng giữa đất bãi bồi phù sa sông Thương và đất xám bạc màu nội đồng. Phương pháp phân tích đa tiêu chí kết hợp thang điểm 3 cấp (Cao: 3 điểm, Trung bình: 2 điểm, Thấp: 1 điểm) được áp dụng trên 8 chỉ tiêu tổng hợp. Dữ liệu khảo sát được xử lý và kiểm định định lượng bằng phần mềm Microsoft Excel nhằm chuẩn hóa các ma trận so sánh hiệu quả giữa các kiểu sử dụng đất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa đã nhận diện 7 loại sử dụng đất nông nghiệp chính trên địa bàn thành phố Bắc Giang: LUT Chuyên lúa; LUT 2 Lúa - 1 màu; LUT Chuyên màu; LUT Hoa, cây cảnh; LUT Cây ăn quả; LUT Cây lâm nghiệp; LUT Nuôi trồng thủy sản. Mặc dù diện tích canh tác lúa vẫn chiếm tỷ trọng chi phối trong 3.155 ha đất gieo trồng với năng suất trung bình 57 tạ/ha, hiệu quả tổng hợp giữa các LUT có sự chênh lệch sâu sắc:

• Hiệu quả kinh tế: LUT Hoa, cây cảnh mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị sản xuất vượt 290 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp trên 210 triệu đồng/ha và hiệu quả đồng vốn đạt trên 2,6 lần. Xếp thứ hai là LUT Nuôi trồng thủy sản. Ngược lại, LUT Chuyên lúa ghi nhận hiệu quả kinh tế thấp nhất với thu nhập hỗn hợp dưới 120 triệu đồng/ha và hiệu quả đồng vốn dưới 2,0 lần.
• Hiệu quả xã hội: LUT Nuôi trồng thủy sản dẫn đầu về khả năng thu hút lao động với nhu cầu trên 890 công lao động/ha/năm. Về chất lượng thu nhập, LUT Hoa, cây cảnh đạt giá trị ngày công cao nhất, vượt mức 240.000 đồng/công, trong khi LUT Chuyên lúa có giá trị ngày công thấp nhất, chỉ dưới 190.000 đồng/công. LUT Cây lâm nghiệp thu hút ít lao động nhất với dưới 620 công/ha/năm.
• Hiệu quả môi trường: Nhóm các loại đất gồm LUT Cây lâm nghiệp với 208,58 ha, LUT Nuôi trồng thủy sản, LUT Cây ăn quả và LUT Hoa, cây cảnh đạt hệ số che phủ trên 75%, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật theo đúng định mức khuyến cáo. Ngược lại, LUT Chuyên lúa và LUT Chuyên màu có tỷ lệ lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học cao hơn mức khuyến cáo từ 15% đến 25%, gây nguy cơ suy thoái dinh dưỡng đất.

+---------------------+-------------------+---------------------+----------------------+
| Loại sử dụng đất    | GTSX (Tr.đ/ha)    | GTNC (1.000 đ/công) | Đánh giá môi trường  |
+---------------------+-------------------+---------------------+----------------------+
| LUT Hoa, cây cảnh   | > 290             | > 240               | Tốt (ít ảnh hưởng)   |
| LUT Thủy sản (NTTS) | > 290             | 190 - 240           | Tốt (bền vững)       |
| LUT Chuyên màu      | 180 - 290         | 190 - 240           | Trung bình           |
| LUT 2 Lúa - 1 màu   | 180 - 290         | < 190               | Trung bình           |
| LUT Chuyên lúa      | < 180             | < 190               | Thấp (lạm dụng thuốc)|
+---------------------+-------------------+---------------------+----------------------+

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến sự vượt trội của LUT Hoa, cây cảnh và Nuôi trồng thủy sản xuất phát từ vị trí địa lý đắc địa của thành phố Bắc Giang. Nằm kề cận các cụm công nghiệp lớn như Đình Trám, Song Khê - Nội Hoàng, Quang Châu và cách thủ đô Hà Nội chỉ 50 km, nhu cầu tiêu thụ hoa cảnh, thực phẩm tươi sống chất lượng cao là rất lớn. Ngược lại, mô hình Chuyên lúa cho giá trị kinh tế thấp do quy mô canh tác nông hộ manh mún, chi phí phân bón vô cơ tăng cao nhưng giá thu mua lúa gạo thương phẩm thiếu ổn định.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Đỗ Thị Tám (2001) tại huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên và công trình của Phạm Văn Vân, Nguyễn Thanh Trà (2010) tại huyện Chương Mỹ, Hà Nội. Các nghiên cứu đều chỉ ra rằng chuyển dịch từ độc canh lúa nước sang mô hình rau màu chuyên canh, hoa cây cảnh và kết hợp thủy sản giúp gia tăng giá trị sản xuất từ 2 đến 4 lần trên một đơn vị diện tích. Dữ liệu đánh giá đa mục tiêu này có thể biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ phân nhóm radar ba trục (Kinh tế - Xã hội - Môi trường) để các nhà quy hoạch dễ dàng xác định ngưỡng ưu tiên khi thu hồi hoặc chuyển đổi cơ cấu đất.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại thành phố Bắc Giang một cách bền vững, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Quy hoạch và chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Giang chủ trì phối hợp cùng Phòng Kinh tế tiến hành chuyển đổi tối thiểu 300 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang mô hình canh tác 2 Lúa - 1 màu, Chuyên màu công nghệ cao và Hoa cây cảnh tại hai xã Song Mai, Dĩnh Trì. Mục tiêu nâng giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân toàn thành phố vượt mốc 150 triệu đồng/ha trước năm 2020.
• Chuyển giao khoa học kỹ thuật và canh tác an toàn: Phòng Nông nghiệp và Trạm Khuyến nông thành phố tổ chức định kỳ 15 lớp tập huấn kỹ thuật mỗi năm cho hơn 1.000 lượt nông hộ. Trọng tâm tập huấn là quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, kỹ thuật sử dụng chế phẩm sinh học, nhằm cắt giảm 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học và nâng tỷ lệ bón phân hữu cơ vi sinh lên trên 60% vào năm 2018.
• Hoàn thiện chính sách vốn và tích tụ ruộng đất: Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Ngân hàng Chính sách Xã hội triển khai các gói tín dụng trung và dài hạn với hạn mức vay ưu đãi từ 50 đến 100 triệu đồng/hộ. Đồng thời, đẩy mạnh công tác dồn điền đổi thửa, khuyến khích các hộ nông dân cho thuê quyền sử dụng đất hoặc góp vốn bằng đất để hình thành các cánh đồng mẫu lớn quy mô từ 20 ha trở lên tại xã Tân Tiến và Đồng Sơn.
• Phát triển chuỗi liên kết và xúc tiến thương mại: Phòng Kinh tế thành phố làm đầu mối kết nối các hợp tác xã nông nghiệp với hệ thống siêu thị Big C, Co.opmart và các chợ đầu mối nông sản. Hỗ trợ xây dựng chỉ dẫn địa lý và bảo hộ nhãn hiệu tập thể cho các nông sản đặc thù, phấn đấu gia tăng 25% giá trị xuất bán nông sản sạch ra các tỉnh lân cận trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng cao và là nguồn tài liệu giá trị cho các nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ địa chính: Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố và cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường có thể ứng dụng trực tiếp phương pháp đánh giá phân cấp để xây dựng kế hoạch sử dụng đất kỳ 5 năm và quy hoạch nông thôn mới.
• Giảng viên, học viên và nhà nghiên cứu ngành Quản lý đất đai: Cung cấp khung lý thuyết chuẩn hóa của FAO kết hợp dữ liệu thực nghiệm điển hình về đánh giá đất đô thị hóa, phục vụ giảng dạy các học phần Đánh giá đất, Quy hoạch sử dụng đất và Kinh tế đất đai.
• Ban quản trị hợp tác xã và các chủ trang trại: Nắm bắt các chỉ số kinh tế kỹ thuật chi tiết của từng loại sử dụng đất để lập phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phân bổ ngày công lao động và dự toán nguồn vốn đầu tư đạt tỷ suất lợi nhuận cao nhất.
• Doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao: Khai thác bức tranh tổng thể về thổ nhưỡng, thủy văn sông Thương và hệ thống giao thông tại thành phố Bắc Giang để lựa chọn địa điểm lập dự án sản xuất giống hoa, cây cảnh hoặc vùng nguyên liệu rau an toàn liên kết bao tiêu sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao mô hình Hoa, cây cảnh lại đạt hiệu quả kinh tế cao nhất tại thành phố Bắc Giang? Mô hình Hoa, cây cảnh đạt doanh thu trên 290 triệu đồng/ha nhờ khai thác tối đa lợi thế thị trường tiêu thụ của một đô thị loại II đang mở rộng và vị trí giáp ranh các khu công nghiệp lớn. Người dân xã Dĩnh Trì và Song Mai đã tận dụng tốt kinh nghiệm thâm canh kết hợp nhu cầu thưởng ngoạn hoa cảnh tăng cao của cư dân thành thị.

• Đất Chuyên lúa tại địa bàn nghiên cứu gặp những rào cản lớn nào? Sản xuất lúa thuần gặp trở ngại lớn do diện tích phân tán manh mún, chi phí vật tư đầu vào như phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí trung gian. Đồng thời, giá trị ngày công lao động tạo ra dưới 190.000 đồng/công khiến người lao động trẻ có xu hướng chuyển dịch sang làm việc tại các nhà máy công nghiệp.

• Phương pháp phân chia 2 tiểu vùng nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn ra sao? Việc phân chia thành Tiểu vùng 1 (khu vực đồi dốc ven sông Thương đại diện bởi xã Song Mai) và Tiểu vùng 2 (vùng đồng bằng bằng phẳng đại diện bởi xã Dĩnh Trì) giúp phân định rõ nét sự khác biệt về chế độ tưới tiêu, nguy cơ ngập úng mùa lũ và đặc tính thổ nhưỡng. Từ đó, các đề xuất quy hoạch cây trồng mang tính khả thi cao và sát thực tế từng cụm xã.

• Hiệu quả xã hội và môi trường của loại sử dụng đất Thủy sản được thể hiện như thế nào? Mô hình Nuôi trồng thủy sản thu hút trên 890 công lao động/ha/năm, tạo việc làm ổn định tại chỗ cho lao động trung niên nông thôn. Về mặt môi trường, mô hình này tận dụng tốt hệ thống mặt nước ao hồ, sông ngòi tự nhiên, duy trì độ che phủ mặt đất quanh năm và hạn chế sử dụng hóa chất độc hại so với trồng trọt chuyên canh.

• Các biện pháp kỹ thuật nào giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường đất nông nghiệp địa phương? Luận văn khuyến cáo nông dân thực hiện mô hình luân canh 2 Lúa - 1 màu để cắt đứt nguồn bệnh của sâu hại, áp dụng kỹ thuật ủ rơm rạ làm phân hữu cơ thay vì đốt đồng, và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học thảo mộc theo đúng nguyên tắc 4 đúng nhằm bảo tồn hệ vi sinh vật đất.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện hiện trạng quản lý và sử dụng 3.834,33 ha đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Bắc Giang, xác lập bức tranh tổng thể về tài nguyên đất đô thị.
• Đánh giá định lượng chính xác hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của 7 loại sử dụng đất chính, chỉ ra sự chênh lệch rõ rệt giữa nhóm cây trồng hàng hóa và lúa truyền thống.
• Khẳng định tính ưu việt của các mô hình Hoa cây cảnh, Nuôi trồng thủy sản và 2 Lúa - 1 màu trong việc nâng cao thu nhập hỗn hợp và giá trị ngày công lao động nông thôn.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về quy hoạch tiểu vùng, hỗ trợ tín dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm nông sản sạch.
• Cung cấp lộ trình hành động cụ thể cho giai đoạn 2016 - 2020, làm căn cứ khoa học vững chắc để các nhà hoạch định chính sách địa phương thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp đô thị sinh thái bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI MINH TÚ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ BẮC GIANG - TỈNH BẮC GIANG Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Bùi Minh Tú i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. Nguyễn Hữu Thành đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê, UBND thành phố Bắc Giang, Cục Thống kê tỉnh Bắc Giang, cấp ủy, chính quyền và bà con nhân dân các xã, phường thành phố Bắc Giang.

đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Bùi Minh Tú ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục .iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tıêu nghıên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Đất và vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp. Khái niệm đất và đất nông nghiệp. Vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp.

Hiệu quả sử dụng đất. Khái niệm về hiệu quả sử dụng đất. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Sử dụng đất theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững. Vấn đề suy thoái đất nông nghiệp. Quan điểm sử dụng đất bền vững.

Sử dụng đất theo quan điểm sinh thái. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và ở việt nam. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam.

Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của tỉnh Bắc Giang. 23 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Bắc Giang.

Hiện trạng sử dụng đất của thành phố Bắc Giang. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp điều tra thu thập số liệu. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang. Điều kiện tự nhiên. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội.

Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Hiện trạng sử dụng đất thành phố Bắc Giang. Hiện trạng sử dụng các loại đất thành phố Bắc Giang. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang.

Biến động đất nông nghiệp giai đoạn 2011 - 2015 thành phố Bắc Giang. Hiện trạng các loại sử dụng đất trên địa bàn thành phố Bắc Giang. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang. Hiệu quả kinh tế.

Hiệu quả xã hội. Hiệu quả môi trường. Đánh giá hiệu quả chung của các LUT. Lựa chọn các LUT có hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn thành phố Bắc Giang.

73 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lựa chọn các loại sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả. Đề xuất sử dụng đất nông nghiệp theo các tiểu vùng. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Bắc Giang.

Kết luận và kiến nghị. 80 Tài liệu tham khảo. 83 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật C Cao CPTG Chi phí trung gian DT Diện tích GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn LĐ Lao động LUT Loại sử dụng đất NTTS Nuôi trồng thủy sản SL Sản lượng STT Số thứ tự T Thấp TB Trung bình TNHH Thu nhập hỗn hợp UBND Uỷ ban nhân dân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế.

Phân cấp đánh giá chung các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường. Tổng hợp hiệu quả sử dụng đất của LUT/kiểu sử dụng đất.

Dân số trung bình phân theo giới tính và phân theo thành thị, nông thôn. Hiện trạng sử dụng đất năm 2015 thành phố Bắc Giang. Biến động đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang giai đoạn 2011 - 2015. Loại sử dụng đất tiểu vùng 1.

Loại sử dụng đất tiểu vùng 2. Hiệu quả kinh tế các loại sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất tiểu vùng 2. Hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất tiểu vùng 1.

Đánh giá hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất tiểu vùng 2. So sánh mức đầu tư phân bón thực tế tại tiểu vùng 1 với hướng dẫn. So sánh mức đầu tư phân bón thực tế tại tiểu vùng 2 với hướng dẫn. So sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế tại tiểu vùng 1 với khuyến cáo.

So sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế tại tiểu vùng 2 với khuyến cáo. Tỷ lệ che phủ các loại sử dụng đất thành phố Bắc Giang. Tổng hợp hiệu quả môi trường các LUT/kiểu sử dụng đất thành phố Bắc Giang. Tổng hợp hiệu quả sử dụng đất các LUT/kiểu sử dụng đất thành phố Bắc Giang.

71 DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ hành chính thành phố Bắc Giang. Cơ cấu sử dụng đất thành phố Bắc Giang năm 2015. 42 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Minh Tú Tên Luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang - tỉnh Bắc Giang Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1.

Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang. - Lựa chọn các loại sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả của thành phố Bắc Giang. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Dựa vào sự khác biệt về địa hình, thực trạng phân bố cây trồng của thành phố Bắc Giang để phân chia thành 2 tiểu vùng nghiên cứu.

Chọn 2 xã: Song Mai và Dĩnh Trì làm điểm điều tra. - Phương pháp điều tra thu thập số liệu: + Nguồn số liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội; số liệu về hiện trạng sử dụng đất, biến động sử dụng đất nông nghiệp và một số thông tin, số liệu khác tại các cơ quan, phòng ban chức năng của thành phố Bắc Giang: phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Kinh Tế, Chi cục Thống kê,. + Nguồn số liệu sơ cấp: Điều tra trực tiếp, ngẫu nhiên 100 hộ nông dân của 2 xã đại diện (xã Song Mai, xã Dĩnh Trì) thông qua phiếu điều tra bằng bộ câu hỏi có sẵn. Mỗi xã điều tra 50 hộ.

- Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất dựa vào các tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế (giá trị sản xuất, thu nhập hỗn hợp, hiệu quả đồng vốn), hiệu quả xã hội (công lao động, giá trị ngày công lao động) và hiệu quả môi trường (mức độ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và tỷ lệ che phủ đất). Từ đó đánh giá tổng hợp hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Bắc Giang. - Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm Excel. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Kết quả chính và kết luận - Thành phố Bắc Giang là trung tâm của tỉnh Bắc Giang, có tổng diện tích tự nhiên 6.659,24 ha; trong đó diện tích đất nông nghiệp là 3.834,33 ha chiếm 57,58% tổng diện tích tự nhiên. Thành phố Bắc Giang có điều kiện khí hậu, đất đai, hệ thống thủy lợi và mạng lưới giao thông thuận lợi cho việc đa dạng hóa cây trồng và lưu thông hàng hóa.