Luận văn thạc sĩ vnua giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện nông cống tỉnh thanh hóa

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp nghiên cứu vnua giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Hằng
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Thị Hồng Nhung
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục hình, sơ đồ
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.6. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.6.1. Mục tiêu chung
• 1.6.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.7. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.7.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.7.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.8. Đóng góp mới của luận văn
• 1.9. Kết cấu nội dung luận văn
• 1.10. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 1.10.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.10.2. Mối quan hệ giữa tăng trưởng xanh và nông nghiệp, tiêu chí đánh giá phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh
• 1.10.3. Các nội dung thực hiện nhằm phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh
• 1.10.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh
• 1.10.5. Cơ sở thực tiễn
• 1.10.6. Tăng trưởng xanh trong sản xuất nông nghiệp trên thế giới
• 1.10.7. Tăng trưởng xanh trong sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam
• 1.10.8. Bài học kinh nghiệm rút ra vận dụng trong nghiên cứu phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống
• 1.11. Phương pháp nghiên cứu
• 1.11.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.11.2. Điều kiện tự nhiên của huyện Nông Cống
• 1.11.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Nông Cống
• 1.11.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.11.5. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.11.6. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.11.7. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 1.11.8. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.12. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.12.1. Khái quát thực trạng sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
• 1.12.2. Khái quát tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.12.3. Khái quát tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.12.4. Đánh giá tình hình phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
• 1.12.5. Đánh giá tình hình xây dựng kế hoạch chiến lược phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng tăng trưởng xanh
• 1.12.6. Đánh giá công tác tuyên truyền về phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh
• 1.12.7. Đánh giá tình hình xây dựng các mô hình phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh
• 1.12.8. Đánh giá việc triển khai áp dụng các tiến bộ kỹ thuật nhằm phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh
• 1.12.9. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
• 1.12.9.1. Yếu tố khách quan
• 1.12.9.2. Yếu tố chủ quan
• 1.13. Định hướng và giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
• 1.13.1. Giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
• 1.14. Kết luận và kiến nghị
• 1.14.1. Đối với Nhà nước và các cơ quan, đơn vị thực thi chính sách
• 1.14.2. Đối với chính quyền UBND huyện Nông Cống
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững tại huyện Nông Cống

Huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa, là một trong những địa phương có tiềm năng lớn trong phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, để phát triển nông nghiệp bền vững, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Việc áp dụng các công nghệ mới, cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao nhận thức của người dân là những yếu tố quan trọng. Mục tiêu của bài viết này là phân tích các giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững tại huyện Nông Cống, từ đó đưa ra những khuyến nghị thiết thực.

1.1. Tình hình nông nghiệp hiện tại tại huyện Nông Cống

Nông Cống hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong sản xuất nông nghiệp. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, lạm dụng hóa chất và phân bón đang ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất còn hạn chế, dẫn đến năng suất thấp và không bền vững.

1.2. Tầm quan trọng của phát triển nông nghiệp bền vững

Phát triển nông nghiệp bền vững không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống người dân. Việc áp dụng các phương pháp canh tác hữu cơ, giảm thiểu hóa chất độc hại sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống.

II. Những thách thức trong phát triển nông nghiệp bền vững tại Nông Cống

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện Nông Cống vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc phát triển nông nghiệp bền vững. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, thiếu hụt nguồn nước và sự thay đổi trong nhu cầu thị trường đang tạo ra áp lực lớn lên sản xuất nông nghiệp.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đang gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng đến mùa màng và năng suất. Huyện Nông Cống cần có các biện pháp ứng phó hiệu quả để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp.

2.2. Thiếu hụt nguồn nước và quản lý tài nguyên

Nước là yếu tố sống còn trong sản xuất nông nghiệp. Việc quản lý tài nguyên nước chưa hiệu quả đang dẫn đến tình trạng khan hiếm nước tưới tiêu, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Cần có các giải pháp quản lý nước hợp lý để đảm bảo nguồn nước cho sản xuất.

III. Giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững tại huyện Nông Cống

Để phát triển nông nghiệp bền vững, huyện Nông Cống cần áp dụng các giải pháp đồng bộ. Việc cải tiến công nghệ, nâng cao năng lực cho nông dân và xây dựng các mô hình sản xuất hiệu quả là những giải pháp cần thiết.

3.1. Ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp

Việc áp dụng công nghệ mới như công nghệ sinh học, công nghệ tưới tiết kiệm nước sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các mô hình sản xuất thông minh cần được triển khai rộng rãi để nông dân có thể tiếp cận.

3.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nông dân

Đào tạo nông dân về các phương pháp canh tác bền vững, sử dụng phân bón hữu cơ và bảo vệ môi trường là rất quan trọng. Các chương trình tập huấn cần được tổ chức thường xuyên để nâng cao nhận thức và kỹ năng cho nông dân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Nông Cống

Các mô hình phát triển nông nghiệp bền vững đã được triển khai tại huyện Nông Cống và đã đạt được những kết quả tích cực. Việc áp dụng các phương pháp canh tác mới đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

4.1. Mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ đã được triển khai tại một số xã trong huyện, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường. Nông dân đã nhận thức rõ hơn về lợi ích của việc sản xuất hữu cơ.

4.2. Kết quả từ các dự án phát triển nông nghiệp bền vững

Các dự án phát triển nông nghiệp bền vững đã mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng, từ việc tăng thu nhập cho nông dân đến cải thiện chất lượng môi trường. Những kết quả này cần được nhân rộng để đạt hiệu quả cao hơn.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho nông nghiệp Nông Cống

Phát triển nông nghiệp bền vững tại huyện Nông Cống là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, tổ chức và nông dân để thực hiện các giải pháp hiệu quả.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai

Huyện Nông Cống cần xây dựng một chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững, tập trung vào việc nâng cao năng lực sản xuất, bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống người dân. Các chính sách hỗ trợ cần được triển khai đồng bộ.

5.2. Khuyến nghị cho các bên liên quan

Các bên liên quan cần hợp tác chặt chẽ để thực hiện các giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững. Cần có các chương trình hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và đào tạo để nông dân có thể áp dụng các phương pháp sản xuất mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng sâu sắc khi hoạt động canh tác truyền thống đóng góp tới khoảng 43% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn quốc. Đứng trước áp lực cạn kiệt tài nguyên đất, suy thoái nguồn nước và biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1393/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và Quyết định số 403/QĐ-TTg về Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014 - 2020. Tại tỉnh Thanh Hóa, Quyết định số 359/QĐ-UBND ngày 28/01/2016 đã cụ thể hóa chiến lược tăng trưởng xanh với định hướng giảm thiểu phát thải và phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững.

Huyện Nông Cống là địa bàn thuần nông trọng điểm của tỉnh Thanh Hóa với tiềm năng đất đai lớn nhưng phương thức canh tác còn nhỏ lẻ, manh mún và lạm dụng phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện thực trạng sản xuất nông nghiệp, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống.

Phạm vi không gian của đề tài tập trung khảo sát tại huyện Nông Cống, trọng tâm là 3 xã đại diện: Vạn Hòa, Tế Thắng và Tượng Lĩnh. Phạm vi thời gian bao gồm chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2014 - 2016 và số liệu sơ cấp thu thập trong các năm 2016 - 2017; quá trình nghiên cứu thực địa tiến hành từ tháng 9/2016 đến tháng 10/2017. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn lớn, cung cấp cơ sở khoa học để giảm thiểu 50% đến 60% chi phí sản xuất thông qua tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, hướng tới mục tiêu giảm 20% phát thải khí nhà kính trong nông nghiệp và gia tăng thu nhập bền vững cho nông hộ địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng khung lý thuyết tăng trưởng xanh của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP, 2011) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 2009), xác định tăng trưởng xanh là quá trình thúc đẩy phát triển kinh tế gắn liền với bảo tồn vốn tự nhiên, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính. Luận văn ứng dụng mô hình tương tác hai chiều của tác giả Vũ Anh Dũng (2011), bao gồm Tăng trưởng xanh 1 (Kinh tế tác động tích cực đến Môi trường: tăng trưởng không gây suy thoái hệ sinh thái) và Tăng trưởng xanh 2 (Môi trường tác động tích cực đến Kinh tế: coi công nghệ sạch và bảo tồn tài nguyên là động lực tăng trưởng mới).

Đồng thời, đề tài tích hợp khung phân tích của tác giả Nguyễn Trọng Hoài (2014) về mối quan hệ phối hợp (+) và đánh đổi (-) giữa nông nghiệp và tăng trưởng xanh trên ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường. Luận văn chuẩn hóa các khái niệm cốt lõi:

• Nông nghiệp xanh: Nền nông nghiệp vận dụng sinh thái học để tiết kiệm tài nguyên, giảm tiêu hao năng lượng, giảm phân hóa học và tài nguyên hóa chất thải nông nghiệp.
• Mô hình kinh tế tuần hoàn Vườn - Ao - Chuồng (VAC): Hệ sinh thái khép kín kết hợp trồng trọt, nuôi trồng thủy sản và chăn nuôi nhằm tận dụng dòng vật chất dinh dưỡng.
• Tiêu chuẩn VietGAP và nông nghiệp hữu cơ: Hệ thống quy trình thực hành nông nghiệp tốt kiểm soát chặt chẽ dư lượng hóa chất và bảo đảm an toàn thực phẩm.
• Nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu (CSA): Giải pháp canh tác tích hợp giống cây trồng mới, công nghệ tưới tiết kiệm nước và kỹ thuật giảm thiểu phát thải carbon.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình điều tra thực chứng kết hợp thu thập số liệu đa nguồn:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2014 - 2016 được thu thập từ báo cáo thống kê của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trạm Bảo vệ thực vật và UBND huyện Nông Cống. Dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2016 - 2017 qua phiếu điều tra bảng hỏi trực tiếp với các hộ nông dân và phỏng vấn sâu cán bộ quản lý địa phương.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên đại diện tại 3 xã đặc trưng về địa hình và phương thức canh tác gồm xã Vạn Hòa (vùng chuyên canh lúa và màu), xã Tế Thắng (vùng phát triển mô hình kinh tế trang trại) và xã Tượng Lĩnh (vùng sản xuất rau an toàn và cây ăn quả). Quy mô mẫu khảo sát bảo đảm độ tin cậy thống kê cho các mô hình kinh tế nông hộ điển hình.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu số liệu qua các năm 2014, 2015, 2016, phân tích đánh giá các tiêu chí kinh tế - sinh thái và tham vấn chuyên gia. Việc lựa chọn phương pháp này giúp lượng hóa chính xác chi phí đầu vào, mức độ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và hiệu quả chuyển đổi mô hình xanh. Quá trình nghiên cứu thực hiện từ tháng 9/2016 đến tháng 10/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra và phân tích thực trạng sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Nông Cống giai đoạn 2014 - 2016 ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, mô hình kinh tế sinh thái tuần hoàn mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường vượt trội. Việc nhân rộng các mô hình Vườn - Ao - Chuồng (VAC) và mô hình chăn nuôi hữu cơ kết hợp công nghệ vi sinh hữu hiệu E.M của Nhật Bản tại các xã Vạn Hòa và Tế Thắng đã giúp nông hộ cắt giảm 50% đến 60% chi phí thức ăn và xử lý chất thải so với phương thức truyền thống, đồng thời kiểm soát triệt để mùi hôi và dịch bệnh.

Thứ hai, việc ứng dụng công nghệ sinh học và quản lý phế phẩm nông nghiệp có bước chuyển biến rõ nét. Huyện đã triển khai lắp đặt hệ thống hầm khí sinh học Biogas xử lý chất thải chăn nuôi quy mô hộ gia đình và trang trại, giúp tạo nguồn năng lượng sạch phục vụ sinh hoạt. Tại các vùng sản xuất rau an toàn (RAT) xã Tượng Lĩnh, kỹ thuật "3 giảm 3 tăng" và việc sử dụng phân vi sinh từ rơm rạ ủ hoai đã giúp tiết kiệm 20% đến 25% lượng đạm ure so với tập quán bón phân thông thường.

Thứ ba, thói quen lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón vô cơ vẫn là rào cản lớn. Khảo sát năm 2016 cho thấy khối lượng phân bón hóa học thực tế nông dân bón cho cây lúa cao hơn khoảng 15% đến 30% so với định mức khuyến cáo kỹ thuật tối ưu. Tình trạng vứt bao bì thuốc bảo vệ thực vật và màng nilon sau sử dụng bừa bãi ngoài đồng ruộng vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể do thiếu bể thu gom chuyên dụng.

Thứ tư, chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản xanh chưa hoàn thiện. Mặc dù Nhà nước đã ban hành các cơ chế thúc đẩy liên kết thông qua Nghị định số 210/2013/NĐ-CP và sự ra đời của chuỗi siêu thị nông sản an toàn UCAmart thuộc Liên hiệp Hợp tác xã tiêu thụ nông sản an toàn (UCA), tỷ lệ nông sản đạt chuẩn VietGAP được bao tiêu ổn định tại Nông Cống trong giai đoạn 2014 - 2016 vẫn dưới 20% tổng sản lượng thương phẩm.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh sự tác động đan xen của các nhóm yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, hệ thống hạ tầng thủy lợi phục vụ tưới tiêu tiết kiệm nước chưa đồng bộ; chính sách hỗ trợ tín dụng xanh theo Quyết định số 359/QĐ-UBND của tỉnh Thanh Hóa tiếp cận nông hộ còn chậm. Về chủ quan, nhận thức của người dân về kinh tế các-bon thấp còn hạn chế, tâm lý canh tác chạy theo sản lượng ngắn hạn khiến việc tuân thủ quy trình "4 đúng" trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chưa nghiêm ngặt.

Để minh họa rõ nét, các dữ liệu phân tích trong luận văn có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột kép so sánh khối lượng phân bón thực tế sử dụng so với định mức tối ưu trên 1 ha cây trồng năm 2016, và bảng tổng hợp cân đối chi phí - lợi nhuận giữa mô hình chăn nuôi Biogas/E.M với chăn nuôi truyền thống. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các bài học kinh nghiệm quốc tế như mô hình nông nghiệp thích ứng tại Rwanda (chương trình PEI của UNEP/UNDP giúp tăng 26% thu nhập thông qua thu gom nước mưa và dùng bùn Biogas làm phân bón) hay chính sách áp dụng cây che phủ sinh học tại Nhật Bản. Nông nghiệp xanh huyện Nông Cống cần chuyển mạnh từ chiều rộng sang chiều sâu dựa trên chuỗi giá trị 4 nhà.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy sản xuất nông nghiệp huyện Nông Cống phát triển theo định hướng tăng trưởng xanh giai đoạn 2018 - 2025:

Thứ nhất, quy hoạch và chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi thích ứng biến đổi khí hậu. UBND huyện Nông Cống cùng Phòng Nông nghiệp và PTNT cần rà soát quy hoạch vùng sản xuất tập trung; chuyển đổi linh hoạt khoảng 15% đến 20% diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng ngô, đậu tương chịu hạn và rau an toàn VietGAP tại các xã Vạn Hòa, Tượng Lĩnh trước năm 2020.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và nông nghiệp tuần hoàn. Trạm Khuyến nông và Trạm Bảo vệ thực vật huyện Nông Cống chủ trì tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật ủ phân hữu cơ vi sinh từ phụ phẩm rơm rạ, ứng dụng công nghệ đệm lót sinh học E.M trong chăn nuôi gia súc, gia cầm. Mục tiêu giai đoạn 2018 - 2022 giảm 25% lượng phân bón hóa học vô cơ và 100% trang trại chăn nuôi quy mô lớn được lắp đặt công trình khí sinh học Biogas đạt chuẩn.

Thứ ba, xây dựng chuỗi liên kết giá trị và phát triển thương hiệu nông sản an toàn. UBND huyện Nông Cống phối hợp với Liên hiệp HTX tiêu thụ nông sản an toàn (UCA) và các doanh nghiệp chế biến nông sản theo Nghị định số 210/2013/NĐ-CP, áp dụng công nghệ bảo quản lạnh CAS giúp giữ chất lượng nông sản tươi ngon từ 80% đến 90% sau thu hoạch, phấn đấu bao tiêu trên 50% sản lượng nông sản xanh của huyện vào năm 2025.

Thứ tư, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và nâng cao nhận thức cộng đồng. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Nông Cống phối hợp UBND các xã xây dựng hệ thống bể thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại 100% cánh đồng chuyên canh; đầu tư kiên cố hóa kênh mương nội đồng nhằm bảo đảm năng lực tưới tiêu chủ động đạt trên 85% diện tích canh tác đến năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Thứ nhất, cán bộ quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách tại các Sở NN&PTNT, Phòng NN&PTNT và UBND cấp huyện, xã. Luận văn cung cấp khung phương pháp đánh giá thực trạng tăng trưởng xanh, giúp thiết lập đề án quy hoạch vùng chuyên canh nông nghiệp sinh thái tại địa phương.

Thứ hai, giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp và Quản lý tài nguyên môi trường. Tài liệu cung cấp hệ thống cơ sở lý luận chuyên sâu về kinh tế xanh (UNEP, OECD), các chỉ tiêu định lượng vi mô và quy trình khảo sát nông hộ thực tế.

Thứ ba, giám đốc các Hợp tác xã nông nghiệp, chủ trang trại và hộ nông dân sản xuất kinh doanh giỏi. Nghiên cứu cung cấp hướng dẫn chi tiết về kỹ thuật vận hành mô hình kinh tế VAC khép kín, ứng dụng vi sinh E.M và quy trình ủ phụ phẩm rơm rạ giúp tiết kiệm từ 50% chi phí đầu vào.

Thứ tư, các doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và chế biến nông sản sạch. Luận văn phân tích khung chính sách khuyến khích đầu tư theo Nghị định số 210/2013/NĐ-CP và giải pháp xây dựng chuỗi liên kết giá trị 4 nhà bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tăng trưởng xanh trong nông nghiệp đem lại lợi ích kinh tế trực tiếp nào cho hộ nông dân?
Canh tác theo định hướng tăng trưởng xanh giúp nông hộ cắt giảm ngay từ 50% đến 60% chi phí mua phân bón, thức ăn và chất đốt nhờ tận dụng hầm khí Biogas và ủ phụ phẩm rơm rạ thành phân hữu cơ vi sinh. Đồng thời, nông sản đạt tiêu chuẩn VietGAP có giá trị bán buôn cao hơn từ 15% đến 25% so với sản phẩm truyền thống.

2. Mô hình kinh tế VAC và vi sinh E.M tại Nông Cống giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường như thế nào?
Mô hình VAC khép kín tuần hoàn triệt để chất thải giữa ba phân hệ Vườn, Ao và Chuồng. Kết hợp chế phẩm vi sinh E.M xử lý đệm lót chuồng trại giúp phân hủy 100% chất thải hữu cơ, triệt tiêu mầm bệnh và khí độc chuồng nuôi, ngăn chặn tình trạng xả thải gây ô nhiễm nguồn nước mặt tại địa phương.

3. Giảm lượng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu có làm sụt giảm năng suất lúa không?
Áp dụng quy trình "3 giảm 3 tăng" và bón bổ sung phân chuồng hoai mục kết hợp nấm đối kháng sinh học không làm giảm năng suất lúa mà còn duy trì độ phì nhiêu của đất. Thực tế tại xã Vạn Hòa và Tế Thắng cho thấy năng suất cây trồng giữ vững trong khi chi phí vật tư giảm 20%.

4. Khung pháp lý nào hỗ trợ nông dân huyện Nông Cống tiếp cận công nghệ nông nghiệp xanh?
Nông dân và hợp tác xã được thụ hưởng chính sách từ Quyết định số 1393/QĐ-TTg của Chính phủ, Quyết định số 359/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thanh Hóa về kế hoạch tăng trưởng xanh đến 2020, cùng các chính sách hỗ trợ miễn giảm tiền thuê đất và hỗ trợ công nghệ theo Nghị định số 210/2013/NĐ-CP.

5. Giải pháp nào giải quyết bài toán tiêu thụ nông sản an toàn cho các xã tại huyện Nông Cống?
Luận văn đề xuất liên kết chặt chẽ với Liên hiệp HTX tiêu thụ nông sản an toàn (UCA) để đưa hàng hóa vào hệ thống chuỗi siêu thị UCAmart. Song song đó, việc ứng dụng công nghệ làm lạnh nhanh CAS giúp bảo quản chất lượng nông sản đạt 80% đến 90% sau thu hoạch, mở rộng bán kính tiêu thụ liên tỉnh.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận và thực tiễn về tăng trưởng xanh trong nông nghiệp, làm rõ bản chất kinh tế sinh thái tuần hoàn và tiêu chí đánh giá mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững.
• Đánh giá thực chứng toàn diện bức tranh sản xuất nông nghiệp huyện Nông Cống giai đoạn 2014 - 2016, chỉ ra tiềm năng lớn từ mô hình VAC, công nghệ khí sinh học Biogas tại 3 xã Vạn Hòa, Tế Thắng và Tượng Lĩnh.
• Phân tích sâu sắc các rào cản kỹ thuật, tập quán lạm dụng phân bón vô cơ cao hơn định mức tối ưu từ 15% đến 30% và nút thắt liên kết chuỗi giá trị tiêu thụ nông sản.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp đột phá gồm quy hoạch vùng xanh, chuyển giao kỹ thuật vi sinh E.M, phát triển chuỗi giá trị "4 nhà" và nâng cấp hạ tầng thủy lợi, bảo vệ môi trường.
• Xác định lộ trình triển khai cụ thể đến năm 2020 và tầm nhìn 2025, phấn đấu đạt mục tiêu giảm 20% phát thải khí nhà kính nông nghiệp và nhân rộng mô hình kinh tế xanh trên toàn huyện Nông Cống.

Để hiện thực hóa các định hướng trên, chính quyền địa phương, các hợp tác xã và bà con nông dân huyện Nông Cống cần phối hợp hành động ngay hôm nay, chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy sản xuất truyền thống sang phương thức nông nghiệp xanh, sạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh Phần 3: Phương pháp nghiên cứu Phần 4: Kết quả nghiên cứu Phần 5: Kết luận và kiến nghị. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Các khái niệm cơ bản 2. Khái niệm tăng trưởng xanh Khái niệm “tăng trưởng xanh” lần đầu tiên được đề cập trên tờ Economist ngày 27 tháng 1 năm 2000 và bắt đầu được sử dụng rộng rãi qua forum Davos.

Sau đó khái niệm này được đưa ra và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ tại hội nghị của Uỷ ban Liên hợp quốc về kinh tế và xã hội khu vực Châu Á- Thái Bình Dương (UNESCAP) năm 2005. Đặc biệt trong tuyên bố hội nghị các bộ trưởng của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế OECD ngày 24 tháng 6 năm 2009 cũng bao gồm những nội dung của Tăng trưởng xanh. Như vậy trước những bất ổn về môi trường, thế giới cùng các nền kinh tế lớn đã triển khai sáng kiến “Tăng trưởng xanh” với nhận định đó là sự lựa chọn tốt nhất cho sự phát triển bền vững của các quốc gia, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định, vừa làm dịu những căng thẳng của thiên nhiên, ngăn chặn chảy máu tài nguyên và tạo nên bùng nổ việc làm trong thế kỷ XXI. Chưa có định nghĩa thống nhất về “Tăng trưởng xanh”.

Tuy nhiên, dựa trên quan điểm môi trường là một hệ thống các tài nguyên có giới hạn và có năng lực tự điều chỉnh và tự tái tạo thì “Tăng trưởng xanh” nói đến việc tạo dựng một hệ thống kinh tế phản ánh sự tích hợp giữa các hệ sinh thái và đảm bảo khả năng phục hồi của các hệ thống hỗ trợ sự sống. Theo Chương trình Môi trường của Liên Hiệp Quốc (UNEP): "Tăng trưởng xanh" là định hướng mới thúc đẩy kinh tế phát triển theo những mô hình tiêu thụ và sản xuất bền vững, nhằm đảm bảo nguồn vốn tự nhiên tiếp tục cung cấp những nguồn lực và dịch vụ sinh thái mà đời sống của chúng ta phụ thuộc vào, cho thế hệ này cũng như cho những thế hệ mai sau. Hay tăng trưởng xanh là sự tăng trưởng dựa trên quá trình thay đổi mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế nhằm tận dụng lợi thế so sánh, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế thông qua việc nghiên cứu và áp dụng công nghệ tiên tiến, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại để sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu, góp phần xóa đói giảm nghèo và tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế một cách bền vững. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nếu dựa trên niềm tin rằng, văn hoá và giá trị của con người là các nguồn lực quý giá nhất thì “Tăng trưởng xanh” là một hệ thống tăng trưởng kinh tế sung túc, bền vững cần được tạo ra để đảm bảo mọi thành viên của cộng đồng đều có khả năng tiếp cận những chuẩn mực sống căn bản và đầy đủ, cũng như các cơ hội phát triển của bản thân và xã hội.

“Tăng trưởng xanh” hay còn gọi là “Tăng trưởng sạch”, là sự phát triển kinh tế theo chính sách có định hướng là thị trường, nền tảng là các nền kinh tế truyền thống, mục tiêu là sự hoà hợp của kinh tế và môi trường, sinh thái. Động lực mới của Tăng trưởng xanh là bảo vệ môi trường, phát triển công nghệ sản xuất sạch, nhanh chóng đạt được mức tăng trưởng kinh tế bền vững. Cũng có thể hiểu rất đơn giản “Tăng trưởng xanh” là những hoạt động kinh tế, đặc biệt là sản xuất thân thiện với môi trường và phát triển năng lượng sạch. Sản phẩm của nó có thể là các toà nhà được xây dựng với các vật liệu ít gây ô nhiễm hơn, tiết kiệm nhiên liệu trong quá trình sử dụng và có thể tự tạo nhiên liệu; có thể là các sản phẩm sinh học (thực phẩm, mỹ phẩm, quần áo,…) chống ô nhiễm môi trường (hệ thống xử lý nước thải, rác,…), ngành giao thông vận tải (xe tiết kiệm nhiên liệu, sử dụng các nhiên liệu thiên nhiên nắng, gió, mặt trời,…), tất cả các sản phẩm công nghiệp, nông nghiệp và các ngành khác phù hợp với tiêu chí “sản phẩm xanh”.

Bản chất của tăng trưởng xanh là mối quan hệ giữa kinh tế và môi trường. Tăng trưởng xanh 1 (Kinh tế -> Môi trường) có nghĩa là tăng trưởng kinh tế không làm hại đến môi trường và Tăng trưởng xanh 2 (Môi trường -> Kinh tế) có nghĩa là môi trường được bảo tồn có thể tạo điều kiện tăng trưởng mới cho kinh tế (Vũ Anh Dũng, 2011). Tăng trưởng xanh 1 (Kinh tế -> Môi trường): Tăng trưởng kinh tế mà không làm suy thoái môi trường. Tăng trưởng xanh 1 theo đuổi sự tăng trưởng kinh tế không làm suy thoái môi trường dựa trên việc tối đa hoá hiệu quả sử dụng tài nguyên thiên nhiên trong khi giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Tăng trưởng kinh tế mà không làm suy thoái môi trường là mục tiêu chính sách đã được nhấn mạnh bởi OECD kể từ năm 1990. Thực chất ô nhiễm môi trường không tự động giảm khi phát triển kinh tế nhưng nó có thể đạt được với ý chí chính trị của Chính phủ và những nỗ lực đáp ứng nhu cầu của người dân mỗi nước. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tăng trưởng xanh 2 (Môi trường -> Kinh tế): Tăng trưởng kinh tế mà sử dụng môi trường như một động cơ tăng trưởng mới. Tăng trưởng kinh tế sử dụng công nghệ xanh, các ngành công nghiệp xanh, thân thiện với môi trường.

Công nghệ xanh được coi là điểm mấu chốt nhất cho tăng trưởng xanh vì những hiệu quả sinh thái của nó trong sản xuất các sản phẩm, giảm tiêu thụ năng lượng và giảm thiểu các chất ô nhiễm và chất thải trong tiêu thụ sản phẩm. Khái niệm nông nghiệp Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và nguyên liệu lao động chủ yếu để tạo ra lương thực thực phẩm và một số nguyên liệu cho công nghiệp (Phạm Quốc Trí, 2014). Phát triển sản xuất nông nghiệp * Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp Nông nghiệp gắn liền với nông thôn, quá trình sản xuất gắn liền với thiên nhiên, với môi trường và gặp nhiều rủi ro, đặc biệt với nước chưa phát triển, khoa học kỹ thuật, kỹ thuật canh tác còn lạc hậu, trình độ lao động thấp. Người nông dân vừa là người sản xuất, vừa là người tiêu thụ sản phẩm của chính họ làm ra.

Do đó, tính phối hợp liên ngành như cung ứng vật tư, chế biến, tiêu thụ sản phẩm còn ở mức thấp, đóng góp từ khu vực nông nghiệp vào thu nhập quốc dân chưa cao và bất ổn định. * Vai trò, vị trí của sản xuất nông nghiệp Nông nghiệp giữ một vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, đặc biệt đối với các nước đang phát triển do các nước này đa số người dân sống dựa vào nghề nông. Nông nghiệp cung cấp các yếu tố đầu vào cho nền kinh tế. Do đó cần có các chính sách hợp lý để thúc đẩy sản xuất nông nghiệp.

Nông nghiệp còn là ngành cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Phát triển nông nghiệp một cách toàn diện nhằm tích lũy cho công nghiệp và các ngành khác trong nền kinh tế. * Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp - Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Đất đai: Đất đai là tư liệu sản xuất quan trọng nhất trong nông nghiệp; cây trồng – vật nuôi là đối tượng sản xuất trong nông nghiệp. Chính vì thế, nhân tố quan trọng hàng đầu đối với sản xuất nông nghiệp là đất đai rồi mới đến khí hậu và nguồn nước.

Đất đai ảnh hưởng quyết định đến quy mô, cơ cấu và phân bố nông nghiệp (đặc biệt với ngành trồng trọt) (Phạm Quốc Trí, 2014). Đất sản xuất nông nghiệp ở nước ta có hai nhóm chính là đất feralit và đất phù sa. Tùy theo các nhân tố, điều kiện hình thành và sự tác động của con người mà các loại đất trên có sự phân hóa khác nhau. + Khí hậu: nằm trong vành đai nội chí tuyến Bắc bán cầu, khí hậu nước ta cơ bản là nhiệt đới.

Nhưng do hình thể trải dài theo chiều vĩ tuyến ở rìa Đông Nam của lục địa châu Á. Từ đèo Hải Vân trở ra chịu ảnh hưởng của khối không khí lạnh cực đới, từ đèo Hải Vân trở vào nóng quanh năm với một mùa khô và một mùa mưa. Tính chất nhiệt đới làm cho tổng lượng bức xạ mặt trời lớn, chế độ mưa phong phú (1. Khí hậu nước ta lại có sự phân hóa đa dạng theo chiều Bắc – Nam, theo mùa và theo độ cao.

Ở miền Bắc có khí hậu nhiệt đới, ẩm, gió mùa với một mùa Đông lạnh. Ở vùng núi cao có sương giá và rét đậm. Ở miền Nam khí hậu nhiệt đới điển hình với một mùa khô và mùa mưa. Ở miền Trung là nơi giao thoa khí hậu giữa hai miền Nam – Bắc.

Ảnh hưởng của khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp: việc cung cấp lượng bức xạ lớn, nguồn ánh sáng dồi dào, nguồn nhiệt phong phú cho cây trồng phát triển quanh năm và cho năng suất cao. Độ ẩm không khí cao, lượng mưa dồi dào cho phép cây trồng có sức tái sinh mạnh mẽ, thúc đẩy nở hoa, kết trái. Cũng trong điều kiện nóng - ẩm còn giúp cho cây ngắn ngày tăng thêm từ 1 – 2 vụ/năm; đối với cây dài ngày có thể khai thác nhiều đợt, nhiều lứa/năm. Do các đặc trưng của khí hậu nước ta, đã tạo điều kiện để bố trí một tập đoàn cây trồng – vật nuôi đa dạng bao gồm cả nhiệt đới, cận nhiệt và ôn đới với hệ sinh thái phát triển bền vững.

Ở mỗi vùng khí hậu lại có sự tác động khác nhau đến sản xuất nông nghiệ: ở phía bắc đèo Hải Vân với sự nhiễu loạn về thời tiết đã tạo cho nửa phần phía Bắc nước ta một hệ sinh thái cực đoan giữa 2 mùa nóng – lạnh, ở đây thích hợp hơn cả là các cây ngắn ngày và cây ngày ngắn; đối với cây dài ngày và cây lâu năm, nên chọn cây trồng có biên độ sinh thái rộng của vùng cận nhiệt thì mới cho 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] năng suất cao.