chương 1, luận văn nghiên cứu những vấ n đề lý luận xung quanh chính sách thương mạicủa các địa phương. Trước hết, luận văn lần lượt đưa ra các khái niệm về thương mại, phát triển thương mại, và chính sách thương mại. Chính sách thương mại là "một hệ thống các quy định, công cụ, và biện pháp thích hợp mà nhà nước áp dụng để gia tăng tốc độ phát triển các hoạt động thương mại trong và ngoài nước của một quốc gia ở những thời kỳ nhất định nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra trong chiến lược phát triển KT - XH” (Hoàng Đức Thân, Đặng Đình Đào, 2012). Chính sách thương mại là một bộ phận của chính sách KT - XH có vai trò quan trọng như: (1) tác dụng rất lớn đến việc mở rộng giao lưu hàng hóa trong nước và xuất khẩu; (2) khai thác tiềm năng và lợi thế so sánh của từng vùng để phát triển sản xuất, mở rộng thị trường trong nước và tham gia vào thị trường thế giới; (3) khuyến khích xuất khẩu và phát triển công nghiệp; (4) công cụ hữu hiệu để Nhà nước thực hiện cân bằng cán cân thanh toán quốc tế, tăng cường thu hút vốn đầu tư đề phát triển kinh tế; (5) khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất để nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa sản xuất trong nước.
Thứ hai, luận văn đã đưa ra những nội dung cơ bản trong chính sách thương mại của địa phương, gồm có: chính sách thị trường, chính sách hàng hóa, chính sách thủ tục hành chính, chính sách kiểm tra kiểm soát thị trường, chính sách thương mại và môi trường, chính sách xúc tiến thương mại. Chính sách thị trường trong nước phải bảo đảm tập trung nguồn lực để thúc đẩy sản xuất hàng hóa, quy hoạch và cơ cấu lại để có những vùng chuyên canh sản xuất hàng hóa lớn, còn chính sách thị trường ngoài nước bao hàm những chính sách thúc đẩy xuất khẩu và đa dạng hóa thị v trường xuất khẩu. Chính sách mặt hàng để xác định đầu tư và cơ cấu lại sản xuất hàng hóa hợp lý. Chính sách thủ tục hành chính định hướng cho các công chức trong cơ quan Nhà nước cách thức giải quyết công việc thuộc thẩm quyền của mình.
Chính sách kiểm tra kiểm soát thị trường quy định các nghiệp vụ kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính của lực lượng quản lý thị trường. Chính sách thương mại và môi trường sẽ tác động đến hoạt động thương mại và từ đó có tác động nhất định đến hoạt động bảo vệ môi trường. Chính sách xúc tiến thương mại là các quy định, biện pháp và công cụ thúc đẩy, tìm kiếm cơ hội mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ, tạo dựng môi trường thuận lợi và mạng lưới các tổ chức xúc tiến thương mại, thực hiện các họat động thương mại. Thứ ba, luận văn cũng có đề cập đến một số yếu tố ảnh hưởng và tác động đến chính sách thương mại của địa phương, bao gồm: các điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội, môi trường pháp lý, và cơ sở hạ tầng thương mại.
CHƢƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THƢƠNG MẠI CỦA SỞ THƢƠNG MẠI THỦ ĐÔ PHNOM PENH Trong chương 2, luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng, đưa ra những đánh giá và nhận định về chính sách thương mại của Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh. Đầu tiên,luận văn khái quát về điều kiện tự nhiên, KT - XH và tổng quan về tình hình thương mại của Thủ đô. Phnom Penh là thủ đô của Vương Quốc Campuchia nằm ở khu vực trung nam Campuchia. Đây là vùng kinh tế của Campuchia đã và đang hội tụ điều kiện và lợi thế cho phát triển công nghiệp và dịch vụ để có tăng trưởng nhanh, hiệu quả và phát triển bền vững.
Thủ đô Phnom Penh nằm ở vị trí địa lý kinh tế thuận lợi, trung tâm giao thương, mang ý nghĩa cả nước và khu vực Đông Nam Á; nằm trên các trục giao thông vi quan trọng của cảnước, quốc tế, có nhiều cửa ngõ vào- ra thuận lợi, cả về đường bộ, đường sông, đường sắt,đường hàng không.Các hoạt động tại Thủ đô chủ yếu là các hoạt động dịch vụ, vận chuyển và phân phối hàng hóa. Ngoài Đặc khu kinh tế Phnom Penh và một số khu quy hoạch cho sản xuất thì hoạt động thương mại tại Thủ đô tập trung vào bán buôn, bán lẻ, các doanh nghiệp và các cơ sở kinh doanh chủ yếu làm dịch vụ. Tổng mức bán lẻ/ bán buôn và doanh thu dịch vụ tăng đều qua các năm, sự phát triển nhanh chóng về mặt số lượng các loại hình doanh nghiệp và các cơ sở kinh doanh, chỉ số giá tiêu dùng tăng cho thấy sự phục hồi và dần phát triển của nền kinh tế, cầu tăng lên và kéo theo cung cũng phát triển theo. Thủ đô Phnom Penh tập trung xuất khẩu hàng may mặc, và một số sản phẩm nông lâm sản, nhập khẩu các nguyên vật liệu thiết yếu như xăng dầu, các nguyên vật liệu cho ngành dệt may, và vật liệu xây dựng.
Thứ hai, luận văn đi sâu nghiên cứu bốn chính sách thành phần chủ yếu mà Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh đã tập trung triển khai trong trong thời gian vừa qua, đó là: chính sách thị trường, chính sách mặt hàng, chính sách kiểm tra kiểm soát thị trường, và chính sách xúc tiến thương mại. Trong chính sách thị trường, Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh đã quy hoạch các vùng kinh tế hợp lý nhằm khai thác tiềm năng và lợi thế của thủ đô. Sở đã phát triển Đặc khu kinh tế Phnom Penh (Phnom Penh Special Economic Zone), quy hoạch và quản lý các khu may mặc, khu nuôi trồng cá và khu thủ công. Sở đã thực hiện chính sách quy hoạch nhằm phát triển hài hòa, phân bố hợp lý các loại hình kết cấu hạ tầng thương mại trong Thủ đô, tăng dần tỷ trọng các loại hình kết cấu thương mại hiện đại, từng bước câng cao trình độ văn minh thương mại các loại hình kết cấu thương mại truyền thống.
Bên cạnh đó, Sở đã đưa ra những kiến nghị tới các ban ngành liên quan, đặc biệt là Sở Giao thông Vận tải Thủ đô để duy trì và nâng cấp hệ vii thống giao thông kết nối, giúp cho thương mại trong Thủ đô phát triển thuận tiện hơn: sân bay quốc tế Phnom Penh, cảng nước ngọt Phnom Penh Autonomous, hệ thống giao thông đường bộ và đường sắt. Ngoài ra, Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh đã có các chính sách khuyến khích hoạt động thương mại của các doanh nghiệp kinh doanh trên địa bàn Thủ đô Phnom Penh. Trong chính sách hàng hóa, Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh gia tăng quản lý chặt chẽ một số mặt hàng chủ yếu, thiết thực với đời sống của nhân dân. Các chính sách của Sở cũng hướng tới việc XNK các mặt hàng phù hợp với nhu cầu thương mại của Thủ đô, tập trung vào việc tạo điều kiện cho phát triển ngành hàng may mặc để xuất khẩu, gia tăng khối lượng nhập khẩu vật liệu xây dựng phục vụ cho việc phát triển các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển ngành du lịch Thủ đô.
Sở tuyên truyền việc cấm sử dụng và buôn bán các hàng quốc cấm, ghi nhận và thống kê những mặt hàng có tiềm năng thương mại lớn để phối hợp với địa phương và BTM lên kế hoạch phát triển mặt hàng đó, tiến tới xuất khẩu. Những mặt hàng này thường là những sản phẩm địa phương có chất lượng tốt, sản lượng cao. Trong chính sách kiểm tra kiểm soát thị trường, Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh đã kiểm tra việc tuân thủ các quy định về việc niêm yết giá cả hàng hóa sản phẩm tại siêu thị và các loại chợ nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tăng cường sức cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại phát triển.Sở cũng rất tích cực trong kiểm tra việc tuân thủ quy định không sử dụng chất độc hại trong thực phẩm tại các chợ, siêu thị, minimart, các hộ kinh doanh gia đình. Bên cạnh đó, Sở tăng cường thực hiện tuyên truyền và quy định các biện pháp xử phạt đối với những doanh nghiệp vi phạm, hướng dẫn các thương nhân ký cam kết không bán sản phẩm có chưa hóa chất bị cấm, hướng dẫn các quy định lưu trú tại khách sạn, kiểm tra và rà viii soát giấy tờ liên quan đến đăng ký kinh doanh và đặt trụ sở/ chi nhánh doanh nghiệp.
Trong chính sách xúc tiến thương mại, Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh đều triển khai các kế hoạch thu thập thông tin thị trường để cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư cho các doanh nghiệp trên địa bàn có nhu cầu tìm hiểu và giao thương. Bên cạnh đó, Sở hàng năm tổ chức các hội chợ triển lãm các mặt hàng để các doanh nghiệp có thể giới thiệu về mình cho công chúng cũng như các đối tác kinh doanh tiềm năng nhằm tiến tới việc tiêu thụ sản phẩm, ký kết hợp đồng, lôi cuốn sự chú ý của các phương tiện thông tin đại chúng quảng bá thương hiệu. Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh đã chủ động xây dựng quan hệ hợp tác chính trị – xã hội – kinh tế với các tỉnh, thành phố của các quốc gia láng giềng để tăng cường giao thương, đầu tư. Sở cũng tổ chức các đoàn khảo sát, nghiên cứu thị trường để gia tăng cơ hội giao thương, xây dựng chiến lược, chính sách và chương trình xúc tiến thương mại.
Thứ ba, luận văn đưa ra những đánh giá về chính sách thương mại của Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh trong thời gian qua. Về mặt thành tựu, qua các hoạt động và những nghiệp vụ cụ thể của mình, Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh đã luôn theo sát và nắm bắt tình hình biến động trên thị trường. Mặc dù các phòng ban chức năng ít, nguồn nhân lực không nhiều, nhưng mỗi năm Sở đều hoàn thành các công việc theo kế hoạch đề ra. Chính sách thương mại của Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh đã tổ chức tốt các hoạt động thúc đẩy thương mại và giao thương trên địa bàn Thủ đô Bên cạnh những thành tích đạt được, chính sách thương mại của Sở Thương mại Thủ đô Phnom Penh cũng bộ lộ không ít những hạn chế cần phải khắc phục như: chưa hoạch định chiến lược phát triển thương mại Thủ đô trong dài hạn, chưa xây dựng được chính sách thủ tục hành chính, chưa xây dựng được chính sách thương mại và môi trường, chưa xây dựng được kênh thông tin hiệu quả, công tác thị trường chưa toàn diện.