Luận văn thạc sĩ thực hiện chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học công an nhân dân của việt nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực hiện chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học công an nhân dân của việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Phương Lan
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân của Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
• 1.1. Tổng quan về hợp tác quốc tế và chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học
• 1.2. Thực hiện chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CÔNG AN NHÂN DÂN CỦA VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Tổng quan về các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân
• 2.2. Thực hiện chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân
• 2.3. Một số vấn đề rút ra từ việc thực hiện chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CÔNG AN NHÂN DÂN
• 3.1. Giải pháp chung
• 3.2. Một số giải pháp cụ thể
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp tác quốc tế và chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học

Hợp tác quốc tế (hợp tác quốc tế) trong giáo dục đại học là một yếu tố quan trọng giúp các cơ sở giáo dục đại học (trường đại học công an) nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Chính sách hợp tác quốc tế (chính sách hợp tác) tại các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân Việt Nam hiện nay đang được triển khai mạnh mẽ nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Hợp tác quốc tế không chỉ giúp các trường đại học tiếp cận với các phương pháp giảng dạy tiên tiến mà còn tạo cơ hội cho sinh viên và giảng viên giao lưu, học hỏi kinh nghiệm từ các nền giáo dục phát triển. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự cạnh tranh ngày càng gia tăng trong lĩnh vực giáo dục.

1.1. Khái niệm và vai trò của hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế được định nghĩa là sự phối hợp giữa các cơ sở giáo dục thuộc các quốc gia khác nhau nhằm đạt được mục tiêu chung trong lĩnh vực giáo dục. Vai trò của hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học là rất lớn, giúp các trường đại học nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực. Hợp tác quốc tế không chỉ mang lại lợi ích cho các cơ sở giáo dục mà còn cho cả xã hội, khi mà nguồn nhân lực được đào tạo có chất lượng cao sẽ góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Hợp tác quốc tế cũng là một trong những tiêu chí quan trọng trong việc xếp hạng các trường đại học trên thế giới, từ đó tạo động lực cho các cơ sở giáo dục nâng cao chất lượng và cải tiến phương pháp giảng dạy.

II. Thực trạng thực hiện chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân

Thực trạng thực hiện chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân hiện nay cho thấy nhiều tiến bộ nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Các trường đã chủ động thiết lập mối quan hệ hợp tác với nhiều đối tác quốc tế, tham gia vào các chương trình trao đổi sinh viên và giảng viên. Tuy nhiên, nội dung và hình thức hợp tác vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển. Việc thực hiện chính sách hợp tác quốc tế còn gặp khó khăn trong việc tổ chức và quản lý, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách này, từ đó phát huy tối đa lợi ích của hợp tác quốc tế trong giáo dục.

2.1. Đánh giá thực trạng hợp tác quốc tế

Đánh giá thực trạng hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân cho thấy sự phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Nhiều trường đã ký kết hợp tác với các trường đại học nước ngoài, tham gia vào các dự án nghiên cứu chung và tổ chức các hội thảo quốc tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như thiếu nguồn lực tài chính, nhân lực có trình độ cao để thực hiện các chương trình hợp tác. Hơn nữa, việc thiếu thông tin và kinh nghiệm trong quản lý hợp tác quốc tế cũng là một rào cản lớn. Cần có sự hỗ trợ từ Bộ Công an và các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân.

III. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hợp tác quốc tế

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học Công an nhân dân, cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hợp tác quốc tế trong giáo dục. Thứ hai, cần xây dựng các chương trình hợp tác cụ thể, rõ ràng và có kế hoạch thực hiện chi tiết. Thứ ba, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý có năng lực trong lĩnh vực hợp tác quốc tế. Cuối cùng, cần thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở giáo dục và các cơ quan chức năng để đảm bảo việc thực hiện chính sách hợp tác quốc tế đạt hiệu quả cao nhất.

3.1. Giải pháp chung

Giải pháp chung để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hợp tác quốc tế bao gồm việc xây dựng một chiến lược hợp tác rõ ràng, xác định mục tiêu cụ thể và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả. Cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan, từ lãnh đạo trường đến giảng viên và sinh viên. Việc tạo ra một môi trường thuận lợi cho hợp tác quốc tế cũng rất quan trọng, bao gồm việc cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện học tập cho sinh viên và giảng viên. Hơn nữa, cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ cho các hoạt động hợp tác quốc tế, từ đó tạo động lực cho các cơ sở giáo dục tham gia tích cực hơn vào các chương trình hợp tác quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hợp tác quốc tế (HTQT) trong giáo dục đại học trở thành xu thế tất yếu và có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển của các cơ sở giáo dục đại học (CSGDĐH). Tại Việt Nam, giáo dục đại học Công an nhân dân (CAND) giữ vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ công tác bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Từ năm 2015 đến 2019, các CSGDĐH CAND đã triển khai nhiều hoạt động HTQT nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thực hiện chính sách HTQT. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng thực hiện chính sách HTQT tại các CSGDĐH CAND, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 8 CSGDĐH trực thuộc Bộ Công an, trong đó có hai học viện trọng điểm quốc gia là Học viện An ninh nhân dân và Học viện Cảnh sát nhân dân. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện chính sách HTQT, nâng cao năng lực hội nhập quốc tế của các CSGDĐH CAND, từ đó đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về chính sách công và thực hiện chính sách, trong đó nhấn mạnh vai trò của chính sách HTQT trong giáo dục đại học như một công cụ quản lý nhà nước nhằm đạt được mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo. Các khái niệm chính bao gồm:

• Hợp tác quốc tế (HTQT): Hoạt động phối hợp giữa các chủ thể thuộc các quốc gia khác nhau nhằm đạt mục đích chung trong lĩnh vực giáo dục đại học.
• Chính sách hợp tác quốc tế: Các quyết định mang tính chiến lược của nhà nước trong việc triển khai các hoạt động HTQT tại các CSGDĐH.
• Chu trình chính sách: Gồm các giai đoạn hoạch định, thực hiện và đánh giá chính sách, trong đó tổ chức thực hiện chính sách là trung tâm quyết định thành công.
• Yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách: Bao gồm chất lượng chính sách, năng lực cơ quan thực thi, thái độ đối tượng chính sách, môi trường kinh tế - xã hội và sự phối hợp giữa các bên.

Khung lý thuyết cũng tham khảo các mô hình quản lý nhà nước trong giáo dục đại học, đặc biệt mô hình Nhà nước tối cao áp dụng cho các CSGDĐH CAND, và các tiêu chí quốc tế về HTQT trong giáo dục đại học như tiêu chí của bảng xếp hạng QS và The Times Higher Education.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Tổng hợp số liệu thống kê từ các báo cáo hoạt động HTQT của các CSGDĐH CAND giai đoạn 2015-2019; khảo sát, phỏng vấn chuyên gia, cán bộ quản lý và giảng viên tham gia công tác HTQT; phân tích các văn bản chính sách, nghị quyết liên quan.
• Phương pháp phân tích: Phân tích, tổng hợp lý thuyết; thống kê toán học để xử lý số liệu về số lượng đoàn ra, đoàn vào, chương trình liên kết đào tạo, tỷ lệ giảng viên, sinh viên tham gia HTQT; so sánh thực trạng giữa các cơ sở; phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lựa chọn 8 CSGDĐH CAND trực thuộc Bộ Công an làm đối tượng nghiên cứu, trong đó tập trung phân tích sâu hai học viện trọng điểm quốc gia.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu và thực trạng trong giai đoạn 2015-2019, đồng thời đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng thực hiện chính sách HTQT còn hạn chế: Mặc dù các CSGDĐH CAND đã có nhiều hoạt động HTQT như trao đổi đoàn, liên kết đào tạo, hội thảo khoa học quốc tế, nhưng số lượng và chất lượng các hoạt động này chưa đạt kỳ vọng. Ví dụ, tỷ lệ giảng viên và sinh viên tham gia các chương trình trao đổi quốc tế chỉ đạt khoảng 10-15%, thấp hơn nhiều so với tiêu chí quốc tế đề ra (tỷ lệ giảng viên quốc tế trên 20%, sinh viên quốc tế trên 10%).

2. Nguồn lực thực hiện chính sách chưa đáp ứng yêu cầu: Ngân sách dành cho HTQT còn hạn chế, cơ sở vật chất chưa đồng bộ và hiện đại, đặc biệt tại các trường ngoài hai học viện trọng điểm. Đội ngũ cán bộ làm công tác HTQT thiếu kỹ năng ngoại ngữ và kỹ năng mềm, chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến hiệu quả phối hợp và triển khai chính sách thấp.

3. Cơ chế quản lý tập trung, thiếu tự chủ: Các CSGDĐH CAND hoạt động theo mô hình Nhà nước tối cao, mọi hoạt động HTQT đều phải báo cáo và xin phép cấp trên, gây chậm trễ và hạn chế sáng tạo. Công tác quản lý HTQT còn chồng chéo, thiếu đơn vị đầu mối chuyên trách, dẫn đến phân tán nguồn lực và thiếu sự phối hợp hiệu quả.

4. Môi trường chính trị và chính sách thuận lợi nhưng còn nhiều thách thức: Đảng và Nhà nước có nhiều nghị quyết, chính sách hỗ trợ HTQT, như Nghị quyết 29-NQ/TW (2013), Nghị quyết 17-NQ/ĐUCA (2014), Đề án 1229 (2011). Tuy nhiên, các tiêu chí HTQT chuẩn quốc gia chưa phù hợp với đặc thù các CSGDĐH CAND, tạo áp lực phải điều chỉnh nhanh chóng. Ngoài ra, thách thức từ cách mạng công nghiệp 4.0, an ninh phi truyền thống và sự cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt cũng đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc thực hiện chính sách HTQT tại các CSGDĐH CAND đang trong giai đoạn chuyển đổi, với nhiều điểm mạnh như truyền thống lâu đời, đội ngũ lãnh đạo có trình độ cao, cơ sở vật chất được đầu tư tại các học viện trọng điểm. Tuy nhiên, hạn chế về nguồn lực, cơ chế quản lý tập trung và thiếu tự chủ đã làm giảm hiệu quả thực thi chính sách. So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục đại học nói chung, các CSGDĐH CAND gặp khó khăn tương tự về năng lực cán bộ và nguồn lực tài chính, nhưng đặc thù ngành công an đòi hỏi phải bảo mật và kiểm soát chặt chẽ hơn, làm phức tạp thêm quá trình HTQT.

Việc áp dụng các tiêu chí HTQT quốc tế như QS và The Times Higher Education vào các CSGDĐH CAND cần được điều chỉnh phù hợp với đặc thù ngành, tránh áp lực không cần thiết. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ cán bộ, giảng viên, sinh viên tham gia HTQT theo từng năm, bảng tổng hợp số lượng đoàn ra, đoàn vào và các chương trình liên kết đào tạo quốc tế. Đồng thời, phân tích SWOT giúp làm rõ các yếu tố nội tại và môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất: Bộ Công an và các cơ quan liên quan cần ưu tiên phân bổ ngân sách đủ lớn cho hoạt động HTQT, đặc biệt đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ thông tin phục vụ đào tạo và nghiên cứu. Mục tiêu nâng tỷ lệ đầu tư cho HTQT lên ít nhất 15% tổng ngân sách giáo dục trong vòng 3 năm tới.

2. Nâng cao năng lực cán bộ làm công tác HTQT: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng ngoại ngữ, kỹ năng mềm, quản lý dự án HTQT cho cán bộ, giảng viên. Khuyến khích cán bộ tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng quốc tế để nâng cao trình độ chuyên môn và năng lực hội nhập. Thực hiện trong vòng 2 năm với sự phối hợp của các học viện và đối tác quốc tế.

3. Cơ chế quản lý linh hoạt, tăng quyền tự chủ cho các CSGDĐH CAND: Xây dựng cơ chế phân quyền rõ ràng, giảm bớt thủ tục hành chính, cho phép các cơ sở chủ động đề xuất và triển khai các hoạt động HTQT phù hợp với điều kiện thực tế. Thí điểm áp dụng tại hai học viện trọng điểm trong 1 năm, sau đó nhân rộng.

4. Điều chỉnh tiêu chí HTQT phù hợp với đặc thù ngành công an: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an xây dựng bộ tiêu chí HTQT riêng biệt cho các CSGDĐH CAND, đảm bảo vừa đáp ứng yêu cầu quốc tế vừa phù hợp với đặc thù bảo mật và an ninh. Hoàn thiện trong vòng 18 tháng.

5. Tăng cường phối hợp liên ngành và đối tác quốc tế: Thiết lập đơn vị đầu mối chuyên trách quản lý HTQT tại mỗi CSGDĐH, đồng thời thúc đẩy hợp tác đa ngành, đa quốc gia nhằm khai thác tối đa nguồn lực và kinh nghiệm quốc tế. Triển khai ngay trong năm học tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo Bộ Công an và các cơ quan quản lý giáo dục: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách HTQT, từ đó xây dựng chính sách phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển giáo dục đại học CAND.

2. Ban giám hiệu và cán bộ quản lý các CSGDĐH CAND: Cung cấp cơ sở khoa học để cải tiến công tác tổ chức, quản lý HTQT, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và phát triển các chương trình hợp tác quốc tế hiệu quả.

3. Giảng viên, cán bộ làm công tác HTQT: Hỗ trợ nâng cao nhận thức, kỹ năng và phương pháp thực hiện các hoạt động HTQT, từ đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.

4. Các nhà nghiên cứu, chuyên gia chính sách giáo dục và hợp tác quốc tế: Là tài liệu tham khảo quan trọng để nghiên cứu sâu hơn về chính sách công, thực hiện chính sách trong lĩnh vực giáo dục đại học đặc thù, đồng thời phát triển các mô hình quản lý phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách hợp tác quốc tế tại các CSGDĐH CAND có vai trò gì?
   Chính sách HTQT định hướng phát triển giáo dục đại học theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng đào tạo, tạo điều kiện phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Nó giúp các trường tiếp cận chuẩn mực quốc tế, thu hút nguồn lực và nâng cao năng lực nghiên cứu.

2. Những khó khăn chính trong thực hiện chính sách HTQT tại các CSGDĐH CAND là gì?
   Khó khăn gồm nguồn lực tài chính hạn chế, cơ chế quản lý tập trung, thiếu tự chủ, đội ngũ cán bộ chưa đủ năng lực và kỹ năng, cũng như áp lực từ các tiêu chí HTQT chuẩn quốc gia chưa phù hợp với đặc thù ngành.

3. Các hình thức hợp tác quốc tế phổ biến tại các CSGDĐH CAND?
   Bao gồm liên kết đào tạo, trao đổi giảng viên và sinh viên, hợp tác nghiên cứu khoa học, tổ chức hội thảo quốc tế, tài trợ phát triển cơ sở vật chất, thành lập văn phòng đại diện và tham gia các tổ chức giáo dục quốc tế.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách HTQT?
   Cần tăng cường nguồn lực, nâng cao năng lực cán bộ, cải tiến cơ chế quản lý, điều chỉnh tiêu chí phù hợp, tăng cường phối hợp liên ngành và đối tác quốc tế, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách.

5. Tiêu chí quốc tế nào được áp dụng để đánh giá HTQT trong giáo dục đại học?
   Các tiêu chí phổ biến gồm tỷ lệ giảng viên và sinh viên quốc tế, số lượng chương trình liên kết đào tạo quốc tế, số bài báo khoa học quốc tế, tỷ lệ giảng viên và sinh viên đi trao đổi nước ngoài, theo bảng xếp hạng QS và The Times Higher Education.

Kết luận

• Chính sách hợp tác quốc tế tại các CSGDĐH CAND là công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
• Thực trạng thực hiện chính sách còn nhiều hạn chế do nguồn lực, cơ chế quản lý và năng lực cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu.
• Các yếu tố chủ quan và khách quan như năng lực cán bộ, nguồn lực tài chính, môi trường chính trị và đặc thù ngành ảnh hưởng lớn đến hiệu quả thực thi chính sách.
• Đề xuất các giải pháp tăng cường nguồn lực, nâng cao năng lực cán bộ, cải tiến cơ chế quản lý và điều chỉnh tiêu chí HTQT phù hợp với đặc thù ngành công an.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý, các CSGDĐH CAND và nhà nghiên cứu tiếp tục phối hợp triển khai và nghiên cứu sâu hơn để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học CAND.

Các cơ sở giáo dục đại học CAND cần xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá để điều chỉnh kịp thời. Các nhà quản lý và chuyên gia được mời tham gia các hội thảo, tọa đàm nhằm chia sẻ kinh nghiệm và cập nhật xu hướng HTQT mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 1. Tổng quan về hợp tác quốc tế và chính sách hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học 1. Hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học 1. Một số khái niệm - “Hợp tác quốc tế”: Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học xuất bản năm 2010, hợp tác là “cùng chung sức giúp đỡ lẫn nhau trong một công việc, một lĩnh vực nào đó, nhằm một mục đích chung” [40, tr.477], còn quốc tế là “các nước trên thế giới trong quan hệ với nhau” (danh từ) hay “thuộc về quan hệ giữa các nước trên thế giới” (tính từ) [40, tr.

Như vậy, có thể hiểu hợp tác quốc tế là hoạt động phối hợp của hai chủ thể trở lên thuộc các nước khác nhau trên thế giới nhằm giúp đỡ lẫn nhau trong một công việc, một lĩnh vực nào đó để đạt được mục đích chung, không chống đối nhau. Về mặt hành vi, đó là sự tương tác hòa bình giữa các chủ thể quan hệ quốc tế. Về mặt mục đích, hợp tác là cách thức phối hợp nhằm thực hiện các mục đích chung, lợi ích chung; là sự phối hợp đa dạng từ nhân lực, tài lực đến vật lực. Về mặt kết quả, hợp tác thường đem lại kết quả như nhau cho các bên tham gia hợp tác tức là cùng được hoặc cùng không thỏa mãn.

- “Cơ sở giáo dục đại học”: Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học năm 2012, cơ sở giáo dục đại học là “cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, thực hiện chức năng đào tạo các trình độ giáo dục đại học, hoạt động khoa học và công nghệ, phục vụ cộng đồng” [26, tr.1], “có tư cách pháp nhân, bao gồm đại học, trường đại học và cơ sở giáo dục đại học có tên gọi khác phù hợp với quy định của pháp luật” [26, tr. - “Hợp tác quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học”: có thể được hiểu là hoạt động phối hợp giữa chủ thể là một CSGDĐH thuộc quốc gia này với chủ thể là 8 Luan van CSGDĐH thuộc quốc gia khác nhằm giúp đỡ lẫn nhau, thực hiện những nội dung mà hai bên cùng thỏa thuận vì mục đích chung trong lĩnh vực GDĐH. Vai trò của hợp tác quốc tế với các cơ sở giáo dục đại học Thứ nhất, hoạt động HTQT có vai trò quan trọng trong việc định hướng sự phát triển của các trường ĐH theo hướng hiện đại, tiệm cận nền GDĐH tiên tiến trong khu vực và trên thế giới; định hướng và đổi mới giáo dục, nghiên cứu khoa học và triển khai ứng dụng để phục vụ sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thông qua hoạt động HTQT, các trường ĐH Việt Nam có thể rút ra các kinh nghiệm quý giá trong việc đổi mới tư duy, phương thức quản lý giáo dục, lựa chọn phương hướng, cải tiến hệ thống và quy trình đào tạo, kết hợp nghiên cứu khoa học với giảng dạy, đồng thời biết tận dụng thời cơ và lợi thế để từng bước kéo gần khoảng cách giữa giáo dục Việt Nam và các nước phát triển.

Trong quá trình đó, các trường đại học có thể khai thác các cơ hội, tranh thủ sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế, cập nhật các tiến bộ khoa học công nghệ thông qua các chương trình nghiên cứu chung, liên kết với các đối tác nước ngoài để từng bước chuẩn hóa các chương trình đào tạo và đổi mới phương pháp giảng dạy, nghiên cứu các tiêu chuẩn quốc tế nhằm tiến tới quốc tế hóa các chương trình, giáo trình giảng dạy. Thứ hai, HTQT là một trong số các tiêu chuẩn xếp hạng các trường ĐH của các bảng xếp hạng các trường ĐH hàng đầu thế giới hiện nay và cũng là một trong số các tiêu chuẩn xác định CSGDĐH chuẩn quốc gia theo quy định của Việt Nam. Nhu cầu quốc tế hóa khiến các trường ĐH ngày nay không thể phát triển mà không chú trọng tới HTQT và hoạt động theo những chuẩn mực quốc tế nhằm đạt được sự thừa nhận, đồng thời duy trì khả năng cạnh tranh của mình trong một môi trường toàn cầu. Hiện nay, các bảng xếp hạng các trường đại học hàng đầu trên thế giới như Quacquarelli Symonds (QS) và The Times Higher Education đều sử dụng các chỉ tiêu liên quan đến yếu tố quốc tế là những tiêu chí cơ bản khi xếp hạng, chẳng hạn như tỉ lệ sinh viên quốc tế, số bài báo khoa học quốc tế, số lượng giảng viên quốc tế, số lượng chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài.

Bảng 9 Luan van xếp hạng đại học thế giới QS là bảng xếp hạng thường niên về thứ hạng các trường đại học trên thế giới của tổ chức giáo dục Quacquarelli Symonds - Anh Quốc. Trước năm 2010, QS liên danh với tờ Phụ trương của Thời báo Giáo dục Đại học (Times Higher Eduction Surplement) của Anh Quốc để công bố bảng xếp hạng chung QS-THES. Tuy nhiên, từ 2010 đến nay hai tổ chức này công bố độc lập các bảng xếp hạng là bảng xếp hạng QS và bảng xếp hạng của Times Higher Education. Trong số 13 tiêu chí xếp hạng đại học của QS có 5 tiêu chí liên quan đến yếu tố quốc tế, cụ thể: Tỉ lệ giảng viên quốc tế trên 20%, tỉ lệ sinh viên quốc tế trên 10%, 25 chương trình nghiên cứu hợp tác với các đại học thuộc top 500 của xếp hạng QS trong vòng 3 năm gần đây, tỉ lệ giảng viên đi giảng dạy và nghiên cứu nước ngoài trên 10%, tỉ lệ sinh viên đi trao đổi nước ngoài trên 10%.

Bên cạnh đó, theo bảng xếp hạng The Times Higher Education, điểm số chung để xếp hạng toàn cầu “Overall score” được tính ra từ 5 thành phần rất quan trọng của hệ thống đào tạo - nghiên cứu: a) Giảng dạy; b) Tính quốc tế; c) Thu nhập và đổi mới; d) Năng lực nghiên cứu và e) Uy tín và ảnh hưởng nghiên cứu. Trong đó tính quốc tế chiếm trọng số 7,5% được xét trên các khía cạnh về tỉ lệ sinh viên, giảng viên quốc tế, số bài báo khoa học quốc tế. Do vậy, ngoài việc tập trung vào các hoạt động truyền thống là đào tạo và nghiên cứu khoa học, để có thể bắt kịp xu hướng phát triển của giáo dục thế giới, cũng như nâng cao khả năng cạnh tranh của mình, các trường ĐH bắt buộc phải tiến hành hoạt động HTQT. GDĐH tại Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GD&ĐT) đã ban hành Thông tư số 24/2015/TT-BGDĐT ngày 23/9/2015 quy định chuẩn quốc gia đối với CSGDĐH với 5 tiêu chí HTQT liên quan [7, tr.2- 4] đó là: (1) thư viện và trung tâm thông tin học liệu có bản quyền truy cập ít nhất một cơ sở dữ liệu khoa học quốc tế và có ít nhất một tạp chí khoa học quốc tế (bản in hay bản điện tử) đối với mỗi ngành đào tạo; (2) các chương trình đào tạo chất lượng cao, chương trình giảng dạy bằng tiếng nước ngoài, các chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ bắt buộc phải có chương trình tham khảo tương ứng của các nước phát triển đã được kiểm định bởi tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục được 10 Luan van Bộ GD&ĐT thừa nhận; (3) phải có ít nhất 10% chương trình đào tạo chất lượng cao, chương trình liên kết đào tạo có thỏa thuận công nhận tín chỉ, đồng cấp bằng với các cơ sở giáo dục đào tạo nước ngoài; (4) mỗi ngành đào tạo có ít nhất một nhóm giảng dạy - nghiên cứu; (5) có ít nhất 5 chương trình hợp tác đào tạo, nghiên cứu khoa học với các trường đại học của các nước phát triển và 3 chương trình hợp tác đào tạo, trao đổi sinh viên với các trường đại học nước ngoài.

Ngoài ra, hoạt động HTQT cũng mang lại nhiều lợi ích thiết thực đối với mỗi cá nhân có liên quan, đối với sự phát triển của các trường ĐH nói riêng và nền GDĐH của các quốc gia nói chung. Đối với sinh viên và giảng viên, HTQT của các trường ĐH mang lại cơ hội to lớn trong việc tiếp cận nhanh chóng với nguồn tri thức quốc tế khổng lồ. Đối với các trường ĐH, hoạt động HTQT thúc đẩy các tổ chức này cải tiến cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng đào tạo để có thể thu hút được các đối tác cũng như tìm được vị thế trên thị trường quốc tế. Ngoài ra, khi hợp tác hệ thống GDĐH với nhau, các nước còn có cơ hội giao lưu, học tập kinh nghiệm quản lý và trao đổi kiến thức chuyên môn trong giảng dạy đại học.

Nhờ quá trình này, các bên đều có cơ hội nâng cao năng lực quản lý cũng như trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên. Một lợi ích thiết thực khác đó là HTQT trong GDĐH cũng góp phần không nhỏ trong việc tăng cường mối quan hệ ngoại giao giữa các quốc gia với nhau. Mục tiêu và các hình thức hợp tác quốc tế của cơ sở giáo dục đại học * Mục tiêu: Hoạt động HTQT hiện nay tại các CSGDĐH có 2 mục tiêu chính theo quy định tại Điều 43 của Luật Giáo dục đại học (sửa đổi, bổ sung năm 2018) [26, tr.71] đó là: - Nâng cao chất lượng GDĐH theo hướng hiện đại, tiếp cận nền giáo dục đại học tiên tiến trong khu vực và trên thế giới. - Tạo điều kiện để CSGDĐH phát triển bền vững, đào tạo nguồn nhân lực có trình độ và chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

* Hình thức: 11 Luan van Về cơ bản, các hình thức HTQT trong GDĐH tại Việt Nam được xác định trên cơ sở nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm các nước phát triển trên thế giới cũng như rút ra từ thực tiễn quan hệ HTQT trong GDĐH; theo đó, Điều 44, Luật giáo dục đại học (sửa đổi, bổ sung năm 2018) [26, tr.71] đã quy định 9 hình thức HTQT của CSGDĐH gồm: (1) Liên kết đào tạo. (2) Thành lập văn phòng đại diện của cơ sở giáo dục đại học nước ngoài tại Việt Nam. (3) Hợp tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, tổ chức hội nghị, hội thảo khoa học. (4) Tư vấn, tài trợ, đầu tư phát triển cơ sở vật chất, trang thiết bị.

(5) Bồi dưỡng, trao đổi giảng viên, nghiên cứu viên, cán bộ quản lý và người học.