Chương 1: Một số cơ sở lí luận và thực tiễn của triển khai CLKD tại các doanh nghiệp phát điện. Chương 2: Thực trạng triển khai CLKD tại các doanh nghiệp phát điện thuộc EVN. Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện triển khai CLKD tại các doanh nghiệp phát điện thuộc EVN giai đoạn tới. xix TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Để tìm ra các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án, tác giả đã tìm kiếm dựa trên các sách giáo khoa, sách tham khảo về Quản trị chiến lược (QTCL), CLKD; và các đề tài, luận án, dự án về triển khai (thực thi) CLKD, chiến lược ngành điện, chiến lược phát điện… Có thể tổng quan tình hình nghiên cứu như sau: 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu ngoài nước 1. Các công trình nghiên cứu về Quản trị chiến lược và triển khai chiến lược Các nghiên cứu có tính lí luận tập hợp chủ yếu dưới dạng các chương học, các phần học trong sách giáo khoa và tài liệu tham khảo về Quản trị chiến lược. Trong hầu hết các sách, tài liệu về Quản trị chiến lược đều có một vài chương nói về CLKD và triển khai CLKD. Điển hình là các cuốn sách: (1) Pearce & Robinson (2003), Strategic Management: Formulation, Implementation and Control, McGraw Hill Publisher [77].
Corporate Strategy, Prentice Hall[84]. Turning great strategy into effective performance,Strategic Planning Society, UK [61]. … Tất cả các sách giáo khoa và tài liệu tham khảo này mới dừng lại ở lý thuyết về CLKD và triển khai chiến lược. Cụ thể, các nội dung được đề cập đến nhiều nhất là: phân biệt 03 cấp chiến lược là chiến lược cấp công ty – chiến lược cấp kinh doanh – chiến lược cấp chức năng; sự khác biệt giữa hoạch định chiến lược và triển khai chiến lược; khái niệm và nội dung của triển khai chiến lược; các nhân tố ảnh hưởng đến triển khai chiến lược… Đặc biệt cuốn sách Strategic Market xx Developmentcủa D.
Aaker (2002) dành nhiều dung lượng nói về nội dung triển khai chiến lược kinh doanh – khá phù hợp với hướng nghiên cứu trong Luận án của NCS. Tuy nhiên các tiếp cận nghiên cứu này mới chỉ dừng lại ở nghiên cứu lí thuyết, chưa nghiên cứu cụ thể về triển khai chiến lược trong ngành phát điện mà NCS đang hướng đến. Bên cạnh sách giáo khoa và tài liệu tham khảo, hướng nghiên cứu về triển khai chiến lược cũng được đề cập đến trong một số bài báo. Điển hình là: (1) Gary L.
Martin và Elizabeth Powers (2008), The secrets to successful strategy execution, Havard Business Review [53]. Đây được coi là bài báo kinh điển nhất nghiên cứu những bí mật của triển khai chiến lược thành công do Gary Neilson và các cộng sự phỏng vấn 125 ngàn người (với trên 25% ở cấp quản lý) đại diện cho hơn 1000 doanh nghiệp tại 50 quốc gia trong vòng 5 năm. Kết quả nghiên cứu chỉ ra để triển khai chiến lược thành công cần dựa trên 17 yếu tố từ 04 nền tảng: Làm rõ các quyền ra quyết định (Quyền quyết định), thiết kế luồng thông tin (Thông tin), sắp xếp các động lực (Động lực), và điều chỉnh cơ cấu (Cơ cấu). Bài nghiên cứu rất thành công tuy nhiên chỉ dừng lại ở nghiên cứu triển khai chiến lược cấp doanh nghiệp cho các công ty nói chung, không nghiên cứu lí luận và thực tiễn triển khai CL cấp kinh doanh ở các DN thuộc ngành kinh doanh phát điện.
Brenes và các cộng sự (2008), Key success factors for strategy implementation in Latin America, Journal of Business Research[50]. Bài báo nghiên cứu những nhân tố thành công đối với triển khai chiến lược tại các doanh nghiệp vùng Mỹ Latin, trong đó tập trung nghiên cứu vai trò của các CEO đối với thành công của triển khai chiến lược; các hoạt động ưu tiên khi triển khai chiến lược; và vai trò của hệ thống và các công cụ kiểm soát đối với triển khai chiến lược tại các doanh nghiệp vùng Mỹ Latin. Mục tiêu chính của bài nghiên cứu này là tìm hiểu các yếu tố thành công quan trọng có liên quan đến việc thực hiện thành công chiến lược kinh doanh thông qua nhận thức của các nhà quản lý cấp trung của Indonesia. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các nhà quản lý cấp trung có thể thực hiện chiến lược thành công hơn nếu họ được hỗ trợ bởi văn hóa doanh nghiệp tốt và họ sẵn sàng chia sẻ sự hiểu biết về cách thức họ làm việc trong tổ chức.
Hơn nữa, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy rằng xxi các nhà quản lý cấp trung cần chiến lược rõ ràng hoặc có hướng chỉ đạo quản lý rõ ràng từ các nhà quản lý cấp cao. Các công trình nghiên cứu có liên quan đếnchiến lược, triển khai chiến lược trong ngành điện (1)Karani Teresa (2009), Strategy Implementation at Kenya Electricity Generating Company Ltd, Đề tài nghiên cứu khoa học của trường đại học Nairobi, Kenya[68]:Đề tài tập trung nghiên cứu một số cơ sở lí luận của triển khai chiến lược như: định nghĩa chiến lược và triển khai chiến lược, một số nhân tố ảnh hưởng đến triển khai chiến lược, các thách thức của triển khai chiến lược, thẻ điểm cân bằng và sơ đồ chiến lược; đồng thời nghiên cứu thực trạng triển khai chiến lược tại công ty phát điện Kenya và đề xuất các giải pháp. Nói chung đề tài đã đi vào thực tế và những khó khăn trong triển khai chiến lược gắn với đặc trưng cụ thể của công ty phát điện Kenya. Tuy nhiên, việc ứng dụng lí luận triển khai chiến lược để đưa ra các giải pháp còn nhiều hạn chế khi không bao trùm được hết các bước cần có của triển khai chiến lược.
Hơn nữa đề tài tập trung nghiên cứu triển khai chiến lược của công ty chưa hướng tới thị trường cạnh tranh như hướng nghiên cứu sinh đang hướng đến. (2) Verlyn Klass (2010), Guyana Power Sector Policy and Implementation Strategy, Đề tài nghiên cứu khoa học của công ty tư vấn độc lập cho ngành điện Guyana [91]: Đề tài nghiên cứu các chính sách và chiến lược triển khai cho ngành điện của Guyana, trong đó tập trung làm rõ thực trạng ngành điện Guyana hiện tại và chính sách điều tiết từ chính phủ để hướng đến các giải pháp triển khai như quản trị mục tiêu ngắn hạn, các giải pháp về quản trị và phân bổ nhân sự… Nhìn chung đây là đề tài mang tính ứng dụng, không có đóng góp gì mới về lí thuyết triển khai chiến lược. Ngoài ra, tính ứng dụng của đề tài cũng mới chỉ hạn chế ở một số bước cơ bản của triển khai chiến lược, chưa đi sâu nghiên cứu được cách triển khai các chính sách marketing và phân bổ nguồn lực cụ thể cho chiến lược. (3) Kepha Otieno Omuoso (2013), Challenges affecting implementation of corporate strategies in the electricity sector in Kenya, Đề tài nghiên cứu của trường đại học Kenyatta, Kenya[69]: Đề tài nghiên cứu những thách thức gặp phải trong triển khai chiến lược cấp công ty trong ngành điện Kenya.
Mặc dù nghiên cứu rất kỹ những thách thức trong triển khai chiến lược nhưng do tác giả tiếp cận dưới góc độ chiến lược cấp công ty và đối với các doanh nghiệp thuộc ngành điện Kenya – có những đặc trưng khác so với các doanh nghiệp thuộc ngành điện Việt Nam nên xxii không trùng lặp với hướng nghiên cứu mà nghiên cứu sinh hướng tới. (4) Ralf Muller và các cộng sự (2008), Successful diversification strategies of electricity companies: an explorative empirical study on the success of different diversification strategies of German eclectricity companies in the wake of the European market liberalization, Energy Policy [83]: Tự do hóa thị trường điện EU đòi hỏi các công ty điện lực suy nghĩ lại về sản phẩm và thị trường của họ. Ralf Muller và các cộng sự tập trung vào nghiên cứu thực nghiệm, kết hợp cả định tính và định lượng, khám phá về sự thành công của các chiến lược đa dạng khác nhau của các công ty điện khi Đức trong sự trỗi dậy của tự do hóa thị trường EU. (5) Giorgos và các cộng sự (2014), Environmental impacts of the Greek electricity generation sector, Sustainable Energy Technologies and Assessments [54]: Bài báo điều tra các tác động môi trường (khí thải) gây ra bởi các phương pháp sản xuất điện khác nhau, đặc biệt nhiệt điện và thủy điện.
Ngoài ra, bài báo còn phân tích khả năng thay thế than non với năng lượng mặt trời và công nghệ quang điện để sản xuất điện năng, với mục tiêu giảm khí thải và đặc biệt CO2 - chiếm 80% lượng phát thải khí nhà kính, được coi là nguyên nhân chủ yếu chịu trách nhiệm về thay đổi khí hậu. (6) Astif Osmani và các cộng sự (2013), Electricity generation from renewables in United States: Resource potential, current usage, technical status, challenges, strategies, policies and future directions [44]: Bài báo nghiên cứu việc sản xuất điện từ năng lượng tái tạo ở Hoa Kỳ, tập trung vào nghiên cứu tiềm năng tài nguyên, thực trạng sản xuất điện năng từ năng lượng tái tạo hiện tại, hiện trạng kỹ thuật cũng như những thách thức, chiến lược, chính sách và định hướng tương lai của sản xuất điện năng bằng năng lượng tái tạo tại Mỹ.Gananadass (2014), Energy bidding strategies for restructured electricity market, Electrical Power and Energy System [72]: Rất nhiều quốc gia đã chuyển đổi thị trường điện từ thị trường độc quyền sang thị trường cạnh tranh nhằm gia tăng tính cạnh tranh và hiệu suất của các doanh nghiệp phát điện. Tuy nhiên, khi chuyển sang thị trường phát điện cạnh tranh, các doanh nghiệp phát điện lại gặp khó khăn trong việc chào giá trên thị trường một cách hiệu quả. Bài nghiên cứu này tập trung nghiên cứu các chiến lược đấu thầu điện hiệu quả theo định hướng thị trường cạnh tranh tại Ấn Độ.Đánh giá và bình luận chung đối với các nghiên cứu ngoài nước Các nghiên cứu nước ngoài về CL và triển khai CLKD thường là các nghiên xxiii cứu lí luận được tổng hợp trong các sách giáo khoa, sách tham khảo hoặc là các nghiên cứu điển hình về CL và triển khai CLKD trong từng ngành, DN với đặc trưng riêng biệt, cụ thể.
Đối với các nghiên cứu có liên quan đến CL và triển khai CLKD trong ngành điện, hầu hết quốc gia nào cũng đều có CL ngành điện riêng, trong đó có phát điện. Tuy nhiên, các nghiên cứu về CL trong ngành kinh doanh phát điện theo định hướng thị trường cạnh tranh mới chỉ thu hẹp ở các nghiên cứu về CL đấu thầu điện, ảnh hưởng của phát điện đến môi trường, CL sản xuất điện từ năng lượng tái tạo… Nói cách khác, các nghiên cứu trên thế giới mới chỉ dừng lại ở nghiên cứu các CL chức năng trong ngành kinh doanh phát điện theo định hướng thị trường điện cạnh tranh. Việc triển khai CLKD tại các DN phát điện là hướng ít được nghiên cứu hơn.