Chuyên đề thực tập: Đẩy mạnh tiêu thụ hàng Việt Nam ở thị trường nông thôn

Khám phá chuyên đề thực tập nhằm thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt Nam tại thị trường nông thôn, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Lương Thị Thanh Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Bão
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Thương mại & Kinh tế Quốc tế
• Đề tài: Chiến lược đẩy mạnh tiêu thụ hàng Việt Nam tại thị trường nông thôn
• Loại tài liệu: chuyên đề thực tập cuối khóa
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THỊ TRƯỜNG NÔNG THÔN VIỆT NAM VÀ SỰ CẦN THIẾT ĐẨY MẠNH TIÊU THỤ HÀNG VIỆT NAM Ở THỊ TRƯỜNG NÔNG THÔN
• 1.1. Khái niệm thị trường nông thôn
• 1.2. Khai niệm hàng hóa Việt Nam
• 1.2.1. Dưới góc nhìn sản phẩm
• 1.2.2. Dưới góc nhìn thương hiệu
• 1.2.3. Dưới góc nhìn đầu tư và hội nhập
• 1.3. Vấn đề tên thương hiệu
• 1.4. Đặc điểm thị trường nông thôn
• 1.4.1. Sự phân bố dân cư, kết cấu dân cư
• 1.4.2. Cơ cấu nghề nghiệp và thu nhập của dân cư nông thôn phân theo vùng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TIÊU THỤ HÀNG HÓA VIỆT NAM HIỆN NAY Ở THỊ TRƯỜNG NÔNG THÔN
• 2.1. Hệ thống phân phối hàng hóa
• 2.2. Đặc điểm của hệ thống phân phối
• 2.2.1. Cửa hàng tạp hóa
• 2.2.2. Cửa hàng chuyên doanh
• 2.3. Đánh giá thực trạng
• 2.3.1. Những kết quả tích cực đạt được
• 2.3.2. Những điểm yếu của hệ thống phân phối hàng Việt về nông thôn
• 2.4. Thị phần hàng Việt Nam ở thị trường nông thôn
• 2.4.1. Lương thực, thực phẩm
• 2.4.2. Hàng nhu yếu phẩm
• 2.5. Nguyên nhân dẫn đến thị phần như trên
• 2.6. Thực trạng tiêu dùng ở nông thôn trong những năm qua
• 2.7. Thực trạng một số giải pháp đẩy mạnh tiêu thụ hàng Việt Nam ở thị trường nông thôn trong thời gian qua
• 2.7.1. Một số giải pháp của nhà nước
• 2.7.2. Gói kích cầu: hướng về nông thôn
• 2.7.3. Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp bán hàng
• 2.7.4. Chương trình hỗ trợ năng lực cộng đồng
• 2.7.5. Chương trình của doanh nghiệp từ các phiên chợ đưa hàng Việt về nông thôn
• 2.7.6. Các giải pháp của doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY TIÊU THỤ HÀNG VIỆT NAM Ở NÔNG THÔN
• 3.1. Yếu tố cần nghiên cứu để thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt Nam ở nông thôn
• 3.1.1. Nhu cầu tiêu dùng
• 3.1.2. Thói quen và tập quán tiêu dùng
• 3.1.3. Cơ sở hạ tầng
• 3.2. Định hướng thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt Nam ở thị trường nông thôn
• 3.3. Đề xuất giải pháp đẩy mạnh tiêu thụ hàng Việt Nam ở thị trường nông thôn
• 3.3.1. Từ phía nhà nước
• 3.3.2. Từ phía doanh nghiệp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Khái niệm và đặc điểm thị trường nông thôn

Thị trường nông thôn là một khu vực tiêu thụ hàng hóa tiềm năng, chiếm 75% dân số và 62,5% GDP của Việt Nam. Đây là nơi người dân chủ yếu sinh sống bằng nghề nông nghiệp, với đặc điểm phân bố dân cư tập trung ở đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long. Hàng hóa Việt Nam được định nghĩa là sản phẩm sản xuất tại Việt Nam, có thương hiệu do người Việt sở hữu. Tuy nhiên, việc xác định hàng Việt Nam còn phụ thuộc vào tỷ lệ nội địa hóa và xuất xứ thương hiệu. Chiến lược tiêu thụ hàng Việt Nam tại thị trường nông thôn không chỉ giúp cải thiện mức sống người dân mà còn mở ra cơ hội phát triển cho doanh nghiệp trong nước.

1.1. Khái niệm thị trường nông thôn

Thị trường nông thôn được hiểu là toàn bộ hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ diễn ra tại khu vực nông thôn. Đây là nơi người dân chủ yếu sinh sống bằng nghề nông nghiệp, với đặc điểm phân bố dân cư tập trung ở các vùng đồng bằng. Theo số liệu thống kê, dân số nông thôn chiếm 72% tổng dân số cả nước, với thu nhập bình quân khoảng 700.000 đồng/tháng. Phát triển thị trường nông thôn là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

1.2. Khái niệm hàng hóa Việt Nam

Hàng hóa Việt Nam được định nghĩa là sản phẩm sản xuất tại Việt Nam, có thương hiệu do người Việt sở hữu. Tuy nhiên, việc xác định hàng Việt Nam còn phụ thuộc vào tỷ lệ nội địa hóa và xuất xứ thương hiệu. Ví dụ, các sản phẩm như xe máy Honda hay bột giặt Omo tuy được sản xuất tại Việt Nam nhưng thương hiệu thuộc sở hữu nước ngoài. Xuất xứ thương hiệu là yếu tố quan trọng trong việc xác định giá trị và niềm tự hào dân tộc đối với hàng Việt Nam.

II. Thực trạng tiêu thụ hàng Việt Nam tại thị trường nông thôn

Thực trạng tiêu thụ hàng Việt Nam tại thị trường nông thôn hiện nay còn nhiều hạn chế. Hệ thống phân phối hàng hóa chưa đồng bộ, với sự tồn tại của các cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ và thiếu chuyên nghiệp. Thị phần hàng Việt Nam tại nông thôn chủ yếu tập trung vào các mặt hàng lương thực, thực phẩm và nhu yếu phẩm. Tuy nhiên, hàng hóa kém chất lượng, hàng nhái vẫn chiếm một tỷ lệ đáng kể. Hỗ trợ tiêu thụ từ phía nhà nước và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để cải thiện tình hình này.

2.1. Hệ thống phân phối hàng hóa

Hệ thống phân phối hàng hóa tại thị trường nông thôn hiện nay còn nhiều bất cập. Các cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ chiếm ưu thế, trong khi các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại còn hạn chế. Hàng hóa Việt Nam thường bị cạnh tranh bởi hàng nhập khẩu giá rẻ và hàng nhái kém chất lượng. Điều này đòi hỏi sự hỗ trợ từ phía nhà nước và doanh nghiệp để cải thiện hệ thống phân phối và nâng cao chất lượng hàng hóa.

2.2. Thị phần hàng Việt Nam

Thị phần hàng Việt Nam tại thị trường nông thôn chủ yếu tập trung vào các mặt hàng lương thực, thực phẩm và nhu yếu phẩm. Tuy nhiên, hàng hóa kém chất lượng, hàng nhái vẫn chiếm một tỷ lệ đáng kể. Nguyên nhân chính là do người dân nông thôn có thu nhập thấp và thiếu hiểu biết về chất lượng sản phẩm. Tăng trưởng kinh tế nông thôn và nâng cao thu nhập người dân là yếu tố quan trọng để cải thiện thị phần hàng Việt Nam.

III. Giải pháp đẩy mạnh tiêu thụ hàng Việt Nam tại thị trường nông thôn

Giải pháp đẩy mạnh tiêu thụ hàng Việt Nam tại thị trường nông thôn cần tập trung vào việc cải thiện hệ thống phân phối, nâng cao chất lượng hàng hóa và tăng cường hỗ trợ từ phía nhà nước và doanh nghiệp. Chương trình hỗ trợ như gói kích cầu, hỗ trợ doanh nghiệp bán hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh là những biện pháp hiệu quả. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu và nâng cao nhận thức người tiêu dùng cũng là yếu tố then chốt.

3.1. Giải pháp từ phía nhà nước

Nhà nước cần triển khai các chương trình hỗ trợ như gói kích cầu hướng về nông thôn, hỗ trợ doanh nghiệp bán hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các chính sách như giảm thuế, hỗ trợ vốn và đào tạo nhân lực cũng cần được áp dụng để thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt Nam. Phát triển thị trường nông thôn cần được coi là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

3.2. Giải pháp từ phía doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng hệ thống phân phối. Hỗ trợ tiêu thụ từ phía doanh nghiệp bao gồm việc tổ chức các phiên chợ đưa hàng Việt về nông thôn, tăng cường quảng cáo và nâng cao nhận thức người tiêu dùng. Tăng trưởng kinh tế nông thôn và nâng cao thu nhập người dân là yếu tố quan trọng để thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 THỊ TRƯỜNG NONG THON VIỆT NAM VÀ SU CAN THIET DAY MANH TIEU THU HANG VIET NAM O THI TRUONG NONG THON 1. Cac khái niệm 111. Khai niệm thị trường nông thôn Hiện nay chưa có một khái niệm hàn lâm, chính thức nào về thị trường nông thôn. Tuy nhiên, để cung cấp một cái nhìn tổng quát và dễ hiểu nhất về thị trường nay, có thể hiểu thị trường nông thôn là toàn bộ thị trường hàng hóa, dịch vụ diễn ra tại nông thôn.

Khái niệm về nông thôn cũng rất đa dạng. Theo đó nông thôn cũng có thể đồng nghĩa với làng, xóm, thôn. Trong tâm thức người Việt, đó là một môi trường kinh tế sản xuất với nghề trồng lúa nước cổ truyền, không gian sinh tồn, không gian xã hội và cảnh quan văn hóa xây đắp nên nền tảng tỉnh than, tạo thành lối sống, cốt cách và bản lĩnh người Việt (PGS Phan Xuân Sơn và Thạc sỹ Nguyễn Cảnh, Học viện hành chính quốc gia, 2008).Nhưng theo nghĩa đơn giản và phố cập nhất thì “Nông thôn Việt Nam là danh từ dé chỉ những vùng đất trên lãnh thé Việt Nam, ở đó, người dân sinh sống chủ yếu băng đất nông nghiệp”( Bách khoa toàn thư mở 2009).Như vậy nghĩa đơn giản nhất của thị trường nông thôn là thị trường mà tại đó phần lớn người dân sinh sống chủ yếu bang đất nông nghiệp. Khai niệm hàng hóa Việt Nam 1.

Dưới góc nhìn sản phẩm Theo quan niệm cô điền, chúng ta có định nghĩa về hàng hóa. Theo đó “hàng Việt Nam” sẽ được hiểu là hàng hóa được sản xuất ở Việt Nam. Tuy nhiên vấn đề không đơn giản vì tỷ trọng xuất sứ trên một sản phẩm rất đa dạng, bao gồm nguyên liệu, công nghệ, thiết bị, nhân công, và các giá trị mềm kế cả giá trị thương hiệu. Chang hạn giày thé thao Nike có thé ghi là “made in Vietnam” nhưng không ai gọi đó là “hàng Việt Nam” theo nghĩ liên quan đến SVTH: Lương Thị Thanh Tâm 3 QTKDTM 49A Chuyên đê thực tập cuối khoá GVHD: TS.

Trần Văn Bão thương hiệu Việt Nam hay niềm tự hào Việt Nam.Như vay quan niệm sản phẩm rất cần đang bộc lộ những điểm khiếm khuyết rat cần được bổ sung. Theo đó một sản phẩm được coi là của hàng Việt Nam phải hội tụ các yếu tố sau: Một, sản xuất chủ yếu tại Việt Nam hay có tỷ phần sản xuất của Việt Nam vượt trội. Hai, thương hiệu (nhãn hiệu hàng hóa) do người Việt Nam sở hữu và đăng ký nhãn hiệu xuất xứ từ Việt Nam. Ba là nhà máy hoặc cơ sở sản xuất đặt tại Việt Nam nhưng thương hiệu hoặc chủ thương hiệu là pháp nhân nước ngoài.

Trong trường hợp thứ ba sẽ rất khó dé tìm ra khái niệm “Hàng Việt Nam”. Tuy nhiên với quan điểm xem cộng đồng doanh nhân nước ngoài sinh song va làm việc tại Việt Nam là một bộ phận của Việt Nam, cũng có thể xem đây là hàng Việt Nam, chắng hạn như các sản phẩm xe máy Honda, bột giặt Omo. Trong trường hợp này khái niệm “nội địa hóa” có thể phát huy tác dụng. Việc chấp nhận nhóm “nội địa hóa” cũng như % nội địa hóa trong tong khái niệm “Hàng Việt Nam” hoàn toàn tùy thuộc sự thống nhất quan điểm của các nhà hoạch định chính sách.

Đối với những chủng lọai (catogery) mà vai trò hình ảnh thương hiệu không quan trọng, chúng ta hoàn toàn có thé dựa vào % nội địa hóa để xác định “Hàng Việt Nam” cho sản phẩm. Dưới góc nhìn thương hiệu Dưới góc nhìn thương hiệu, còn cần phải phân tích những tình huống phức tạp trong nhãn hiệu hàng hóa và các khái niệm liên quan.Nhãn hiệu do người Việt Nam sở hữu.Nhãn hiệu do công ty liên doanh(hay công ty cổ phần) sở hữu, trong đó xét tỷ lệ % cá nhân hoặc nhóm cô đông người Việt Nam.Nhãn hiệu do người quốc tịch Việt Nam đăng ký bên ngoài lãnh thổ Việt Nam.Dưới góc nhìn thương hiệu thì “xuất xứ thương hiệu” quan trọng bên cạnh khái niệm “xuất xứ hàng hóa” nhất là trong việc xác lập “niềm tự hào, tự tôn dân tộc” trong bối cảnh hội nhập kinh tế hiện đại ngay nay. Một khái niệm mới là “Quốc tịch thương hiệu” hay “Xuất xứ thương hiệu” bổ sung cho khái SVTH: Lương Thị Thanh Tâm 4 QTKDTM 49A Chuyên đê thực tập cuối khoá GVHD: TS. Trần Văn Bão niệm xuất xứ sản pham.

Theo đó “Xuất xứ thương hiệu” là quốc gia xuất xứ nơi thương hiệu lần đầu tiên được đăng kí. Ví dụ một nhãn hiệu mỹ phẩm có tên gia định là L’Ovella do một doanh nghiệp sở hữu và pháp phân người Việt Nam đăng kí lần đầu tiên tại Pháp nhưng lại sản xuất và kinh doanh trước tiên tại thị trường Việt Nam. Như vậy sản phẩm này được coi là hàng Việt Nam. Một ví dụ khác về hàng Việt Nam là nhãn hiệu có tên quốc tế nhưng lại đăng kí trước tiên tại Việt Nam và hoàn toàn do người Việt Nam sở hữu như sản phẩm chăm sóc phụ nữ Diana, thời trang Vera.Dưới góc độ chuyên môn thì đây hoàn toàn là “hàng Việt Nam” vì cả sản phẩm và thương hiệu đều do người Việt Nam làm ra.

Càng ngày khái niệm “xuất xứ thương hiêu” càng quan trọng trong môi trường kinh tế toàn cầu trong đó một sản phẩm được sản xuất bởi nhiều quốc gia khác nhau thông qua một chuỗi giá trị. Dưới góc nhìn đầu tư và hội nhập Các nhà hoạch định chính sách đầu tư và hội nhập có thể có những quan điểm khác nhau trong việc định nghĩa “Hàng Việt Nam”. Bởi vì mục tiêu xúc tiến phát triển đầu tư có thể sẽ không chú ý đến các vấn đề thương hiệu so với các mối quan tâm và mục tiêu quốc tế dân sinh khác. Chăng hạn đối với nhu cầu tiêu dùng sản phẩm hàng không, chúng ta sẽ rất lung túng trước tình hình Jestar Pacific.

Trên thực tế liên doanh này hiện chính thức sử dụng thương hiệu Jestar chứ không con là Pacific nữa và khái niệm “Jestar Pacific” còn tồn tại rất mong manh. Cụ thé là khi sử dung webside thì tên chính thức là Jestar.com chứ không phải là Jestarpacific.com hay tương tự. Mặc dù tỷ phần vốn trong liên doanh hiện nay chỉ chiếm dưới 20% và bản thân doanh nghiệp trên thực tế về tài chính vẫn là 80% Qantas. Vậy Jestar có được công nhận là “hàng Việt Nam” hay không? VMS Mobifone được hình thành qua sự hợp tác của VNPT và Comvik Thụy Điển.

Thương hiệu Mobifone sau khi kết thúc liên doanh lại do phía Việt Nam sở hữu. Như vậy ngoài khái niệm “sản phẩm Việt Nam”, “thương hiệu Việt Nam” còn có một khái niệm liên quan đó là “giá trị Việt Nam”. Và có lẽ đây là nhóm khái niệm SVTH: Lương Thị Thanh Tâm 5 QTKDTM 49A Chuyên đê thực tập cuối khoá GVHD: TS. Trần Văn Bão phức tạp hơn cả.

Việc làm rõ khái niệm “giá trị Việt Nam” sẽ mở rộng biên giới của “hàng Việt Nam” và là một khái niệm trung gian gần nhất để hướng tới cái đích là “thương hiệu Việt Nam”. Vấn đề tên thương hiệu Vị thế quốc gia Việt Nam trên trường quốc tế hiện vẫn chưa thé so sánh với các quốc gia dẫn đầu. Theo đó vị thế thương hiệu và vị thế tên thương hiệu Việt Nam bằng ngôn ngữ tiếng Việt (thuần Việt) không phải lúc nao cũng được doanh nghiệp ưu tiên sử dụng. Về mặt chuyên môn chúng ta cũng phân tích những lợi điểm khi sử dụng tên theo những khuynh hướng giá trị thương hiệu hình thành theo từng quốc gia (hay nhóm quốc gia).

Chẳng hạn doanh nghiệp Việt Nam hay dùng tên mang “phong cách Nhật” cho các sản phẩm thiết bị điều hòa (ví dụ: Funiki, Mitsustar.Việc dùng tên mang âm hưởng văn hóa Nhật, hay một nước khác (Pháp, Ý, Anh.) có lẽ đáp ứng được những mụch đích khác nhau. Một là, nhu cầu sinh ngoại nhất thời trong tâm lý tiêu dùng như một sự thật trong khi rất nhiều sản phẩm cộng nghệ cao của Việt Nam chưa thé so sánh với các nước phát triển; Hai là, việc sử dụng tên mang âm hưởng ngôn ngữ quốc tế (international brand phonetic) là xu hướng tất yếu của hội nhập mặc dù nó luôn đi kèm thách thức về bản sắc; Ba là, ngoài tên thương hiệu còn có nhiều yếu tô khác dé chuyên tai tinh than, văn hóa, xuất xứ thương hiệu đến với khách hàng và công chúng. Thương hiệu Sonny lừng danh phải mat 3 năm mới hình thành. Năm 1955 công ty này có tên gọi là Tokyo Tsushin Kogyo Kabusai Kaisha, và sau đó đổi thành tên viết tắt là TTK, sau đó là Somni.

đến 1958 mới chính thức sử dụng SONY, một cdi tên không hé mang âm hưởng Nhật. Tuy vậy tinh than và gia trị Nhật Bản luôn tôn tại trong thương hiệu & sản phẩm SONY, cũng là tinh than và triết lý của ngài Akio Morita, nhà sáng lập và là linh hon của tập đoàn SONY. Dù sao đi nữa thì mục tiêu lâu dài đối với việc xây dựng và sở hữu những cái tên thương hiệu âm hưởng Việt hay thuần Việt vẫn được ưu tiên. Con đường đi đến đích này tùy thuộc vao vi thế của Việt Nam trên trường quốc tế vốn SVTH: Lương Thị Thanh Tâm 6 QTKDTM 49A Chuyên đê thực tập cuối khoá GVHD: TS.

Trần Văn Bão đang được cải thiện. Khi mà tên gọi Việt Nam và những tập ngữ liên quan được nhắc đến ngày càng nhiều hơn trong cộng đồng quốc tế thì niềm tự hào của mỗi người, mỗi doanh nghiệp Việt Nam sẽ được nâng cao va vi thế thương hiệu & hàng Việt Nam cũng sẽ nâng cao. Đặc điểm thị trường nông thôn 1. Sự phân bố dân cư, kết cấu dân cư Dân số tại khu vực nông thôn chiếm một tỷ trọng rất cao trên 70%.

Theo số liệu của Tổng cục thống kê tính đến năm 2008, dân số cả nước là 86,2 triệu người, trong đó dân số nông thôn chiếm gần 72% (khoảng 62 triệu người). Một bộ phận lớn dân số nông thôn hiện đang phân bố tại khu vực đồng bằng đồng bằng Sông Hong và đồng băng Sông Cửu Long (khoảng 44,5% tong dân số nông thôn trên cả nước). Tiếp đến là khu vực Đông Bắc, Bắc Trung Bộ và Đông Nam Bộ. Một số vùng như Tây Bắc, Tây Nguyên chỉ chiếm khoảng 3,6% dân số nông thôn cả nước.

Bảng 1: Dân số nông thôn phân theo vùng (Pvt: 1000 người) Năm 2000 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 Cả nước 58.275 DB Sông Hồng | 14.990 Trung du và miên beat, nể 8772| 9.314 nui Phia Bac Bac Trung BO va duyên hai Miễn | 14.330 Trung Tay Nguyén 3.701 Đông Nam Bộ 4.897 Long ( Nguồn : Tổng cục Thong kê) SVTH: Lương Thị Thanh Tâm 7 QTKDTM 49A Chuyên đê thực tập cuối khoá GVHD: TS.