Khóa luận: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Địa Linh, huyện Ba Bể, Bắc Kạn

Luận văn phân tích hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, cung cấp thông tin hữu ích cho phát triển nông nghiệp.

• Tác giả: Hoàng Thị Hồng
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Thế Đặng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý Đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Xã Địa Linh, Huyện Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1 MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Khái niệm về đất, đất nông nghiệp
• 2.1.1. Khái niệm về đất
• 2.1.2. Khái niệm đất nông nghiệp
• 2.1.3. Vai trò và ý nghĩa của đất đai đối với sản xuất nông nghiệp
• 2.2. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới và Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên Thế giới
• 2.2.2. Tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam
• 2.2.3. Tình hình sử dụng đất của tỉnh Bắc Kạn
• 2.3. Hiệu quả và tính bền vững trong sử dụng đất
• 2.3.1. Khái quát hiệu quả sử dụng đất
• 2.3.2. Hiệu quả sử dụng đất
• 2.3.2.1. Hiệu quả kinh tế
• 2.3.2.2. Hiệu quả xã hội
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến sản xuất nông nghiệp của xã
• 3.2.2. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất và các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của xã
• 3.2.3. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã
• 3.2.4. Đề xuất loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và giải pháp phát triển phù hợp cho sản xuất nông nghiệp tại xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
• 3.3.2. Phương pháp tính hiệu quả các loại hình sử dụng đất
• 3.3.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội xã Địa Linh
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 4.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội của xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn
• 4.2. Đánh giá thực trạng sử dụng đất và các loại hình sử dụng đất xã Địa Linh
• 4.2.1. Thực trạng sử dụng đất xã Địa Linh
• 4.2.2. Loại hình sử dụng đất của xã Địa Linh
• 4.3. Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 4.3.1.1. Hiệu quả kinh tế của cây hàng năm
• 4.3.1.2. Hiệu quả kinh tế của cây lâu năm
• 4.3.2. Hiệu quả xã hội
• 4.3.3. Hiệu quả môi trường
• 4.4. Lựa chọn và định hướng sử dụng đất nông nghiệp cho xã Địa Linh
• 4.4.1. Nguyên tắc và tiêu chuẩn lựa chọn LUT sử dụng đất bền vững
• 4.4.2. Lựa chọn và định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả cao
• 4.4.3. Quan điểm khai thác sử dụng đất
• 4.4.4. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 4.4.5. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp cho xã Địa Linh
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài nguyên quý giá, đóng vai trò quyết định trong sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. Đặc biệt, trong nền kinh tế nông nghiệp của Việt Nam, đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp là rất cần thiết. Nhu cầu lương thực tăng cao do dân số tăng nhanh đã dẫn đến việc khai thác đất đai không hợp lý, làm giảm độ màu mỡ và tính bền vững của đất. Địa Linh, xã thuần nông thuộc huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, đang đối mặt với tình trạng đất sản xuất nông nghiệp bị thu hẹp và chất lượng giảm sút. Do đó, việc nghiên cứu và đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại địa phương là vấn đề chiến lược và cấp thiết.

II. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Địa Linh. Nghiên cứu sẽ tập trung vào các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp tại xã này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc đánh giá hiện trạng sử dụng đất, các loại hình sử dụng đất nông nghiệp và hiệu quả của chúng. Mục tiêu là lựa chọn loại hình sử dụng đất phù hợp và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững cho xã Địa Linh.

III. Tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại Bắc Kạn

Tỉnh Bắc Kạn có tổng diện tích tự nhiên 485.996 ha, trong đó 44.170,17 ha là đất sản xuất nông nghiệp, chiếm 9,09% tổng diện tích. Diện tích đất sản xuất nông nghiệp không nhiều và đang bị thu hẹp do chuyển đổi mục đích sử dụng. Các chính sách quản lý đất đai và phát triển nông nghiệp cần được xem xét để tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên đất. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại Bắc Kạn không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh lương thực cho địa phương.

IV. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp

Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp được xem xét dưới ba khía cạnh: hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Hiệu quả kinh tế phản ánh mối quan hệ giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra. Hiệu quả xã hội liên quan đến lợi ích giữa con người với con người, như tạo công ăn việc làm và giảm nghèo. Hiệu quả môi trường đảm bảo rằng việc sử dụng đất không gây hại cho hệ sinh thái. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất giúp xác định loại hình sử dụng đất có hiệu quả cao nhất, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp cho nông nghiệp Bắc Kạn.

V. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần thực hiện một số giải pháp như cải thiện kỹ thuật canh tác, áp dụng công nghệ mới và tăng cường chính sách quản lý đất đai. Việc đào tạo nông dân về phương pháp canh tác bền vững cũng rất quan trọng. Đồng thời, chính quyền địa phương cần có những chính sách khuyến khích việc chuyển đổi loại hình sử dụng đất một cách hợp lý, nhằm tối ưu hóa hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo vệ tài nguyên đất cho các thế hệ tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên có hạn, là tư liệu sản xuất đặc biệt và không thể thay thế trong ngành nông nghiệp, đồng thời là nền tảng phân bố không gian cho các hoạt động kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh gia tăng dân số, nhu cầu lương thực - thực phẩm ngày càng tăng cùng tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu toàn cầu, diện tích đất canh tác nông nghiệp đang đứng trước nguy cơ bị thu hẹp và suy thoái độ phì nhiêu. Việc nghiên cứu, đánh giá hiệu quả sử dụng đất theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững là yêu cầu cấp thiết nhằm tối ưu hóa nguồn lực tài nguyên đất đai.

Xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn là một địa phương miền núi thuần nông, nơi hoạt động sản xuất nông nghiệp đóng vai trò nguồn thu nhập chủ lực của người dân. Những năm qua, nền nông nghiệp xã đã có những chuyển biến tích cực theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao năng suất và sản lượng cây trồng. Tuy nhiên, thực tiễn canh tác tại địa phương vẫn bộc lộ nhiều hạn chế: phương thức sản xuất còn mang nặng tính truyền thống, việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật chưa đồng bộ, tình trạng lạm dụng hoặc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật chưa đúng kỹ thuật khiến đất có nguy cơ thoái hóa. Bên cạnh đó, diện tích đất sản xuất nông nghiệp có xu hướng bị thu hẹp do quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất, trong khi nguồn lực đầu tư, hạ tầng thủy lợi và thị trường tiêu thụ nông sản còn thiếu tính ổn định. Nhằm giải quyết yêu cầu khai thác hợp lý quỹ đất hiện có, đề tài "Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá toàn diện hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp, từ đó lựa chọn loại hình sử dụng đất tối ưu và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Đánh giá các yếu tố điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến hoạt động sản xuất nông nghiệp của xã Địa Linh.
   • Đánh giá hiện trạng quản lý, sử dụng đất và xác định các loại hình sử dụng đất (LUT) sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã.
   • Đánh giá hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường của từng loại hình và kiểu sử dụng đất.
   • Lựa chọn loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả cao và đề xuất các giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp, hiệu quả sử dụng đất (kinh tế, xã hội, môi trường) và các yếu tố điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến việc sử dụng đất.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn (khảo sát thực địa trên 13 thôn bản của xã).
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 2014 - 2016; thời gian tiến hành điều tra thực địa, thu thập số liệu sơ cấp từ ngày 20/3/2017 đến ngày 19/5/2017 tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Ba Bể và UBND xã Địa Linh.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên các khái niệm khoa học về đất, đất nông nghiệp, vai trò của đất đai trong học thuyết kinh tế chính trị và các tiêu chuẩn đánh giá đất đai của Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO):

• Khái niệm và vai trò đất nông nghiệp: Khóa luận kế thừa định nghĩa đất nông nghiệp theo quy định của pháp luật đất đai Việt Nam, bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác; đồng thời viện dẫn quan điểm kinh tế học xác định đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu, vừa là đối tượng chịu tác động trực tiếp của lao động, vừa là công cụ tích cực cung cấp dinh dưỡng, nước và không khí cho cây trồng.
• Khái niệm Loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT): Tiếp cận theo định nghĩa của FAO, LUT là bức tranh mô tả thực trạng sử dụng đất của một vùng lãnh thổ gắn liền với phương thức quản lý sản xuất trong các điều kiện kỹ thuật và kinh tế - xã hội xác định.
• Khung lý thuyết đánh giá hiệu quả sử dụng đất bền vững: Hiệu quả sử dụng đất được phân tích đồng thời trên 3 phương diện:
  • Hiệu quả kinh tế: Mối tương quan so sánh giữa giá trị sản phẩm đầu ra và chi phí nguồn lực đầu vào, đảm bảo cả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ.
  • Hiệu quả xã hội: Đánh giá định tính và định lượng về khả năng giải quyết việc làm, tạo thu nhập cho nông hộ, đảm bảo an ninh lương thực và giảm tỷ lệ hộ nghèo.
  • Hiệu quả môi trường: Khả năng duy trì độ phì nhiêu, bảo vệ đất chống xói mòn rửa trôi, tỷ lệ che phủ và mức độ an toàn trong sử dụng hóa chất nông nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập, tổng hợp các báo cáo thống kê đất đai định kỳ năm 2014 và năm 2016, niên giám thống kê, báo cáo kinh tế - xã hội tại UBND xã Địa Linh, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Ba Bể, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Kạn.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp:
  • Đánh giá nhanh nông thôn (RRA - Rapid Rural Appraisal): Đi thực tế quan sát đồng ruộng, phỏng vấn cán bộ chuyên môn địa chính, nông nghiệp và cán bộ thôn bản.
  • Đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA - Participatory Rural Appraisal): Tiếp xúc trực tiếp với các hộ nông dân nhằm thảo luận, làm rõ tập quán canh tác, kinh nghiệm sản xuất, các khó khăn và nhu cầu chuyển đổi cây trồng.
  • Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Tiến hành điều tra ngẫu nhiên 40 hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp phân bổ tại 13 thôn bản trên địa bàn xã Địa Linh.
• Phương pháp tính toán các chỉ tiêu hiệu quả:
  • Tổng giá trị sản xuất ($T$): $T = \sum (p_i \times q_i)$ (trong đó $q_i$ là năng suất/sản lượng tính trên 1 ha, $p_i$ là đơn giá thị trường tại thời điểm nghiên cứu).
  • Thu nhập thuần ($N$): $N = T - C_{sx}$ (với $C_{sx}$ là tổng chi phí đầu tư sản xuất tính trên 1 ha).
  • Hiệu quả đồng vốn ($H_v$): $H_v = T / C_{sx}$ hoặc tỷ suất lợi nhuận trên chi phí.
  • Giá trị ngày công lao động ($H_{Lđ}$): $H_{Lđ} = N / \text{Tổng số công lao động/ha/năm}$.
  • Phân cấp hiệu quả kinh tế thành 5 mức độ: Rất cao (VH), Cao (H), Trung bình (M), Thấp (L), Rất thấp (VL).
• Phương pháp xử lý số liệu: Tổng hợp, tính toán, phân tích thống kê mô tả và lập bảng biểu so sánh bằng phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu. Phân tích tầm quan trọng của nguồn tài nguyên đất và thực trạng suy giảm quỹ đất sản xuất nông nghiệp dưới tác động của biến đổi khí hậu và chuyển đổi mục đích sử dụng. Xác định bối cảnh đặc thù của xã miền núi Địa Linh (huyện Ba Bể), nơi nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo nhưng hiệu quả sử dụng đất còn hạn chế. Thiết lập hệ thống mục tiêu nghiên cứu tổng quát, 4 mục tiêu cụ thể cùng ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng thực tiễn của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các cơ sở lý luận về đất đai và đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp:

• Trình bày khái niệm đất, đất nông nghiệp và chức năng của đất đai trong sản xuất nông - lâm nghiệp.
• Khái quát tình hình quản lý, sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới, tại Việt Nam và trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn (năm 2016, tổng diện tích tự nhiên của tỉnh là 485.996,00 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm 44.170,17 ha, tương đương 9,09%).
• Phân tích bản chất của hiệu quả và tính bền vững trong sử dụng đất, cấu trúc 3 trụ cột hiệu quả (kinh tế, xã hội, môi trường) và tiêu chuẩn đánh giá đất đai.
• Luận giải cơ sở khoa học, thực tiễn và các quan điểm chỉ đạo trong định hướng quy hoạch, bố trí cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện sinh thái vùng.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định cụ thể đối tượng, phạm vi không gian (xã Địa Linh) và thời gian thực hiện (20/3/2017 – 19/5/2017). Xác định 4 nội dung nghiên cứu trọng tâm gồm: đánh giá điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội; đánh giá hiện trạng sử dụng đất và các LUT; đánh giá hiệu quả 3 mặt của các LUT; đề xuất giải pháp sử dụng đất. Trình bày chi tiết hệ thống phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, phương pháp điều tra sơ cấp (RRA, PRA, điều tra 40 phiếu hộ nông dân tại 13 thôn), công thức hóa các chỉ tiêu kinh tế ($T, N, H_v, H_{Lđ}$) và kỹ thuật xử lý dữ liệu trên Microsoft Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung trọng tâm của khóa luận bao gồm 5 mảng kết quả chính:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Địa Linh: Tổng diện tích tự nhiên 3.125,4 ha; địa hình đồi núi chia cắt phức tạp, độ cao trung bình từ 400 - 1.200 m so với mực nước biển; khí hậu nhiệt đới gió mùa với nhiệt độ trung bình năm khoảng 20°C, lượng mưa trung bình năm 1.244,8 mm; dân số gồm 4 dân tộc chính (Tày, Kinh, Dao, Mông) với 668 hộ và 3.120 nhân khẩu (năm 2009); tỷ lệ hộ nghèo và đói chiếm 18%.
• Thực trạng sử dụng đất: Năm 2016, đất nông nghiệp chiếm 3.016,91 ha (96,53% diện tích tự nhiên), đất phi nông nghiệp chiếm 72,38 ha (2,32%), đất chưa sử dụng chiếm 36,11 ha (1,15%). Trong nhóm đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối với 2.613,48 ha (86,54%), trong khi đất sản xuất nông nghiệp chỉ có 397,57 ha (13,18%). Biến động đất nông nghiệp giai đoạn 2014 - 2016 hoàn toàn ổn định về quy mô diện tích.
• Xác định các loại hình sử dụng đất (LUT): Xác định 5 LUT chính với 7 kiểu sử dụng đất trên địa bàn, gồm: LUT 2 lúa (Lúa xuân - Lúa mùa); LUT 2 lúa - 1 màu (Lúa xuân - Lúa mùa - Rau); LUT 1 lúa - 2 màu (Ngô xuân - Lúa mùa - Rau); LUT Chuyên màu (Bí xanh - Ngô mùa - Rau); LUT Cây ăn quả (Mận, Hồng, Chuối).
• Đánh giá hiệu quả 3 mặt của các LUT:
  • Kinh tế: Cây rau và bí xanh đạt thu nhập thuần và giá trị ngày công cao nhất trong nhóm cây hàng năm (rau đạt 24.366,76 nghìn đồng/ha thu nhập thuần và 270,74 nghìn đồng/công; bí xanh đạt 27.170,00 nghìn đồng/ha thu nhập thuần và 181,13 nghìn đồng/công). Đối với cây lâu năm, cây hồng cho hiệu quả cao nhất (thu nhập thuần 51.439,75 nghìn đồng/ha). Về kiểu sử dụng đất, kiểu "Bí xanh - Ngô mùa - Rau" mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất với thu nhập thuần 21.595,85 nghìn đồng/ha.
  • Xã hội: LUT 2 lúa và 2 lúa - 1 màu giải quyết tốt nhu cầu lương thực tại chỗ; LUT Chuyên màu và Cây ăn quả có vai trò tích cực trong việc nâng cao thu nhập và giảm nghèo.
  • Môi trường: LUT 2 lúa - 1 màu và 1 lúa - 2 màu có hệ số sử dụng đất cao và độ che phủ tốt; LUT Cây ăn quả trên đất dốc phát huy vai trò giữ nước, chống xói mòn và giảm thiểu thuốc bảo vệ thực vật.
• Lựa chọn và định hướng giải pháp: Xác lập nguyên tắc lựa chọn LUT theo điều kiện sinh thái, hiệu quả kinh tế - xã hội và chất lượng môi trường; đề xuất chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mở rộng mô hình bí xanh nếp theo dự án 30a, cải tạo vườn tạp cây ăn quả và tăng cường đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khái quát các kết luận cốt lõi rút ra từ quá trình điều tra thực tế về tiềm năng đất đai và mức độ hiệu quả của từng loại hình canh tác; đưa ra các đề nghị cụ thể đối với các cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, hỗ trợ vốn, chuyển giao kỹ thuật và kết nối thị trường cho nông sản địa phương.

---

Kết quả và đóng góp

1. Số liệu thực trạng và cơ cấu sử dụng đất

Số liệu thống kê hiện trạng sử dụng đất của xã Địa Linh năm 2016 được tổng hợp như sau:

STT	Loại đất / Mục đích sử dụng	Mã loại đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
I	Tổng diện tích tự nhiên		3.125,40	100,00
1	Đất nông nghiệp	NNP	3.016,91	96,53
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	72,38	2,32
3	Đất chưa sử dụng	CSD	36,11	1,15
II	Phân chia nhóm đất nông nghiệp		3.016,91	100,00
1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	397,57	13,18
1.1	Đất trồng cây hàng năm	CHN	339,05	11,24
-	Đất trồng lúa	LUA	268,16	8,89
-	Đất trồng cây hàng năm khác	HNK	70,88	2,35
1.2	Đất trồng cây lâu năm	CLN	58,52	1,94
2	Đất lâm nghiệp	LNP	2.613,48	86,54
2.1	Đất rừng sản xuất	RSX	2.172,61	72,01
2.2	Đất rừng phòng hộ	RPH	440,88	14,61
3	Đất nuôi trồng thuỷ sản	NTS	5,86	0,19

2. Đánh giá hiệu quả kinh tế cây trồng và các kiểu sử dụng đất

Kết quả phân tích các chỉ tiêu kinh tế tính bình quân trên 1 ha canh tác:

Hiệu quả kinh tế của các loại cây trồng hàng năm và lâu năm:

STT	Cây trồng	Giá trị sản xuất (1.000 đ)	Chi phí sản xuất (1.000 đ)	Thu nhập thuần (1.000 đ)	Hiệu quả đồng vốn (lần)	Giá trị ngày công (1.000 đ/công)
1	Lúa xuân	35.742,23	19.691,93	16.050,30	0,81	100,31
2	Lúa mùa	35.262,56	19.726,56	15.536,01	0,78	97,10
3	Ngô xuân	31.983,80	18.265,29	13.718,51	0,75	105,52
4	Ngô mùa	30.740,61	17.489,79	13.250,81	0,76	94,64
5	Rau các loại	38.918,50	14.551,73	24.366,76	1,67	270,74
6	Bí xanh	47.067,84	19.897,83	27.170,00	1,36	181,13
7	Mận	72.556,68	28.409,81	44.146,87	1,55	120,95
8	Hồng	88.086,00	36.646,25	51.439,75	1,40	140,93
9	Chuối	60.427,55	22.435,99	37.991,55	1,69	104,08

Hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất hàng năm:

STT	Kiểu sử dụng đất	Giá trị sản xuất (1.000 đ)	Chi phí sản xuất (1.000 đ)	Thu nhập thuần (1.000 đ)	Hiệu quả đồng vốn (lần)	Giá trị ngày công (1.000 đ/công)
1	Lúa xuân – Lúa mùa – Rau	36.641,09	17.990,07	18.651,02	1,08	156,05
2	Ngô xuân – Lúa mùa – Rau	35.388,28	17.514,52	17.873,76	1,06	157,78
3	Bí xanh – Ngô mùa – Rau	38.908,98	17.313,11	21.595,85	1,26	182,17

3. Đánh giá tổng hợp hiệu quả xã hội và môi trường của các LUT

LUT	Đáp ứng nhu cầu nông hộ	Sản phẩm hàng hóa	Đảm bảo an ninh lương thực	Thu hút lao động	Giảm tỷ lệ đói nghèo	Tỷ lệ che phủ	Khả năng bảo vệ, cải tạo đất	Ý thức dùng thuốc BVTV
2 lúa	Cao	Cao	Cao	Trung bình	Trung bình	Trung bình	Thấp	Trung bình
2 lúa - 1 màu	Cao	Cao	Cao	Trung bình	Trung bình	Cao	Cao	Thấp
1 lúa - 2 màu	Trung bình	Trung bình	Trung bình	Trung bình	Trung bình	Cao	Cao	Trung bình
Chuyên màu	Trung bình	Trung bình	Trung bình	Trung bình	Cao	Cao	Trung bình	Cao
Cây ăn quả	Thấp	Trung bình	Cao	Trung bình	Cao	Trung bình	Trung bình	Trung bình

4. Giải pháp và đóng góp của đề tài

• Giải pháp tác giả đề xuất:
  • Chuyển dịch cơ cấu cây trồng: Thay thế các diện tích trồng lúa kém hiệu quả, bấp bênh về nguồn nước sang mô hình luân canh màu và phát triển cây bí xanh nếp theo mô hình dự án 30a.
  • Cải tạo vườn cây ăn quả: Quy hoạch lại các vườn tạp, lựa chọn giống có năng suất cao (hồng không hạt, mận), áp dụng quy trình đốn tỉa, tạo tán và bón phân đúng kỹ thuật.
  • Biện pháp kỹ thuật và môi trường: Tăng cường bón phân hữu cơ, phân chuồng hoai mục để cải tạo tầng đất mỏng; hướng dẫn người dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng liều lượng và thời gian cách ly.
  • Hỗ trợ nguồn lực và thị trường: Cung ứng vốn vay ưu đãi cho nông hộ, hoàn thiện hệ thống kênh mương nội đồng và thiết lập mối liên kết tiêu thụ sản phẩm nông sản ổn định.
• Đóng góp mới của khóa luận: Cung cấp bức tranh dữ liệu thực chứng chi tiết về hiệu quả kinh tế của từng công thức luân canh tại xã Địa Linh năm 2016; chứng minh bằng số liệu thực nghiệm rằng kiểu sử dụng đất "Bí xanh - Ngô mùa - Rau" có giá trị ngày công ($182,17$ nghìn đồng/công) và thu nhập thuần cao hơn rõ rệt so với độc canh 2 vụ lúa truyền thống, làm căn cứ khoa học cho định hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Khảo sát thực địa được thực hiện trong khoảng thời gian ngắn (từ 20/3/2017 đến 19/5/2017) với quy mô mẫu 40 hộ nông dân phân tán trên 13 thôn bản, do đó dung lượng mẫu khảo sát ở mức vừa phải.
  • Số liệu hiệu quả kinh tế của các mô hình cây ăn quả lâu năm (hồng, mận, chuối) chủ yếu phản ánh trên các vườn phân tán, vườn tạp quy mô hộ gia đình, chưa phản ánh được đầy đủ chu kỳ kinh tế nhiều năm của các vùng chuyên canh tập trung.
  • Đánh giá hiệu quả môi trường chủ yếu dựa trên quan sát thực địa và phỏng vấn định tính ý thức nông dân, chưa có điều kiện lấy mẫu phân tích hóa lý trong phòng thí nghiệm để định lượng chính xác độ thoái hóa hoặc dư lượng hóa chất trong đất.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi điều tra và tăng dung lượng mẫu nông hộ trên quy mô toàn huyện Ba Bể nhằm tăng tính đại diện thống kê.
  • Phân tích mẫu đất nông nghiệp trong phòng thí nghiệm để đánh giá chi tiết hàm lượng dinh dưỡng (N, P, K, mùn) và diễn biến độ phì sau các chu kỳ thâm canh.
  • Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai (Land Unit) kết hợp phân hạng thích nghi đất đai theo tiêu chuẩn FAO phục vụ lập bản đồ quy hoạch nông nghiệp chi tiết cấp xã.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng tài liệu:
  • Sinh viên, học viên các ngành Quản lý Đất đai, Khoa học Cây trồng, Nông nghiệp, Quản lý Tài nguyên và Môi trường tham khảo phương pháp điều tra nông thôn có sự tham gia (PRA/RRA), mẫu phiếu khảo sát nông hộ và quy trình tính toán hệ thống chỉ tiêu hiệu quả kinh tế ($T, N, H_v, H_{Lđ}$) cho các loại hình sử dụng đất.
  • Cán bộ địa chính - nông nghiệp cấp xã, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Ba Bể và các huyện miền núi có điều kiện tự nhiên tương đồng sử dụng số liệu làm căn cứ thực tiễn trong công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và chuyển đổi cơ cấu cây trồng nông nghiệp.
  • Các nhà nghiên cứu và tổ chức phát triển dự án nông thôn tham khảo mô hình phát triển cây bí xanh hàng hóa và định hướng cải tạo vườn cây ăn quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao nhất: Hệ số chi phí - thu nhập và giá trị ngày công lao động của các loại cây trồng hàng năm (Bảng 4.5), hiệu quả kinh tế của các kiểu luân canh màu (Bảng 4.7) và ma trận phân cấp hiệu quả kinh tế các LUT nông nghiệp (Bảng 4.8).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trong các loại cây trồng hàng năm được điều tra tại xã Địa Linh, loại cây nào cho thu nhập thuần và giá trị ngày công cao nhất? Theo số liệu điều tra tại Bảng 4.5 của khóa luận, cây bí xanh đạt thu nhập thuần cao nhất với $27.170,00$ nghìn đồng/ha; cây rau đạt giá trị ngày công lao động cao nhất với $270,74$ nghìn đồng/công (thu nhập thuần của rau đạt $24.366,76$ nghìn đồng/ha). Trong khi đó, lúa xuân chỉ đạt thu nhập thuần $16.050,30$ nghìn đồng/ha và giá trị ngày công $100,31$ nghìn đồng/công.

2. Kiểu sử dụng đất hàng năm nào đạt hiệu quả kinh tế tổng hợp cao nhất trên địa bàn xã? Kiểu sử dụng đất "Bí xanh – Ngô mùa – Rau" đạt hiệu quả kinh tế cao nhất với tổng giá trị sản xuất $38.908,98$ nghìn đồng/ha, thu nhập thuần $21.595,85$ nghìn đồng/ha, hiệu quả sử dụng vốn đạt $1,26$ lần và giá trị ngày công lao động đạt $182,17$ nghìn đồng/công.

3. Cơ cấu đất đai của xã Địa Linh năm 2016 có tỷ lệ phân bố giữa đất sản xuất nông nghiệp và đất lâm nghiệp như thế nào? Năm 2016, tổng diện tích đất nông nghiệp của xã là $3.016,91$ ha (chiếm $96,53%$ diện tích tự nhiên). Trong đó, đất lâm nghiệp chiếm tỷ trọng áp đảo với $2.613,48$ ha (tương đương $86,54%$ đất nông nghiệp), trong khi đất sản xuất nông nghiệp chỉ có $397,57$ ha (chiếm $13,18%$ đất nông nghiệp).

4. Khóa luận đã sử dụng cỡ mẫu và phương pháp điều tra thực địa nào để thu thập dữ liệu sơ cấp? Tác giả đã triển khai điều tra ngẫu nhiên 40 hộ nông dân trực tiếp canh tác nông nghiệp tại toàn bộ 13 thôn của xã Địa Linh bằng mẫu phiếu điều tra nông hộ, kết hợp cùng hai phương pháp tiếp cận thực địa là Đánh giá nhanh nông thôn (RRA) và Đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA).

5. Tại sao mô hình trồng cây ăn quả tại địa phương chưa phát huy được tối đa hiệu quả kinh tế dù cây hồng cho thu nhập thuần cao ($51.439,75$ nghìn đồng/ha)? Khóa luận chỉ ra rằng diện tích cây ăn quả trên địa bàn xã chủ yếu là vườn tự phát hoặc vườn tạp, cây trồng có độ tuổi không đồng đều và phát triển tự do, thiếu kỹ thuật đốn tỉa tạo tán; khâu chọn lọc giống, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh chưa đúng quy trình kỹ thuật; đồng thời thị trường tiêu thụ còn bấp bênh và thiếu ổn định.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Hồng đã đánh giá toàn diện thực trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn năm 2016 dựa trên 5 loại hình sử dụng đất chính. Kết quả nghiên cứu khẳng định các mô hình luân canh rau màu, bí xanh nếp và cây ăn quả mang lại giá trị kinh tế cùng hiệu quả ngày công lao động vượt trội so với độc canh lúa truyền thống, đồng thời duy trì tốt tính bền vững về mặt sinh thái. Đây là công trình nghiên cứu ứng dụng có nguồn số liệu thực chứng tin cậy, đóng góp cơ sở khoa học thiết thực cho công tác quản lý tài nguyên đất đai và định hướng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp tại các địa phương miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là điều kiện tồn tại và phát triển của con người và các sinh vật khác trên trái đất. Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng đặc biệt của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, an ninh quốc phòng. Xã hội ngày càng phát triển đất đai ngày càng có vai trò quan trọng, bất kì một ngành sản xuất nào thì đất đai luôn là tư liệu sản xuất đặc biệt và không thể thay thế được.

Đối với nước ta, một nước có nền kinh tế có tỷ trọng nông nghiệp chiếm phần lớn thì vị trí của đất đai lại càng quan trọng và ý nghĩa hơn. Ngày nay, xã hội phát triển, dân số ngày càng tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lương thực và thực phẩm, chỗ ở cũng như các nhu cầu về văn hóa, xã hội. Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng đó. Các hoạt động ấy đã làm cho diện tích đất sản xuất nông nghiệp vốn có hạn về diện tích ngày càng bị thu hẹp, đồng thời làm giảm độ màu mỡ và giảm tính bền vững trong sử dụng đất.

Hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu hiện nay làm cho nước biển dâng ngày càng dâng cao hơn từ đó mà diện tích đất nông nghiệp cũng giảm đi đáng kể. Xuất phát từ những thực tiễn trên cho thấy việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả, hợp lý theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vấn đề mang tính chất toàn cầu đang được các nhà khoa học trên thế giới quan tâm. Đối với một nước có nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu như ở Việt Nam, nghiên cứu, đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. 2 Địa Linh là một xã của huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn là một xã thuần nông, nông nghiệp là nguồn thu nhập chính của nhân dân trên địa bàn xã.

Trong những năm qua, nền nông nghiệp của xã đã được chú trọng đầu tư phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa. Năng suất, sản lượng không ngừng tăng lên, đời sống vật chất tinh thần của nhân dân ngày càng được cải thiện. Song quá trình sản xuất nông nghiệp của xã còn tồn tại nhiều hạn chế làm giảm sút về chất lượng lương thục, thực phẩm do quá trình khai thác sử dụng không hợp lý, trình độ khoa học kỹ thuật, chính sách quản lý, tổ chức sản xuất còn hạn chế, kỹ thuật canh tác truyền thống, của xã chưa phát huy hết được tiềm năng đất đai mà còn có xu thế làm cho nguồn tài nguyên đất có xu hướng bị thoái hóa. Ngoài ra, diện tích đất sản xuất nông nghiệp cũng đang dần bị thu hẹp do người dân chuyển đổi mục đích sử dụng sang các mục đích khác.

Chính vì vậy, cần có các giải pháp để sử dụng hợp lý và hiệu quả vốn đất sản xuất nông nghiệp hiện có của địa phương đang là vấn đề được các cấp chính quyền quan tâm nghiên cứu để đưa ra các giải pháp sử dụng đất hiệu quả theo quan điểm bền vững làm cơ sở cho việc định hướng sử dụng đất nông nghiệp của xã Địa Linh là vấn đề có tính chiến lược và cấp thiết. Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn trên, dưới sự hướng dẫn của GS. Nguyễn Thế Đặng và được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn”. Mục tiêu của đề tài 1.

Mục tiêu tổng quát Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp, từ đó lựa chọn loại hình sử dụng đất và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Địa Linh huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá các yếu tố về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến vệc sản xuất nông nghiệp của xã Địa Linh. - Đánh giá hiện trạng và xác định các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã Địa Linh. - Lựa chọn loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho xã Địa Linh.

- Đề xuất loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và giải pháp phát triển phù hợp cho sản xuất nông nghiệp tại xã Địa Linh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập Đề tài giúp củng cố kiến thức đã được tiếp thu trong trường học và những kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở để bổ sung và hoàn thiện kiến thức của bản thân. Ý nghĩa trong thực tiễn - Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu để làm đề tài từ đó nâng cao khả năng tiếp cận, chọn lọc, thu thập và xử lí thông tin có hiệu quả.

- Trên cơ sở đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp từ đó đề xuất được những giải pháp sử dụng đất đạt hiệu quả cao, bền vững, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Khái niệm về đất, đất nông nghiệp 2. Khái niệm về đất Đất là một vật thể tự nhiên mà từ nó đã cung cấp các sản phẩm thực vật để nuôi sống động vật và con người.

Sự phát triển của loài người gắn liền với sự phát triển của đất [6]. Khái niệm đất nông nghiệp Đất nông nghiệp được định nghĩa là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng. Đất nông nghiệp bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác [13]. Vai trò và ý nghĩa của đất đai đối với sản xuất nông nghiệp Đất đai đóng vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người, nó là cơ sở tự nhiên, là tiền đề cho mọi quá trình sản xuất.Mác đã nhấn mạnh “Đất là mẹ, lao động là cha của mọi của cải vật chất xã hội”, “Đất là một phòng thí nghiệm vĩ đại, là kho tàng cung cấp các tư liệu lao động, vật chất, là vị trí để định cư, là nền tảng của tập thể”.

Thực tế cho thấy, trong quá trình phát triển xã hội loài người, sự h́ nh thành và phát triển mọi nền văn minh vật chất, văn hóa tinh thần, các thành tựu khoa học công nghệ đều được xây dựng trên nền tảng cơ bản - sử dụng đất. Trong sản xuất nông lâm nghiệp đất đai được coi là tư liệu sản xuất chủ yếu, đặc biệt và không thể thay thế. Ngoài vai tṛ là cơ sở không gian, đất còn có hai chức năng đặc biệt quan trọng: - Là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của con người trong quá trình sản xuất: Là nơi con người thực hiện các hoạt động của mình tác động vào cây trồng vật nuôi để tạo ra sản phẩm. 5 - Đất tham gia tích cực vào quá trình sản xuất, cung cấp cho cây trồng nước, không khí và các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng sinh trưởng và phát triển.

Như vậy, đất gần như trở thành một công cụ sản xuất. Năng suất và chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào độ phì nhiêu của đất. Trong tất cả các tư liệu sản xuất dùng trong nông nghiệp chỉ có đất mới có chức năng này [4]. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới và Việt Nam 2.Tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên Thế giới Đất đai có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, vì đất là tư liệu và nhân tố quyết định sản lượng và chất lượng sản phẩm từ nông nghiệp.

Mỗi quốc gia trên thế giới có nền sản xuất nông nghiệp phát triển cũng khác nhau nhưng tầm quan trọng của sản xuất nông nghiệp đảm bảo về an ninh lương thực và cơ sở nền tảng của từng nước để phát triển các ngành nghề khác. Nhưng hiện nay dân số ngày một tăng nhanh cũng như hiện tượng nước biển dâng cao làm mất dần diện tích đất nông nghiệp mà nhu cầu về lương thực và thực phẩm vẫn không dừng lại. Để đáp ứng những nhu cầu đó con người vẫn tương cường các biện pháp khai thác, khoai hoang đất đai để phục vụ cho mục đích nông nghiệp. Chính vì thế đất đai là đối tượng bị khai thác triệt, trong khi đó các biện pháp bảo vệ và tăng độ phì của đất chưa được chú trọng đúng mức nên dẫn đến suy thoái môi trường sinh thái và làm cho diện tích đất đai thoái hóa trên phạm vi thế giới nhiều hơn, gây ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng nông sản.

Trên thế giới đất đai phân bố không đều ở các châu lục. Trong khi đó Châu Á là châu lục lớn nhất và đông dân nhất trên thế giới chiếm khoảng 8,6 % tổng diện tích bề mặt trái đất và khoảng 29,9% diện tích mặt đất. Trong khi đó nguồn tài nguyên đất trên thế giới hàng năm luôn bị giảm, đặc biệt là đất nông nghiệp mất đi do chuyển sang mục đích sử dụng khác. Mặt khác dân số ngày càn tăng, theo ước tính mỗi năm dân số thế giới tăng từ 80 - 85 triệu người.

Như vậy, với mức tăng này mỗi người cần phải có 0,2 - 0,4 ha đất nông nghiệp mới đủ 6 lương thực, thực phẩm. Đứng trước những khó khăn rất lớn đó là việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất của nông nghiệp là hết sức cần thiết. Tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam Việt Nam có tổng diện tích tự nhiên là 33.121,2 nghìn ha, trong đó 24,696 nghìn ha chiếm 74,56% tổng diện tích đất tự nhiên. Diện tích đất bình quân đầu người ở Việt Nam thuộc loại thấp nhất thế giới.

Ngày nay với áp lực dân số và tốc độ đô thị hóa đất đai ngày càng giảm, đặc biệt là diện tích đất nông nghiệp. Chính vì thế mà bình quân đất nông nghiệp trên đầu người ngày càng thấp hơn.