CHƯƠNG 1: TRÌNH BÀY VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CP SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN HÀ ĐÔ 4 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ SẢN XUẤT XÂY LẮP, SẢN PHẢM XÂY LẮP, CP SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP 1. Đặc điểm về sản xuất xây lắp và sản phẩm xây lắp Ngành XDCB là ngành sản xuất vật chất mang tính phức tạp, có vai trò quan trọng trong việc xây dựng, cải tạo đổi mới cơ sở hạ tầng nhưng sản phẩm lại mang những đặc điểm riêng biệt so với sản phẩm của những ngành khác.Vì vậy việc tổ chức hạch toán ở các doanh nghiêp xây lắp phải dựa trên những đặc điểm chính của nó. Sản xuất xây lắp là một ngành sản xuất có tính chất công nghiệp.
Sản phẩm XDCB được tiến hành sản xuất một cách liên tục, từ khâu thăm dò, điều tra khảo sát đến thiết kế thi công và quyết toán công trình khi hoàn thành. Sản xuất XDCB cũng có tính dây chuyền giữa các khâu, hoạt động sản xuất có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, nếu một khâu ngừng trễ sẽ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của các khâu khác. − Sản phẩm có tính chất đơn chiếc và được sản xuất theo đơn đặt hàng nên CP bỏ vào thi công cũng hoàn toàn khác nhau giữa các công trình. Việc tập hợp các CP sản xuất, tính giá thành và tính kết quả thi công xây lắp cũng được tính cho từng sản phẩm xây lắp riêng biệt, SPXL được thực hiện theo đơn đặt hàng của khách hàng nên ít phát sinh CP trong quá trình lưu thông.
− Sản phẩm XDCB có giá trị lớn, khối lượng công trình lớn, thời gian thi công tương đối dài nên kỳ tính giá thành thường không xác định hàng tháng như trong sản xuât công nghiệp mà được xác định theo thời điểm khi công trình, hạng mục công trình hoàn thành hay thực hiện bàn giao thanh toántheo giai đoạn quy ước tuỳ thuộc và kết cấu đặc điểm kỹ thuật và khả năng về vốn của đơn vị xây lắp. − Các công trình XDCB thường có thời gian sử dụng dài nên mọi sai lầm trong quá trình thi công thường khó sửa chữa phải phá đi làm lại. Địa điểm XD luôn thay đổi theo địa bàn thi công do đó sẽ phát sinh các CP về XD các công trình tạm thời cho công nhân, cho máymóc thi công. Cũng do đặc điểm này mà các đơn vị xây lắp thường sử dụng lực SVTH: Hồ Thị Hiền 3 MSSV: 1054030192 Lớp: 10DKKT07 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thành Kim Dung lượnglao động thuê ngoàitại chỗ, nơi thi công công trình, để giảm bớt các CP khi di dời.
− Sản xuất XDCB thường diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp bởi điều kiện môi trường, thiên nhiên, thời tiết và do đó việc thi công XL ở một mức độ nào đó mang tính chất thời vụ.Chất lượng thi công có thể sẽ phát sinh các khối lượng công trình phải phá đi làm lại cho phù hợp nhằm tiết kiệm CP, hạ giá thành. − Sản phẩm xây lắp là các công trình hạng mục, công trình vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp mang tính đơn chiếc, thời gian thi công kéo dài và phân tán… − Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn tất cả các điều kiện sản xuất như xe, máy, lao động, vật tư… đều phải di chuyển theo địa điểm của công trình xây lắp. − Sản phẩm xây lắp hoàn thành không nhập kho mà lại tiêu thụ ngay theo giá dự toán (giá thanh toán với chủ đầu tư bên A) hoặc giá thỏa thuận (cũng được xác định trên giá dự toán công trình), do đó tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không được thể hiện rõ. Giới thiệu chung về CP sản xuất 1.
Khái niệm CP sản xuất trong ngành xây dựng cơ bản là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa liên quan đến sản xuất thi công và bàn giao sản phẩm trong một thời kỳ nhất định.CP sản xuất của doanh nghiệp kinh doanh xây lắp phát sinh thường xuyên trong quá trình sản xuất nhưng để phục vụ cho quản lý và hạch toán CP sản xuất phải được tính toán, tập hợp theo từng thời kỳ hàng tháng, hàng quý, hàng năm phù hợp với kỳ báo cáo. Phân loại chi phí sản xuất Việc phân loại chi phí sản xuất theo từng tiêu thức này sẽ nâng cao tính chi tiết của thông tin, là cơ sở cho việc phấn đấu giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng và tăng cường hạch toán kinh tế trong các đơn vị xây lắp. Thông thường chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp xây lắp được phân loại theo các phương thức sau: Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí:Theo cách phân loại này những chi phí có tính chất, nội dung kinh tế giống nhau xếp vào một yếu tố, SVTH: Hồ Thị Hiền 4 MSSV: 1054030192 Lớp: 10DKKT07 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thành Kim Dung không phân biệt chi phí đó phát sinh trong lĩnh vực hoạt động sản xuất nào, ở đâu.Toàn bộ các chi phí sản xuất của doanh nghiệp được chia thành các yếu tố sau: − Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Gồm toàn bộ chi phí về các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế dùng cho sản xuất. − Chi phí công cụ, dụng cụ là những tư liệu lao động có vật chất cụ thể, thời gian sử dụng lâu dài nhưng không thể thiếu trong quá trình hoạt động kinh doanh của đơn vị, nó góp phần vào việc nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm − Chi phí nhân công gồm toàn bộ số tiền công phải trả cho công nhân trực tiếp, gián tiếp sản xuất, tiền trích BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN của công nhân sản xuất.
− Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là số tiền trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp như tiền điện, nước. − Chi phí khác bằng tiền: Là toàn bộ các chi phí khác dùng cho sản xuất ngoài các yếu tố kể trên. Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng của chi phí. Theo cách phân loại này chi phí sản xuất được chia ra thành các khoản mục chi phí khác nhau.
Mỗi khoản mục chi phí đều chung mục đích công dụng không phân biệt nội dung kinh tế như thế nào, có 4 khoản mục sau: − Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là toàn bộ các chi phí nguyên vật liệu chính (xi măng, sắt, thép.) vật liệu phụ (đinh, que hàn.) và vật liệu khác được sử dụng trực tiếp để tạo nên thực thể công trình. − Chi phí nhân công trực tiếp: Là các khoản chi phí phải trả cho công nhân trực tiếp tham gia xây dựng bao gồm tiền lương và các khoản phụ cấp mang tính chất tiền lương. − Chi phí máy thi công: Là các khoản chi phí mà đơn vị xây lắp bỏ ra có liên quan trực tiếp đến việc sử dụng máy thi công phục vụ cho xây dựng, lắp đặt các công trình, hạng mục công trình (máy thi công không phân biệt của đơn vị hay thuê ngoài) như: chi phí NVL sử dụng máy thi công, chi phí tiền lương công nhân trực tiếp điều khiển máy thi công và chi phí bằng tiền khác. SVTH: Hồ Thị Hiền 5 MSSV: 1054030192 Lớp: 10DKKT07 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thành Kim Dung − Chi phí sản xuất chung: Là những khoản chi phí gắn liền với quá trình xây lắpnhưng không thuộc ba khoản mục kể trên, cụ thể là: tiền lương các khoản trích theo lương của bộ phận xây lắp, các chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khấu hao TSCĐ.
Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm sản xuất ra: Theo tiêu thức này chi phí sản xuất chia thành 3 loại: − Chi phí khả biến (biến phí): Là những chi phí có sự thay đổi về lượng tương quan tỷ lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ. − Chi phí bất biến (định phí): Là những khoản CP không biến đổi khi mức độ hoạt động thay đổi − Chi phí hỗn hợp: Là các CP mà bản thân nó gồm các yếu tố của định phí và biến phí. Tổ chức tập hợp CP sản xuất 1. Xác định đối tượng tập hợp CP Để quản lý tốt chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đòi hỏi phải xác định đúng đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành sản phẩm phù hợp với đặc điểm tổ chức sản xuất của mỗi doanh nghiệp.
− Xác định đối tượng tập hợp chi phí là xác định một phạm vi giới hạn nhất định để tập hợp chi phí. Để xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất phải căn cứ vào đặc điểm phát sinh chi phí và công dụng của chi phí trong sản xuất. Trong sản xuất xây lắp, do đặc điểm sản phẩm có tính đơn chiếc nên đối tượng hạch toán chi phí sản xuất thường là theo từng đơn đặt hàng hoặc cũng có thể đó là một hạng mục công trình, một bộ phận của hạng mục công trình, nhóm hạng mục công trình, một ngôi nhà dãy nhà. Tập hợp chi phí sản xuất theo đúng đối tượng có tác dụng phục vụ tốt cho việc tăng cường quản lý sản xuất và chi phí sản xuất, cho công tác hạch toán kinh tế nội bộ và hạch toán kinh tế toàn doanh nghiệp, phục vụ cho công tác tính giá thành sản phẩm được kịp thời, chính xác.
SVTH: Hồ Thị Hiền 6 MSSV: 1054030192 Lớp: 10DKKT07 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thành Kim Dung 1. Phương pháp tập hợp chi phí Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất là một hệ thống các phương pháp được sử dụng để tập hợp và phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố, theo khoản mục trong phạm vi giới hạn của đối tượng hạch toán chi phí. Phương pháp tập hợp trực tiếp: Là phương pháp áp dụng khi chi phí sản xuất có quan hệ trực tiếp với từng đối tượng tập hợp chi phí riêng biệt. Kế toán hạch toán tiết các khoản chi phí phát sinh cho chứng từ ban đầu như phiếu xuất nguyên vật liệu, bảng chấm công.Phương pháp ghi trực tiếp đảm bảo việc hạch toán chi phí sản xuất chính xác.
Phương pháp phân bổ gián tiếp: Là phương pháp được áp dụng khi một loại chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán tập hợp chi phí nên không thể tập hợp trực tiếp cho từng đối tượng được.