Chương 1 : Một số vấn dé lý luận chủ yếu về chế độ pháp lý KCN, KCX. - Chương 2 : Các quy định pháp luật hiện hành về tổ chức, hoạt động của KCN, KCX. - Chương 3 : Những kiến nghị nhằm hoàn thiện chế độ pháp lý về KCN, KCX. Chương | MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHỦ YẾU VỀ CHẾ ĐỘ PHÁP LÝ KHU CÔNG NGHIỆP, KHU CHẾ XUẤT 1.
ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ, TÁC DỤNG CỦA KCN, KCX. Khái nệm KCN, KCX. Nghị định số 36/CP của Chính phú ngày 24-4-1997 quy định KCN là khu tập trung các doanh nghiệp công nghiệp chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có dân sinh sống, do Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập. Trong khu công nghiệp có thể có doanh nghiệp chế xuất.
Trước đây, nhằm thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển và sớm thấy lợi thế của các khu công nghiệp tập trung, chúng ta cũng đã xây dựng một số cụm khu công nghiệp như khu công nghiệp Thượng Đình (Hà Nội). Khu gang thép Thái Nguyên (Thái Nguyên), khu hoá chất Việt Trì (Vĩnh Phú) và ở miền Nam có khu công nghiệp Biên Hoà, Đồng Nai. Tuy nhiên, việc hình thành các khu công nghiệp còn mang nặng ý chí chủ quan của một số người, một số bộ ngành, chưa có tính chiến lược và chưa có hoạch định thành một chính sách rõ ràng. Trong Nghị định 36/CP ban hành Quy chế KCN, KCX, khái niệm KCN thể hiện một cách đầy đủ những đặc trưng cũng như yêu cầu chủ yếu đối với KCN.
Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để chúng ta phân biệt KCN và các mô hình san xuất tập trung khác. Theo Quy chế KCN, KCX thì "KCN phải là khu tập trung các doanh nghiệp chuyên sẵn xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dich vụ cha sản xuất công nghiệp, hàng công nghiệp và dich vụ cho sẵn xuất công nghiệp” với tiêu chí là sản xuất hàng hoá với số lượng và quy mô lớn phục vụ cho thị trường, khác hẳn với sản xuất thủ công, sản xuất ti cung tự tiêu của một số vùng, một số ngành trước đây. Khái niệm KCN chỉ rõ : KCN phải có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống, do Chính phủ hoặc Thủ tướng quyết định thành lap. Điểu này cho phép các doanh nghiệp trong KCN có thể phát triển thuận lợi nhất, có điều kiện tốt nhất trong việc tiết kiệm chi phí sản xuất và xử lý môi trường.
Để dam bảo việc phát triển KCN theo kế hoạch và định hướng của Nhà nước, việc Thủ tướng Chính phủ ra quyết định thành lập các KCN đảm bảo cho sự tập trung thống nhất về quan lý, tránh tình trạng các ngành thi nhau lập KCN, địa phương này cạnh tranh không lành mạnh với địa phương khác khi xây đựng các KCN. Đây là mor điều kiện để nâng cao hiệu quả quan lý nhà nước về ngành và vùng lãnh thổ trong việc phat triển KCN mà vẫn đảm bảo sự phát triển chung của các KCN tập trung. Trong khái niệm KCN còn quy định “Trong KCN có thể có doanh nghiệp chế xuất”. Day là mot quy định “mở” tạo t›êm sự năng động cho KCN.
trên thực tế quy định nay da phát huy được tính tích cực của nó, quy định tạo điều kiện cho KCN da dang thêm về loại hình doanh nghiệp. Tạo sự hấp dẫn đặc biệt dối với một số doanh nghiệp chế xuất, là yếu rố hấp dan các nhà đầu tư nước ngoài. “Khu chế xudf” là khu tập trung các đoanh nghiệp chế xuất chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, thực hiện các dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩn, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống đo Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập. Khác với KCN, KCX là khu công nghiệp tập trung các doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu hoặc làm dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu, hoặc hoạt động xuất khẩu.
Khu chế xuất đã có lịch sử phát triển lâu đời. Khu chế xuất đầu tiên được thành lập ở Cộng hoà Ai Len (cách day hon 4 thế kỷ)'. Khu chế xuất là một loại hình KCN tập trung đặc thù chuyên phục vụ cho xuất khẩu. Đó !à một khu vực biệt lập có chế độ mậu dịch và thuế quan riêng theo phương thức tự do, không phụ thuộc vào chế độ mậu dịch, thuế quan phổ biến ở nước đó”.
Tổ chức phát triển còng nghiệp LHQ (UNIPO) trong tài liệu “Khu chế xuất tại các nước dang phat triển” quan niệm : Khu chế xuất là một khu vực tương đối nhỏ, phân cách về địa lý trong một quốc gia, nhằm mực tiêu thu hút đầu tư nước ngoài vào các ngành công nghiệp hướng về xuất khẩu bằng cách cung cấp cho các ngành công nghiệp này những điều kiện về đầu tư và mậu địch thuận lợi đặc biệt so với phân lãnh thổ còn lại của nước chủ nhà”. Nghị định 36/CP ngày 24.1997 của Chính phủ tương thích với các quy định của các nước trên thé giới về KCX và đảm bảo được sự quản lý về Nhà nước đối với hoạt động của các KCX. Nhà nude cho phép tập hợp và quản lý hoạt động Thông bo chuyên dé (1992) “Khu chế xuất và cơ hội kinh doanh với nước ngoài” tr.7 ˆ Thông tin chuyên để (1992) “Kho chế xuất và cơ hội kinh doanh với nước ngoài” tr.8 ‘Thong tin chuyên dé (19921 “Kinu chế xuất và cơ hội kinh doanh vớt nước ngoài” 1.10 6 kinh doanh XNK của các doanh nghiệp trong KCX và hấp dẫn các nhà đầu tư bằng những chính sách ưu đãi đầu tư dành cho KCX. Như vậy, “khu công nghiệp” là khu tập trung các doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thục hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống; do Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập.
Trong KCN có thể có doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp công nghiệp kỹ thuật cao. "Khu chế xuất là KCN bao gồm các doanh nghiệp chế xuất chuyên sản xuất hàng xuất khẩu" thực hiện các dich vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu, có ranh giới địa lý xác định, không có dan cư sinh sông; do Chính phủ hoặc Thủ tướng chính phủ quyết định thành lp. Trong khu chế xuất có thể có doanh nghiệp công nghiệp kỹ thuật cao. Đặc điểm của khu công nghiệp, khu chế xuất.
KCN, KCX có đặc điểm nổi bật ở chỗ đây là những khu tập trung các doanh nghiệp hoạt động sản xuất công nghiệp, có hàng rào ngăn cách với ben ngoài. Những hoạt động bên trong KCN, KCX là hoạt động san xuất và phục vụ sản xuất công nghiệp. Các doanh nghiệp trong KCN, KCX có thể sản xuất các loại mặt hàng khác nhau, nhưng đo đặc điểm của từng vùng, cũng như mục đích của việc xây dựng từng khu công nghiệp khác nhau, nên khi các doanh nghiệp vào hoạt động trong một KCN phải tuân thủ các quy định chung của KCN đó. Sản xuất công nghiệp luôn đồi hỏi cao về chất lượng sản phẩm và số lượng sản phẩm.
Vì vậy, sản xuất công nghiệp luôn đi liền với công nghệ tiên tiến và luôn đòi hỏi cải tiến kỹ thuật để nâng cao năng lực sản xuất và hạ giá thành sản phẩm. Đặc điểm thứ hai của KCN, KCX là có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống. Đi kèm với việc quyết định thành lập KCN, KCX là sự phân định ranh giới địa lý rõ ràng giữa KCN, KCX với xung quanh. Hoạt động trong KCN, KCX ngnài việc luân thủ các quy định chung của pháp luậi còn phải tuân thủ điều lệ hoạt động từng KCN.
Quyền lợi và nghĩa vụ của các doanh nghiệp trong từng KCN, KCX có khác nhau. Sự phân định ranh giới địa lý rõ ràng cũng là một điều kiện để xác định quyền và nghĩa vụ cho các doanh nghiệp hoạt động trong cùng một khu công nghiệp. phân biệt được doanh nghiệp KCN với các doanh nghiệp khác. Trong KCN, KCX không có dan cư sinh sống; hoạt động của các doanh nghiệp là hoạt động sản xuất công nghiệp.
Việc hình thành các khu công nghiệp có điện tích từ 10 ha trở lên đến hàng trăm ha. (Tính đến nay đã có 68 KCN, KCX được thành lập (không kể khu Dung quất rộng 14.000 ha) với tổng điện tích đất tự nhiên hơn 11.000 ha! đã tạo ra những ving sản xuất công nghiệp làm thay đổi diện mao một số vùng kinh tế. Việc không có dan cu sinh sống trong KCN, KCX tạo diéu kiện để các công ty cơ sở hạ tầng KCN, KCX thực hiện triệt để việc bảo vệ môi trường, quan ly, sử dụng và bao đưỡng mot cách tốt nhất hạ tầng khu công nghiệp. Trong KCN, các doanh nghiệp có mối quan hệ chặt chế với nhau, cùng hỗ trợ nhau nhằm kinh doanh có hiệu quả.
Đã hình thành những KCN gắn bó với một số loại sản phẩm nhất định - như sản phẩm của KCN này chủ yếu là hàng điện tử như ti vi, ta lạnh, sản phẩm của KCN kia chủ yếu là sản phẩm may mặc, dét kim. Khu công nghiệp là một lãnh địa được phân chia và phát triển theo một kế hoạch tổng thể nhằm cung ứng các thiết bị kỹ thuật cần thiết, cơ sở hạ tầng, tiện ích công cộng phù hợp sự phát triển của một liên hợp các ngành công nghiệp. Đặc điểm thú ba của KCN, KCX là KCN, KCX được thành lap theo quyết định của Chính phủ hay Thủ tướng Chính phi’. Việc Chính phủ quy định thành lập KCN trên co sở dé nghị của UBND tinh, thành phố vừa đảm bảo sự quản lý nhà nước về việc thành lập các KCN, KCX, vừa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế.
xã hội của từng địa phương. Nhà nước điều chỉnh việc phát triển các KCN, KCX sao cho phát huy cao nhất lợi thế, tiềm năng của từng vùng, từng ngành nhưng vẫn điều chỉnh được những bất cập, đặc biệt trong việc điều tiết phát triển kinh tế theo vùng, ngành trong lãnh thổ. Ngoài những đặc điểm nêu trên, cần phân biệt KCX với khu công nghiệp. Khu chế xuất là KCN tập trung các đoanh nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, thuc hiện các dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu.
bat buộc các doanh nghiệp trong khu chế xuất phải là doanh nghiệp sản xuất công nghiệp cho xuất khẩu.