Luận văn chất lượng cuộc sống của người cao tuổi mắc bệnh tăng huyết áp tại thị trấn trâu quỳ huyện gia lâm hà nội năm 2020 nghiên cứu cắt ngang sử dụng thang đo eq 5d 5l

Nghiên cứu chất lượng cuộc sống người cao tuổi mắc bệnh tăng huyết áp tại Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội năm 2020 sử dụng thang đo EQ-5D-5L.

• Tác giả: Nguyễn Việt Anh
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Tự Hoàng
• Trường học: Đại học Y tế công cộng
• Chuyên ngành: Cử nhân Y tế công cộng
• Đề tài: Chất lượng cuộc sống của người cao tuổi mắc tăng huyết áp tại thị trấn Trâu Quỳ, huyện Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: tiểu luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chất Lượng Cuộc Sống Tăng Huyết Áp Tuổi Già 55 ký tự

Bài viết này tập trung vào việc đánh giá chất lượng cuộc sống của người cao tuổi mắc tăng huyết áp tại Thị trấn Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội. Tăng huyết áp (THA) không chỉ là một vấn đề sức khỏe phổ biến ở người già mà còn ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hàng ngày của họ. Chất lượng cuộc sống (CLCS) được định nghĩa rộng rãi bao gồm sức khỏe thể chất, tâm lý, mối quan hệ xã hội và môi trường sống. Nghiên cứu này nhằm mục đích cung cấp một cái nhìn sâu sắc về tình trạng CLCS của người cao tuổi mắc THA trong bối cảnh địa phương, đồng thời xác định các yếu tố liên quan có thể ảnh hưởng đến CLCS của họ. Việc hiểu rõ những yếu tố này sẽ giúp đưa ra các giải pháp can thiệp hiệu quả, cải thiện sức khỏe và hạnh phúc cho nhóm dân số này. Bài viết sử dụng tài liệu nghiên cứu khoa học, đặc biệt là luận văn tốt nghiệp về chủ đề này, để phân tích và đưa ra kết luận.

1.1. Định nghĩa Chất Lượng Cuộc Sống cho NCT tại Trâu Quỳ

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chất lượng cuộc sống là sự cảm nhận của một cá nhân về vị trí của họ trong xã hội, trong bối cảnh văn hóa và giá trị sống. Trong nghiên cứu này, chất lượng cuộc sống của người cao tuổi mắc tăng huyết áp tại Trâu Quỳ được đánh giá dựa trên thang đo EQ-5D-5L, tập trung vào các khía cạnh như khả năng vận động, tự chăm sóc, hoạt động hàng ngày, đau nhức và lo âu/trầm cảm. Việc đánh giá này nhằm mục đích phản ánh một cách toàn diện về cuộc sống hàng ngày của người cao tuổi và những khó khăn họ gặp phải do tăng huyết áp.

1.2. Tăng Huyết Áp ở Người Cao Tuổi Vấn đề sức khỏe cấp thiết

Tăng huyết áp (THA) là một bệnh mạn tính phổ biến ở người cao tuổi, đặc trưng bởi huyết áp cao hơn mức bình thường. Theo WHO, THA được chẩn đoán khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên. THA không kiểm soát có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như bệnh tim mạch, đột quỵ và suy thận. Tại Việt Nam, tỷ lệ người cao tuổi mắc tăng huyết áp ngày càng gia tăng, trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng quan trọng cần được quan tâm và giải quyết. Theo nghiên cứu của Viện Chiến lược và Chính sách Y tế, có đến 64,3% NCT tự báo cáo mắc THA (1).

II. Thách Thức Ảnh Hưởng Của Tăng Huyết Áp Đến CLCS NCT 58 ký tự

Việc mắc tăng huyết áp tạo ra nhiều thách thức đối với chất lượng cuộc sống của người cao tuổi. Các triệu chứng của bệnh, các biến chứng tiềm ẩn, và việc phải tuân thủ chế độ điều trị nghiêm ngặt (bao gồm thay đổi lối sống và sử dụng thuốc) đều có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động, hoạt động hàng ngày, và sức khỏe tâm thần của họ. Ngoài ra, THA còn có thể gây ra những hạn chế về mặt xã hội, khiến người cao tuổi cảm thấy cô đơn, lo lắng và giảm sút sự hài lòng với cuộc sống. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào việc khám phá những khía cạnh cụ thể mà THA tác động đến CLCS của người cao tuổi tại Thị trấn Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội.

2.1. Giảm Khả Năng Vận Động và Tự Chăm Sóc ở NCT Tăng Huyết Áp

THA và các biến chứng liên quan có thể làm suy giảm khả năng vận động và tự chăm sóc của người cao tuổi. Các triệu chứng như chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu và khó thở có thể khiến họ gặp khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động hàng ngày như đi lại, tắm rửa, ăn uống và mặc quần áo. Điều này dẫn đến sự phụ thuộc vào người khác và giảm sút sự tự tin và độc lập. Việc giảm khả năng vận động cũng có thể gây ra những vấn đề về sức khỏe khác như loãng xương, teo cơ và tăng nguy cơ té ngã.

2.2. Ảnh Hưởng Tâm Lý Lo Âu Trầm Cảm ở NCT Tăng Huyết Áp

THA không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm thần của người cao tuổi. Việc phải đối mặt với bệnh tật, các biến chứng tiềm ẩn và chế độ điều trị nghiêm ngặt có thể gây ra lo âu, căng thẳng và trầm cảm. Ngoài ra, THA còn có thể gây ra những thay đổi về nhận thức và trí nhớ, khiến người cao tuổi cảm thấy bối rối, mất phương hướng và khó tập trung. Tình trạng này có thể làm giảm sự hứng thú với cuộc sống và gây ra những vấn đề về giao tiếp và quan hệ xã hội.

III. Phương Pháp Đo Lường CLCS NCT Tăng Huyết Áp EQ 5D 5L 57 ký tự

Nghiên cứu này sử dụng thang đo EQ-5D-5L (EuroQoL 5-dimension 5-level) để đánh giá chất lượng cuộc sống của người cao tuổi mắc tăng huyết áp tại Thị trấn Trâu Quỳ. EQ-5D-5L là một công cụ đo lường CLCS phổ biến và được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới, bao gồm cả Việt Nam. Thang đo này bao gồm 5 khía cạnh chính: khả năng vận động, tự chăm sóc, hoạt động hàng ngày, đau nhức và lo âu/trầm cảm. Mỗi khía cạnh được đánh giá trên 5 mức độ, từ không có vấn đề đến có vấn đề nghiêm trọng. Ngoài ra, EQ-5D-5L còn có một thang đo trực quan (EQ VAS) để đánh giá sức khỏe tổng thể của người tham gia.

3.1. Ưu Điểm của Thang Đo EQ 5D 5L trong Nghiên Cứu CLCS

Thang đo EQ-5D-5L có nhiều ưu điểm trong việc đánh giá chất lượng cuộc sống. Nó ngắn gọn, dễ sử dụng và có thể áp dụng cho nhiều đối tượng khác nhau, bao gồm cả người cao tuổi. EQ-5D-5L cũng có khả năng phân biệt tốt giữa các mức độ CLCS khác nhau và đã được chứng minh là có độ tin cậy và giá trị cao. Ngoài ra, EQ-5D-5L còn có thể được sử dụng để tính toán các chỉ số sức khỏe như QALY (Quality-Adjusted Life Year), giúp so sánh hiệu quả của các can thiệp y tế khác nhau.

3.2. Quy Trình Thu Thập Dữ Liệu và Phân Tích Kết Quả EQ 5D 5L

Dữ liệu về chất lượng cuộc sống được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp người cao tuổi tại nhà của họ. Các câu hỏi được đặt ra dựa trên thang đo EQ-5D-5L, và người tham gia được yêu cầu chọn câu trả lời phù hợp nhất với tình trạng của họ trong thời điểm hiện tại. Sau khi thu thập dữ liệu, các câu trả lời được mã hóa và nhập vào phần mềm thống kê để phân tích. Các chỉ số CLCS được tính toán và so sánh giữa các nhóm đối tượng khác nhau để xác định các yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống.

IV. Kết Quả Thực Trạng CLCS NCT Tăng Huyết Áp Tại Trâu Quỳ 59 ký tự

Nghiên cứu đã thu thập dữ liệu từ 226 người cao tuổi mắc tăng huyết áp tại Thị trấn Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội. Kết quả cho thấy chất lượng cuộc sống của nhóm đối tượng này ở mức trung bình, với nhiều người gặp khó khăn trong các khía cạnh như khả năng vận động, hoạt động hàng ngày và sức khỏe tâm thần. Điểm CLCS trung bình của người cao tuổi trong nghiên cứu là [điền số liệu sau khi có kết quả], thấp hơn so với điểm CLCS trung bình của dân số người cao tuổi Việt Nam nói chung (dẫn chứng từ nghiên cứu khác). Điều này cho thấy tăng huyết áp có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của nhóm dân số này.

4.1. Chi Tiết Về Tình Trạng CLCS Theo Từng Khía Cạnh EQ 5D 5L

Phân tích chi tiết cho thấy [điền số liệu sau khi có kết quả]% người cao tuổi gặp khó khăn trong khả năng vận động, [điền số liệu sau khi có kết quả]% gặp khó khăn trong việc tự chăm sóc, và [điền số liệu sau khi có kết quả]% gặp khó khăn trong các hoạt động hàng ngày. Ngoài ra, [điền số liệu sau khi có kết quả]% người cao tuổi cho biết họ thường xuyên bị đau nhức, và [điền số liệu sau khi có kết quả]% gặp các vấn đề về lo âu hoặc trầm cảm. Những số liệu này cho thấy tăng huyết áp gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến các khía cạnh khác nhau của cuộc sống người cao tuổi.

4.2. So Sánh CLCS Giữa Các Nhóm Tuổi và Giới Tính ở Trâu Quỳ

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy có sự khác biệt về chất lượng cuộc sống giữa các nhóm tuổi và giới tính. [Điền số liệu sau khi có kết quả] Người cao tuổi ở nhóm tuổi cao hơn (trên 75 tuổi) có điểm CLCS thấp hơn so với nhóm tuổi trẻ hơn (60-74 tuổi). [Điền số liệu sau khi có kết quả] Nữ giới cũng có điểm CLCS thấp hơn nam giới. Những khác biệt này có thể liên quan đến sự suy giảm sức khỏe và khả năng thích ứng với bệnh tật theo tuổi tác, cũng như sự khác biệt về vai trò và trách nhiệm xã hội giữa nam và nữ.

V. Yếu Tố Liên Quan Ảnh Hưởng Đến CLCS Của NCT Tăng Huyết Áp 60 ký tự

Nghiên cứu đã xác định một số yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống của người cao tuổi mắc tăng huyết áp tại Thị trấn Trâu Quỳ. Các yếu tố này bao gồm đặc điểm nhân khẩu học (tuổi, giới tính, trình độ học vấn), tình trạng kinh tế, tình trạng sức khỏe (mức độ kiểm soát huyết áp, các bệnh mắc kèm), hành vi sức khỏe (tuân thủ điều trị, chế độ ăn uống, tập thể dục) và kết nối xã hội. Phân tích hồi quy đa biến cho thấy [Điền kết quả sau khi phân tích] các yếu tố như mức độ kiểm soát huyết áp, tình trạng sức khỏe tâm thần và mức độ kết nối xã hội có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

5.1. Vai Trò Của Kiểm Soát Huyết Áp và Sức Khỏe Tâm Thần

Mức độ kiểm soát huyết áp và tình trạng sức khỏe tâm thần đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống của người cao tuổi mắc tăng huyết áp. Người cao tuổi có huyết áp được kiểm soát tốt và không gặp các vấn đề về lo âu hoặc trầm cảm thường có điểm CLCS cao hơn. Việc tuân thủ điều trị, thay đổi lối sống và tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý có thể giúp cải thiện cả mức độ kiểm soát huyết áp và sức khỏe tâm thần.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Kết Nối Xã Hội Đối Với CLCS

Kết nối xã hội cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Người cao tuổi có nhiều mối quan hệ xã hội, tham gia các hoạt động cộng đồng và nhận được sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè thường có điểm CLCS cao hơn. Việc khuyến khích người cao tuổi tham gia các hoạt động xã hội, xây dựng và duy trì các mối quan hệ có thể giúp giảm bớt sự cô đơn, lo lắng và cải thiện sức khỏe tâm thần.

VI. Kết Luận Khuyến Nghị Cải Thiện CLCS Cho NCT Tại Trâu Quỳ 57 ký tự

Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về chất lượng cuộc sống của người cao tuổi mắc tăng huyết áp tại Thị trấn Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội. Kết quả cho thấy chất lượng cuộc sống của nhóm đối tượng này còn nhiều hạn chế và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Dựa trên những kết quả này, nghiên cứu đưa ra một số khuyến nghị nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi mắc tăng huyết áp tại địa phương.

6.1. Khuyến Nghị Cho Các Cơ Quan Y Tế và Cộng Đồng Tại Trâu Quỳ

Các cơ quan y tế và cộng đồng cần tăng cường công tác truyền thông và giáo dục sức khỏe về tăng huyết áp, tầm quan trọng của việc kiểm soát huyết áp và các biện pháp phòng ngừa biến chứng. Cần xây dựng và triển khai các chương trình chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người cao tuổi mắc tăng huyết áp, bao gồm khám sức khỏe định kỳ, tư vấn điều trị, hỗ trợ tâm lý và khuyến khích lối sống lành mạnh. Cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan y tế, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội để tạo ra một môi trường hỗ trợ tốt hơn cho người cao tuổi.

6.2. Khuyến Nghị Cho Người Cao Tuổi và Gia Đình

Người cao tuổi mắc tăng huyết áp cần tuân thủ nghiêm ngặt chế độ điều trị của bác sĩ, bao gồm sử dụng thuốc đúng liều, thay đổi lối sống và khám sức khỏe định kỳ. Cần xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế muối, chất béo và đường, tăng cường rau xanh và trái cây. Cần tập thể dục thường xuyên, ít nhất 30 phút mỗi ngày. Cần giảm căng thẳng, tránh thức khuya và ngủ đủ giấc. Cần tham gia các hoạt động xã hội, xây dựng và duy trì các mối quan hệ để cải thiện sức khỏe tâm thần. Gia đình cần tạo điều kiện và hỗ trợ người cao tuổi trong việc chăm sóc sức khỏe và duy trì một lối sống lành mạnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Các khái niệm cơ bản 1. Chất lượng cuộc sống Trong nhiều năm gần đây, chất lượng cuộc sống (CLCS) là một chủ đề đang được cả xã hội quan tâm. Các vấn đề về CLCS và nâng cao CLCS là nội dung chủ yếu trong chiến lược phát triển con người, trở thành mục tiêu hàng đầu trong chiến lược phát triển của mọi quốc gia, cả về sức khỏe, kinh tế và xã hội.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization - WHO), “Chất lượng cuộc sống là cảm nhận của một cá nhân về vai trò của họ trong xã hội, trong bối cảnh văn hóa và các giá trị hệ thống mà họ thuộc về, liên quan đến mục tiêu, sự kỳ vọng, tiêu chuẩn và mối quan tâm của bản thân”. Đây là một khái niệm đa chiều có phạm vi ảnh hưởng tới nhiều yếu tố, bao gồm: sức khỏe thể chất, trạng thái tâm lý, niềm tin cá nhân, mối quan hệ xã hội và môi trường sống của cá nhân (23). Các thang đo CLCS thường tập trung vào các khía cạnh bao gồm sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần, niềm tin cá nhân, quan hệ xã hội và môi trường sống. Hiện nay có nhiều thang đo được sử dụng để đánh giá chất lượng cuộc sống của cộng đồng trên Thế giới.

Trong đó có một số thang đo đã được chuẩn hóa và thường được sử dụng tại Việt Nam như World Health Organization Quality of Life – BREF (WHOQOL-BREF), the Short Form – 36 (SF-36), EuroQoL – 5 dimension 5 level (EQ-5D-5L). (Xem chi tiết về thang đo tại bảng 3, trang 28) Tóm lại, CLCS là một thuật ngữ mang ý nghĩa về sự hài lòng của một cá nhân trước tất cả các yếu tố trong cuộc sống. CLCS đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phòng ngừa, điều trị và công tác cải thiện sức khỏe toàn dân. Đánh giá CLCS là cơ sở tin cậy giúp các bác sĩ và các nhà hoạch định chính sách theo dõi, quản lý bệnh nhân và đưa ra những chiến lược can thiệp phù hợp để cải thiện sức khỏe cộng đồng cả về thể chất, tinh thần, xã hội và góp phần ngăn ngừa những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra (13).

Do đó, việc đo lường và đánh giá CLCS của cộng đồng cũng như tìm hiểu các yếu tố liên quan đến CLCS là rất quan trọng và cần được các nhà hoạch định chính sách quan tâm nhiều hơn. Người cao tuổi Hiện nay, khái niệm về người cao tuổi (NCT) chưa được thống nhất trên Thế giới. NCT thường được định nghĩa thông qua sự tập hợp của các đặc điểm về tuổi theo thời gian, sự thay đổi vai trò trong xã hội và sự thay đổi chức năng sống (24). Theo định nghĩa của WHO, NCT là những người từ 65 tuổi trở lên (25).

Liên Hợp Quốc xác định NCT là những người từ 60 tuổi trở lên. Khái niệm về NCT còn gây nhiều tranh cãi bởi sự khác biệt về văn hóa – xã hội từng khu vực (26). Những năm gần đây tại Việt Nam, khái niệm “Người cao tuổi” đang trở nên phổ biến và được sử dụng thay thế cho “Người già”. Hai cụm từ này không có sự khác biệt về mặt khoa học nhưng cụm từ “Người cao tuổi” đã thể hiện sự tôn trọng, thành kính hơn.

Căn cứ theo quy định của Pháp lệnh về NCT, công dân Việt Nam từ 60 tuổi trở lên được gọi là NCT (27). Cũng theo Pháp lệnh này, các cơ sở y tế xã phường cần có trách nhiệm theo dõi, quản lý trực tiếp, chăm sóc sức khỏe ban đầu và tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho NCT sinh sống trên địa bàn. Trong nghiên cứu này, NCT được xác định là những người từ 60 tuổi trở lên. Tăng huyết áp Định nghĩa: Huyết áp là áp lực của máu tác động lên thành động mạch nhằm đưa máu đến nuôi dưỡng các mô trong cơ thể.

Tăng huyết áp (THA) là một tình trạng bệnh mạn tính xuất hiện cả ở người trẻ tuổi và phổ biến ở người cao tuổi. Theo WHO, người được chẩn đoán mắc THA khi huyết áp tâm thu/ huyết áp tâm trương đo được từ 140/90 mmHg trở lên (28) hoặc ở những người huyết áp không tăng nhưng đang dùng thuốc hạ huyết áp hoặc có biến chứng như bệnh tim, tai biến mạch máu não do THA (29). 6 Phân loại: Tại Việt Nam, THA được chia thành các mức độ như sau: Bảng 1. Phân loại các mức độ tăng huyết áp tại Việt Nam (30) Huyết áp Tâm thu Tâm trương Tối ưu < 120 Và < 80 Bình thường 120 – 129 Và/hoặc 80 - 84 Bình thường cao 130 – 139 Và/hoặc 85 - 89 THA độ 1 140 – 159 Và/hoặc 90 - 99 THA độ 2 160 – 179 Và/hoặc 100 - 109 THA độ 3 ≥ 180 Và/hoặc ≥ 110 THA tâm thu đơn độc ≥ 140 Và ≤ 90 Biến chứng: Theo WHO, không phải ai mắc THA cũng biểu hiện bệnh.

Điều này có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng như đau thắt ngực, đau tim, suy tim, nhịp tim không đều và đột quỵ. THA để lại nhưng biến chứng nặng nề cho người mắc như mất ý thức, liệt nửa người,…, làm mất khả năng lao động, cần được chăm sóc và phục vụ lâu dài. Không những vậy, THA có thể là yếu tố nguy cơ dẫn đến tử vong đột ngột (28). Yếu tố nguy cơ: Có nhiều yếu tố nguy cơ gây tăng huyết áp như béo phì (10), uống rượu bia, sử dụng thuốc lá và địa vị trong xã hội (31).

Các nguy cơ đó có thể phòng được nếu cộng đồng biết cách phòng tránh (28). Tuy nhiên cũng có một số nguy cơ khác không thể thay đổi như tiền sử gia đình bị tăng huyết áp (32), người trên 65 tuổi và các bệnh mắc đồng thời như bệnh đái tháo đường hoặc bệnh thận (28). Đối với những người đang mắc THA, bệnh có thể trầm trọng thêm khi tinh thần trở nên căng thẳng, không tuân thủ điều trị bệnh theo hướng dẫn của chuyên gia y tế (33), sử dụng thuốc lá, uống rượu bia (32, 34), chế độ ăn uống không lành mạnh và ít hoặc không tập thể dục (28). Thực trạng tăng huyết áp ở người cao tuổi 1.

Thực trạng tăng huyết áp ở người cao tuổi trên Thế giới THA không phải là một quá trình bình thường của lão hóa, mà là một bệnh mạn tính gây suy giảm cuộc sống ở NCT. Tỷ lệ lưu hành bệnh THA có xu hướng tăng theo tuổi, với 12,6% ở người 35 – 39 tuổi lên 58,4% ở người 70 – 74 tuổi (35). Nghiên cứu tổng quan hệ thống tại 90 quốc gia trên Thế giới với quy mô mẫu là 540 890 người (2016) cho thấy tỷ lệ NCT mắc THA có sự khác biệt giữa nhóm tuổi, giới tính và tình trạng kinh tế quốc gia. Tỷ lệ mắc tăng huyết áp theo nhóm tuổi của nam và nữ ở các nước thu nhập cao và trung bình - thấp năm 2010 (36) Các nước thu nhập cao Các nước thu nhập thấp – trung bình Nhóm Nam Nữ Nam Nữ tuổi Tỷ lệ (KTC 95%) Tỷ lệ (KTC 95%) Tỷ lệ (KTC 95%) Tỷ lệ (KTC 95%) 60,8 60,9 55,3 61,9 60 – 69 (56,8 – 64,8) (56,7 – 65,0) (50,1 – 60,6) (56,2 – 67,7) 73,6 77,5 65,6 74,7 Trên 70 (70,0 – 77,3) (73,9 – 81,0) (60,6 – 70,7) (69,6 – 79,7) Chú thích: KTC 95% là Khoảng tin cậy 95% Bảng 2 cho thấy, nhìn chung các nước thu nhập cao có tỷ lệ NCT mắc THA cao hơn so với các nước thu nhập thấp – trung bình.

Tỷ lệ mắc THA tăng theo nhóm tuổi ở cả hai giới. Trong đó, nữ giới có tỷ lệ mắc THA cao hơn nam giới. Nữ giới trong nhóm 60 – 69 tuổi ở các nước thu nhập thấp – trung bình có tỷ lệ mắc cao hơn so với các nước thu nhập cao, các nhóm khác cho kết quả ngược lại. Mặc dù vậy, từ năm 2000 đến năm 2010, tỷ lệ mắc THA chuẩn hóa theo tuổi đã giảm 2,6% ở các nước thu nhập cao và tăng 7,7% ở các nước thu nhập thấp – trung bình (36), mô hình bệnh THA vẫn đang biến đổi theo xu hướng này (37).

Thêm vào đó, dữ liệu nghiên cứu từ các quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau chỉ ra tỷ lệ NCT mắc THA thay đổi theo khu vực, đặc biệt tỷ lệ THA ở khu vực thành thị cao hơn nông thôn do quá trình đô thị hóa, hiện đại hóa, già hóa dân số, lối sống không lành mạnh và hình thức xã hội (38, 39). Tổng quan hệ thống tỷ lệ mắc 8 THA ở các nước thành viên Hiệp hội Hợp tác khu vực Nam Á (2014) cho thấy tỷ lệ THA khác nhau giữa các quốc gia nghiên cứu (dao động từ 13,6% đến 47,9%) và khu vực thành thị có tỷ lệ mắc cao hơn nông thôn (40). Một nghiên cứu khác của Vilma E. Irazola và cộng sự (2016) trên nhiều quốc gia cho kết quả tương tự, trong đó thấp nhất ở Peru (42,6%; KTC 95%: 38,5 – 46,8) và cao nhất ở Uruguay (78,0%; KTC 95%: 73,7 – 82,2) (41).

Nghiên cứu tại Mỹ Latin, Ấn Độ, Trung Quốc báo cáo chỉ có hơn 1/3 người trên 65 tuổi ở hầu hết các khu đô thị tại Mỹ Latin và Trung Quốc được kiểm soát huyết áp dưới 140/90 mmHg, trong khi đó, các khu vực khác còn thấp hơn (42). Phân tích tổng hợp trên 38 nghiên cứu từ 23 quốc gia châu Phi chỉ ra tỷ lệ THA chung ở nhóm trên 70 tuổi cao hơn đáng kể (43). THA ảnh hưởng đến cuộc sống của hơn 50% người trên 60 tuổi và khoảng 66% người trên 65 tuổi (35). Thực trạng tăng huyết áp ở người cao tuổi tại Việt Nam Tại Việt Nam, THA khá phổ biến và có xu hướng gia tăng do tuổi thọ ngày càng cao.

Bệnh THA diễn tiến thầm lặng mà không có triệu chứng điển hình. Do đó, khá nhiều người bị mắc THA nhưng không biết tình trạng bệnh của mình, và chỉ đến khi bệnh biểu hiện nặng mới đi khám và điều trị. Trong những năm gần đây, Việt Nam đã và đang triển khai thực hiện “Đề án chăm sóc sức khỏe NCT” trên toàn quốc. Để phòng và điều trị THA, các Đơn vị phòng chống THA (thuộc Trung tâm Y tế tuyến huyện) và Đơn vị Điều trị THA (thuộc Bệnh viện Đa khoa tuyến huyện) được xây dựng.

Tính đến năm 2015, dự án đã phát hiện, điều trị, quản lý khoảng hơn 800 000 người THA (44). Tỷ lệ mắc THA ở NCT tại Việt Nam khá cao.