Khóa luận chẩn đoán, phòng và trị bệnh trên gà ở Đại lý Hùng An của Marphavet - ĐH Nông Lâm Thái Nguyên

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp áp dụng quy trình chẩn đoán phòng và trị một số bệnh thường gặp trên gà ở đại, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Ánh Nguyệt
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Thị Bích Ngọc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Áp Dụng Quy Trình Chẩn Đoán, Phòng Và Trị Một Số Bệnh Thường Gặp Trên Gà Ở Đại Lý Thuốc Thú Y Hùng An Của Công Ty Cổ Phần Marphavet
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 1.2. Vài nét về Công ty cổ phần Tập Đoàn Đức Hạnh Marphavet
• 1.3. Điều kiện tự nhiên tại cơ sở thực tập
• 1.4. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.5. Cách nhận biết gà mắc bệnh
• 1.6. Các nguyên tắc phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi
• 1.7. Các nguyên tắc điều trị bệnh cho vật nuôi
• 1.8. Một số bệnh thường gặp trong thời gian thực tập
• 1.9. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước về một số bệnh ở gà
• 1.9.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.9.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 2.1. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 2.2. Nội dung thực hiện
• 2.3. Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện
• 2.4. Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp thực hiện. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
• 3.1. Kết quả đánh giá tình hình chăn nuôi gà thịt trên địa bàn thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên 4 tháng đầu năm 2021
• 3.2. Kết quả thực hiện quy trình chẩn đoán, phòng và trị bệnh cho gà ở đại lý thuốc thú y Hùng An của Công ty Cổ phần Marphavet
• 3.3. Tổng hợp kết quả thực hiện công việc tại đại lý Hùng An
• 3.4. Kết quả thực hiện quy trình phòng bệnh cho gà thịt bằng vắc xin
• 3.5. Một số triệu chứng điển hình của gà mắc một số bệnh thường gặp
• 3.6. Một số bệnh tích điển hình của gà mắc một số bệnh thường gặp
• 3.7. Kết quả điều trị gà mắc bệnh trong quá trình thực tập
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh gà

Bệnh gà là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi gia cầm. Các bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn gà mà còn gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người chăn nuôi. Việc chẩn đoán bệnh gà kịp thời và chính xác là rất quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh. Các triệu chứng lâm sàng của bệnh gà thường rất đa dạng, từ việc gà ủ rũ, không ăn uống đến các dấu hiệu như chảy nước mắt, khó thở. Để có thể điều trị bệnh gà hiệu quả, cần phải nắm rõ các triệu chứng và bệnh tích điển hình. Theo nghiên cứu, các bệnh thường gặp ở gà bao gồm bệnh gia cầm, bệnh cảm cúm, và các bệnh do vi khuẩn như E. coli. Việc phát hiện sớm và áp dụng các biện pháp phòng bệnh gà là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe đàn gà.

II. Quy trình chẩn đoán bệnh gà

Quy trình chẩn đoán bệnh gà bao gồm nhiều bước quan trọng. Đầu tiên, cần phải thực hiện khám bệnh gà để xác định tình trạng sức khỏe của đàn. Các bác sĩ thú y sẽ quan sát các triệu chứng lâm sàng, kiểm tra phân và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Sau khi có kết quả, việc điều trị bệnh gà sẽ được tiến hành dựa trên phác đồ điều trị đã được xác định. Việc sử dụng thuốc thú y phù hợp là rất quan trọng trong quá trình điều trị. Các loại thuốc này cần phải được lựa chọn dựa trên loại bệnh và tình trạng sức khỏe của gà. Ngoài ra, việc ghi chép lại quá trình chẩn đoán và điều trị cũng rất cần thiết để theo dõi hiệu quả điều trị và có thể điều chỉnh kịp thời.

III. Các biện pháp điều trị bệnh gà

Việc điều trị bệnh gà cần phải được thực hiện một cách khoa học và hợp lý. Các bác sĩ thú y cần phải nắm vững các nguyên tắc điều trị bệnh cho vật nuôi. Đầu tiên, cần phải xác định chính xác loại bệnh mà gà mắc phải. Sau đó, áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp, bao gồm việc sử dụng thuốc chữa bệnh gà và các biện pháp hỗ trợ khác. Việc tiêm phòng vắc xin cũng là một phần quan trọng trong quy trình điều trị. Các loại vắc xin này giúp tăng cường sức đề kháng cho gà, ngăn ngừa sự lây lan của bệnh. Ngoài ra, việc chăm sóc gà sau điều trị cũng rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của đàn gà.

IV. Phòng bệnh gà hiệu quả

Công tác phòng bệnh gà là rất quan trọng trong chăn nuôi gia cầm. Để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh, cần thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi và thức ăn cho gà. Việc đảm bảo môi trường sống sạch sẽ, thoáng mát sẽ giúp gà khỏe mạnh hơn. Ngoài ra, việc tiêm phòng vắc xin định kỳ cũng là một biện pháp hiệu quả để bảo vệ sức khỏe đàn gà. Các nguyên tắc phòng bệnh cần được thực hiện nghiêm túc, bao gồm việc không cho gà tiếp xúc với mầm bệnh và nâng cao sức đề kháng cho gà thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý. Việc nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về tầm quan trọng của công tác phòng bệnh cũng là một yếu tố quyết định đến sự thành công trong chăn nuôi gà.

V. Kết luận và khuyến nghị

Việc chẩn đoán và điều trị bệnh gà tại đại lý thuốc thú y Hùng An đã cho thấy tầm quan trọng của việc áp dụng quy trình khoa học trong chăn nuôi. Các biện pháp phòng bệnh gà và điều trị bệnh gà cần được thực hiện đồng bộ để đạt hiệu quả cao nhất. Đề xuất cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở thú y và người chăn nuôi để nâng cao hiệu quả công tác phòng và điều trị bệnh. Ngoài ra, cần thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn, nâng cao kiến thức cho người chăn nuôi về các bệnh thường gặp ở gà và cách phòng chống dịch bệnh. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe đàn gà mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp, đóng góp trực tiếp vào việc tạo sinh kế, tăng thu nhập và cải thiện chất lượng đời sống của người dân. Tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên—vùng đất có đặc trưng địa hình trung du miền núi, phương thức chăn nuôi gà thịt lông màu thả đồi, thả vườn phát triển mạnh mẽ ở cả quy mô trang trại và nông hộ. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa miền Bắc với mùa hè nóng ẩm và mùa đông mưa phùn gió bấc tạo môi trường thuận lợi cho nhiều loại mầm bệnh sinh sôi, lây lan, đe dọa trực tiếp đến năng suất chăn nuôi và gây thiệt hại kinh tế. Mặc dù người dân đã tích cực ứng dụng các giống gà có năng suất cao, công tác kiểm soát dịch bệnh và chẩn đoán lâm sàng tại chỗ vẫn gặp nhiều khó khăn do trình độ kỹ thuật không đồng đều.

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Ánh Nguyệt (ngành Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên), dưới sự hướng dẫn của TS. Hồ Thị Bích Ngọc và sự hỗ trợ từ Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Hạnh Marphavet, được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn trong công tác thú y tại cơ sở.

Mục tiêu nghiên cứu (được xác định cụ thể trong văn bản):

1. Rèn luyện và nâng cao kỹ năng chẩn đoán lâm sàng trên gà bị bệnh.
2. Tập kê đơn cho đàn gà bệnh.
3. Áp dụng quy trình phòng và điều trị một số bệnh thường gặp trên gà.

Yêu cầu chuyên môn:

1. Nắm vững các nguyên tắc phòng trị bệnh cho vật nuôi nói chung.
2. Thành thạo phương pháp chẩn đoán lâm sàng và mổ khám bệnh tích trên gà.
3. Đưa ra được phác đồ điều trị bệnh đối với gia cầm và các vật nuôi khác.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn gà thịt lông màu nuôi tại các gia trại, trang trại trên địa bàn thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên được theo dõi, chăm sóc, chẩn đoán, phòng và điều trị bệnh.
• Không gian nghiên cứu: Đại lý thuốc thú y Hùng An (phường Ba Hàng, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên) – Đại lý cấp I trực thuộc Công ty Cổ phần Marphavet, cùng các cơ sở chăn nuôi liên kết tại địa phương.
• Thời gian thực hiện: Từ ngày 14/12/2020 đến ngày 01/06/2021.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết của đề tài dựa trên nguyên lý dịch tễ học thú y truyền thống và các quy định của Pháp lệnh Thú y Việt Nam. Quá trình phát sinh và truyền lan dịch bệnh truyền nhiễm được cấu thành từ ba khâu liên hoàn: nguồn bệnh, nhân tố trung gian truyền bệnh và động vật cảm thụ. Việc cắt đứt mối liên kết giữa bất kỳ khâu nào trong chuỗi này là nền tảng để kiểm soát dịch bệnh. Khóa luận hệ thống hóa ba nguyên tắc phòng bệnh gồm: ngăn chặn sự tiếp xúc của mầm bệnh với gia cầm (cách ly, tiêu độc khử trùng chuồng trại định kỳ bằng hóa chất như Han-iodin, Cloramin, Anticept, BKA, Crezil hoặc xông hơi Formol kết hợp thuốc tím); nâng cao sức đề kháng cơ thể (chăm sóc dinh dưỡng, sử dụng vắc xin nhược độc, vắc xin vô hoạt, kháng huyết thanh); và giám sát, kiểm tra dịch tễ thường xuyên.

Nguyên tắc điều trị tuân thủ quan điểm toàn diện: phát hiện và chữa trị sớm, diệt mầm bệnh kết hợp điều trị triệu chứng, tăng cường hộ lý và đánh giá tính toán hiệu quả kinh tế khi sử dụng thuốc.

Khóa luận đi sâu vào cơ sở bệnh lý của ba bệnh phổ biến trên đàn gà:

1. Bệnh Viêm đường hô hấp mãn tính (CRD): Do vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum (MG) và Mycoplasma synoviae (MS) gây ra, thường kế phát với vi khuẩn Escherichia coli tạo thành thể phức hợp C-CRD.
2. Bệnh Cầu trùng gà (Avian Coccidiosis): Do các loài đơn bào thuộc giống Eimeria (E. tenella, E. necatrix, E. mitis, E. acervulina, E. maxima, E. brunetti) gây tổn thương, xuất huyết niêm mạc ruột.
3. Bệnh Đầu đen (Histomoniasis): Do đơn bào Histomonas meleagridis ký sinh và truyền qua trứng giun kim Heterakis gallinae, gây hoại tử đặc trưng ở gan và manh tràng.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa điều tra dịch tễ thực địa và can thiệp thú y lâm sàng:

• Phương pháp điều tra: Khảo sát trực tiếp các chủ hộ, chủ trang trại chăn nuôi gà thịt lông màu tại các xã, phường của thị xã Phổ Yên kết hợp dữ liệu thống kê từ Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Hạnh Marphavet.
• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Quan sát trạng thái đàn gà từ xa đến gần dưới ánh sáng ban ngày, đánh giá mức độ linh hoạt, phản xạ, trạng thái bộ lông, mắt, mũi, mào, dạng phân và tỷ lệ tử vong.
• Phương pháp mổ khám phẫu tích: Thực hiện theo quy trình khám tổng thể bên ngoài (thể trạng, mào, dịch mũi, miệng, lông da) và mở xoang cơ thể (làm chết bằng cách bẻ cổ, cắt tiết, làm ướt lông, rạch da, tạo lỗ khuyết ở chạc xương đòn, mở xoang ngực - bụng) để kiểm tra tuần tự hệ tiêu hóa (dạ dày tuyến, dạ dày cơ, ruột, gan, mật, tuyến tụy), hệ hô hấp (xoang mũi, khí quản, phổi, túi khí), hệ sinh dục và hệ miễn dịch (lách, túi Fabricius).
• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ dữ liệu thu thập được tổng hợp và phân tích bằng phần mềm Microsoft Excel 2010.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1. Mở đầu

Phần mở đầu xác định vị trí chiến lược của ngành chăn nuôi gia cầm trong nền nông nghiệp trung du miền núi tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Tác giả chỉ rõ các rào cản về điều kiện tự nhiên, thời tiết nhiệt đới ẩm gió mùa và hạn chế trong kỹ thuật phòng trừ dịch bệnh của người chăn nuôi tại địa phương. Từ thực tiễn đó, đề tài xác lập rõ 3 mục tiêu trọng tâm (rèn luyện kỹ năng chẩn đoán lâm sàng, tập kê đơn điều trị, áp dụng quy trình phòng trị bệnh của Marphavet) cùng 3 yêu cầu chuyên môn gắn liền với thực hành nghề nghiệp thú y.

Phần 2. Tổng quan tài liệu

Chương này cung cấp bức tranh toàn diện về cơ sở thực tập và tổng quan học thuật:

• Điều kiện cơ sở thực tập: Giới thiệu lịch sử hình thành từ tháng 12/2002 của Tập đoàn Đức Hạnh Marphavet, gồm 5 công ty thành viên, 12 chi nhánh trên toàn quốc, 2 nhà máy đạt chuẩn GMP/WHO tại xã Trung Thành (thị xã Phổ Yên) cùng đội ngũ hơn 1.000 cán bộ nhân viên. Giới thiệu cơ cấu nhân sự và phương thức hoạt động của Đại lý cấp I Hùng An (phường Ba Hàng).
• Điều kiện tự nhiên thị xã Phổ Yên: Diện tích tự nhiên 258,869 km², gồm 18 đơn vị hành chính cấp xã/phường (4 phường, 14 xã), khí hậu chia 2 mùa nóng - lạnh rõ rệt tác động đến quy luật phát sinh dịch bệnh.
• Cơ sở khoa học: Phân tích chi tiết các dấu hiệu nhận biết gà ốm; quy tắc 3 bước vệ sinh phòng dịch; phân loại vắc xin (nhược độc, vô hoạt, thế hệ mới) và kháng huyết thanh; các nguyên tắc điều trị (toàn diện, dùng thuốc kháng sinh phối hợp, kiểm soát hiện tượng kháng thuốc).
• Bệnh học chuyên sâu: Trình bày chi tiết căn bệnh, cơ chế truyền lây, triệu chứng, bệnh tích, phác đồ điều trị của Marphavet và biện pháp phòng ngừa cho 3 bệnh CRD, Cầu trùng và Đầu đen.
• Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước: Trích dẫn lịch sử phát hiện và nghiên cứu của các tác giả quốc tế (Dobb, Van Roekel, Glisson, Kleven, Orlow, Shirley, Tyzzer, Fabyan, McDougald...) và các nhà khoa học trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Thị Kim Lan, Hoàng Huy Liệu, Trần Xuân Hạnh, Lê Văn Năm, Huỳnh Văn Chương...) về đặc điểm dịch tễ, biến đổi huyết học và biện pháp khống chế 3 bệnh nói trên.

Phần 3. Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Nội dung chương mô tả chi tiết địa điểm nghiên cứu tại Đại lý thuốc thú y Hùng An và các trang trại liên kết từ ngày 14/12/2020 đến 01/06/2021. Tác giả thiết lập hệ thống 5 chỉ tiêu theo dõi gồm: số lượng đầu gia cầm khảo sát trên địa bàn, số lượng gia cầm tiêm phòng vắc xin, hiệu quả sát trùng chuồng trại, số lượng gia cầm mổ khám ghi nhận bệnh tích và số lượng ca bệnh được chẩn đoán, điều trị. Chương này chuẩn hóa quy trình mổ khám từng bước từ khám bên ngoài đến bộc lộ toàn bộ các cơ quan nội tạng (hệ tiêu hóa, hô hấp, sinh dục, miễn dịch) và phương pháp thống kê dữ liệu qua phần mềm Microsoft Excel 2010.

Phần 4. Kết quả đạt được

Chương kết quả trình bày toàn bộ số liệu điều tra thực địa và kết quả can thiệp chuyên môn:

• Đánh giá tình hình chăn nuôi gà thịt: Khảo sát chi tiết quy mô đàn tại các xã trọng điểm của thị xã Phổ Yên; xác định giống gà nuôi phổ biến nhất là gà Ta Lò chăn thả đồi kết hợp với các giống gà Mía, gà Lai Chọi, gà Lượng Huệ, gà Sao, gà Hồ.
• Kết quả thực hiện công việc tại đại lý: Tổng kết số lượt tham gia bán thuốc, hỗ trợ giao hàng và số ca bệnh lâm sàng được trực tiếp thăm khám, mổ khám phẫu tích.
• Kết quả công tác phòng bệnh bằng vắc xin: Thống kê số lượng đàn gà được chủng ngừa các loại vắc xin thiết yếu (Newcastle, Gumboro, Đậu gà) và đúc kết 8 kinh nghiệm kỹ thuật quan trọng trong thao tác bảo quản, hoạt hóa, nhịn khát và sử dụng vắc xin đúng quy trình thú y.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã thu thập và xử lý hệ thống số liệu thực tế qua quá trình thực tập tại địa bàn thị xã Phổ Yên, được tổng hợp trong các bảng dữ liệu sau:

Bảng 1. Tình hình chăn nuôi gà thịt lông màu tại một số xã/phường trên địa bàn thị xã Phổ Yên

Đặc điểm	Đông Cao	Bắc Sơn	Thành Công	Nam Tiến	Tân Hương	Phúc Thuận
Tổng số hộ điều tra (hộ)	84	72	78	69	86	67
Số hộ nuôi trên 1.000 con (hộ)	72	32	55	19	67	14
Tỷ lệ hộ quy mô lớn (%)	85,71	44,45	70,51	27,54	77,91	20,89

Ghi chú từ khảo sát: Xã Đông Cao có tỷ lệ hộ chăn nuôi quy mô trên 1.000 con cao nhất (85,71%), tiếp theo là Tân Hương (77,91%) và Thành Công (70,51%). Các địa bàn như Vạn Phái, Trung Thành, Tiên Phong, Minh Đức, Tân Phú có quy mô nhỏ hơn (200 - 500 con/hộ); các phường Ba Hàng, Bãi Bông, Hồng Tiến nuôi dưới 100 con/hộ; riêng Phúc Tân và Thuận Thành chủ yếu tập trung nuôi vịt.

Bảng 2. Kết quả thực hiện khối lượng công việc chuyên môn tại Đại lý Hùng An

STT	Nội dung công việc	Khối lượng được giao (lần/ngày)	Khối lượng hoàn thành (lần/ngày)	Tỷ lệ hoàn thành (%)
1	Hỗ trợ đại lý bán thuốc thú y	160	160	100
2	Chẩn đoán, phòng và trị bệnh cho gà	71	71	100
3	Đi giao thuốc cho trang trại, đại lý cấp 2	95	95	100

Bảng 3. Kết quả trực tiếp chủng ngừa vắc xin phòng bệnh cho đàn gà

Loại vắc xin	Thời điểm dùng	Mục đích phòng bệnh	Đường dùng / Cách dùng	Số lượng thực hiện (con)
Mar-Newsota	3 ngày tuổi	Bệnh Newcastle	Nhỏ mắt, mũi hoặc miệng	10.000
Mar-Gumboro	9 ngày tuổi	Bệnh Gumboro	Nhỏ mắt, mũi hoặc miệng	8.000
Mar-FP.Vac	12 ngày tuổi	Bệnh Đậu gà	Chủng qua màng cánh	2.000
Tổng cộng				20.000

Hệ thống phác đồ điều trị do tác giả áp dụng theo khuyến cáo của Marphavet:

1. Bệnh CRD:
   • Phác đồ 1: CRD-Cyco (2 g/lít nước hoặc 1 g/4-5 kg thể trọng) kết hợp Điện giải Gluco K-C.
   • Phác đồ 2: Enro 20% (1 ml/3 lít nước hoặc 1 ml/12-15 kg thể trọng) kết hợp Paramar 20% (1 g/6-10 kg thể trọng/ngày), liệu trình 3 - 5 ngày.
   • Phác đồ 3: Doxycycline (1 g/2 lít nước hoặc 1 g/8-10 kg thể trọng) kết hợp Marphasol thảo dược (1 - 2 g/lít nước), liệu trình 3 - 5 ngày.
2. Bệnh Cầu trùng:
   • Phác đồ 1: Colicoc (5 - 10 ml/lít nước) kết hợp 39 Vita-Amin (1 g/2-3 lít nước).
   • Phác đồ 2: Coli 102 (2 g/lít nước hoặc 1 g/5-7 kg thể trọng) kết hợp Biotin B2B5 (50 g/80 kg thức ăn), dùng 3 - 5 ngày.
   • Phác đồ 3: Diclazuril (1 g/lít nước hoặc 1 g/10-12 kg thể trọng) kết hợp Marphasol thảo dược (1 - 2 g/lít nước), dùng 3 - 5 ngày.
   • Phác đồ 4: A to Z Mar (1 g/3-4 lít nước hoặc 1 g/15-20 kg thể trọng) phối hợp Sorbitol-Mar hoặc Marcoc E.coli (1 g/12-15 kg thể trọng) kèm men tiêu hóa.
3. Bệnh Đầu đen:
   • Phác đồ 1: Methocin tri (1 ml/2 lít nước hoặc 1 ml/8-12 kg thể trọng/ngày) kết hợp Điện giải Gluco K-C (2 g/lít nước), dùng liên tục 3 - 5 ngày.
   • Phác đồ 2: Marcoc E.coli (1 g/12-15 kg thể trọng) kết hợp 39 Vita-Amin (1 g/2-3 lít nước), dùng 3 - 5 ngày.
   • Phác đồ 3: Ký sinh trùng Mar (1 g/2 lít nước hoặc 1 g/8-12 kg thể trọng/ngày) kết hợp Điện giải Gluco K-C (2 g/lít nước), dùng 3 - 5 ngày.
   • Phác đồ 4: Coli 102 (2 g/lít nước) kết hợp Marphasol thảo dược (1 - 2 g/lít nước), dùng 3 - 5 ngày.

Đóng góp của khóa luận: Khóa luận đã hệ thống hóa bức tranh phân bố chăn nuôi gà thịt lông màu tại thị xã Phổ Yên; chứng minh hiệu quả ứng dụng thực địa của các sản phẩm thuốc thú y và vắc xin do Công ty Cổ phần Marphavet sản xuất; đồng thời xây dựng quy trình thao tác chuẩn từ khâu mổ khám chẩn đoán đến kỹ thuật đưa thuốc và chủng ngừa vắc xin an toàn cho người chăn nuôi gia cầm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Đợt thực tập tốt nghiệp (tháng 12/2020 – tháng 06/2021) diễn ra trong bối cảnh bùng phát dịch bệnh Covid-19, dẫn đến việc đi lại và tiếp cận trực tiếp các trang trại bị hạn chế; quy mô chủng ngừa vắc xin mới dừng lại ở 3 bệnh phổ biến (Newcastle, Gumboro, Đậu gà) trên 20.000 lượt gia cầm; việc chẩn đoán chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng và mổ khám bệnh tích đại thể mà chưa kết hợp các phương pháp xét nghiệm vi sinh, huyết thanh học hoặc sinh học phân tử (PCR) để định danh chính xác loài mầm bệnh.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục mở rộng khảo sát dịch tễ trên toàn bộ 18 xã, phường của thị xã Phổ Yên; theo dõi định lượng nồng độ kháng thể bảo hộ sau tiêm vắc xin; thử nghiệm so sánh hiệu quả kinh tế và độ nhạy kháng sinh giữa các phác đồ điều trị thương mại khác nhau trên đàn gà thịt qua các mùa vụ trong năm.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu thực tế hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y cơ sở: Tham khảo quy trình mổ khám phẫu tích cơ quan nội tạng gia cầm tuần tự, bảng mô tả chi tiết triệu chứng lâm sàng và bệnh tích phân biệt giữa các bệnh dễ nhầm lẫn (CRD ghép E. coli, Cầu trùng manh tràng và Đầu đen kén ruột).
• Kỹ thuật viên trang trại, chủ hộ chăn nuôi gà đồi/thả vườn: Ứng dụng quy trình chủng vắc xin thực tế (lịch trình 3 ngày tuổi, 9 ngày tuổi, 12 ngày tuổi), các biện pháp kỹ thuật giảm stress (bổ sung điện giải, cho nhịn khát 1 - 2 giờ trước khi uống vắc xin) và các phác đồ phối hợp kháng sinh - thuốc bổ thảo dược nhằm nâng cao hiệu quả điều trị bệnh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận được thực hiện tại địa bàn nào và trong thời gian bao lâu?
Nghiên cứu được tiến hành tại Đại lý thuốc thú y Hùng An (phường Ba Hàng, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên) – Đại lý cấp I của Công ty Cổ phần Marphavet, trong khoảng thời gian từ ngày 14/12/2020 đến ngày 01/06/2021.

2. Địa phương nào tại thị xã Phổ Yên có mật độ chăn nuôi gà quy mô lớn tập trung cao nhất?
Theo kết quả điều tra, xã Đông Cao có tỷ lệ hộ chăn nuôi quy mô trên 1.000 con cao nhất đạt 85,71% (72/84 hộ), tiếp theo là xã Tân Hương đạt 77,91% (67/86 hộ) và xã Thành Công đạt 70,51% (55/78 hộ). Giống gà được nuôi chủ lực là giống gà Ta Lò theo hình thức thả đồi.

3. Tác giả đã trực tiếp thực hiện tiêm phòng những loại vắc xin nào và số lượng bao nhiêu con?
Tác giả đã trực tiếp thực hiện chủng ngừa cho 20.000 lượt gà thịt, bao gồm: 10.000 con chủng vắc xin Mar-Newsota (phòng Newcastle) lúc 3 ngày tuổi bằng đường nhỏ mắt/mũi/miệng; 8.000 con chủng vắc xin Mar-Gumboro (phòng Gumboro) lúc 9 ngày tuổi bằng đường nhỏ mắt/mũi/miệng; và 2.000 con chủng vắc xin Mar-FP.Vac (phòng Đậu gà) lúc 12 ngày tuổi bằng phương pháp chủng màng cánh.

4. Dấu hiệu bệnh tích đặc trưng nhất của bệnh Đầu đen (Histomoniasis) được ghi nhận trong khóa luận là gì?
Bệnh tích điển hình tập trung ở gan và manh tràng: manh tràng sưng to, chất chứa bên trong đóng quánh thành lõi bã đậu màu trắng xám rắn chắc (người chăn nuôi gọi là kén ruột); gan sưng to gấp 2 - 3 lần, xuất hiện các ổ hoại tử màu trắng hình hoa cúc lõm ở trung tâm giống như ổ lao hoặc khối u Marek.

5. Tác giả đúc kết những nguyên tắc kỹ thuật quan trọng nào khi dùng vắc xin cho đàn gà?
Tác giả lưu ý: chỉ chủng ngừa cho đàn gà khỏe mạnh; cho uống điện giải trước và sau tiêm để chống stress; dụng cụ pha chế phải luộc sôi 5 - 10 phút; vắc xin lấy từ tủ lạnh phải để hoạt hóa ở nhiệt độ mát (15 - 25°C) ít nhất 30 phút; cho gà nhịn khát 1 - 2 giờ để gà uống hết lượng nước pha vắc xin trong vòng 1 - 2 giờ; tuyệt đối không dùng kháng sinh trước và sau khi dùng vắc xin ít nhất 12 giờ; và hai loại vắc xin khác nhau phải dùng cách nhau tối thiểu 48 giờ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Ánh Nguyệt đã phản ánh toàn diện thực trạng chăn nuôi gà thịt lông màu và quy trình quản lý dịch bệnh tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Thông qua quá trình thực tập tại Đại lý thuốc thú y Hùng An, tác giả đã hoàn thành 100% khối lượng công việc được giao gồm bán hàng, xử lý 71 ca bệnh lâm sàng và chủng ngừa thành công 20.000 lượt gà thịt bằng các chế phẩm sinh học của Marphavet. Công trình cung cấp hệ thống phác đồ điều trị chi tiết cho 3 bệnh phổ biến (CRD, Cầu trùng, Đầu đen) cùng những chỉ dẫn kỹ thuật có giá trị thực tiễn cao cho công tác thú y gia cầm tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi là ngành kinh tế quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Tăng tỷ trọng chăn nuôi là giải pháp chủ yếu để duy trì và nâng cao giá trị của sản xuất nông nghiệp. Phát triển chăn nuôi nhằm tạo việc làm, nâng cao thu nhập, góp phần cải thiện chất lượng dinh dưỡng cho người dân và thúc đẩy tiến trình xóa đói giảm nghèo. Với điều kiện địa lý là một tỉnh trung du miền núi, thị xã Phổ Yên có rất nhiều thuận lợi để phát triển chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi gà thả vườn.

Trong những năm gần đây, chăn nuôi gà được người nông dân đầu tư và phát triển cả ở quy mô hộ gia đình và trang trại. Các sản phẩm từ gà như: trứng, thịt là nguồn thực phẩm quan trọng trong đời sống của nhân dân. Phát triển chăn nuôi gà đã mang lại một khoản lợi nhuận không nhỏ cho người dân, cũng như tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập, góp phần giảm nghèo. Đặc biệt người dân biết tiếp cận với khoa học và công nghệ, ứng dụng nhiều tiến bộ khoa học và công nghệ vào chăn nuôi, lựa chọn các giống gà có năng suất, chất lượng cao vào sản xuất.

Nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa, ở Miền Bắc mùa hè nóng ẩm, mùa đông có mưa phùn gió Bắc. Những yếu tố thời tiết đó rất thuận lợi cho các mầm bệnh phát triển. Khi gà bị bệnh sẽ gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi gia cầm.Trong chăn nuôi, bên cạnh việc đầu tư con giống tốt, chăn nuôi gà muốn phát triển, đạt năng suất và hiệu quả cao thì vấn đề quan trọng hàng đầu là công tác phòng bệnh cho gà phải tốt. Tuy nhiên, các hộ chăn nuôi ở thị xã Phổ Yên vẫn còn gặp phải một số khó khăn trong quá trình phòng trừ dịch bệnh cho gà.

Luan van 2 Để khắc phục tình trạng trên, cần phải có những giải pháp quan trọng như: Nâng cao nhận thức của người chăn nuôi, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ thú y cơ sở và nâng cao kỹ thuật chăm sóc, bảo vệ, phòng tránh dịch bệnh từ chính phía người chăn nuôi. Xuất phát từ thực tiễn và để góp phần giảm thiểu thiệt hại về kinh tế cho người chăn nuôi. Dưới sự hỗ trợ kỹ thuật của Công ty Cổ phần Marphavet, em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Áp dụng quy trình chẩn đoán, phòng và trị một số bệnh thường gặp trên gà ở Đại lý thuốc thú y Hùng An là Đại lý của Công ty Cổ Phần Marphavet”. Mục tiêu - Rèn luyện và nâng cao kỹ năng chẩn đoán lâm sàng trên gà bị bệnh.

- Tập kê đơn cho đàn gà bệnh. - Áp dụng quy trình phòng và điều trị một số bệnh thường gặp trên gà. Yêu cầu - Nắm vững các nguyên tắc phòng trị bệnh cho vật nuôi nói chung. - Thành thạo phương pháp chẩn đoán lâm sàng và mổ khám bệnh tích trên gà.

- Đưa ra được phác đồ điều trị bệnh đối với gia cầm và các vật nuôi khác. Luan van 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Vài nét về Công ty cổ phần Tập Đoàn Đức Hạnh Marphavet 2.

Lịch sử hình thành Tập Đoàn Đức Hạnh Marphavet được thành lập tháng 12 năm 2002, hoạt động kinh doanh trong các lĩnh vực: Sản xuất vắc xin phòng bệnh, sản xuất kinh doanh thuốc thú y, dược phẩm, thực phẩm chức năng, chế phẩm sinh học, thức ăn chăn nuôi …cùng thời đó Đảng và Nhà nước ta tăng cường giám sát, quản lý, thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước phải phát huy hết nội lực, sản xuất sản phẩm chất lượng cao, uy tín, hợp vệ sinh thú y, trang thiết bị máy móc hiện đại phù hợp với tiêu chuẩn Quốc tế, hướng đến xuất khẩu, theo đó những doanh nghiệp sản xuất thuốc thú y vừa và nhỏ, máy móc trang thiết bị cũ và lạc hậu, sản xuất manh mún, tận dụng, cơ hội sẽ khó tồn tại được. Dành chỗ cho những doanh nghiệp sản xuất thuốc thú y chất lượng cao, uy tín, hợp vệ sinh thú y, trang thiết bị máy móc hiện đại phù hợp với tiêu chuẩn Quốc tế, giá thành rẻ, hiệu quả kinh tế và hiệu quả điều trị cao. Nhận thức sâu sắc được điều đó tập thể ban lãnh đạo, cán bộ công nhân viên công ty Marphavet quyết tâm xây dựng một thương hiệu Marphavet với chiến lược sản phẩm có chiều sâu mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người sử dụng. Tại đây có một tập thể các Giáo sư, Tiến sĩ, Thạc sĩ có nhiều kinh nghiệm thực tế trong ngành.

Có đội ngũ bác sĩ thú y giỏi, đội ngũ công nhân tay nghề cao. Cùng với sự phát triển của chăn nuôi cả nước, tập đoàn Đức Hạnh Marphavet không ngừng tìm tòi, nghiên cứu, phát triển hệ tá dược mới kết hợp với thảo dược có nguồn gốc tự nhiên. Sản phẩm của Đức Hạnh Marphavet khá đa dạng, phong phú về chủng loại. Luan van 4 Sau gần 18 năm thành lập, Marphavet đã có những bước phát triển vượt bậc cả về quy mô sản xuất kinh doanh, thị trường và số lượng cán bộ chuyên nghiệp có chiều sâu, am hiểu sâu sắc tư duy quản trị.

Hiện tại, Marphavet có 5 công ty thành viên và 12 chi nhánh tại các thành phố lớn gồm: Công ty CP thuốc thú y Đức Hạnh Marphavet, Công ty cổ phần Nanovet, Công ty cổ phần BMG, Công ty cổ phần Hoàng Đức Hiền, Công ty cổ phần Chung Dung. Với tổng diện tích hơn 12,5 ha và 2 nhà máy đạt tiêu chuẩn GMP/WHO trên cả 6 dây chuyền thuốc và vắc xin công nghệ cao. Trụ sở nhà máy đặt tại xã Trung Thành, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Với 12 chi nhánh khác trên cả nước như: Chi nhánh Cần Thơ, Chi nhánh Quận 9 - TP.HCM, Chi nhánh Đồng Nai, Chi nhánh Đắk Lắk Chi nhánh Nha Trang, Chi nhánh Đà Nẵng, Chi nhánh Huế, Chi nhánh Hải Phòng và Chi nhánh Mỹ Đình -Hà Nội.

Cơ cấu bộ máy và tổ chức của công ty. Marphavet có đội ngũ nhân sự chuyên môn trình độ cao với hơn 1.000 CBNV bao gồm 2 Giáo sư, 5 Phó Giáo sư, 8 Tiến sĩ, 29 Thạc sĩ, trên 500 bác sĩ thú y và kỹ sư chăn nuôi, 15 Dược sĩ nhân y, 12 cử nhân công nghệ sinh học có nhiều kinh nghiệm thực tế trong ngành, hơn 250 cử nhân kinh tế, Kế toán, Luật, Nhân văn, Quản trị kinh doanh, Marketing, Cơ khí chế tạo máy, Điện lạnh …có trình độ chuyên môn, thường xuyên được tập huấn ở nước ngoài và các chuyên gia nước ngoài sang đào tạo, đội ngũ công nhân thâm niên lành nghề, môi trường làm việc thân thiện, chuyên nghiệp, nhiều cơ hội thăng tiến. Ngoài ra Công ty đang hợp tác tốt với các Bộ, Cục, Vụ, Viện, Liên hiệp, Hội, Trung tâm và các trường đại học trong và ngoài nước. Một số thông tin về đại lý thuốc thú y Hùng An đại lý cấp I của Công ty Cổ phần Marphavet Quá trình thực tập tại Công ty Marphavet, em được sắp xếp thực tập ở bên Công ty Cổ phần Marphavet, 1 trong 5 Công ty thành viên của Marphavet.

Luan van 5 Trong thời gian thực tập, theo sự phân công của Công ty Cổ phần Marphavet, em được phân cố định hỗ trợ đại lý thuốc thú y Hùng An, là Đại lý cấp I của công ty. Đại lý thuốc thú y Hùng An nằm trên địa bàn phường Ba Hàng, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Đại lý do anh Trần Quang Hùng chủ Đại lý điều hành. Đại lý gồm: 1 quản lý, 2 nhân viên đứng quầy, 5 cán bộ kỹ thuật thị trường và 4 sinh viên thực tập.

Tại đại lý, các mặt hàng thuốc, vắc xin, dụng cụ thú y … bày bán được sắp xếp gọn gàng, khoa học. Quản lý và nhân viên của đại lý có tay nghề cao, năng động, nhiệt tình, yêu nghề và có tinh thần trách nhiệm cao, luôn chỉ dạy và giúp đỡ tận tình các sinh viên thực tập. Điều kiện tự nhiên tại cơ sở thực tập Thị xã Phổ Yên nằm ở phía nam tỉnh Thái Nguyên, cách thành phố Thái Nguyên 26 km về phía Nam và cách thủ đô Hà Nội 56 km về phía Bắc, có vị trí địa lý: - Phía đông giáp huyện Phú Bình và huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang - Phía tây giáp huyện Đại Từ và huyện Bình Xuyên tỉnh Vĩnh Phúc - Phía nam giáp thành phố Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc và huyện Sóc Sơn thành phố Hà Nội - Phía bắc giáp thành phố Sông Công và thành phố Thái Nguyên. Do có vị trí thuận lợi nên thị xã Phổ Yên là địa phương rất có tiềm năng và là nơi được nhiều nhà đầu tư lựa chọn khi bắt đầu khởi công xây dựng nhà máy SamSung tại khu công nghiệp Yên Bình, Phổ Yên.

Dân số: - Huyện Phổ Yên có tổng diện tích tự nhiên 258,869 km2 , tổng dân số đến năm 2011 là 139. Luan van 6 - Khí hậu Phổ Yên mang tính chất nhiệt đới gió mùa, hàng năm chia làm 2 mùa nóng, lạnh rõ rệt. Mùa nóng từ tháng 4 đến tháng 10, mưa nhiều; mùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, mưa ít. Khí hậu Phổ Yên tương đối thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, có thể gieo trồng nhiều vụ trong năm.

Tuy nhiên, do mưa tập trung vào mùa nóng, lượng mưa lại lớn, chế độ thuỷ văn lại không đều, nên thường gây ngập úng, lũ lụt. Thị xã Phổ Yên có 18 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 4 phường Ba Hàng, Bãi Bông, Bắc Sơn, Đồng Tiến và 14 xã: Đắc Sơn, Đông Cao, Hồng Tiến, Minh Đức, Nam Tiến, Phúc Thuận,Phúc Tân, Tân Phú, Tân Hương, Thành Công, Thuận Thành, Tiên Phong, Trung Thành, Vạn Phái. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cách nhận biết gà mắc bệnh Muốn biết gà bệnh hay khỏe cần chú ý quan sát các đặc điểm sau: - Hoạt động: Gà mắc bệnh thì ủ rũ, rụt cổ, cụp đuôi, đi lại chậm chạp, thường có cụm thành nhóm hay đứng riêng lẻ ở trong góc chuồng.

Gà khỏe mạnh thì nhanh nhẹn, phân bố đều trong chuồng, háo ăn khi được ăn. - Bộ lông: gà bệnh xù lông, lông đầu dựng lên trong khi gà khỏe lông mượt, xếp sát vào thân. - Mắt, mỏ, chân: gà bệnh mắt thường nhắm, chảy nước mắt, nước mũi, khó thở, thỉnh thoảng há miệng kêu, có khi sưng mặt, chân khô, mào tái nhợt hay bầm tím. - Phân: gà mắc bệnh phân thường lỏng, trắng hoặc xanh, hay có màu đỏ lẫn máu, có mùi hôi, đôi khi hậu môn dính bết phân.