ĐẶT VẤN ĐỀ Chăn nuôi là một ngành chiếm tỷ trọng lớn và có vai trò rất quan trọng trong cơ cấu của nền kinh tế, đặc biệt là chăn nuôi lợn. Hiện nay, bên cạnh những phương thức chăn nuôi lợn kiểu truyền thống với quy mô nhỏ lẻ, hộ gia đình thì mô hình chăn nuôi trên quy mô lớn như trang trại ngày càng được mở rộng theo hướng nuôi gia công cho doanh nghiệp nước ngoài, nhằm tận dụng nguồn vốn, khoa học kỹ thuật, áp dụng vào thực tiễn chăn nuôi tiến tới xây dựng một nền nông nghiệp sạch đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng trong nước cũng như xuất khẩu ra thị trường thế giới. Trong những năm gần đây, chăn nuôi lợn đã trở thành một trong những ngành chính mang lại hiệu quả kinh tế lớn cho hộ chăn nuôi nói riêng và cho xã hội nói chung. Tuy nhiên, dù chăn nuôi nhỏ lẻ hay chăn nuôi công nghiệp với quy mô lớn, tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp cũng có thể gây nên thiệt hại đáng kể.
Trong số đó, các bệnh ở lợn nái và lợn con thường xuyên xảy ra ở các quy mô chăn nuôi và ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng đàn lợn. Chính vì vậy, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải có những nghiên cứu áp dụng các quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng, trị bệnh hiệu quả cho đàn lợn nái, lợn con ở các trang trại để giảm thiệt hại do dịch bệnh gây ra, nâng cao đàn lợn cả về lượng và chất. Từ thực tế đó tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Quy trình chăn nuôi lợn nái hậu bị tại trang trại LinkFarm, xã Bình Trung, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn”. MỤC ĐÍCH- YÊU CẦU 1.
Mục đích Tìm hiểu quy trình chăn nuôi lợn nái hậu bị tại trang trại LinkFarm 1. Yêu cầu - Các số liệu thu thập yêu cầu phải đại diện, chính xác, khách quan. - Nắm vững quy trình phòng và trị bệnh cho đàn nái hậu bị. - Nắm vững quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc nái hậu bị.
- Thực hiện các yêu cầu, quy định tại cơ sở, quy định của Khoa và Nhà trường. - Chăm chỉ học hỏi để nâng cao kĩ thuật, tay nghề cá nhân. 2 Phần II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT CHUNG TẠI TRANG TRẠI 2.
Điều kiện tự nhiên Bắc Kạn là một tỉnh miền núi, nằm ở phía đông bắc bộ của Việt Nam. Nằm trong nền nhiệt độ chung của khí hậu miền Bắc và trong vùng tiểu khí hậu của đồng bằng Đông Bắc Bộ khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm và có một mùa đông lạnh do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc. Với các đặc điểm trên, tỉnh Bắc Kạn có điều kiện để phát triển nhiều loại vật nuôi khác nhau để phát triển nền kinh tế nông nghiệp đa dạng. Trong đó, huyện Chợ Đồn là một trong những huyện điển hình.
Điều kiện khí hậu Trại lợn LinkFarm Bắc Kạn nằm tại xã Bình Trung, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn thuộc trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa. Mùa nóng, mưa nhiều kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9: nhiệt độ trung bình (210C -290C), ẩm độ (81 -86 %). Mùa lạnh, mưa ít từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau: nhiệt độ trung bình (13,5 0C - 24,80C). Tháng 7 là tháng nóng nhất (28,50C), tháng 1 lạnh nhất (13,50C).
Tổng số giờ nắng trong năm là 1628 giờ, năng lượng bức xạ đạt 115 Kcal/cm2. Bên cạnh đó lượng mưa phân bố không đều, mùa mưa phân bổ từ tháng 4 đến tháng 9, lượng mưa trong mùa đạt 91,6 % lượng mưa cả năm.Với điều kiện khí hậu như vậy, nhìn chung thuận lợi cho phát triển nông nghiệp cả về trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên vẫn có những giai đoạn khí hậu thay đổi thất thường như hạn hán, lũ lụt trong vùng, mùa hè có ngày nhiệt độ rất cao (38 -390C), mùa đông có ngày nhiệt độ cũng rất thấp (60 C) nên ảnh hưởng xấu đến chăn nuôi cũng như trồng trọt. ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT DỤC Ở LỢN 2.
Đặc điểm của nái hậu bị Hậu bị dòng GF24 là kết quả hợp tác giữa GREENFEED và PIC, mang đến năng suất chăn nuôi cao. Với thế mạnh về công nghệ đánh dấu gen và hệ thống dữ liệu toàn cầu về năng suất sinh sản PICtraq, giống lợn hậu bị GF24 của GREENFEED được cải tiến di truyền liên tục 1% đến 3% hàng năm, góp phần nâng cao năng suất vật nuôi, tiềm năng giống đạt 31 – 32 con cai sữa/ nái/ năm. Về đặc điểm ngoại hình: lợn hậu bị lông màu trắng, màu cơ thể hơi hồng, tai cụp, mõm dài, cổ ngắn, mông đùi phát triển. Trọng lượng hậu bị lí tưởng để đưa vào phối là 135kg -160kg khi 196 ngày tuổi trở lên.
Sự thành thục về tính Lợn sau một thời gian sinh trưởng và phát triển nhất định thì có khả năng sinh sản. Tuổi con vật bắt đầu có khả năng sinh sản gọi là tuổi thành thục tính. Sự thành thục về tính từ lần động dục và rụng trứng đầu tiên của gia súc cái. Nếu trứng gặp tinh trùng thì có khả năng thụ thai.Ở giai đoạn này dưới ảnh hưởng của nội tiết sinh dục, cơ thể có những biến đổi đặc trưng, cơ quan sinh dục phát triển, sinh ra các giao tử hoạt động, có khả năng kết hợp với giao tử đực để hình thành hợp tử.
Đồng thời lợn cũng có những thay đổi về hành vi, biểu hiện bên ngoài. Lợn cái thành thục về tính vào khoảng 4-9 tháng tuổi. Thông thường các giống lợn nội có tuổi thành thục về tính sớm hơn so với lợn lai và lợn ngoại. Tuổi động dục lần đầu của các giống lợn khác nhau cũng khác nhau.
Các nhân tố ảnh hưởng đến tuổi thành thục về tính: + Giống: Hầu hết các giống nội thành thục về tính sớm hơn giống nhập ngoại, giống có tầm vóc nhỏ thường thành thục sớm hơn giống có tầm vóc lớn. + Chế độ dinh dưỡng: Lợn được nuôi dưỡng với khẩu phần thức ăn đầy đủ, phù hợp nhu cầu dinh dưỡng thành thục sinh dục sớm hơn so với lợn được nuôi với khẩu phần dinh dưỡng thấp. 4 + Ngoài ra tuổi thành thục về tính còn phụ thuộc vào việc tiếp xúc với con đực. Sự có mặt của con đực trong giai đoạn trước tuổi động dục sẽ làm tăng nhanh quá trình thành thục về tính.
Chu kì tính Khi gia súc thành thục về tính thì cơ thể con cái đặc biệt là cơ quan sinh dục có sự biến đổi kèm theo sự rụng trứng. Sự phát triển của trứng dưới sự điều tiết của hormone thùy trước tuyến yên làm cho trứng chín và rụng một cách có chu kì và biểu hiện bằng những triệu chứng động dục theo chu kì được gọi là chu kì tính. Thời gian một chu kì tính là từ lần rụng trứng trước đến lần rụng trứng sau, mỗi loài gia súc khác nhau có chu kì tính khác nhau. Lợn có chu kì động dục là khoảng 18-23 ngày, trung bình là 21 ngày.
Chu kì động dục chia làm 4 giai đoạn: + Giai đoạn trước động dục: giai đoạn này thường kéo dài 2-3 ngày. Đây là giai đoạn đầu của chu kì động dục. Ở giai đoạn này các noãn bai phát triển thành thục và nổi rõ trên mặt buồng trứng, khi đó buồng trứng to hơn bình thường. Các tế bào ống dẫn trứng tăng cường sinh trưởng, số lượng lông nhu tăng lên, đường sinh dục tăng tiết dịch nhầy, xung huyết nhẹ, tử cung co bóp mạnh,con vật bắt đầu xuất hiện tính dục.
Biểu hiện bên ngoài: âm đạo sưng to,đỏ hồng, không có hoặc có ít dịch, không cho con đực nhảy, lợn thường ăn ít hoặc bỏ ăn. + Giai đoạn động dục: giai đoạn này kéo dài từ 2-3 ngày, tính từ khi tế bào trứng chín, nó tiết estrogen làm thần kinh con vật hưng phấn, động dục. Giai đoạn này gây rụng trứng, hình thành thể vàng. Các thay đổi của cơ quan sinh dục lúc này rất rõ rệt, con vật có biểu hiện hưng phấn, bồn chồn, bỏ ăn, nhảy lên lưng con khác hoặc để con khác nhảy lên lưng, khi gần đực luôn ở tư thế sẵn sàng chịu đực: đuôi cong lên, tai dựng, hai chân sau dạng ra và sẵn sàng để con đực nhảy lên.
Phối ở đoạn này sẽ cho hiệu quả thụ thai cao nhất. Nếu trứng rụng được thụ tinh thì lợn sẽ chuyển sang giai đoạn có chửa. 5 + Giai đoạn sau động dục: Đó à khoảng 3-4 ngày tiếp theo của giai đoạn trước, hoạt động sinh dục của con cái giảm dần, âm hộ teo lại, tái đi, lợn ăn uống bình thường trở lại. Bên trong buồng trứng thể vàng xuất hiện và tiết progesterol tác động lên tuyến yên làm giảm tiết estrogen từ đó làm con vật không có biểu hiện động dục nữa.
Nếu gia súc mang thai, thể vàng sẽ tồn tại 2-3 ngày trước khi đẻ còn không thì sau 14-15 ngày thể vàng sẽ tiêu biến và một chu kì mới lại bắt đầu. + Giai đoạn yên tĩnh: Đây là giai đoạn dài nhất, thường bắt đầu từ ngày thứ 4 rụng trứng đến khi thể vàng tiêu biến. Ở giai đoạn này lợn nái không có biểu hiện về hành vi sinh dục. Trong buồng trứng, thể vàng bắt đầu teo đi, noãn hoàng bắt đầu phát triển nhưng chưa nổi rõ lên bề mặt buồng trứng.
Đây là giai đoạn nghỉ ngơi yên tĩnh để khôi phục lại cấu tạo chức năng cũng như năng lượng cho chu kí tính tiếp theo. Các nhân tố ảnh hưởng đến chu kì tính: + Giống: các giống lợn khác nhau có chu kì tính khác nhau như lợn ỉ từ 19-21 ngày, lợn móng cái từ 19-25 ngày. + Tuổi: nái tơ thường có chu kì tính ngắn hơn lợn nái trưởng thành. + Dinh dưỡng: nếu dinh dưỡng tốt thì chu kì tính ổn định, còn không thì ngược lại.
+ Ngoài các nhân tố trên thì chu kì tính còn chịu tác động của một số nhân tố khác như: nhiệt độ, chế độ chiếu sáng, pheromon, tiếng kêu của con đực,. Sự thành thục về thể vóc Sau một thời gian sinh trưởng và phát triển đến một thời điểm nhất định con vật sẽ đạt tới độ trưởng thành về thể vóc. Lúc này có thể đã tương đối hoàn chỉnh về sự phát triển của các cơ quan bộ phận, tầm vóc, trọng lượng, kích thước, các chiều đo ổn định và gia súc có khả năng sinh sản cao. Tuổi thành thục về thể vóc của các giống lợn khác nhau là khác nhau.
Ngoài ra sự thành thục về thể vóc còn phụ thuộc vào chế độ chăm sóc nuôi dưỡng. Tuổi phối giống lần đầu Để có thể tiến hành phối giống lần đầu nái hậu bị phải đảm bảo thành thục về tính và thể vóc ngoài ra còn phải thực hiện đủ chương trình vacxin.