Khóa luận chăm sóc và phòng trị bệnh cho lợn nái, lợn con tại trại Doãn Thị Huyền, Ba Vì

Tiểu luận trình bày quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái và lợn con tại trang trại Doãn Thị Huyền, Hà Nội.

• Tác giả: Nguyễn Thế Hưởng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Trường
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Áp Dụng Quy Trình Chăm Sóc, Nuôi Dưỡng Và Phòng Trị Bệnh Cho Lợn Nái Nuôi Con Và Lợn Con Theo Mẹ Tại Trang Trại Doãn Thị Huyền Xã Ba Trại, Huyện Ba Vì, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề
• 1.1.1. Mục đích
• 1.1.2. Yêu cầu của chuyên đề
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.2. Điều kiện của trang trại
• 2.2.1. Vị trí địa lý
• 2.2.2. Điều kiện khí hậu
• 2.3. Cơ cấu tổ chức của trại
• 2.4. Cơ sở vật chất của trang trại
• 2.5. Thuận lợi, khó khăn
• 2.5.1. Thuận lợi
• 2.5.2. Khó khăn
• 2.6. Tổng quan tài liệu
• 2.6.1. Những hiểu biết về sinh sản của lợn nái
• 2.6.2. Một số chỉ tiêu đánh giá năng suất sinh sản của lợn nái
• 2.6.3. Những hiểu biết về đặc điểm của lợn con giai đoạn theo mẹ
• 2.6.4. Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng lợn nái sinh sản giai đoạn chửa, đẻ, nuôi con
• 2.6.4.1. Chế độ dinh dưỡng
• 2.6.4.1.1. Nhu cầu năng lượng
• 2.6.4.1.2. Ảnh hưởng của khoáng chất
• 2.6.4.1.3. Ảnh hưởng của vitamin
• 2.6.4.1.4. Nhu cầu về protein
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 3.1. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 3.2. Nội dung thực hiện
• 3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện
• 3.3.1. Các chỉ tiêu thực hiện
• 3.3.2. Phương pháp thực hiện
• 3.3.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình chăn nuôi tại trại Doãn Thị Huyền, xã Ba Trại, huyện Ba Vì, TP.
• 4.2. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái và lợn con
• 4.2.1. Tình hình sinh sản của lợn nái nuôi tại cơ sở
• 4.2.2. Kết quả theo dõi công việc chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn con tại cơ sở
• 4.2.3. Kết quả thực hiện các biện pháp vệ sinh phòng bệnh cho lợn nái sinh sản tại cơ sở
• 4.2.3.1. Thực hiện biện pháp vệ sinh phòng bệnh
• 4.2.4. Kết quả tiêm vắc-xin phòng bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con
• 4.2.5. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh cho lợn nái và lợn con tại trại
• 4.2.5.1. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh cho lợn nái
• 4.2.5.2. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh cho lợn con
• 4.2.6. Kết quả thực hiện các công tác khác
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP

Tóm tắt

I. Chăm sóc lợn nái

Chăm sóc lợn nái là một trong những yếu tố quyết định đến năng suất sinh sản của đàn lợn. Chăm sóc lợn nái bao gồm việc cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý, đảm bảo sức khỏe cho lợn mẹ trong suốt quá trình mang thai và nuôi con. Theo nghiên cứu, thời gian chửa của lợn nái trung bình là 114 ngày, trong đó giai đoạn cuối cần được chú trọng đặc biệt. Lợn mẹ cần được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, bao gồm năng lượng, protein, khoáng chất và vitamin. Việc thiếu hụt dinh dưỡng có thể dẫn đến các vấn đề như sảy thai, đẻ non hoặc lợn con yếu. Đặc biệt, trong giai đoạn 100-114 ngày, lợn mẹ cần nhiều chất dinh dưỡng nhất để phát triển bào thai. Chế độ ăn cho lợn nái cần được chia thành nhiều bữa nhỏ để đảm bảo lợn mẹ có thể tiêu thụ đủ lượng thức ăn cần thiết.

1.1. Chế độ dinh dưỡng cho lợn nái

Chế độ dinh dưỡng cho lợn nái cần được thiết kế sao cho đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng và protein. Năng lượng chủ yếu đến từ gluxit và lipit, trong khi protein là thành phần không thể thiếu cho sự phát triển của bào thai. Việc bổ sung khoáng chất và vitamin cũng rất quan trọng, vì chúng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của lợn mẹ và sự phát triển của lợn con. Thiếu vitamin A có thể dẫn đến lợn con chậm lớn, trong khi thiếu vitamin D có thể gây ra các vấn đề về phát triển xương. Do đó, việc theo dõi và điều chỉnh chế độ ăn cho lợn nái là rất cần thiết để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và con.

II. Phòng trị bệnh cho lợn

Phòng trị bệnh cho lợn là một phần không thể thiếu trong quy trình chăn nuôi. Phòng trị bệnh cho lợn bao gồm việc tiêm phòng vắc-xin, thực hiện các biện pháp vệ sinh và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Các bệnh thường gặp ở lợn nái và lợn con như bệnh lở mồm long móng, viêm phổi, và tiêu chảy. Việc tiêm phòng vắc-xin đúng thời điểm có thể giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra, việc duy trì vệ sinh chuồng trại và môi trường sống cũng rất quan trọng để ngăn ngừa sự lây lan của bệnh tật. Theo thống kê, chi phí cho việc phòng và chữa bệnh chiếm một phần lớn trong tổng chi phí chăn nuôi, do đó, việc đầu tư vào phòng bệnh là cần thiết để đảm bảo hiệu quả kinh tế.

2.1. Các biện pháp phòng bệnh

Các biện pháp phòng bệnh cho lợn bao gồm việc tiêm phòng vắc-xin, vệ sinh chuồng trại và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Tiêm phòng vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm. Việc vệ sinh chuồng trại cần được thực hiện thường xuyên để loại bỏ mầm bệnh và tạo môi trường sống sạch sẽ cho lợn. Ngoài ra, việc theo dõi sức khỏe của lợn con theo mẹ cũng rất quan trọng, vì lợn con dễ bị nhiễm bệnh trong giai đoạn đầu đời. Các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cho đàn lợn mà còn giảm thiểu chi phí điều trị bệnh.

III. Kỹ thuật nuôi lợn con

Kỹ thuật nuôi lợn con là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển khỏe mạnh của lợn. Kỹ thuật nuôi lợn con bao gồm việc chăm sóc dinh dưỡng, vệ sinh và theo dõi sức khỏe. Lợn con cần được bú sữa mẹ trong những ngày đầu đời để nhận được kháng thể và dinh dưỡng cần thiết. Sau khoảng 3 tuần tuổi, lợn con bắt đầu chuyển sang ăn thức ăn bổ sung. Việc cung cấp thức ăn phù hợp và đủ dinh dưỡng sẽ giúp lợn con phát triển nhanh chóng. Theo nghiên cứu, lợn con có thể tăng trọng lượng gấp 10 lần trong vòng 50 ngày nếu được chăm sóc đúng cách.

3.1. Chế độ ăn cho lợn con

Chế độ ăn cho lợn con cần được thiết kế sao cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Trong giai đoạn đầu, lợn con chủ yếu bú sữa mẹ, sau đó cần được bổ sung thức ăn đặc. Thức ăn cho lợn con cần đảm bảo đủ năng lượng, protein và các vitamin cần thiết để hỗ trợ sự phát triển. Việc cho lợn con ăn sớm sẽ giúp hạn chế tình trạng khủng hoảng sinh trưởng, đồng thời tăng cường sức đề kháng cho lợn. Các nghiên cứu cho thấy, lợn con được nuôi dưỡng tốt có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt hơn, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn giữ vai trò trọng yếu trong cơ cấu ngành chăn nuôi tại Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, tạo nguồn phân bón hữu cơ phục vụ nông nghiệp và mang lại thu nhập ổn định cho người sản xuất. Trong chuỗi sản xuất chăn nuôi lợn, khâu quản lý đàn nái sinh sản và đàn con theo mẹ là mắt xích cốt lõi quyết định trực tiếp đến số lượng và chất lượng của đàn lợn thương phẩm. Việc chuyển đổi phương thức chăn nuôi sang mô hình công nghiệp, chuồng trại khép kín đòi hỏi việc áp dụng nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật về dinh dưỡng, chăm sóc đỡ đẻ và an toàn sinh học nhằm hạn chế tối đa hao hụt đầu con và ngăn ngừa các hội chứng bệnh lý sau sinh.

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y của sinh viên Nguyễn Thế Hưởng (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2021) được thực hiện với các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Đánh giá chung tình hình chăn nuôi tại cơ sở thực tập.
  2. Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái sinh sản và đàn lợn con theo mẹ tại cơ sở.
  3. Nắm bắt các hội chứng bệnh thường gặp trên đàn lợn nái sinh sản, lợn con theo mẹ và ứng dụng phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả.
• Nhiệm vụ và yêu cầu chuyên đề:
  1. Vận dụng kiến thức chuyên môn đã học vào thực tiễn sản xuất, đồng thời tiếp thu, bổ sung các kỹ năng kỹ thuật từ thực tế trang trại.
  2. Ứng dụng các biện pháp điều trị bệnh cho đàn lợn có hiệu quả vào điều kiện chăn nuôi cụ thể tại địa phương.
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
  • Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (giai đoạn mang thai, đẻ và nuôi con) cùng đàn lợn con giai đoạn theo mẹ đến khi cai sữa.
  • Phạm vi không gian: Trang trại chăn nuôi lợn Doãn Thị Huyền, địa chỉ tại xã Ba Trại, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.
  • Phạm vi thời gian: Theo dõi, thu thập dữ liệu và trực tiếp thực hiện công tác kỹ thuật liên tục trong 6 tháng, từ ngày 28/05/2020 đến ngày 28/11/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu của chuyên đề được xây dựng dựa trên các cơ sở lý thuyết chuyên ngành chăn nuôi thú y, kết hợp với các phương pháp theo dõi thực tế và can thiệp lâm sàng:

• Cơ sở lý thuyết và sinh lý học thú y:
  • Sinh lý sinh sản của lợn nái: Thời gian mang thai trung bình của lợn là 114 ngày (biên độ dao động từ 112 đến 116 ngày), phân thành hai giai đoạn sinh lý rõ rệt: Giai đoạn chửa kỳ I (từ lúc phối giống thụ thai đến ngày thứ 84, thai phát triển chậm, chỉ tích lũy 1/4 khối lượng sơ sinh) và Giai đoạn chửa kỳ II (từ ngày thứ 84 đến khi đẻ, thai phát triển nhanh, tích lũy 3/4 khối lượng sơ sinh).
  • Đặc điểm sinh lý lợn con theo mẹ: Khối lượng cơ thể lợn con tăng gấp đôi sau 10 ngày tuổi, gấp 4 lần sau 21 ngày tuổi, và bước vào giai đoạn khủng hoảng tăng trưởng sau tuần thứ 3 do lượng sữa mẹ bắt đầu giảm kèm theo sự sụt giảm hemoglobin trong máu.
  • Định mức dinh dưỡng: Nhu cầu dinh dưỡng cho nái chửa đạt mức đạm thô 13%, năng lượng trao đổi (NLTĐ) 2900 kcal/kg thức ăn; nái nuôi con đòi hỏi NLTĐ 3100 kcal/kg, đạm thô 15%, hàm lượng canxi từ 0,9 - 1,0% và photpho đạt 0,7%.
  • Bệnh lý chuyên khoa: Cơ chế hình thành hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa (MMA), bệnh phân trắng do trực khuẩn Escherichia coli, bệnh cầu trùng đường ruột do đơn bào ký sinh, bệnh viêm đa khớp và hội chứng bại liệt sau sinh.
• Phương pháp nghiên cứu và can thiệp thực nghiệm:
  • Phương pháp khảo sát, hồi cứu số liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ sổ sách theo dõi quản lý đàn của trang trại trong giai đoạn 3 năm (2018 - 2020) về biến động cơ cấu đàn lợn đực giống, nái sinh sản, lợn con và lợn thịt.
  • Phương pháp theo dõi lâm sàng và thao tác kỹ thuật: Trực tiếp chăm sóc, kiểm soát khẩu phần ăn theo từng chu kỳ mang thai và nuôi con; áp dụng quy trình đỡ đẻ, can thiệp lợn đẻ khó bằng thủ thuật cơ học và chỉ định thuốc co bóp tử cung (oxytocin liều 2 ml/con); tiến hành các bước cấp cứu hồi sức hô hấp lợn con ngạt sơ sinh (thổi ngạt, xoa bóp, gập thân kích thích phổi).
  • Quy trình chăm sóc lợn con: Cắt rốn, bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai trong 24-72 giờ đầu; tiêm bổ sung phức hợp Fe-B12; phòng bệnh cầu trùng bằng dung dịch diacoxin 5% liều 1 ml/con lúc 3 ngày tuổi; tập ăn sớm lúc 3 ngày tuổi bằng thức ăn t100 trộn amoxicillin; mổ hecni và thiến đực lúc 4-5 ngày tuổi; tiêm phòng vắc-xin suyễn và circo lúc 10-18 ngày tuổi.
  • Quy trình vệ sinh tiêu độc và phòng bệnh: Triển khai tiêu độc định kỳ chuồng trại bằng thuốc sát trùng Ommicide (tỷ lệ phun chuồng 1/250, tỷ lệ sát trùng vệ sinh 1/3200); ngâm tẩy tấm đan chuồng đẻ bằng dung dịch xút NaOH 10%, tẩy rửa khung chuồng bằng dung dịch NaOH 5%; xả vôi xút gầm chuồng 1 lần/tuần; rắc vôi hành lang và lối đi; xử lý nước uống bằng chlorine nồng độ 3 - 5 ppm.
• Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu điều tra và thực nghiệm được xử lý bằng các công thức thống kê sinh vật học cơ bản (tính giá trị trung bình $\bar{X}$, sai số trung bình $m_x$, tỷ lệ phần trăm %) thông qua phần mềm Microsoft Excel 2007.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu bật tính cấp thiết của việc nâng cao năng suất sinh sản đàn nái và giảm tỷ lệ hao hụt lợn con theo mẹ trong các trang trại quy mô công nghiệp. Phần này xác định rõ mục đích nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng, chuẩn hóa quy trình chăm sóc - nuôi dưỡng và đề xuất phác đồ phòng trị bệnh phù hợp với thực tiễn tại trang trại Doãn Thị Huyền. Đồng thời, tác giả đưa ra các yêu cầu khắt khe về việc kết hợp giữa lý thuyết chuyên môn và thực hành thao tác lâm sàng thú y tại cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương tổng quan tập trung vào ba khối nội dung chính:

1. Điều kiện tự nhiên và cơ sở vật chất của trang trại Doãn Thị Huyền: Trang trại tư nhân thành lập từ tháng 04/2015 trên diện tích 1,2 ha tại xã Ba Trại, huyện Ba Vì, Hà Nội; chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh (nhiệt độ thấp nhất 12°C, mùa hè cao nhất 35 - 37°C, lượng mưa trung bình 2.500 mm, độ ẩm 85 - 87%). Hệ thống chuồng nuôi khép kín gồm: 1 chuồng đẻ 26 ô (kích thước mỗi ô 2,2 m × 1,6 m × 1,2 m), 1 chuồng bầu 85 ô (kích thước mỗi ô 2,2 m × 0,65 m × 1,2 m), 3 ô lợn đực giống (kích thước 5 m × 6 m × 1,4 m) và chuồng thương phẩm quy mô 450 lợn thịt; hệ thống làm mát bằng giàn mát kết hợp quạt hút (3 quạt cho chuồng đẻ, 4 quạt cho chuồng bầu).
2. Cơ sở lý luận về năng suất sinh sản và nuôi dưỡng: Hệ thống hóa các chỉ tiêu đánh giá chất lượng sinh sản (số con sơ sinh sống sau 24 giờ, phân loại thai non, thai gỗ; số con cai sữa/nái/năm). Phân tích nhu cầu dinh dưỡng đa lượng, vi lượng và vitamin (A, D, E) đối với sự phát triển của thai bào và khả năng tiết sữa của lợn mẹ.
3. Bệnh lý học và tổng quan nghiên cứu: Mô tả căn nguyên, triệu chứng lâm sàng và nguyên tắc điều trị các bệnh truyền nhiễm và bệnh sản khoa phổ biến như hội chứng MMA, viêm tử cung thể cấp tính/mãn tính, viêm vú, bệnh bại liệt sau sinh, lợn con phân trắng do E. coli, bệnh viêm khớp và bệnh cầu trùng. Điểm lược các kết quả nghiên cứu trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Trần Tiến Dũng, Nguyễn Đức Lưu) và các nghiên cứu quốc tế (Bilkei, Urban, Taylor) về tỷ lệ mắc bệnh đường sinh dục và vai trò của an toàn sinh học.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp thực hiện

Trình bày chi tiết khung phương pháp thực hiện tại cơ sở trong giai đoạn 28/05/2020 – 28/11/2020:

• Quy định chế độ dinh dưỡng: Sử dụng thức ăn hỗn hợp ANT 515 cho nái chửa kỳ I và ANT 516 cho nái chửa kỳ II; thức ăn tập ăn t100 cho lợn con. Định mức ăn giảm dần còn 1,0 - 1,5 kg/ngày ở ngày chửa 111 - 113, cho ăn 0 - 0,5 kg trong ngày đẻ, sau đó tăng dần từ ngày thứ nhất (0 - 1,0 kg) đến ngày thứ 5 trở đi (đạt 5 kg/ngày).
• Quy chuẩn nhiệt độ chuồng nuôi: Duy trì chuồng chờ đẻ ở mức 25 - 27°C, chuồng đang đẻ ở 27 - 28,5°C và ô chuồng úm lợn con ở 31 - 32°C.
• Lịch vệ sinh - sát trùng tuần: Lập thời gian biểu cụ thể cho việc phun sát trùng hành lang, phun vôi tường, xả vôi xút gầm chuồng luân phiên từ Thứ 2 đến Chủ nhật.
• Lịch vắc-xin cho đàn nái và lợn con: Nái mang thai tiêm phòng Dịch tả ở tuần thứ 10, Lở mồm long móng ở tuần thứ 12, tẩy ký sinh trùng trước đẻ 1 tuần. Lợn con tiêm vắc-xin Suyễn lúc 8 - 10 ngày tuổi, vắc-xin phòng hội chứng còi cọc (Circo) lúc 15 - 18 ngày tuổi và vắc-xin Dịch tả lúc 28 - 35 ngày tuổi.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ dữ liệu thực nghiệm thu được qua các mảng công tác:

1. Hiện trạng chăn nuôi: Phân tích nguyên nhân giảm đàn nái từ 100 con (năm 2018) xuống 56 con (năm 2019) và còn 54 con (năm 2020) do quá trình chọn lọc, loại thải các cá thể kém năng suất, mắc bệnh sinh sản để củng cố chất lượng đàn hạt nhân.
2. Theo dõi sinh sản và chăm sóc nái đẻ: Khảo sát 54 ca đẻ của nái, ghi nhận 51 ca đẻ bình thường (đạt 94,44%) và 3 ca đẻ khó cần can thiệp thủ thuật kết hợp tiêm oxytocin (chiếm 5,56%).
3. Năng suất đàn lợn con theo mẹ: Theo dõi 637 lợn con sinh ra, số lượng con nuôi sống đến khi cai sữa là 615 con. Tỷ lệ sống trung bình đạt 96,70% (dao động từ 95,54% đến 98,44% qua các tháng). Số lợn con đẻ ra bình quân đạt $11,76 \pm 1,26$ con/lứa/nái; số con cai sữa bình quân đạt $11,37 \pm 1,35$ con/lứa/nái.
4. Thực hiện vệ sinh an toàn sinh học: Tác giả hoàn thành 180 lượt vệ sinh chuồng trại (đạt 100%), 180 lượt phun sát trùng chuồng trại (đạt 100%), 90 lượt phun vôi xung quanh trại (đạt 100%) và 40/48 lượt quét rắc vôi đường đi (đạt 83,33%).

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp chuỗi số liệu thực nghiệm đầy đủ về hiệu quả áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và an toàn sinh học trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại một trang trại tư nhân quy mô vừa.

Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị tính	Kết quả thực tế ghi nhận	Ghi chú
Quy mô đàn lợn nái theo dõi	Con	54	Trực tiếp chăm sóc trong 6 tháng
Tổng số lợn con đẻ ra	Con	637	Tháng 7 cao nhất (157 con), tháng 9 thấp nhất (72 con)
Tổng số lợn con cai sữa	Con	615	Tỷ lệ hao hụt sau sinh là 22 con
Số con đẻ ra bình quân/lứa/nái	Con	$11,76 \pm 1,26$	Dao động tháng từ 10,25 đến 13,08 con
Số con cai sữa bình quân/lứa/nái	Con	$11,37 \pm 1,35$	Dao động tháng từ 9,92 đến 12,60 con
Tỷ lệ lợn con sống đến cai sữa	%	96,70	Tháng 11 đạt cao nhất (98,44%)
Tỷ lệ lợn nái đẻ bình thường	%	94,44	51/54 nái
Tỷ lệ lợn nái đẻ khó phải can thiệp	%	5,56	3/54 nái (tập trung ở nái đẻ lứa đầu)
Lượt thực hiện vệ sinh chuồng trại	Lượt	180 / 180 (100%)	Duy trì hàng ngày trong suốt đợt thực tập
Lượt phun sát trùng xung quanh chuồng	Lượt	180 / 180 (100%)	Phun định kỳ bằng hóa chất Ommicide
Lượt phun vôi xung quanh chuồng trại	Lượt	90 / 90 (100%)	Thực hiện định kỳ theo lịch
Lượt quét và rắc vôi đường đi	Lượt	40 / 48 (83,33%)	Rắc vôi khử trùng lối đi lại

• Các giải pháp và quy trình kỹ thuật được chuẩn hóa:
  • Thiết lập quy trình dinh dưỡng tăng dần sau sinh: không cho ăn nhiều đột ngột trong 3 ngày đầu để tránh viêm vú và rối loạn tiêu hóa; từ ngày thứ 5 trở đi nâng lượng ăn lên mức 5 kg/ngày để tối ưu hóa sản lượng sữa.
  • Áp dụng kỹ thuật đỡ đẻ và hồi sức chủ động: giải phóng nhớt đường hô hấp, buộc và cắt rốn bằng cồn iod cách gốc 3 - 4 cm, úm nhiệt ở 31 - 32°C trước khi cho bú sữa đầu.
  • Quy trình phòng ngừa bệnh đường ruột sớm: cho uống amoxicillin kết hợp chất điện giải ngay sau sinh, dùng chế phẩm sắt Fe-B12 và thuốc chống cầu trùng diacoxin 5% lúc 3 ngày tuổi, kết hợp cho tập ăn cám hỗn hợp t100 từ ngày tuổi thứ 3.
• Đóng góp thực tiễn so với các nghiên cứu trước: Tác giả đã kiểm chứng được tính khả thi và hiệu quả của quy trình chăm sóc nuôi dưỡng công nghiệp khép kín trong điều kiện tiểu khí hậu khắc nghiệt tại vùng núi Ba Vì. Kết quả duy trì tỷ lệ sống của lợn con đạt 96,70% và tỷ lệ nái đẻ bình thường 94,44% chứng minh việc kiểm soát chặt chẽ vệ sinh, nhiệt độ chuồng nuôi và hỗ trợ đỡ đẻ kịp thời giúp giảm thiểu tối đa các rủi ro kinh tế thường gặp do lợn mẹ đè, thiếu sữa hoặc nhiễm khuẩn đường ruột sơ sinh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế được tác giả chỉ ra trong văn bản:
  • Điều kiện thời tiết: Trang trại nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa có biên độ nhiệt lớn giữa hai mùa; mùa đông lạnh khô (nhiệt độ xuống 12°C) và mùa hè nắng nóng gay gắt (lên tới 37°C), gây áp lực lớn lên hệ thống làm mát/chống rét và làm tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh.
  • Chi phí phòng trị bệnh: Áp lực mầm bệnh phức tạp làm tăng tỷ trọng chi phí dành cho thuốc thú y, hóa chất sát trùng và vắc-xin, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản xuất.
  • Công tác xử lý môi trường: Lượng nước thải phát sinh từ khâu tắm lợn, xả gầm chuồng và rửa sàn lớn; việc đầu tư công nghệ xử lý nước thải triệt để tại trang trại còn gặp nhiều khó khăn.
  • Cơ sở vật chất: Một số trang thiết bị vật tư, hệ thống hỗ trợ chăn nuôi tại chỗ còn thiếu, chưa đáp ứng đồng bộ nhu cầu sản xuất quy mô lớn.
  • Phạm vi số liệu: Dữ liệu thực nghiệm mới được ghi nhận trong phạm vi 6 tháng trên quy mô 54 con nái tại một địa bàn duy nhất, chưa đánh giá hết được biến động qua chu kỳ nhiều năm.
• Hướng nghiên cứu và đề xuất mở rộng:
  • Cần tiếp tục theo dõi hiệu quả sinh sản của đàn nái qua nhiều chu kỳ đẻ liên tiếp để đánh giá mức độ hao mòn cơ thể mẹ và tuổi thọ kinh tế.
  • Nghiên cứu cải tiến hệ thống thu gom, xử lý chất thải lỏng và nước xả gầm bằng các bể biogas hoặc chế phẩm vi sinh nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn xả thải môi trường.
  • Thử nghiệm bổ sung các chế phẩm sinh học đường ruột vào khẩu phần ăn của lợn con nhằm thay thế việc sử dụng kháng sinh phòng bệnh trong giai đoạn tập ăn sớm.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng trong lĩnh vực chăn nuôi thú y:

• Đối tượng hưởng lợi:
  • Sinh viên ngành Chăn nuôi, Thú y: Cung cấp tài liệu mẫu về cấu trúc trình bày một khóa luận tốt nghiệp thực nghiệm tại cơ sở; hướng dẫn phương pháp thu thập, tính toán các chỉ tiêu sinh sản (tỷ lệ sống cai sữa, năng suất lứa đẻ, tỷ lệ đẻ khó) và phương pháp xử lý số liệu sinh học bằng Microsoft Excel.
  • Kỹ thuật viên trang trại và người chăn nuôi: Cung cấp quy trình thực hành chuẩn xác về đỡ đẻ, cách xử lý các ca đẻ khó bằng thủ thuật cơ học và chỉ định oxytocin an toàn, các bước cấp cứu ngạt lợn con sơ sinh.
• Các phần nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Bảng định mức khẩu phần ăn: Chi tiết lượng thức ăn cụ thể theo từng giai đoạn mang thai và từng ngày sau đẻ (Bảng 3.1 trong văn bản).
  • Quy trình chăm sóc lợn con 5 ngày đầu đời: Các mốc thời gian can thiệp kỹ thuật (cắt rốn, bấm nanh, tiêm sắt, phòng cầu trùng, tập ăn sớm) mang tính ứng dụng thực địa cao.
  • Quy trình tiêu độc khử trùng luân phiên: Lịch trình vệ sinh, cách pha chế nồng độ dung dịch sát trùng Ommicide, NaOH tẩy uế tấm đan và kỹ thuật xả vôi xút gầm chuồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Khẩu phần thức ăn cho lợn nái tại trang trại Doãn Thị Huyền được điều chỉnh cụ thể ra sao trong thời điểm trước và sau khi đẻ?
Trả lời: Khẩu phần ăn được điều chỉnh nghiêm ngặt theo thể trạng và ngày sinh: Ở giai đoạn chửa ngày 85 - 111, nái ăn 1,5 - 2,0 kg/ngày; từ ngày 111 - 113 giảm còn 1,0 - 1,5 kg/ngày; ngày đẻ chỉ cho ăn 0 - 0,5 kg hoặc nhịn ăn, uống nước tự do. Sau khi đẻ, lượng ăn tăng dần: ngày thứ nhất ăn 0 - 1,0 kg; ngày thứ hai ăn 2 kg; ngày thứ ba ăn 3 kg; ngày thứ tư ăn 4 kg; từ ngày thứ 5 trở đi cho ăn 5 kg/ngày; đến ngày cai sữa giảm còn 0 - 0,5 kg.

2. Các thao tác kỹ thuật chăm sóc lợn con sơ sinh từ lúc đẻ ra đến 5 ngày tuổi được thực hiện theo trình tự nào?
Trả lời: Ngay khi sinh, lợn con được lau sạch dịch nhờn mũi miệng, lau khô toàn thân, buộc rốn cách 3 - 4 cm và cắt rốn sát trùng bằng cồn iod, sau đó đưa vào ô úm (31 - 32°C). Lúc 1 ngày tuổi, lợn con được bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai và uống amoxicillin (1g/20kg thể trọng) kết hợp điện giải. Đến 3 ngày tuổi, lợn con được tiêm Fe-B12, uống thuốc diacoxin 5% liều 1 ml/con để phòng cầu trùng và bắt đầu tập ăn cám t100. Đến 4 - 5 ngày tuổi, tiến hành thiến lợn đực, xử lý viêm rốn và mổ hecni.

3. Tỷ lệ lợn nái đẻ khó phải can thiệp kỹ thuật tại cơ sở là bao nhiêu và nguyên nhân chính do đâu?
Trả lời: Trong 54 ca đẻ được theo dõi, có 3 ca đẻ khó phải can thiệp kỹ thuật, chiếm tỷ lệ 5,56% (tháng 6 có 1 ca chiếm 8,33%; tháng 10 có 1 ca chiếm 14,29%; tháng 11 có 1 ca chiếm 10,00%). Nguyên nhân chủ yếu do lợn nái đẻ lứa đầu cổ tử cung chưa giãn nở tốt, lợn mẹ quá béo và ít vận động trong quá trình mang thai, hoặc do thai quá to, tư thế và ngôi thai không thuận.

4. Đàn lợn con theo mẹ đạt các chỉ tiêu về số lượng và tỷ lệ sống đến khi cai sữa như thế nào?
Trả lời: Trong 6 tháng thực tập, từ 54 lợn nái đã sinh ra 637 lợn con, số lợn con sống đến cai sữa là 615 con, đạt tỷ lệ nuôi sống bình quân 96,70%. Số lợn con đẻ ra trung bình đạt $11,76 \pm 1,26$ con/lứa/nái và số lợn con sống đến cai sữa trung bình đạt $11,37 \pm 1,35$ con/lứa/nái.

5. Trang trại sử dụng các loại hóa chất nào và tần suất thực hiện công tác vệ sinh, khử trùng chuồng trại ra sao?
Trả lời: Trang trại sử dụng thuốc sát trùng Ommicide (tỷ lệ phun chuồng 1/250, vệ sinh 1/3200), xút NaOH (nồng độ 10% để ngâm tấm đan, nồng độ 5% để cọ rửa khung chuồng), vôi bột/nước vôi và chlorine (xử lý nước uống với nồng độ 3 - 5 ppm). Trong 6 tháng, tác giả đã trực tiếp thực hiện 180 lần vệ sinh chuồng trại hàng ngày (100%), 180 lần phun sát trùng (100%), 90 lần phun vôi (100%), 40 lần quét rắc vôi đường đi (83,33%) và định kỳ xả vôi xút gầm chuồng 1 lần/tuần.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thế Hưởng đã tổng kết toàn diện việc ứng dụng quy trình kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho 54 lợn nái sinh sản cùng 637 lợn con theo mẹ tại trang trại Doãn Thị Huyền (Ba Vì, Hà Nội). Bằng việc tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ dinh dưỡng theo chu kỳ sinh học, lịch trình vệ sinh an toàn sinh học bằng hóa chất và kỹ thuật đỡ đẻ chủ động, đàn lợn theo dõi đã đạt tỷ lệ sinh sản bình thường 94,44% và tỷ lệ lợn con sống đến cai sữa đạt mức 96,70%. Mặc dù còn gặp một số khó khăn về biến động thời tiết cục bộ và công tác xử lý nước thải phát sinh, công trình đã cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, có giá trị ứng dụng cao cho công tác chăn nuôi lợn sinh sản quy mô trang trại hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những thời gian gần đây, cùng với sự phát triển tiến bộ của khoa học kỹ thuật ngày càng cao đặc biệt là sự phát triển của công nghệ 4.0 và được sự quan tâm của nhà nước, ngành chăn nuôi đang ngày càng phát triển, tăng nhanh về số lượng và cả chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Trong đó ngành chăn nuôi lợn đóng góp một phần quan trọng, chăn nuôi lợn cung cấp một lượng lớn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, là nguồn phân bón hữu cơ tốt, giữ cân bằng hệ sinh thái giữa cây trồng, vật nuôi và con người. Ngoài ra, chăn nuôi lợn còn mang lại nguồn thu nhập cho người chăn nuôi, góp phần vào ổn định đời sống người dân. Mặt khác, nước ta cũng có nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển chăn nuôi, chăn nuôi lợn như có nguồn nguyên liệu dồi dào cho chế biến thức ăn và có sự đầu tư của nhà nước.

Do đó chăn nuôi lợn giữ vị trí hàng đầu trong ngành chăn nuôi của nước ta. Để phát triển hơn nữa ngành chăn nuôi lợn ở Việt Nam thì chăn nuôi lợn nái là một trong những khâu quan trọng góp phần quyết định đến sự thành công trong ngành chăn nuôi lợn. Đặc biệt là trong việc chăn nuôi lợn nái ở nước ta để có đàn lợn con nuôi thịt sinh trưởng và phát triển tốt, cho tỷ lệ nạc cao. Đây cũng chính là mắt xích quan trọng để tăng nhanh đàn lợn cả về số lượng và chất lượng.

Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y - Trường ĐH Nông lâm Thái Nguyên, cùng với sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn và cơ sở nơi thực tập chúng em thực hiện đề tài: “Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái nuôi con và lợn con theo mẹ tại trang trại Doãn Thị Huyền, xã Ba Trại, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội”. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục đích - Đánh giá chung tình hình chăn nuôi tại cơ sở. - Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản tại cơ sở.

- Nắm được các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả nhất. Yêu cầu của chuyên đề - Vận dụng các kiến thức đã học được vào thực tiễn sản xuất đồng thời học tập bổ sung thêm kiến thức mới từ thực tiễn sản xuất. - Ứng dụng các biện pháp điều trị bệnh cho lợn có hiệu quả vào thực tiễn chăn nuôi tại địa phương. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện của trang trại  Vị trí địa lý Trang trại chăn nuôi của cô Doãn Thị Huyền là trang trại tư nhân được thành lập vào tháng 04/2015. Trang trại được xây dựng trên địa bàn xã Ba Trại, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội. Ba Trại là một trong 7 xã miền núi của huyện Ba Vì, nằm ở dưới chân núi Ba Vì, có diện tích khoảng 36 km2, Ba Trại xưa thuộc huyện Bất Bạt, tỉnh Sơn Tây cũ, ngày nay thuộc huyện Ba Vì thành phố Hà Nội.

Vị trí địa lý giáp: Phía Đông giáp xã Tản Lĩnh, phía Bắc giáp xã Cẩm Lĩnh, phía Tây giáp xã Thuần Mỹ, phía Nam giáp núi Ba Vì. Xã nằm giữa hai con đường Tỉnh lộ, đường 87 Sơn Tây - Đá Chông và đường 88 Sơn Tây - Bất Bạt. Đường 87 đi qua xã từ phía Đông - Nam qua các xóm Chằm Mè - Trung Sơn tiếp giáp đường 89 tại Đá Chông. Đường 89 chạy song song với sông Đà qua địa phận xã Thuần Mỹ.

Đường 88 đi qua xã ở phía Bắc và cũng là ranh giới giữa xã Ba Trại và xã Cẩm Lĩnh.  Điều kiện khí hậu Huyện Ba Vì nằm sát phía Tây Bắc vùng châu thổ sông Hồng nên chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh. Do đó trại lợn của cô Doãn Thị Huyền cũng chịu ảnh hưởng chung của khí hậu vùng. Mùa hè nóng bức với lượng mưa tương đối cao, mùa đông lạnh và khô.

Nằm trong vùng nhiệt đới, Ba Vì quanh năm tiếp nhận được lượng bức xạ mặt trời dồi dào và nhiệt độ cao. Nhiệt độ trung bình tháng: mùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau nhiệt độ trung bình khoảng 20oC, tháng có nhiệt độ thấp nhất khoảng 12oC. 4 Từ tháng 4 đến tháng 10 nhiệt độ trung bình đều cao, trên 32oC, tháng 6 và tháng 7 có nhiệt độ cao nhất là 35oC đến 37oC. Lượng mưa trung bình năm 2.500 mm, phân bố không đều trong năm, tập trung nhiều vào tháng 7, tháng 8.

Độ ẩm không khí 86,1%, vùng thấp thường khô hanh vào tháng 12 và tháng 1. Độ ẩm: Độ ẩm không khí trung bình từ 85% - 87%. Tháng có độ ẩm trung bình thấp nhất 81 - 82% vào các tháng 11 và tháng 12. Tháng có độ ẩm trung bình cao nhất là 89% vào tháng 3 và tháng 4.

Gió: hướng gió chủ yếu là Đông Bắc và Đông Nam, mùa đông có gió mùa Đông Bắc lạnh. Tốc độ gió trung bình 3,5 m/s. Mùa hạ hướng gió chủ yếu là Đông Nam và Nam, tuy nhiên khi có giông, bão vào mùa hạ, tốc độ gió có thể đạt tới 100km/h. Trong gió mùa hạ có thể có gió giật tới tốc độ trên 100km/h.

Bão thường xảy ra từ tháng 7 đến tháng 10. Bão gây ra gió mạnh và mưa lớn gây nên ngập úng ở vùng đất trũng và gây ra xói mòn đất ở vùng đồi, núi làm thiệt hại đến sản xuất kinh tế và con người. Cơ cấu tổ chức của trại Là trang trại tư nhân được thành lập vào tháng 04/2015. Với tổng số nái 54 con, chuồng trại khép kín chăn nuôi theo hướng công nghiệp hiện đại.

Tất cả các trang thiết bị phục vụ trong chăn nuôi đều được nghiên cứu, tính toán để phù hợp với vật nuôi, luôn đáp ứng và tạo điều kiện môi trường tốt nhất cho sự phát triển của đàn lợn. Với nhiều kinh nghiệm trong chăn nuôi, công việc như kế toán, kỹ thuật, đều do chủ trại tính toán sắp xếp. Sinh viên thực tập về làm phần lớn các công việc của trại như bảo vệ, cho lợn ăn, dọn chuồng, vệ sinh trong ngoài trại, nấu ăn, tự phục vụ cá nhân. Cơ sở vật chất của trang trại - Trại lợn có khoảng 1,2 ha đất để xây dựng trang trại, nhà điều hành, nhà ở cho công nhân, bếp ăn và các công trình phụ phục vụ cho công nhân, sinh viên thực tập và các hoạt động khác của trại.

5 - Trong khu chăn nuôi được quy hoạch bố trí xây dựng hệ thống chuồng trại cho 100 nái: Bao gồm 1 chuồng đẻ tiếp giáp với chuồng bầu có vách ngăn tường bê tông. Chiều dài chuồng 36 m, chiều rộng 16 m, có 26 ô chia làm 2 dãy kích thước 2,2 m × 1,6 m x 1,2 m/ô, 1 chuồng bầu có 85 ô chia làm 2 dãy kích thước 2,2 m × 0,65 m x 1,2 m/ô. Có 3 ô lợn đực giống kích thước 5 m × 6 m x 1,4 m, 1 chuồng thương phẩm có sức chứa nuôi 450 lợn thịt. Cùng một số công trình phụ phục vụ cho chăn nuôi như: kho thức ăn, phòng sát trùng, phòng pha tinh, kho thuốc… - Hệ thống chuồng xây dựng khép kín hoàn toàn.

Phía đầu chuồng là hệ thống giàn mát, cuối chuồng có 3 quạt thông gió đối với các chuồng đẻ, 4 quạt đối với các chuồng bầu, các chuồng thương phẩm, chuồng nái hậu bị, đực giống và chuồng úm. Hai bên tường có dãy cửa sổ lắp kính, mỗi cửa sổ có diện tích 1,2 m², cách nền 1,2 m, mỗi cửa sổ cách nhau 50 cm. Trên trần được lắp hệ thống chống nóng bằng bạt cách nhiệt. - Hệ thống nước trong trại chăn nuôi cho lợn uống là nước giếng mua từ bên ngoài về.

Nước tắm cho lợn, nước xả gầm, rửa chuồng được bơm từ ao chứa nước trong trang trại lên bể chứa và theo hệ thống ống nước dẫn tới các chuồng khác nhau. Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các ô chuồng, các khu đều được đổ bê tông và có hố sát trùng. Mọi công nhân trong trại và khách đến thăm quan đều phải đi qua hệ thống sát trùng thay quần áo, đeo khẩu trang, ủng chuyên dụng trước khi vào chuồng. Nguồn nước thải rửa chuồng trại, xả gầm đều được xử lý qua hệ thống thoát nước ngầm.

Thuận lợi, khó khăn * Thuận lợi - Trại được xây dựng ở vị trí cách xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông. - Đội ngũ quản lý, cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc. 6 - Công nhân có tay nghề cao, năng động, nhiệt tình và có trách nhiệm với công việc. - Trại được xây dựng theo mô hình công nghiệp, trang thiết bị hiện đại, do đó rất phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn công nghiệp hiện nay.

* Khó khăn - Trại được xây dựng trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết diễn biến phức tạp nên khâu phòng trừ dịch bệnh gặp nhiều khó khăn. - Dịch bệnh diễn biến phức tạp, nên chi phí dành cho phòng và chữa bệnh lớn, làm ảnh hưởng đến giá thành và khả năng sinh trưởng, phát triển của lợn. - Số lượng lợn nhiều, lượng nước thải lớn, việc đầu tư công tác xử lý nước thải của trại gặp nhiều khó khăn. - Trang thiết bị vật tư, hệ thống chăn nuôi còn thiếu chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất.

Tổng quan tài liệu 2. Những hiểu biết về sinh sản của lợn nái Theo Nguyễn Quang Linh (2005) [7]: Thời gian chửa của lợn trung bình là 114 ngày, dao động trong vòng từ 112 ngày đến 116 ngày chia làm hai giai đoạn: + Giai đoạn chửa kỳ I: Từ lúc phối giống có chửa đến ngày chửa thứ 84. Bào thai phát triển chậm, chỉ chiếm 1/4 khối lượng lợn con sơ sinh. + Giai đoạn chửa kỳ II: Từ ngày 84 đến khi đẻ, bào thai lớn nhanh chiếm 3/4 trọng lượng sơ sinh.

Mỗi giai đoạn này đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc là khác nhau. Đặc biệt chú ý trong 2 tuần cuối (100 - 114 ngày) dinh dưỡng và chăm sóc phải thật hợp lý. Đây là thời kỳ lợn mẹ cần nhiều chất dinh dưỡng nhất cho sự phát triển của bào thai. Tuy nhiên thể tích bào thai lớn làm giảm lượng thức ăn thu nhận, vì vậy cần phải cho nái ăn nhiều bữa và đảm bảo chất dinh dưỡng.