Luận văn thạc sĩ cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế nghiên cứu thực nghiệm các công ty niêm yết tại ttck việt nam

Nghiên cứu cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế của các công ty niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam trong luận văn thạc sĩ.

• Tác giả: Hoàng Tuấn Nam
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Thùy Linh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Cấu Trúc Sở Hữu Và Hành Vi Tránh Thuế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của luận văn
• 1.6. Bố cục bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Tổng quan khung lý thuyết
• 2.1.1. Lý thuyết sở hữu tập trung
• 2.1.2. Cấu trúc sở hữu và lý thuyết đại diện
• 2.1.3. Các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế
• 2.1.3.1. Ảnh hưởng của hiệu ứng ngăn chặn
• 2.1.3.2. Ảnh hưởng của hiệu ứng liên kết
• 2.1.3.3. Ảnh hưởng của hiệu ứng ngăn chặn/liên kết khi kiểm soát vượt quá sở hữu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mẫu và dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4. Các biến nghiên cứu
• 3.5. Mô hình nghiên cứu và phương pháp kiểm định
• 3.5.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.5.2. Phương pháp kiểm định
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả và phân tích tương quan
• 4.1.1. Thống kê mô tả
• 4.1.2. Phân tích tương quan và kiểm định đa cộng tuyến
• 4.2. Kết quả thực nghiệm
• 4.2.1. Phân tích hồi quy OLS
• 4.2.2. Kết quả hồi quy 2SLS
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và kết luận của đề tài
• 5.2. Những gợi ý về chính sách
• 5.3. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.4. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế tại Việt Nam

Cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế là hai khái niệm quan trọng trong lĩnh vực kinh tế và tài chính. Tại Việt Nam, sự phát triển của thị trường chứng khoán đã tạo ra nhiều cơ hội cho các công ty niêm yết, nhưng cũng đồng thời dẫn đến những thách thức trong việc quản lý thuế. Nghiên cứu này sẽ xem xét mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế, đặc biệt là trong bối cảnh các công ty niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1. Khái niệm cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế

Cấu trúc sở hữu đề cập đến cách thức mà quyền sở hữu cổ phần được phân bổ trong một công ty. Hành vi tránh thuế là việc sử dụng các phương pháp hợp pháp để giảm thiểu số thuế phải nộp. Sự tương tác giữa hai yếu tố này có thể ảnh hưởng đến quyết định tài chính của doanh nghiệp.

1.2. Tình hình hiện tại của thuế tại Việt Nam

Việt Nam đã có nhiều cải cách trong chính sách thuế, nhưng hành vi tránh thuế vẫn diễn ra phổ biến. Các công ty niêm yết thường tìm cách tối ưu hóa thuế để tăng lợi nhuận, dẫn đến những vấn đề về quản lý thuế.

II. Vấn đề và thách thức trong cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết. Các công ty niêm yết tại Việt Nam thường gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa lợi ích của cổ đông và nghĩa vụ thuế. Điều này dẫn đến những thách thức trong việc quản lý tài chính và thuế.

2.1. Vấn đề đại diện trong doanh nghiệp

Vấn đề đại diện xảy ra khi lợi ích của cổ đông lớn không tương đồng với lợi ích của cổ đông nhỏ. Điều này có thể dẫn đến hành vi tránh thuế, khi các cổ đông lớn tìm cách tối ưu hóa lợi ích cá nhân mà không quan tâm đến nghĩa vụ thuế.

2.2. Thách thức trong quản lý thuế

Quản lý thuế tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp trong hệ thống thuế và hành vi tránh thuế của doanh nghiệp. Các cơ quan thuế cần có những biện pháp hiệu quả để kiểm soát và ngăn chặn hành vi này.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế. Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ 2010 đến 2016.

3.1. Mẫu và dữ liệu nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu bao gồm 111 công ty niêm yết, được chọn lọc dựa trên các tiêu chí cụ thể. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính và thông tin công khai trên thị trường.

3.2. Phương pháp phân tích dữ liệu

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp hồi quy OLS và 2SLS để kiểm tra mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế. Các biến nghiên cứu được xác định rõ ràng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

IV. Kết quả nghiên cứu về cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế

Kết quả nghiên cứu cho thấy có một mối quan hệ phi tuyến giữa sự tập trung sở hữu và hành vi tránh thuế. Ở mức độ thấp, sự tập trung sở hữu gia tăng có mối quan hệ cùng chiều với hành vi tránh thuế, nhưng khi vượt qua một ngưỡng nhất định, mối quan hệ này trở nên ngược chiều.

4.1. Phân tích hồi quy OLS

Phân tích hồi quy OLS cho thấy rằng các công ty có cấu trúc sở hữu tập trung có xu hướng tránh thuế nhiều hơn. Điều này cho thấy sự ảnh hưởng của hiệu ứng ngăn chặn trong quản lý thuế.

4.2. Kết quả hồi quy 2SLS

Kết quả hồi quy 2SLS xác nhận rằng khi có sự khác biệt giữa quyền biểu quyết và quyền ngân lưu, hành vi tránh thuế của doanh nghiệp gia tăng. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý quyền sở hữu trong việc kiểm soát hành vi tránh thuế.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho nghiên cứu

Nghiên cứu này đã chỉ ra mối quan hệ phức tạp giữa cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế tại Việt Nam. Các kết quả cho thấy cần có những chính sách thuế hợp lý hơn để giảm thiểu hành vi tránh thuế trong các công ty niêm yết.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng cấu trúc sở hữu có ảnh hưởng lớn đến hành vi tránh thuế. Các công ty cần xem xét lại chiến lược sở hữu của mình để đảm bảo tuân thủ quy định thuế.

5.2. Định hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phân tích các yếu tố khác ảnh hưởng đến hành vi tránh thuế, cũng như đánh giá hiệu quả của các chính sách thuế hiện hành tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2016, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự gia tăng đáng kể số lượng công ty niêm yết, với hơn 111 doanh nghiệp được nghiên cứu trong luận văn này. Cùng với sự phát triển của kinh tế tư nhân và thị trường vốn, vấn đề cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp trở thành một chủ đề quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản trị doanh nghiệp và nguồn thu ngân sách quốc gia. Mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam đã giảm từ 32% xuống còn 20% trong giai đoạn này, tuy nhiên hành vi tránh thuế vẫn diễn ra phổ biến, gây ảnh hưởng tiêu cực đến công bằng thuế và sự minh bạch tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu, thể hiện qua quyền biểu quyết (voting rights) và quyền ngân lưu (cash-flow rights), với hành vi tránh thuế của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu nhằm trả lời hai câu hỏi chính: (1) liệu mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu tập trung và hành vi tránh thuế có mang tính phi tuyến hay không; (2) ảnh hưởng của sự khác biệt giữa quyền biểu quyết và quyền ngân lưu đến hành vi tránh thuế. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong 111 công ty niêm yết không thuộc sở hữu nhà nước và không thuộc ngành tài chính, nhằm đảm bảo tính đồng nhất và loại trừ các yếu tố đặc thù ngành.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế tại một thị trường mới nổi như Việt Nam, từ đó góp phần hoàn thiện chính sách quản lý thuế và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết chi phí đại diện (agency cost theory) và lý thuyết cấu trúc sở hữu tập trung (concentrated ownership theory). Lý thuyết chi phí đại diện giải thích các mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông lớn, cổ đông thiểu số và nhà quản lý, từ đó dẫn đến các hành vi như tránh thuế nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân. Lý thuyết cấu trúc sở hữu tập trung nhấn mạnh vai trò của quyền biểu quyết (voting rights - VR) và quyền ngân lưu (cash-flow rights - CR) trong việc kiểm soát doanh nghiệp, đồng thời phân tích các hiệu ứng ngăn chặn (entrenchment effect) và hiệu ứng liên kết (alignment effect).

Hiệu ứng ngăn chặn mô tả tình trạng cổ đông lớn lợi dụng quyền kiểm soát để thực hiện các hành vi tránh thuế nhằm chiếm đoạt tài sản của cổ đông thiểu số. Ngược lại, hiệu ứng liên kết cho thấy khi quyền sở hữu tập trung vượt mức tối thiểu cần thiết, cổ đông lớn có xu hướng gắn kết lợi ích với cổ đông thiểu số, từ đó giảm hành vi tránh thuế. Ngoài ra, sự khác biệt giữa quyền biểu quyết và quyền ngân lưu được xem là yếu tố làm gia tăng động cơ tránh thuế do tạo ra sự tách biệt lợi ích và trách nhiệm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mẫu gồm 111 công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội trong giai đoạn 2010-2016, loại trừ các doanh nghiệp có sở hữu nhà nước và thuộc ngành tài chính. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo thường niên và các cơ sở dữ liệu tài chính uy tín như vietstock.vn, cophieu68.vn và StoxPro.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Stata với các phương pháp hồi quy dữ liệu bảng, bao gồm hồi quy bình phương bé nhất (OLS) và hồi quy hai giai đoạn với biến công cụ (2SLS) nhằm xử lý vấn đề nội sinh. Các biến nghiên cứu bao gồm biến phụ thuộc đại diện cho hành vi tránh thuế (ETR1, ETR2, BTG1, BTG2), biến độc lập đại diện cho cấu trúc sở hữu (VR, VR2, CR, VR_CR) và các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp (SIZE), đòn bẩy tài chính (LEV), tài sản cố định hữu hình (CINT), quỹ đầu tư phát triển (RDINT), hàng tồn kho (INVINT), quản trị lợi nhuận (ABS_DA), tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (MKTBK) và tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA).

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các giả thuyết về mối quan hệ phi tuyến giữa cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế, cũng như ảnh hưởng của sự khác biệt giữa quyền biểu quyết và quyền ngân lưu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ phi tuyến giữa cấu trúc sở hữu tập trung và hành vi tránh thuế: Kết quả hồi quy OLS và 2SLS cho thấy mối quan hệ hình chữ U ngược giữa quyền biểu quyết (VR) và hành vi tránh thuế. Cụ thể, khi quyền biểu quyết tăng từ mức thấp đến mức tối thiểu cần thiết để kiểm soát hiệu quả, hành vi tránh thuế tăng lên (hệ số β1 ≈ 0.63, ý nghĩa thống kê 1%). Tuy nhiên, khi quyền biểu quyết vượt mức này, hành vi tránh thuế giảm xuống (hệ số β2 ≈ -0.26, ý nghĩa thống kê 1%). Điều này phản ánh sự chuyển đổi từ hiệu ứng ngăn chặn sang hiệu ứng liên kết.

2. Ảnh hưởng của sự khác biệt giữa quyền biểu quyết và quyền ngân lưu: Biến VR_CR thể hiện sự chênh lệch giữa quyền kiểm soát và quyền sở hữu có tác động đồng biến và có ý nghĩa thống kê từ 1% đến 5% đến hành vi tránh thuế. Điều này cho thấy khi quyền kiểm soát vượt quá quyền sở hữu, động cơ tránh thuế của doanh nghiệp tăng lên.

3. Quyền ngân lưu (CR) có ảnh hưởng không đồng nhất: Kết quả hồi quy cho thấy quyền ngân lưu có tác động giảm hành vi tránh thuế trong một số phương trình (ETR1, ETR2) nhưng lại có tác động tăng trong các phương trình khác (BTG1, BTG2), cho thấy sự không ổn định và cần nghiên cứu sâu hơn.

4. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát: Các biến như tài sản cố định hữu hình (CINT), quản trị lợi nhuận (ABS_DA), quy mô doanh nghiệp (SIZE), đòn bẩy tài chính (LEV), quỹ đầu tư phát triển (RDINT), hàng tồn kho (INVINT), tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (MKTBK) và tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) đều có ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê và phù hợp với kỳ vọng về dấu trong các mô hình hồi quy.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ phi tuyến giữa quyền biểu quyết và hành vi tránh thuế phản ánh sự cân bằng giữa quyền lực kiểm soát và chi phí cơ hội của cổ đông lớn. Ở mức sở hữu thấp, cổ đông lớn có thể lợi dụng quyền lực để thực hiện hành vi tránh thuế nhằm chiếm đoạt tài sản của cổ đông thiểu số, phù hợp với hiệu ứng ngăn chặn. Khi quyền sở hữu vượt mức kiểm soát hiệu quả, cổ đông lớn có xu hướng gắn kết lợi ích với cổ đông thiểu số, giảm hành vi tránh thuế, thể hiện hiệu ứng liên kết.

Sự khác biệt giữa quyền biểu quyết và quyền ngân lưu làm gia tăng động cơ tránh thuế do tạo ra sự tách biệt lợi ích và trách nhiệm, đồng thời làm suy yếu hiệu ứng liên kết. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại các nền kinh tế phát triển và mới nổi khác, như Trung Quốc và Mỹ.

Sự không đồng nhất trong ảnh hưởng của quyền ngân lưu có thể do các yếu tố đặc thù của thị trường Việt Nam hoặc phương pháp đo lường hành vi tránh thuế khác nhau (ETR và BTG). Các biến kiểm soát cho thấy các yếu tố tài chính và quản trị cũng đóng vai trò quan trọng trong hành vi tránh thuế.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua các biểu đồ đường thể hiện mối quan hệ phi tuyến giữa VR và hành vi tránh thuế, cũng như bảng hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch và giám sát cấu trúc sở hữu: Các cơ quan quản lý nên yêu cầu công bố chi tiết về quyền biểu quyết và quyền ngân lưu để phát hiện và hạn chế sự khác biệt quá lớn giữa hai quyền này, từ đó giảm động cơ tránh thuế.

2. Hoàn thiện chính sách thuế và kiểm toán: Cần xây dựng các quy định chặt chẽ hơn về kế hoạch thuế và tăng cường kiểm toán độc lập nhằm phát hiện hành vi tránh thuế, đặc biệt trong các doanh nghiệp có cấu trúc sở hữu tập trung.

3. Khuyến khích cổ đông lớn gia tăng quyền sở hữu thực tế: Việc cổ đông lớn sở hữu quyền ngân lưu tương xứng với quyền biểu quyết sẽ tạo ra hiệu ứng liên kết, giảm hành vi tránh thuế. Chính sách hỗ trợ và khuyến khích cổ đông lớn tăng quyền sở hữu thực tế nên được xem xét.

4. Nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp: Đào tạo và nâng cao nhận thức về quản trị công ty, đặc biệt là về trách nhiệm thuế và đạo đức kinh doanh, nhằm giảm thiểu hành vi tránh thuế do xung đột lợi ích.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, phối hợp giữa cơ quan thuế, Ủy ban Chứng khoán, các sở giao dịch chứng khoán và doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của cấu trúc sở hữu đến hành vi tránh thuế, từ đó điều chỉnh chiến lược quản trị và tuân thủ pháp luật thuế.

2. Cơ quan quản lý thuế và chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách thuế hiệu quả, minh bạch và công bằng, đồng thời phát hiện các hành vi tránh thuế tiềm ẩn.

3. Nhà đầu tư và cổ đông: Hỗ trợ đánh giá rủi ro liên quan đến cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế của doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả: Là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về quản trị doanh nghiệp, tài chính doanh nghiệp và chính sách thuế tại thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Hành vi tránh thuế khác gì với trốn thuế?
   Tránh thuế là việc sử dụng các phương pháp hợp pháp để giảm số thuế phải nộp, trong khi trốn thuế là hành vi vi phạm pháp luật nhằm không nộp thuế. Ví dụ, doanh nghiệp sử dụng ưu đãi thuế hợp pháp để giảm thuế là tránh thuế.

2. Tại sao cấu trúc sở hữu tập trung lại ảnh hưởng đến hành vi tránh thuế?
   Cấu trúc sở hữu tập trung tạo điều kiện cho cổ đông lớn kiểm soát doanh nghiệp, có thể lợi dụng quyền lực để thực hiện các hành vi tránh thuế nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân, đặc biệt khi quyền kiểm soát vượt quá quyền sở hữu thực tế.

3. Phương pháp đo lường hành vi tránh thuế nào được sử dụng trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu sử dụng hai chỉ số chính: thuế suất hiệu dụng (ETR) và chênh lệch giữa lợi nhuận kế toán và lợi nhuận chịu thuế (book–tax gap - BTG), cả hai đều phản ánh mức độ giảm thiểu thuế của doanh nghiệp.

4. Sự khác biệt giữa quyền biểu quyết và quyền ngân lưu có tác động như thế nào?
   Sự khác biệt này làm tăng động cơ tránh thuế vì cổ đông kiểm soát có thể hưởng lợi cá nhân mà không chịu trách nhiệm tương ứng về dòng tiền, dẫn đến hành vi tránh thuế gia tăng.

5. Làm thế nào để giảm hành vi tránh thuế trong các công ty niêm yết?
   Tăng cường minh bạch cấu trúc sở hữu, hoàn thiện chính sách thuế, khuyến khích cổ đông lớn sở hữu quyền ngân lưu tương xứng và nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp là các biện pháp hiệu quả.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận mối quan hệ phi tuyến hình chữ U ngược giữa cấu trúc sở hữu tập trung (quyền biểu quyết) và hành vi tránh thuế tại các công ty niêm yết Việt Nam.
• Sự khác biệt giữa quyền biểu quyết và quyền ngân lưu làm gia tăng động cơ tránh thuế, làm suy yếu hiệu ứng liên kết.
• Quyền ngân lưu có ảnh hưởng không đồng nhất đến hành vi tránh thuế, cần nghiên cứu thêm.
• Các biến kiểm soát tài chính và quản trị cũng đóng vai trò quan trọng trong hành vi tránh thuế.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách quản lý thuế và quản trị doanh nghiệp tại thị trường mới nổi.

Triển khai các giải pháp khuyến nghị trong vòng 3-5 năm, đồng thời mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn và các ngành khác nhau để tăng tính khái quát.

Các nhà quản lý, nhà đầu tư và nhà nghiên cứu nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị và minh bạch tài chính doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho những chiến lược cắt giảm thuế. Desai và Dharmapala (2006) sau khi nghiên cứu 900 doanh nghiệp Mỹ trong giai đoạn 1993 - 2001 tranh luận rằng tránh thuế có thể tạo điều kiện cho những người trong cuộc có khả năng để làm giảm tài sản của cổ đông, ví dụ như mang lại những lợi ích cho cá nhân. Bởi vì nó phức tạp và được thiết kế để làm mờ đi những yếu tố kinh tế cơ bản của một giao dịch kinh doanh. Do đó, trong những doanh nghiệp khi người quản lý bị ngăn chặn thông qua quyền biểu quyết của họ, có khả năng người quản lý sẽ thực hiện những mức độ tránh thuế cao hơn vì những người trong cuộc xem hành vi tránh thuế này như công cụ để tước đoạt tài sản từ những cổ đông thiểu số.

Ảnh hưởng của hiệu ứng ngăn chặn được tạo ra bởi những cổ đông kiểm soát tương tự với vấn đề hạn chế quản trị đã được nêu ra trong các nghiên cứu trước đây (Morck và cộng sự, 1988; Shleifer và Vishny, 1997; McConnell và Servaes, 1990). Do đó những tranh luận về hiệu ứng ngăn chặn gợi ý rằng một sự tập trung sở hữu cao có mối tương quan cùng chiều với hành vi tránh thuế. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ảnh hưởng của hiệu ứng liên kết Theo Fan và Wong (2002) cho rằng, một cách khả thi để giảm bớt vấn đề về ngăn chặn của người quản lý là gia tăng sở hữu cổ phần của họ.

Một sở hữu cao hơn mang đến cho người quản lý những quyền biểu quyết và quyền ngân lưu mạnh hơn trong công ty. Tuy nhiên, một khi người quản lý đã đạt được hiệu quả quản lý công ty thì một sự gia tăng quyền biểu quyết không làm gia tăng hiệu ứng ngăn chặn nhưng quyền ngân lưu mạnh hơn của ông ta có nghĩa là nó trở nên tốn kém hơn để chuyển dòng tiền của công ty thành của cá nhân. Cũng đồng tình với quan điểm của Fan và Wong (2002), Chen và cộng sự (2010) cũng cho rằng một sự tập trung sở hữu cao cũng được xem như là một tín hiệu đáng tin cậy về cam kết quả nhà quản lý để xây dựng một nghĩa vụ không gây thiệt hại cho cổ đông giám sát thông qua hành vi tránh thuế. Cam kết này đáng tin cậy vì cổ đông giám sát hiểu rằng nếu người quản lý độc nhiên mang về lợi ích cá nhân cao hơn thông qua hành vi tránh thuế trong khi đang giữ nhiều cổ phần thì giá cổ phiếu sẽ bị giảm, do đó cũng làm giảm giá trị cổ phần họ đang nắm giữ.

Cân bằng, cổ đông lớn sẽ giữa một lượng lớn cổ phiếu và giá cổ phiếu sẽ cao hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những người sáng lập tránh thuế ít hơn như những công ty gia đình họ sẵn sàng tuân thủ các chính sách thuế để tránh giảm giá cổ phiếu. Nghiên cứu tại thị trường Trung Quốc của Richardson và cộng sự (2016) cũng có kết quả tương tự. Khi sở hữu gia tăng đủ cho lợi ích biên và chi phí biên của hành vi tránh thuế bằng nhau thì sở hữu càng cao doanh nghiệp tránh thuế càng ít do lợi ích từ hành vi tránh thuế không đủ bù đắp cho chi phí sở hữu cổ phiếu doanh nghiệp của chủ sở hữu.

Do đó, sở hữu tập trung làm gia tăng hiệu ứng liên kết: sự gia tăng nắm giữ cổ phiếu bên cao hơn mức tối thiểu để quản lý công ty hiệu quả sẽ nâng cao hiệu ứng liên kết giữa nhà quản lý và cổ đông kiểm soát và giảm ảnh hưởng hiệu ứng ngăn chặn và hành vi tránh thuế. Do đó, hiệu ứng liên kết cho rằng tập trung sở hữu cao hơn mức tối thiểu có mối quan hệ ngược chiều với hành vi tránh thuế. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ảnh hưởng của hiệu ứng ngăn chặn/liên kết khi kiểm soát vượt quá sở hữu Đồng tình với quan điểm của Fan và Wong (2002), các nghiên cứu của Classens và cộng sự (2002), La Porta và cộng sự (1999) cũng cho rằng hiệu ứng ngăn chặn sẽ bị giảm đi khi gia tăng sở hữu.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng cho thấy nếu tồn tại sự khác biệt giữa quyền kiểm soát và quyền ngân lưu thì nó sẽ làm trầm trọng hơn hiệu ứng ngăn chặn và làm yếu đi hiệu ứng liên kết. Francis và cộng sự (2005) phát hiện ra rằng cấu trúc sở hữu hai lớp cho phép người quản lý đồng thời đạt được lợi ích cá nhân và tránh những ảnh hưởng về dòng tiền liên quan. Masulis và cộng sự (2009) cũng cho thấy rằng những nhà quản lý theo đuổi lợi ích cá nhân khi khác biệt giữa quyền kiểm soát và quyền ngân lưu càng mở rộng. Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng khi sự khác biệt này gia tăng, các CEO sẽ nhận nhiều tiền thưởng hơn, nắm giữ nhiều tiền mặt hơn từ đó làm giảm giá trị của những cổ đông bên ngoài, nhà quản lý dường như tham gia những giao dịch mua lại mà nó phá hủy giá trị cổ đông và chi phí vốn đóng góp ít hơn cho giá trị cổ đông.

Richardson, Wang, và Zhang (2016), thực hiện nghiên cứu giữa cấu trúc sở hữu và hành vi tránh thuế các công ty cổ phần niêm yết trên TTCK Trung Quốc. Mẫu nghiên cứu là 207 công ty niêm yết trên 2 sở GDCK lớn của Trung Quốc trong giai đoạn 2005 đến 2010. Nghiên cứu đã tìm thấy mối quan hệ phi tuyến có ý nghĩa thống kê giữa sở hữu tập trung và hành vi tránh thuế, với cấu trúc có hình chữ U ngược (inverted U-shaped). Tại một mức độ thấp, sự gia tăng trong sở hữu tập trung có tác động đồng biến đến hành vi tránh thuế, theo hiệu ứng ngăn chặn.

Tuy nhiên, khi tỷ lệ sở hữu vượt quá mức cần thiết, sở hữu tập trung thể hiện thông qua quyền biểu quyết sẽ có tương quan nghịch biến với hành vi tránh thuế, được giải thích thông qua hiệu ứng liên kết. Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng khi cấu trúc sở hữu có dạng kim tự tháp, tồn tại mối quan hệ đồng biến giữa tỷ lệ sở hữu và hành vi tránh thuế. Do đó, trong một doanh nghiệp tồn tại sự khác biệt lớn giữa quyền kiểm soát và quyền ngân lưu có khả năng những nhà quản lý sẽ tránh thuế nhiều hơn vì họ xem TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 đây là công cụ để tước đoạt tài sản của cổ đông và tránh những ảnh hưởng của dòng tiền liên quan. Tuy nhiên, khi quyền biểu quyết và quyền ngân lưu khác biệt nhau, một mức thấp của quyền ngân lưu thất bại trong việc tạo nên sự liên kết hiệu quả để giảm hiệu ứng ngăn chặn và do đó sẽ gia tăng tránh thuế.1: Tổng hợp các kết quả nghiên cứu thực nghiệm Cấu trúc Nghiên cứu Nội dung nghiên Kết quả sở hữu cứu - Morck (1988) Quyền kiểm soát - McConnell và (VR) và hành vi Servaes (1990) tránh thuế có mối quan hệ cùng chiều - Shleifer và Vishny do ảnh hưởng của (1997) hiệu ứng ngăn chặn - Klassen (1997) (entrenchment - La Porta và cộng sự Nghiên cứu ảnh effect) (1997, 1998) hưởng của quyền (+) Quyền - Fan và Wong (2002) kiểm soát đến hành kiểm soát vi tránh thuế của (VR) - Desai và Dharmapala doanh nghiệp (2006) - Bertrand và cộng sự (2008) - Chen và cộng sự (2010) - Richardson, Wang và Zhang (2016), - Morck và cộng sự Quyền kiểm soát TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 (1988) (VR) và hành vi - McConnell và tránh thuế có mối Servaes (1990) quan hệ ngược chiều do ảnh hưởng - Shleifer và Vishny của hiệu ứng liên (1986) kết (alignment - Gomes (2000) effect) - Fan và Wong (2002) (-) - Richardson, Wang và Zhang (2016) - La Porta và cộng sự Nghiên cứu ảnh Sự khác biệt giữa (1998, 1999) hưởng khi tồn tại sự quyền biểu quyết - Classens và cộng sự khác biệt giữa quyền (voting rights) và (2000, 2002) kiểm soát (VR) và quyền ngân lưu Sai biệt quyền ngân lưu (CR) (cash-flow rights) giữa - Francis và cộng sự có tác động đồng quyền (2005) biến đến hành vi kiểm soát - Masulis và cộng sự tránh thuế của và quyền (2009) doanh nghiệp.

ngân lưu - Chen và cộng sự, (VR_CR) 2010 - Richardson, Wang và Zhang (2016) Quyền - La Porta và cộng sự Nghiên cứu ảnh Khi quyền kiểm ngân lưu (1998, 1999) hưởng của quyền soát (VR) vượt quá (CR) - Classens và cộng sự ngân lưu đến hành vi (CR) thì CR không TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13 (2000, 2002) tránh thuế của doanh có ảnh hưởng đến - Francis và cộng sự nghiệp hành vi tránh thuế (2005) của doanh nghiệp. Do hiệu ứng ngăn chặn lớn hơn hiệu ứng liên kết. Nguồn: Tác giả tổng hợp Bảng tóm tắt các nghiên cứu ở trên cho thấy mối quan hệ phi tuyến giữa sở hữu và hành vi tránh thuế tại các thị trường được nghiên cứu. Ban đầu khi sở hữu tăng, doanh nghiệp tránh thuế càng nhiều.

Khi sở hữu vượt quá ngưỡng mà tại đó chi phí của việc tránh thuế lớn hơn lợi ích của cổ đông kiểm soát thì sở hữu gia tăng sẽ làm giảm hành vi tránh thuế. Bên cạnh đó nếu trong doanh nghiệp tồn tại khác biệt giữa quyền kiểm soát và quyền sở hữu, vai trò của quyền kiểm soát sẽ vượt quyền sở hữu từ đó tránh thuế nhiều hơn. Tuy nhiên hầu hết các nghiên cứu đều nghiên cứu tại những nền kinh tế phát triển như Mỹ, các nước châu Âu hay tại Trung Quốc… Chính vì vậy cần một nghiên cứu cho thị trường mới nổi như Việt Nam. Tác giả lựa chọn bài nghiên cứu của Richardson, Wang và Zhang (2016) làm bài nghiên cứu gốc vì: - Việt Nam có nền chính trị tương đồng với Trung Quốc, mang những đặc điểm và truyền thống tương tự nhau.

Chính sách quản lý của nhà nước cũng có những nét tương đường. - Nghiên cứu này này được thực hiện năm 2016 nên có tính cập nhật mới nhất phù hợp với những diễn biến thay đổi của nền kinh tế thế giới. - Bài nghiên cứu được đăng trên tạp chí được xếp hạng uy tín về kinh tế nên phương pháp, nội dung và kết quả nghiên cứu đã được kiểm duyệt một cách nghiêm ngặt. Vì vậy, tác giả nhận thấy việc lựa chọn bài nghiên cứu gốc để làm nền tảng cho nghiên cứu tại Việt Nam là phù hợp.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 14 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3. Mẫu và dữ liệu nghiên cứu Mẫu nghiên cứu: việc lựa chọn đối tượng quan sát của tác giả cũng dựa vào một số tiêu chí nhất định. Nghiên cứu tập trung vào các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam, bao gồm cả Sở GDCK TP. Hồ Chí Minh (HSX) và Sở GDCK Hà Nội (HNX).