Phân tích thực trạng cấp phát thuốc bảo hiểm y tế ngoại trú tại bệnh viện đa khoa khu vực thị xã tân châu an giang

Phân tích thực trạng cấp phát thuốc bảo hiểm y tế ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Tân Châu, An Giang, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

• Tác giả: Chìa Pô Lô
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Phương Thúy
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Phân Tích Thực Trạng Cấp Phát Thuốc Bảo Hiểm Y Tế Ngoại Trú Tại Bệnh Viện Đa Khoa Khu Vực Tân Châu – An Giang Năm 2021
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG CẤP PHÁT THUỐC
• 1.1. Định nghĩa và quy trình cấp phát thuốc
• 1.2. Sai sót trong cấp phát thuốc và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.3. Chỉ số đánh giá hoạt động cấp phát thuốc ngoại trú
• 1.4. Thực trạng cấp phát thuốc ngoại trú
• 1.5. Một vài nét về Bệnh viện đa khoa khu vực Tân Châu
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cấp phát thuốc bảo hiểm y tế tại Tân Châu

Cấp phát thuốc bảo hiểm y tế tại Tân Châu, An Giang là một phần quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Quy trình này không chỉ đảm bảo người bệnh nhận được thuốc đúng theo chỉ định mà còn ảnh hưởng đến chất lượng điều trị. Việc cấp phát thuốc cần được thực hiện một cách chính xác và hiệu quả để nâng cao sự hài lòng của bệnh nhân và đảm bảo an toàn trong sử dụng thuốc.

1.1. Định nghĩa và quy trình cấp phát thuốc bảo hiểm y tế

Cấp phát thuốc bảo hiểm y tế là quá trình chuyển giao thuốc từ cơ sở y tế đến tay người bệnh theo đơn thuốc đã được bác sĩ chỉ định. Quy trình này bao gồm nhiều bước như tiếp nhận đơn thuốc, kiểm tra thông tin, chuẩn bị thuốc, dán nhãn và tư vấn cho bệnh nhân.

1.2. Vai trò của cấp phát thuốc trong điều trị

Cấp phát thuốc đóng vai trò trung gian giữa bác sĩ và bệnh nhân. Nếu quy trình này không được thực hiện đúng, sẽ dẫn đến sai sót trong điều trị, ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân. Việc cấp phát thuốc đúng cách giúp tăng cường tuân thủ điều trị và giảm thiểu rủi ro.

II. Vấn đề và thách thức trong cấp phát thuốc tại Tân Châu

Mặc dù quy trình cấp phát thuốc đã được thiết lập, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Các sai sót trong cấp phát thuốc có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ quy trình không rõ ràng đến thiếu nhân lực có chuyên môn.

2.1. Sai sót trong quy trình cấp phát thuốc

Sai sót trong cấp phát thuốc có thể bao gồm việc phát không đúng thuốc, không đúng liều lượng hoặc không đúng bệnh nhân. Những sai sót này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe của bệnh nhân.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cấp phát thuốc

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến chất lượng cấp phát thuốc, bao gồm thiếu nhân lực, quy trình không rõ ràng, và môi trường làm việc không đảm bảo. Những yếu tố này cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả cấp phát thuốc.

III. Phương pháp cải thiện quy trình cấp phát thuốc bảo hiểm y tế

Để nâng cao chất lượng cấp phát thuốc, cần áp dụng các phương pháp cải tiến quy trình. Việc đào tạo nhân viên, xây dựng quy trình chuẩn và tăng cường giám sát là những giải pháp quan trọng.

3.1. Đào tạo nhân viên y tế về quy trình cấp phát

Đào tạo nhân viên y tế về quy trình cấp phát thuốc là rất cần thiết. Nhân viên cần nắm rõ các bước trong quy trình và cách xử lý các tình huống phát sinh để đảm bảo cấp phát thuốc an toàn và hiệu quả.

3.2. Xây dựng quy trình cấp phát chuẩn

Việc xây dựng quy trình cấp phát chuẩn sẽ giúp giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả công việc. Quy trình này cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với thực tiễn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Tân Châu

Nghiên cứu về thực trạng cấp phát thuốc bảo hiểm y tế tại Tân Châu đã chỉ ra nhiều vấn đề cần khắc phục. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sai sót trong cấp phát thuốc vẫn còn cao, cần có các biện pháp khắc phục kịp thời.

4.1. Kết quả khảo sát thực trạng cấp phát thuốc

Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ thuốc được cấp phát đúng theo đơn thuốc chỉ đạt 85%. Điều này cho thấy cần có sự cải thiện trong quy trình cấp phát thuốc tại bệnh viện.

4.2. Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng cấp phát

Để nâng cao chất lượng cấp phát thuốc, cần thực hiện các biện pháp như tăng cường đào tạo nhân viên, cải thiện cơ sở vật chất và xây dựng quy trình cấp phát chuẩn.

V. Kết luận và tương lai của cấp phát thuốc bảo hiểm y tế tại Tân Châu

Cấp phát thuốc bảo hiểm y tế tại Tân Châu cần được cải thiện để đảm bảo an toàn và hiệu quả cho người bệnh. Tương lai của quy trình này phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp cải tiến và nâng cao chất lượng dịch vụ.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải thiện quy trình cấp phát

Cải thiện quy trình cấp phát thuốc không chỉ giúp nâng cao chất lượng điều trị mà còn tăng cường sự hài lòng của bệnh nhân. Đây là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển dịch vụ y tế tại Tân Châu.

5.2. Hướng đi tương lai cho cấp phát thuốc tại Tân Châu

Hướng đi tương lai cho cấp phát thuốc tại Tân Châu là xây dựng một hệ thống cấp phát thuốc hiện đại, hiệu quả và an toàn. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động cấp phát thuốc Bảo hiểm Y tế (BHYT) ngoại trú là mắt xích then chốt trong chu trình sử dụng thuốc tại các cơ sở khám chữa bệnh. Tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Tân Châu – tỉnh An Giang, một bệnh viện hạng II phục vụ khu vực biên giới Đồng bằng sông Cửu Long với quy mô đón tiếp hơn 900 lượt người bệnh ngoại trú mỗi ngày, áp lực cung ứng và quản lý chất lượng dịch vụ dược là rất lớn. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tế công tác cấp phát thường chỉ được nhìn nhận như một thủ tục phân phối hành chính đơn thuần, tiềm ẩn nhiều nguy cơ sai sót chuyên môn, thiếu kiểm duyệt tương tác và chưa có khảo sát thực chứng toàn diện tại đơn vị.

Nghiên cứu được triển khai với hai mục tiêu cụ thể: Phân tích mức độ tuân thủ 6 bước của quy trình cấp phát thuốc BHYT ngoại trú và đánh giá 4 chỉ số cấp phát thuốc theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên 400 đơn thuốc và 400 bệnh nhân với tổng cộng 1.233 lượt thuốc trong giai đoạn từ ngày 01/03/2021 đến ngày 30/08/2021 tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Tân Châu.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được thể hiện qua việc lượng hóa các chỉ số chất lượng: Tỷ lệ cấp phát thuốc thực tế đạt 100%, tỷ lệ dán nhãn hướng dẫn liều dùng chỉ đạt 0%, và tỷ lệ người bệnh không hài lòng lên tới 47,5%. Những số liệu này cung cấp cơ sở khoa học để ban lãnh đạo bệnh viện tái cấu trúc quy trình Dược lâm sàng, tối ưu hóa thời gian chờ đợi và nâng cao độ an toàn trong điều trị ngoại trú.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết Chu trình sử dụng thuốc của WHO, bao gồm 4 mắt xích liên hoàn: Chẩn đoán, Kê đơn, Cấp phát và Tuân thủ điều trị. Trong chu trình này, cấp phát đóng vai trò là khâu trung gian chuyển giao y lệnh điều trị thành hành động dùng thuốc thực tế của người bệnh. Nếu xảy ra sai sót ở khâu cấp phát, mọi nỗ lực chẩn đoán và kê đơn trước đó đều bị suy giảm hiệu quả.

Đề tài áp dụng mô hình Quy trình cấp phát chuẩn 6 bước của WHO:

1. Tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ của đơn thuốc.
2. Kiểm tra chi tiết đơn thuốc về thông tin, số lượng, liều dùng và tương tác.
3. Chuẩn bị thuốc, bao bì và dán nhãn theo quy định.
4. Kiểm tra đối chiếu lần cuối.
5. Lưu trữ thông tin và chứng từ.
6. Thực hiện giao phát, tư vấn và hướng dẫn sử dụng cho người bệnh.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Nguyên tắc "3 kiểm tra, 5 đối chiếu" (kiểm tra tên bệnh nhân, tên thuốc, liều lượng; đối chiếu đơn thuốc, nhãn thuốc, đường dùng, chất lượng, thời gian dùng), nguyên tắc xuất nhập kho FEFO/FIFO, và Bộ chỉ số chăm sóc người bệnh của WHO. Cơ sở pháp lý tham chiếu xuyên suốt gồm Thông tư số 22/2011/TT-BYT quy định tổ chức và hoạt động của khoa Dược bệnh viện cùng Thông tư số 23/2011/TT-BYT hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp quan sát trực tiếp có bảng kiểm và phỏng vấn cấu trúc người bệnh.

Cỡ mẫu được tính toán theo công thức ước tính một tỷ lệ quần thể với hệ số tin cậy 95% (Z = 1,96), sai số tuyệt đối d = 0,05 và tỷ lệ ước tính p = 0,5. Cỡ mẫu lý thuyết tối thiểu là 384, tác giả đã mở rộng thu thập trên 400 bệnh nhân và 400 đơn thuốc ngoại trú, tương ứng với 1.233 lượt cấp phát thuốc. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu thuận tiện có hệ thống: Mỗi ngày làm việc tiến hành khảo sát ngẫu nhiên 5 bệnh nhân vào 2 khung giờ cao điểm (9h00 - 11h00 và 14h00 - 15h00) liên tục trong 6 tháng từ tháng 3 đến tháng 8 năm 2021.

Nguồn dữ liệu bao gồm: Quan sát trực tiếp thao tác của dược sĩ tại quầy cấp phát BHYT, trích xuất dữ liệu hành chính từ hệ thống phần mềm mạng y tế VNPT-HIS (YTEANGIANG), và phỏng vấn trực tiếp người bệnh ngay sau khi nhận thuốc. Phương pháp phân tích thống kê mô tả được lựa chọn nhằm đo lường chính xác tần số xuất hiện, tỷ lệ phần trăm và các chỉ số thời gian trung bình, từ đó so sánh khách quan với các chuẩn mực thực hành của WHO và các nghiên cứu cùng chuyên ngành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận 4 phát hiện quan trọng về thực trạng cấp phát thuốc BHYT ngoại trú tại bệnh viện:

Thứ nhất, việc thực hiện quy trình 6 bước có sự phân hóa rõ rệt giữa thủ tục hành chính và kiểm soát chuyên môn. Khâu tiếp nhận đơn thuốc đạt tỷ lệ tuân thủ 90%, kiểm tra tên người bệnh đạt 100%, kiểm tra tính hợp lệ đạt 96,25%, và lưu trữ đơn đạt 100%. Tuy nhiên, ở bước kiểm tra chi tiết, 100% đơn thuốc chỉ được kiểm tra tên và số lượng, trong khi tỷ lệ kiểm tra tính hợp lý của liều dùng và tương tác thuốc đều là 0%. Dược sĩ phát hiện 3,75% đơn thuốc có sai sót (15 đơn) và đã liên hệ bác sĩ để điều chỉnh.

Thứ hai, công tác chuẩn bị thuốc và ghi nhãn còn nhiều bất cập. Mặc dù 100% thuốc được đối chiếu nhãn và lấy theo nguyên tắc FEFO/FIFO, có tới 18,25% đơn thuốc thực hiện ra lẻ không dùng dụng cụ thích hợp (nhân viên dùng tay trần điều chỉnh số lượng viên nén đóng lọ như Coversyl, Coveram, Bài thạch). Tỷ lệ thuốc được dán nhãn đầy đủ theo chuẩn WHO đạt 0%. Chỉ có 81,75% lượt thuốc có thông tin tên và nồng độ do tận dụng bao bì gốc của nhà sản xuất, 18,25% thuốc không có nhãn, và 0% thuốc được dán thông tin về liều dùng hay lưu ý khi sử dụng.

Thứ ba, các chỉ số cấp phát cho thấy năng lực cung ứng tốt nhưng thời gian chờ và hoạt động tư vấn chưa đạt yêu cầu. Tỷ lệ thuốc cấp phát thực tế so với đơn đạt 100% (1.233/1.233 lượt). Tỷ lệ phát đúng thuốc đạt 100%, đúng số lượng đạt 99,75%, đạt hạn dùng 98,94%, và đạt chất lượng cảm quan 99,67%. Thời gian cấp phát trung bình là 195 giây (3 phút 15 giây), trong khi thời gian chờ đợi trung bình của người bệnh lên đến 570 giây (9 phút 30 giây, cá biệt giờ cao điểm lên tới 15 phút). Tỷ lệ thực hiện tư vấn thuốc chỉ đạt 9,75% (28/400 đơn) khi người bệnh chủ động hỏi, còn 90,25% hoàn toàn không được tư vấn.

Thứ tư, nhận thức của người bệnh về thuốc ở mức rất thấp và tỷ lệ không hài lòng chiếm đa số. Xét theo đơn thuốc, chỉ 1,25% bệnh nhân biết được tác dụng chính của tất cả thuốc được cấp, 63% biết tên thuốc và 62,75% biết liều dùng. Đáng chú ý, có tới 91,25% người bệnh không nắm được tác dụng chính của các thuốc điều trị quan trọng. Đánh giá mức độ hài lòng ghi nhận 47,5% không hài lòng, 5% rất không hài lòng, 46,25% đánh giá bình thường, và chỉ có 1,25% người bệnh hài lòng với dịch vụ cấp phát.

Thảo luận kết quả

Khi biểu diễn mối quan hệ giữa thông tin ghi nhãn và mức độ hiểu biết qua biểu đồ so sánh, dữ liệu phản ánh rõ nét sự phụ thuộc của người bệnh vào bao bì thuốc. Đối với 1.008 lượt thuốc có nhãn tên và hàm lượng, có 85,12% người bệnh nắm được tên và liều dùng. Ngược lại, trong 225 lượt thuốc không có nhãn, tỷ lệ người bệnh không biết tên hoặc liều dùng lên tới 97,77%. Tương tự, ở 1.100 lượt thuốc có đơn ghi rõ thời điểm uống, 83,64% bệnh nhân nắm được thông tin, trong khi ở 133 lượt thuốc thiếu thông tin này, tỷ lệ không biết thời điểm dùng lên tới 96,24%.

Nguyên nhân của các hạn chế trên xuất phát từ sự quá tải cục bộ trong khung giờ cao điểm và sự thiếu hụt nhân lực Dược sĩ đại học trực tiếp tại quầy phát thuốc ngoại trú (hiện chủ yếu do Dược sĩ cao đẳng và trung cấp đảm nhiệm). Việc kiểm tra lần cuối chỉ do một người thực hiện (tỷ lệ kiểm tra chéo 2 người đạt 0%), không đúng khuyến cáo của WHO.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, thời gian cấp phát 195 giây tại Tân Châu dài hơn Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (54 giây) và Bệnh viện Nội tiết Trung ương (117 giây), nguyên nhân một phần do tốc độ xử lý của hệ thống phần mềm mạng y tế VNPT-HIS còn độ trễ. Tuy nhiên, thời gian cấp phát này chưa phản ánh chất lượng chuyên môn thực chất vì chưa bao gồm thời gian tư vấn lâm sàng cho người bệnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm chuẩn hóa hoạt động cấp phát thuốc ngoại trú:

Thứ nhất, tái cơ cấu nhân sự và nâng cao năng lực kiểm soát đơn thuốc. Ban Giám đốc và Trưởng khoa Dược cần bố trí tối thiểu 01 Dược sĩ đại học chuyên trách dược lâm sàng tại quầy phát thuốc BHYT ngoại trú trước quý II/2023. Dược sĩ đại học sẽ chịu trách nhiệm thẩm định 100% đơn thuốc về liều dùng, đường dùng, tương tác thuốc và các chống chỉ định trước khi chuyển sang khâu soạn thuốc, nâng tỷ lệ phát hiện và can thiệp sai sót đơn thuốc từ 3,75% lên trên 8%.

Thứ hai, chuẩn hóa thao tác chuẩn bị thuốc và thiết lập cơ chế kiểm tra chéo. Tổ Dược chính ban hành quy chuẩn thao tác chuẩn (SOP) bắt buộc sử dụng đĩa đếm, thìa gạt chuyên dụng khi ra lẻ thuốc viên, nghiêm cấm 100% hành vi dùng tay trần tiếp xúc trực tiếp với thuốc. Đồng thời, tận dụng nhân lực hiện có để phân định rõ ràng 2 vị trí độc lập: Dược sĩ soạn thuốc và Dược sĩ kiểm tra - giao phát thuốc nhằm đạt tỷ lệ kiểm tra chéo 100%, hạn chế tối đa sai lệch số lượng (mục tiêu đạt 100% đúng số lượng vào quý III/2023).

Thứ ba, ứng dụng công nghệ thông tin tự động hóa in tem nhãn phụ. Phòng Công nghệ thông tin phối hợp cùng Khoa Dược hoàn thiện tính năng in nhãn phụ tự động từ phần mềm VNPT-HIS trong vòng 6 tháng. Tem nhãn in nhiệt cần hiển thị đầy đủ tên thuốc, hàm lượng, số lần uống, thời điểm dùng cụ thể (trước/sau ăn) và các lưu ý đặc biệt, mục tiêu nâng tỷ lệ thuốc dán nhãn đầy đủ thông tin từ 0% lên trên 95%.

Thứ tư, tối ưu hóa mặt bằng, nâng cấp đường truyền và thành lập bàn tư vấn dược. Bệnh viện cần đầu tư nâng cấp hạ tầng mạng truyền tải dữ liệu nội bộ để giảm thời gian xử lý xuất kho điện tử, bố trí khay tiếp nhận đơn có đánh số thứ tự rõ ràng. Thiết lập một quầy tư vấn sử dụng thuốc riêng biệt cho các bệnh nhân mắc bệnh mạn tính phức tạp, phấn đấu giảm thời gian chờ đợi trung bình từ 9,5 phút xuống dưới 6 phút và nâng tỷ lệ hài lòng của người bệnh từ 1,25% lên trên 80% vào cuối năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban Giám đốc và Trưởng khoa Dược các bệnh viện tuyến huyện, bệnh viện khu vực: Sử dụng số liệu và mô hình phân tích trong luận văn làm tài liệu đối sánh để rà soát, đánh giá thực trạng và tái cấu trúc quy trình cấp phát thuốc BHYT ngoại trú tại đơn vị mình.
2. Dược sĩ lâm sàng và Dược sĩ phụ trách kho cấp phát: Tham khảo danh mục bảng kiểm thao tác chuẩn, tiêu chuẩn kiểm tra đơn thuốc theo khuyến cáo của WHO và phương pháp quản lý việc ra lẻ thuốc an toàn.
3. Học viên sau đại học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tổ chức Quản lý Dược và Y tế công cộng: Ứng dụng phương pháp luận nghiên cứu mô tả cắt ngang, cách thức thiết kế bộ công cụ khảo sát chỉ số WHO và kỹ thuật xử lý dữ liệu định lượng trong nghiên cứu thực chứng tại bệnh viện.
4. Cơ quan quản lý Y tế và cơ quan Bảo hiểm Xã hội: Tham khảo các phát hiện về mối tương quan giữa thông tin trên nhãn thuốc và hiểu biết của người bệnh để xây dựng các quy định bắt buộc về in nhãn phụ và định mức thời gian tư vấn dược ngoại trú.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ cấp phát thực tế đạt 100% nhưng vì sao mức độ không hài lòng của người bệnh lại chiếm tới 52,5%? Tỷ lệ cấp phát 100% chỉ chứng minh khả năng cung ứng đầy đủ số lượng thuốc trong danh mục BHYT. Sự không hài lòng của người bệnh xuất phát từ thời gian chờ đợi kéo dài (trung bình 9,5 phút, cao điểm 15 phút), quy trình xếp hàng chưa thuận tiện và việc thiếu hoàn toàn khâu giải thích, tư vấn cách sử dụng thuốc từ phía dược sĩ.

Việc không dán nhãn thông tin liều dùng ảnh hưởng như thế nào đến người bệnh? Dữ liệu nghiên cứu cho thấy khi không có nhãn thuốc, có đến 97,77% người bệnh không nắm được tên và liều dùng chính xác. Điều này dẫn đến nguy cơ uống nhầm thuốc, sai liều lượng, sai thời điểm, làm giảm hiệu quả điều trị của bác sĩ và gia tăng tỷ lệ gặp các biến cố có hại do thuốc gây ra.

Vì sao bước kiểm tra tính hợp lý của liều dùng và tương tác thuốc tại bệnh viện đạt tỷ lệ 0%? Do bộ phận cấp phát thuốc ngoại trú tại thời điểm nghiên cứu chủ yếu được bố trí nhân lực có trình độ trung cấp và cao đẳng dược, chưa được đào tạo chuyên sâu về dược lâm sàng. Đồng thời, phần mềm quản lý chưa tích hợp module cảnh báo tương tác thuốc tự động nên việc kiểm tra chuyên môn chưa thể thực hiện.

Biện pháp nào giúp khắc phục dứt điểm tình trạng dùng tay trần khi ra lẻ thuốc viên? Khoa Dược cần trang bị đầy đủ bộ dụng cụ đếm thuốc hợp vệ sinh (khay đếm, thìa gạt inox), tổ chức đóng gói sẵn theo các cơ số liều chuẩn vào khung giờ vắng bệnh nhân và ban hành chế tài kiểm tra giám sát nội bộ định kỳ, gắn việc tuân thủ quy trình vô khuẩn vào chỉ tiêu thi đua hàng tháng.

Thời gian cấp phát trung bình 195 giây có phải là chỉ số tối ưu chưa? Thời gian 195 giây là tương đối dài so với một số bệnh viện tuyến trung ương do đường truyền phần mềm VNPT-HIS đôi lúc bị chậm. Tuy nhiên, khoảng thời gian này hiện chỉ phục vụ việc soạn và giao thuốc cơ bản. Một quy trình cấp phát chuẩn cần rút ngắn thời gian thao tác máy tính để dành thời gian tư vấn sử dụng thuốc cho người bệnh.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành việc khảo sát toàn diện và chỉ ra bức tranh thực tế về hoạt động cấp phát thuốc BHYT ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Tân Châu:

• Tỷ lệ cung ứng thuốc đạt mức tuyệt đối 100% với 1.233 lượt thuốc được cấp phát đúng chủng loại, đảm bảo hạn dùng và chất lượng.
• Quy trình 6 bước của WHO mới chỉ được thực hiện ở mức độ hành chính cơ bản, tỷ lệ kiểm tra tương tác thuốc và dán nhãn đầy đủ liều dùng đều đạt 0%.
• Tỷ lệ tư vấn sử dụng thuốc cho người bệnh còn rất hạn chế (9,75%), dẫn đến 91,25% người bệnh không hiểu rõ tác dụng chính của thuốc điều trị.
• Thời gian chờ đợi trung bình 570 giây là nguyên nhân chính khiến tỷ lệ không hài lòng của người bệnh lên tới 52,5%.
• Nghiên cứu đã chứng minh vai trò quyết định của nhãn thuốc và thông tin trên đơn đối với mức độ hiểu biết của người bệnh (tỷ lệ hiểu đúng tăng từ 2,23% lên 85,12% khi có nhãn).

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp bức tranh số liệu thực chứng đầy đủ, làm cơ sở khoa học để các bệnh viện tuyến khu vực đổi mới quy trình Dược lâm sàng ngoại trú. Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi bệnh viện khẩn trương hoàn thiện hệ thống in nhãn tự động, chuẩn hóa quy trình kiểm tra chéo và bố trí Dược sĩ đại học trực tiếp tư vấn, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng điều trị và an toàn dùng thuốc cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG CẤP PHÁT THUỐC 1. Định nghĩa và quy trình cấp phát thuốc Cấp phát thuốc là một trong bốn khâu của chu trình sử dụng thuốc. Cấp phát thuốc đóng vai trò quan trọng và có liên quan mật thiết với 3 khâu còn lại (chẩn đoán, kê đơn và tuân thủ điều trị).

Đây được xem là bước trung gian để phân phối thuốc theo chỉ định của bác sĩ đến tay người bệnh. BN được chẩn đoán đúng, kê đơn hợp lý nhưng nếu quá trình cấp phát thực hiện không đầy đủ hay xảy ra sai sót thì đều dẫn đến giảm hiệu quả điều trị và khiến nỗ lực thực hiện các khâu trước đó trở nên vô nghĩa. Việc cấp phát đúng BN, đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng đường dùng, đúng thời gian và tư vấn sử dụng hợp lý còn góp phần quan trọng tăng tuân thủ điều trị của người bệnh. Chẩn đoán Tuân thủ điều trị Kê đơn Cấp phát Hình 1.

Chu trình sử dụng thuốc Cấp phát thuốc là quá trình chuẩn bị và đưa thuốc tới BN theo đơn đã được bác sĩ chỉ định trước đó. Cấp phát tốt thuốc phải đảm bảo thực hiện chính xác các bước trong quy trình, điều này giúp ngăn ngừa, giảm thiểu các sai sót có thể xảy ra. Thuật ngữ quy trình cấp phát bao gồm tất cả hoạt động liên quan bắt đầu từ việc tiếp nhận đơn đến khi cấp phát thuốc cho bệnh nhân. Việc xây dựng và sử dụng một quy trình cấp phát chuẩn sẽ giúp cải thiện, nâng cao hiệu quả công việc.

3 Quy trình cấp phát Hiện nay, Bộ Y tế chưa có văn bản cụ thể nào quy định quy trình chuẩn về cấp phát thuốc điều trị ngoại trú. Tuy nhiên trên thế giới nhiều quy trình chuẩn đã được công bố. Theo đó quá trình cấp phát trong điều trị ngoại trú không đơn thuần là đưa thuốc cho người bệnh mà phải kiểm tra tính hợp lý, an toàn cũng như tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc. Theo WHO, quy trình cấp phát chuẩn bao gồm 06 bước chính như sau: [41] Hình 1.

Quy trình cấp phát thuốc Bước 1: Tiếp nhận và kiểm tra đơn thuốc - Nhân viên cấp phát nhận đơn thuốc và sắp xếp theo đúng thứ tự. - Xác nhận lại họ và tên của bệnh nhân, việc này có ý nghĩa quan trọng khi số lượng bệnh nhân đông để tránh tình trạng nhầm đơn. - Tính hợp lệ của đơn thuốc (bao gồm chữ ký bác sĩ, thủ tục hành chính khác). Bước 2: Kiểm tra chi tiết đơn thuốc - Kiểm tra đơn thuốc: Kiểm tra sự hợp lý về thông tin thuốc (tên thuốc, nồng 4 độ - hàm lượng), liều dùng (liều dùng, thời gian dùng, cách dùng), số lượng, tương tác thuốc.

- Trường hợp thấy đơn thuốc có vấn đề có thể liên hệ với bác sĩ kê đơn. Bước 3: Chuẩn bị thuốc và dán nhãn Chuẩn bị thuốc: Nhân viên cấp phát lấy thuốc theo đúng tên, nồng độ, hàm lượng, dạng bào chế, số lượng thuốc trong đơn. Việc lấy thuốc phải tuân thủ các nguyên tắc sau: - Nguyên tắc nhập trước – xuất trước và hạn trước – xuất trước. - Không căn cứ vào màu sắc hay vị trí để thuốc theo trí nhớ mà phải đọc nhãn thuốc và đối chiếu với đơn.

- Việc ra lẻ thuốc cần đảm bảo được tiến hành bằng dụng cụ thích hợp (không để tay tiếp xúc trực tiếp với thuốc, thực hiện trên bề mặt sạch). Đóng gói thuốc trong các bao bì sạch, khô. Dán nhãn: Thực hiện dán nhãn cho từng thuốc trong đơn, trên nhãn phải đầy đủ các thông tin bao gồm: tên thuốc, hàm lượng, liều dùng, cách dùng. Nhãn thuốc nên được in, hạn chế viết tay, trong trường hợp buộc phải viết tay nên viết chữ in hoa và hạn chế viết tắt.

Việc dán nhãn là vô cùng quan trọng vì đây là phương tiện để cung cấp thông tin về chế độ liều và cách sử dụng thuốc từ đó nâng cao sự tuân thủ điều trị của BN. Bước 4: Kiểm tra lại lần cuối Nên thực hiện bởi một người khác để tránh nhầm lẫn, sai sót. Người kiểm tra cần xác nhận sự thống nhất các thông tin trên đơn và trên nhãn thuốc. Bước 5: Lưu giữ các thông tin Lưu giữ đơn thuốc sau khi cấp phát, lưu các thông tin vào máy tính hoặc sổ ghi chép.

Việc lưu thông tin là cần thiết để phục vụ công tác giám sát quá trình cấp phát, sử dụng, thống kê, báo cáo. 5 Bước 6: Thực hiện cấp phát thuốc, tư vấn và hướng dẫn cho người bệnh - Cấp phát: Theo thứ tự đơn thuốc, gọi tên và tiến hành cấp phát chính xác cho từng bệnh nhân, ký nhận đơn thuốc. - Hướng dẫn, tư vấn: Tư vấn nên tập trung vào các nội dung: tác dụng chính của thuốc, liều, cách sử dụng (nhai, nghiền hay nuốt cả viên, uống với nhiều nước hay không…), thời điểm dùng (đặc biệt liên quan đến thức ăn và thuốc khác), đồng thời giải thích cho bệnh nhân các TDKMM có thể gặp như buồn nôn, tiêu chảy, thay đổi màu sắc nước tiểu,… để tránh sự lo ngại dẫn đến tình trạng bỏ thuốc (đối với những TDKMM nghiêm trọng thì chỉ thông báo cho bệnh nhân khi có sự đồng ý của bác sĩ). Sau khi tư vấn, người cấp phát nên xác nhận lại với bệnh nhân về việc đã hiểu các thông tin chính vừa được cung cấp hay chưa.

Bệnh nhân nên được đối xử một cách tôn trọng, thái độ tư vấn hòa nhã, đúng mực. Sai sót trong cấp phát thuốc và các yếu tố ảnh hưởng Cấp phát thuốc là một khâu có quy trình rõ ràng, đơn giản nên thường ít được chú trọng hơn so với các khâu còn lại nhưng trên thực tế các sai sót trong quá trình cấp phát xảy ra với tỷ lệ không nhỏ. Sai sót trong cấp phát thuốc bao gồm các trường hợp phát không đúng thuốc, đúng liều, đúng số lượng hay nghiêm trọng hơn là không đúng bệnh nhân, đóng gói không đảm bảo, không tư vấn đầy đủ cho bệnh nhân các thông tin cần thiết khi sử dụng [38]. Các yếu tố có thể dẫn tới sai sót trong cấp phát thuốc - Hệ thống cung cấp y tế còn yếu kém và hoạt động chưa hiệu quả, nguồn cung ứng thuốc không đáng tin cậy, thiếu thuốc, chưa kiểm soát được thuốc hết hạn và kém chất lượng có thể dẫn tới việc cấp phát những loại thuốc không thích hợp cho bệnh nhân.

Bên cạnh đó, thiếu các quy định cụ thể và nhân lực y tế tham gia vào hoạt động cấp phát dẫn đến công việc quá tải, không đủ thời gian để tư vấn và cung cấp đủ thông tin cần thiết cho người bệnh. - 6 - Người cấp phát không được đào tạo hoặc chưa được đào tạo đầy đủ về quá trình cấp phát, chưa cập nhật thông tin hay thiếu tinh thần trách nhiệm trong công việc đều làm giảm hiệu quả của hoạt động này. Hệ thống giám sát hoạt động cấp phát còn yếu hoặc gần như không có cũng là một trong những nguyên nhân gây sai sót. - Môi trường làm việc chưa đảm bảo, cơ sở vật chất trang thiết bị còn thiếu thốn (diện tích và điều kiện bảo quản kho chưa đạt yêu cầu, không đảm bảo vệ sinh, ánh sáng, thiếu các vật dụng phục vụ việc cấp phát, không đảm bảo nhiệt độ, độ ẩm…).

- Bệnh nhân và cộng đồng thiếu hợp tác trong quá trình cấp phát, quá trình tương tác giữa người cấp phát và bệnh nhân bị hạn chế. Chỉ số đánh giá hoạt động cấp phát thuốc ngoại trú Các chỉ số về cấp phát thuốc nằm trong bộ chỉ số chăm sóc BN của WHO và được sử dụng để đánh giá hoạt động cấp phát thuốc. Chi tiết về những chỉ số này như sau: - Thời gian cấp phát thuốc trung bình: Là thời gian cấp phát thuốc của BN được tính từ lúc BN đến điểm cấp phát đến lúc BN rời khỏi quầy thuốc, không tính thời gian chờ đợi. Chỉ số này có ý nghĩa nhằm đánh giá thời gian trung bình cấp phát thuốc cho BN.

- Tỷ lệ thuốc cấp phát thực tế: Là thông tin về các thuốc được kê đơn và thực tế, thuốc đó có được cấp phát hay không. Chỉ số này có ý nghĩa nhằm đánh giá được khả năng cung ứng các thuốc trong đơn của cơ sở y tế - Tỷ lệ thuốc được dán nhãn đầy đủ: Tiêu chí của nhãn đầy đủ: Tên thuốc, nồng độ, hàm lượng, liều dùng một lần, số lần dùng trong ngày, thời điểm dùng, chú ý khi sử dụng (nếu có). Thông tin này được ghi rõ trên bao bì các thuốc trước khi cấp phát. Chỉ số này có ý nghĩa nhằm đánh giá mức độ cung cấp thông tin thiết yếu của dược sỹ trên bao gói trước khi cấp phát cho BN.

- Tỷ lệ bệnh nhân hiểu đúng về chế độ liều: BN trả lời đúng chế độ liều 7 nghĩa là trả lời đúng về tên thuốc, thời điểm dùng, cách dùng và TDKMM (nếu có) của tất cả thuốc được nhận. Người nghiên cứu hỏi từng thuốc trong đơn và đối chiếu thông tin trên ĐT với câu trả lời của BN, sau đó ghi chép lại câu trả lời của BN theo bộ khảo sát để đánh giá. Chỉ số này có ý nghĩa nhằm đánh giá mức đánh giá hiệu quả việc cung cấp thông tin, hướng dẫn BN của nhân viên y tế 1. THỰC TRẠNG CẤP PHÁT THUỐC NGOẠI TRÚ 1.

Thực trạng cấp phát thuốc trên thế giới Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy sai sót xảy ra trong quá trình cấp phát vẫn chiếm tỷ lệ lớn. Nghiên cứu ở Mỹ năm 1994 cho thấy sai sót trong cấp phát chiếm 11% sai sót trong sử dụng thuốc. Tại Anh năm 2002 con số này là 2,1% và hầu hết các sai sót thường liên quan đến liều dùng. Nghiên cứu năm 2006 do Cina Jenifer L.

và cộng sự thực hiện, quan sát trực tiếp quá trình dược sỹ cấp phát thuốc trong vòng 7 tháng tại một bệnh viện. Kết quả thu được từ hơn 140.075) lượt sai sót trong khi các dược sỹ chỉ phát hiện được 79% sai sót trong số này. Các sai sót không được phát hiện có nguy cơ gây ra biến cố bất lợi về thuốc, trong đó 28% ở mức độ nghiêm trọng; 0,8% đe dọa đến tính mạng. Hầu hết các biến cố bất lợi là do không đúng thuốc (36%); không đúng hàm lượng (35%) và sai dạng bào chế (21%).

Phân tích nguyên nhân gốc rễ, để xảy ra những sai sót như trên là do hiện nay còn có nhiều bất cập trong khâu cấp phát. Việc thực hiện quy trình cấp phát còn chưa đầy đủ, nghiêm túc và các chỉ số về hoạt động cấp phát còn thấp.