Phân tích hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng trong kê đơn ngoại trú tại Bệnh viện Quân y 105

Phân tích hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng trong kê đơn thuốc ngoại trú tại bệnh viện quân y 105, nâng cao chất lượng điều trị.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Trung
• Người hướng dẫn: PGS.Phạm Thị Thúy Vân
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược lý – Dược lâm sàng
• Đề tài: Can Thiệp Dược Sĩ Lâm Sàng Trong Kê Đơn Ngoại Trú
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ dược học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. DANH MỤC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• 1.2. DANH MỤC BẢNG
• 1.3. DANH MỤC HÌNH
• 1.4. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.5. Tổng quan các vấn đề liên quan đến thuốc (DRPs)
• 1.5.1. Khái niệm
• 1.5.2. Phân loại và yếu tố nguy cơ của vấn đề liên quan đến thuốc
• 1.5.2.1. Hệ thống phân loại các vấn đề liên quan đến thuốc
• 1.6. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.6.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Phân tích hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng trên một số vấn đề liên quan đến thuốc kê đơn ngoại trú
• 1.7.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.7.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1.8.1. Phân tích các vấn đề liên quan đến thuốc trong kê đơn ngoại trú tại khoa Khám bệnh - Bệnh viện Quân y 105
• 1.8.1.1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 1.8.1.2. Đặc điểm đơn thuốc trong mẫu nghiên cứu
• 1.8.1.3. Đặc điểm DRPs phát hiện trong đơn kê
• 1.8.2. Phân tích hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng trên một số vấn đề liên quan đến thuốc kê đơn ngoại trú
• 1.8.2.1. Kết quả lựa chọn đối tượng can thiệp
• 1.8.2.2. Phân tích các DRP trong danh sách thu thập được về mức độ đồng thuận, mức ý nghĩa thông qua ý kiến của nhóm bác sĩ
• 1.8.2.3. So sánh đặc điểm của mẫu nghiên cứu trước và sau can thiệp
• 1.8.2.4. So sánh đặc điểm kê đơn của các thuốc trong danh sách DRP qua 3 giai đoạn
• 1.8.2.5. So sánh đặc điểm DRP giữa 3 giai đoạn
• 1.8.3. Bàn luận về phương pháp nghiên cứu và cách thức phát hiện các vấn đề liên quan đến thuốc trong nghiên cứu
• 1.8.4. Bàn luận về vấn đề liên quan đến thuốc trong kê đơn ngoại trú
• 1.8.4.1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 1.8.4.2. Đặc điểm DRP trong kê đơn
• 1.8.4.3. Phân tích DRP theo hệ thống phân loại
• 1.8.5. Bàn luận về hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng trên một số vấn đề liên quan đến thuốc kê đơn ngoại trú
• 1.8.5.1. Kết quả lựa chọn đối tượng can thiệp
• 1.8.5.2. Kết quả xây dựng danh mục và hình thức can thiệp
• 1.8.5.3. Mức độ đồng thuận với các DRP trong danh sách dược sĩ lâm sàng gửi nhóm bác sĩ
• 1.8.5.4. Bàn luận về mức ý nghĩa trên lâm sàng
• 1.8.5.5. Đặc điểm của đơn thuốc các giai đoạn trước và sau can thiệp
• 1.8.5.6. Đặc điểm kê đơn các thuốc trong danh sách DRP qua 3 giai đoạn
• 1.8.5.7. Đặc điểm DRP giữa các giai đoạn
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về can thiệp dược sĩ lâm sàng trong kê đơn ngoại trú

Can thiệp dược sĩ lâm sàng trong kê đơn ngoại trú là một hoạt động quan trọng nhằm nâng cao chất lượng điều trị và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Hoạt động này không chỉ giúp phát hiện và xử lý các vấn đề liên quan đến thuốc mà còn tối ưu hóa việc sử dụng thuốc trong điều trị. Theo nghiên cứu của Nguyễn Xuân Trung (2022), can thiệp dược sĩ lâm sàng đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm thiểu các vấn đề liên quan đến thuốc (Drug Related Problems - DRPs) trong kê đơn ngoại trú.

1.1. Khái niệm và vai trò của dược sĩ lâm sàng

Dược sĩ lâm sàng là những chuyên gia có kiến thức sâu rộng về thuốc và điều trị. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn, kê đơn và theo dõi hiệu quả điều trị của bệnh nhân. Theo định nghĩa của Hiệp hội Dược sĩ Bệnh viện Hoa Kỳ, dược sĩ lâm sàng là người có khả năng can thiệp vào quá trình điều trị để đảm bảo an toàn và hiệu quả cho bệnh nhân.

1.2. Tầm quan trọng của kê đơn ngoại trú

Kê đơn ngoại trú là một phần quan trọng trong quá trình điều trị bệnh nhân. Việc kê đơn chính xác và hợp lý giúp giảm thiểu các rủi ro liên quan đến thuốc, đồng thời nâng cao hiệu quả điều trị. Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều vấn đề liên quan đến thuốc xảy ra trong quá trình kê đơn ngoại trú, do đó cần có sự can thiệp kịp thời từ dược sĩ lâm sàng.

II. Các vấn đề liên quan đến thuốc trong kê đơn ngoại trú

Các vấn đề liên quan đến thuốc (DRPs) trong kê đơn ngoại trú có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe bệnh nhân. Theo nghiên cứu của Nguyễn Xuân Trung (2022), DRPs có thể bao gồm kê đơn không chính xác, liều lượng không phù hợp, và tương tác thuốc. Việc nhận diện và xử lý kịp thời các DRPs là rất cần thiết để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

2.1. Phân loại các vấn đề liên quan đến thuốc

DRPs được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau, bao gồm: kê đơn không chính xác, liều quá cao hoặc quá thấp, và tương tác thuốc. Mỗi loại DRP đều có những ảnh hưởng khác nhau đến sức khỏe bệnh nhân và cần được xử lý kịp thời.

2.2. Yếu tố nguy cơ dẫn đến DRPs

Nhiều yếu tố có thể dẫn đến DRPs trong kê đơn ngoại trú, bao gồm sự thiếu hiểu biết của bệnh nhân về thuốc, sự không đồng nhất trong thông tin giữa bác sĩ và dược sĩ, và các yếu tố liên quan đến bệnh lý của bệnh nhân. Việc nhận diện các yếu tố này giúp dược sĩ lâm sàng có thể can thiệp hiệu quả hơn.

III. Phương pháp can thiệp dược sĩ lâm sàng hiệu quả

Các phương pháp can thiệp của dược sĩ lâm sàng trong kê đơn ngoại trú bao gồm tư vấn trực tiếp cho bác sĩ, theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị, và giáo dục bệnh nhân về việc sử dụng thuốc. Những phương pháp này đã được chứng minh là hiệu quả trong việc giảm thiểu DRPs và nâng cao chất lượng điều trị.

3.1. Tư vấn và hỗ trợ bác sĩ trong kê đơn

Dược sĩ lâm sàng có thể tư vấn cho bác sĩ về các lựa chọn thuốc phù hợp, liều lượng và cách sử dụng. Sự hỗ trợ này giúp bác sĩ đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc kê đơn thuốc.

3.2. Theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị

Việc theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị là một phần quan trọng trong can thiệp dược sĩ lâm sàng. Dược sĩ sẽ theo dõi phản ứng của bệnh nhân với thuốc và điều chỉnh kê đơn nếu cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn của can thiệp dược sĩ lâm sàng

Can thiệp dược sĩ lâm sàng đã được áp dụng tại nhiều cơ sở y tế và cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm thiểu DRPs. Tại Bệnh viện Quân y 105, các biện pháp can thiệp đã giúp nâng cao chất lượng kê đơn và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Nghiên cứu của Nguyễn Xuân Trung (2022) đã chỉ ra rằng tỷ lệ DRPs giảm đáng kể sau khi có sự can thiệp của dược sĩ lâm sàng.

4.1. Kết quả nghiên cứu tại Bệnh viện Quân y 105

Nghiên cứu cho thấy rằng can thiệp dược sĩ lâm sàng đã giúp giảm tỷ lệ kê đơn không hợp lý và cải thiện sự tuân thủ của bệnh nhân. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả điều trị mà còn giảm thiểu chi phí y tế cho bệnh nhân.

4.2. Các mô hình can thiệp thành công

Nhiều mô hình can thiệp dược sĩ lâm sàng đã được triển khai thành công tại các bệnh viện khác nhau. Những mô hình này không chỉ giúp giảm DRPs mà còn nâng cao sự hài lòng của bệnh nhân đối với dịch vụ y tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của can thiệp dược sĩ lâm sàng

Can thiệp dược sĩ lâm sàng trong kê đơn ngoại trú là một hoạt động cần thiết để nâng cao chất lượng điều trị và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp can thiệp hiệu quả hơn, đồng thời tăng cường đào tạo cho dược sĩ lâm sàng để họ có thể thực hiện tốt hơn vai trò của mình trong hệ thống y tế.

5.1. Đề xuất cải tiến trong can thiệp dược sĩ lâm sàng

Cần có các chương trình đào tạo liên tục cho dược sĩ lâm sàng để nâng cao kỹ năng và kiến thức. Đồng thời, cần xây dựng các quy trình làm việc rõ ràng giữa bác sĩ và dược sĩ để tối ưu hóa việc kê đơn.

5.2. Tương lai của can thiệp dược sĩ lâm sàng

Với sự phát triển của công nghệ và y học, can thiệp dược sĩ lâm sàng sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuốc và theo dõi bệnh nhân sẽ giúp nâng cao hiệu quả can thiệp và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI NGUYỄN XUÂN TRUNG PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CAN THIỆP CỦA DƯỢC SĨ LÂM SÀNG TRÊN CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN THUỐC TRONG KÊ ĐƠN NGOẠI TRÚ TẠI KHOA KHÁM BỆNH – BỆNH VIỆN QUÂN Y 105 LUẬN VĂN THẠC SĨ DƯỢC HỌC HÀ NỘI 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI NGUYỄN XUÂN TRUNG PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CAN THIỆP CỦA DƯỢC SĨ LÂM SÀNG TRÊN CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN THUỐC TRONG KÊ ĐƠN NGOẠI TRÚ TẠI KHOA KHÁM BỆNH – BỆNH VIỆN QUÂN Y 105 LUẬN VĂN THẠC SĨ DƯỢC HỌC CHUYÊN NGÀNH : DƯỢC LÝ – DƯỢC LÂM SÀNG MÃ SỐ : 8720205 Người hướng dẫn khoa học: PGS.Phạm Thị Thúy Vân HÀ NỘI 2022 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn tận tình, sự giúp đỡ, động viên của các thầy cô, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè. Với tất cả sự kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng cảm ơn người thầy PGS.TS Phạm Thị Thúy Vân – Phụ trách bộ môn Dược lâm sàng – Trường Đại học Dược Hà Nội đã trực tiếp hướng dẫn và định hướng khoa học, trang bị cho tôi kiến thức và kĩ năng trong học tập và nghiên cứu, chỉ bảo, tạo điều kiện, tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn Ths. Nguyễn Thị Thảo – Giảng viên Bộ môn Dược lâm sàng đã nhiệt tình giúp đỡ, động viên và cho tôi những ý kiến đóng góp quý báu trong quá trình thực hiện luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn Chỉ huy khoa, tập thể Khoa Dược Bệnh viện Quân y 105 đã luôn ủng hộ, tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ths. Trần Văn Hải - đồng nghiệp, người anh đã cho tôi những kinh nghiệm và lời khuyên quý báu trong suốt quá trình học tập tại trường Đại học Dược Hà Nội. Cuối cùng, tôi muốn dành lời cảm ơn tới gia đình, những người bạn đã bên cạnh tôi, là nguồn động viên lớn lao với tôi trong học tập, công tác cũng như trong cuộc sống. Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 08 tháng 4 năm 2022 Học viên Nguyễn Xuân Trung MỤC LỤC MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ . Tổng quan các vấn đề liên quan đến thuốc (DRPs). Phân loại và yếu tố nguy cơ của vấn đề liên quan đến thuốc . Các vấn đề liên quan tới thuốc (DRPs) trong kê đơn . Phân loại vấn đề liên quan đến thuốc trong kê đơn. Phát hiện các vấn đề liên quan đến thuốc trong kê đơn . Can thiệp dược lâm sàng trên kê đơn – khái niệm, hình thức và hiệu quả 18 1. Hình thức và hiệu quả của can thiệp dược lâm sàng trên kê đơn . Một số nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc (DRPs) trên kê đơn ngoại trú . Các nghiên cứu trên thế giới . Một số nghiên cứu tại Việt Nam . Một số đặc điểm về công tác khám chữa bệnh và cấp phát ngoại trú tại Bệnh viện Quân y 105 . ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Phân tích các vấn đề liên quan đến thuốc trong kê đơn ngoại trú tại khoa Khám bệnh – Bệnh viện Quân y 105. Đối tượng nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Phân tích hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng trên một số vấn đề liên quan đến thuốc kê đơn ngoại trú . Đối tượng nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Phân tích các vấn đề liên quan đến thuốc trong kê đơn ngoại trú tại khoa Khám bệnh - Bệnh viện Quân y 105 . Đặc điểm mẫu nghiên cứu . Đặc điểm đơn thuốc trong mẫu nghiên cứu . Đặc điểm DRPs phát hiện trong đơn kê . Phân tích hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng trên một số vấn đề liên quan đến thuốc kê đơn ngoại trú . Kết quả lựa chọn đối tượng can thiệp . Phân tích các DRP trong danh sách thu thập được về mức độ đồng thuận, mức ý nghĩa thông qua ý kiến của nhóm bác sĩ . So sánh đặc điểm của mẫu nghiên cứu trước và sau can thiệp . So sánh đặc điểm kê đơn của các thuốc trong danh sách DRP qua 3 giai đoạn . So sánh đặc điểm DRP giữa 3 giai đoạn . Bàn luận về phương pháp nghiên cứu và cách thức phát hiện các vấn đề liên quan đến thuốc trong nghiên cứu . Bàn luận về vấn đề liên quan đến thuốc trong kê đơn ngoại trú . Đặc điểm mẫu nghiên cứu . Đặc điểm DRP trong kê đơn . Phân tích DRP theo hệ thống phân loại . Bàn luận về hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng trên một số vấn đề liên quan đến thuốc kê đơn ngoại trú . Kết quả lựa chọn đối tượng can thiệp . Kết quả xây dựng danh mục và hình thức can thiệp . Mức độ đồng thuận với các DRP trong danh sách dược sĩ lâm sàng gửi nhóm bác sĩ . Bàn luận về mức ý nghĩa trên lâm sàng . Đặc điểm của đơn thuốc các giai đoạn trước và sau can thiệp . Đặc điểm kê đơn các thuốc trong danh sách DRP qua 3 giai đoạn . Đặc điểm DRP giữa các giai đoạn.76 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT American Society of Hospital Pharmacists AHSP (Hiệp hội Dược sĩ Bệnh Hoa kỳ) BHYT Bảo hiểm y tế Drug Related Problem DRP (Vấn đề liên quan đến thuốc) Pharmaceutical care issue PCI (Vấn đề về chăm sóc dược) Pharmaceutical Care Network Europe PCNE (Hiệp hội chăm sóc dược Châu Âu) American Society of Hospital Pharmacists AHSP (Hiệp hội Dược sĩ Bệnh Hoa kỳ) World Health Organization WHO (Tổ chức Y tế thế giới) DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Phân loại DRP cơ bản của PCNE . Đặc điểm một số hệ thống phân loại DRP. Các yếu tố nguy cơ xảy ra DRPs thuộc về thuốc . Phân loại DRPs trong kê đơn. Phân loại xem xét sử dụng thuốc của PCNE (2013) . Các nghiên cứu về DRPs trên thế giới. Danh mục tài liệu tham chiếu . Phân loại mức độ ý nghĩa DRP. Đặc điểm mẫu nghiên cứu . Số lượng đơn thuốc và thuốc được kê . Số lượng DRP trong đơn thuốc . Phân loại DRP trong kê đơn theo mã PCNE nhóm C . DRP chỉ định thuốc không phù hợp với chẩn đoán trong đơn thuốc . Các thuốc có DRP liều quá thấp . Các thuốc có DRP về liều quá cao . Các thuốc có DRP tần suất đưa liều quá cao . Các thuốc có DRP về hướng dẫn chế độ liều thuốc, thời điểm dùng thuốc không chính xác, không rõ ràng hoặc không hướng dẫn . Tỷ lệ đơn thuốc có DRP tại các phòng khám từ 01/11- 31/11/2021 . Tỷ lệ đồng thuận các DRP được xác định bởi nhóm bác sĩ . Mức ý nghĩa của DRP theo đánh giá của các bác sĩ . Đặc điểm mẫu nghiên cứu của 3 phòng khám qua 3 giai đoạn . Đặc điểm DRP qua 3 giai đoạn . Tỷ lệ lượt kê xuất hiện DRP của các hoạt chất nhóm A qua 3 giai đoạn .60 DANH MỤC HÌNH Hình 2. Quy trình nghiên cứu phát hiện DRP trong kê đơn . Sơ đồ các giai đoạn đánh giá hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng . Tỷ lệ 10 thuốc có lượt kê đơn nhiều nhất (N=8112). Số lượng DRP trên từng lượt thuốc được kê (N=8112) . Tỷ lệ các thuốc có DRP về hướng dẫn sử dụng dạng bào chế . Số lượng DRP, tỷ lệ mã DRP theo từng thuốc . Số lượt kê có DRP, tỷ lệ lượt kê có DRP của từng thuốc . Tỷ lệ (%) DRP các thuốc tại giai đoạn trước can thiệp .59 ĐẶT VẤN ĐỀ Thuốc đóng vai trò quan trọng trong điều trị bệnh và nâng cao sức khỏe. Tuy nhiên sử dụng thuốc không phù hợp có thể dẫn tới các vấn đề liên quan đến thuốc (Drug Related Problems - DRPs). Một nghiên cứu tại Hà Lan với mục đích kiểm tra mối liên hệ giữa các ca nhập viện và các vấn đề liên quan đến thuốc cho thấy trong 12.793 ca nhập viện cấp cứu mỗi năm thì có 714 ca liên quan đến DRPs [18]. DRPs có thể gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ phải nhập viện, tăng chi phí điều trị, thậm chí tử vong [29]. Điều này dẫn tới sự thất bại trong điều trị và làm tăng gánh nặng cho hệ thống y tế. DRPs có thể xảy ra tại các giai đoạn khác nhau của quá trình điều trị cho người bệnh, từ kê đơn của bác sĩ, cấp phát thuốc của dược sĩ, thực hiện y lệnh của điều dưỡng hay tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc của bệnh nhân [54]. Việc xác định DRPs và các yếu tố nguy cơ liên quan đến DRPs có ý nghĩa quan trọng trong điều trị bằng thuốc, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm tỷ lệ mắc bệnh hay tử vong [36]. Việc kê đơn thuốc hợp lý là cần thiết để sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân mà vấn đề kê đơn thuốc chưa hiệu quả và bất hợp lý đã và đang xảy ra thường xuyên: dùng thuốc không đúng chỉ định, dùng liều quá cao hay quá thấp, đơn thuốc nhiều tương tác… Đây là những DRP thường gặp phải trong quá trình kê đơn trong cả điều trị nội trú và ngoại trú. Hoạt động dược lâm sàng bệnh viện ra đời trong bối cảnh cần giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan đến thuốc trong thực hành lâm sàng. Mới đây, năm 2020 Chính phủ đã ban hành nghị định 131 thay cho thông tư 31/2012/TT-BYT nhằm tăng cường hoạt động dược lâm sàng tại các cơ sở khám chữa bệnh cho thấy được tầm quan trọng của hoạt động dược lâm sàng [5]. Bằng các biện pháp can thiệp của dược sĩ lâm sàng, nhiều DRP có thể ngăn ngừa được [18], [43]. Nghiên cứu của Bao Zhiwei và các cộng sự thực hiện tại Trung Quốc về hiệu quả can thiệp dược lâm sàng trên bệnh nhân điều trị ngoại trú, đã cho thấy rằng các biện pháp can thiệp của dược sĩ có thể làm giảm đáng kể tỷ lệ kê đơn không hợp lý và đồng thời cũng đem lại lợi ích kinh tế tích cực [25]. 1 Bệnh viện Quân y 105 là một trong những bệnh viện trọng điểm của Quân đội tại khu vực phía Tây thành phố Hà Nội. Bệnh viện có nhiệm vụ thu dung, cấp cứu, điều trị cho bộ đội và nhân dân xung quanh khu vực Thị xã Sơn Tây.