CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ 1. Tuyển dụng nhân sự 1. Khái niệm về tuyển dụng nhân sự Theo Kuc (2002), tuyển dụng nguồn nhân lực là quá trình diễn ra theo nhiều phương diện khác nhau của các nhận xét và đánh giá ứng viên, nhằm tìm và chọn ra người phù hợp nhất trong số các ứng viên tham gia ứng tuyển. Theo Trần Thị Kim Dung (2012), tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn người lao động nhằm đáp ứng và thỏa mãn nhu cầu sử dụng lao động của tổ chức, bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức.
Quan điểm này khẳng định rằng, tuyển dụng là quyết định quan trọng nhất đối với một tổ chức doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp sở hữu một đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn, đáp ứng được các yêu cầu trong công việc, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Tuyển dụng là quá trình ra quyết định lựa chọn các cá nhân trong và ngoài tổ chức đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chuẩn mà doanh nghiệp đặt ra, thích hợp cho từng vị trí công việc và chức danh còn thiếu trong tổ chức (Hoàng Văn Hải và Vũ Thùy Dương, 2005). Từ những quan điểm trên cho thấy rằng, tuyển dụng nhân sự là quá trình được thực hiện thông qua việc tìm kiếm, thu hút, lựa chọn, đánh giá các ứng viên trong và ngoài tổ chức trên nhiều phương diện khác nhau dựa vào nhu cầu tuyển dụng và yêu cầu trong công việc để tìm ra các ứng viên thích hợp nhất bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm đáp ứng nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp. Theo Nguyễn Hữu Thân (2012), quan điểm về tuyển dụng là một quá trình gồm hai bước chính: tuyển mộ nhân lực và tuyển chọn nhân lực.
Tuyển mộ nhân lực: là quá trình thu hút các ứng viên có kiến thức, trình độ chuyên môn, kỹ năng, kinh nghiệm và các điều kiện khác phù hợp với yêu cầu của công việc và doanh nghiệp từ nhiều nguồn khác nhau nộp hồ sơ ứng tuyển. Quá trình tuyển mộ nhân lực tác động và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thu nhận hồ sơ ứng tuyển từ ứng viên. Đây là bước khởi đầu đòi hỏi sự kỹ lưỡng đảm bảo nhân lực cho tổ chức, là điều kiện cần ảnh hưởng đến sự thành công của quá trình tuyển chọn nhân lực. 11 Tuyển chọn nhân lực: là quá trình lựa chọn ứng viên phù hợp nhất trong số các ứng viên ứng tuyển vào công ty để lấp đầy các vị trí công việc còn trống tại công ty.
Tuyển chọn là giai đoạn tiếp theo mà nhà tuyển dụng cần thực hiện sau quá trình tuyển mộ. Quá trình tuyển chọn được thực hiện bởi nhiều bước khác nhau bao gồm các công việc: tiếp nhận, nghiên cứu, sàng lọc hồ sơ ứng viên, thông báo thời gian phỏng vấn, phỏng vấn, đánh giá ứng viên sau phỏng vấn và ra quyết định lựa chọn ứng viên. Đảm bảo ứng viên đáp ứng đầy đủ các điều kiện, chuẩn mực của tổ chức. Mục tiêu của tuyển dụng nhân sự Theo Nguyễn Ngọc Quân và Nguyễn Vân Điềm (2012), mục tiêu tuyển dụng là củng cố, duy trì, đáp ứng đầy đủ về số lượng và chất lượng lao động cần thiết cho tổ chức để hoàn thành các mục tiêu mà tổ chức đề ra.
Bên cạnh đó, mục tiêu của tuyển dụng là nhằm giúp tìm kiếm và đưa ra các phương thức tốt nhất trong công tác tuyển dụng, tạo cơ hội cho người lao động có thể phát triển đóng góp nhiều sức lực để đạt được các yêu cầu của tổ chức. Mục tiêu của tuyển dụng là tuyển đúng người, đúng thời điểm vào đúng chức danh công việc theo đúng thời gian yêu cầu. Hay nói cách khác, công tác tuyển dụng của tổ chức cần phải xây dựng theo một quy trình đầy đủ, đảm bảo các khía cạnh về chuyên môn, năng lực, trình độ, kỹ năng, phù hợp với yêu cầu công việc cũng như là chức danh cần tuyển (Nguyễn Minh Ngọc và cộng sự, 2021). Qua đó có thể thấy, nhờ vào công tác tuyển dụng có hiệu quả mà nhu cầu của thị trường mới đạt được cơ chế cân bằng.
Từ đó giúp duy trì được lượng lao động thích hợp để đáp ứng nhu cầu và mục tiêu cho các hoạt động của tổ chức. Vai trò của tuyển dụng nhân sự Theo Trần Kim Dung (2012); Nguyễn Minh Ngọc và cộng sự (2021), công tác tuyển dụng giữa vai trò then chốt và ảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công hay thất bại của một tổ chức. Bên cạnh đó, công tác tuyển dụng còn tác động đến lực lượng lao động và tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. - Đối với tổ chức: Tuyển dụng nhân sự giúp giải quyết các vấn về thiếu hụt nhân sự trong tổ chức, đáp ứng đầy đủ và kịp thời nguồn nhân lực đảm bảo tiến độ làm việc và quá trình vận hành bộ máy tổ chức luôn hoạt động ổn định.
12 Tuyển dụng nhân sự hiệu quả giúp tổ chức cải thiện tốt nhu cầu tuyển dụng cả về số lượng và chất lượng, bổ sung được đội ngũ người lao động có trình độ, chuyên môn, năng lực, kỹ năng cao, nâng cao khả năng cạnh tranh phù hợp với yêu cầu và sự phát triển hoạt động kinh doanh của tổ chức. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nếu doanh nghiệp thực hiện tốt công tác tuyển dụng sẽ giúp tiết kiệm được thời gian và các khoản chi phí đầu tư cho quá trình tuyển dụng. Giúp tổ chức tìm được đúng người, phù hợp với từng vị trí công việc tránh được các rủi ro trong quá trình thực hiện công việc. Đồng thời giúp tổ chức sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách và tiềm lực kinh tế.
- Đối với người lao động: Tuyển dụng nhân sự tạo cơ hội việc làm và thu nhập cho người lao động, giúp người lao động có được việc làm phù hợp với năng lực bản thân, cải thiện mức thu nhập cá nhân nâng cao chất lượng cuộc sống của mình. Đồng thời tạo điều kiện cho người lao động tìm kiếm được môi trường làm việc có văn hóa phù hợp với cá tính bản thân, từ đó giúp người lao động bồi dưỡng được các kiến thức cần thiết nâng cao trình độ tay nghề và phẩm chất năng lực. Tuyển dụng hiệu quả tạo động lực thúc đẩy năng suất lao động phát triển và kinh doanh mang lại hiệu quả cao. Từ đó giúp người lao động có tinh thần cầu tiến trong công việc, tạo cơ hội gắn kết giữa người lao động với tổ chức, thi đua và cạnh tranh trong công việc một cách lành mạnh, cùng phát triển.
Hạn chế được tỷ lệ người lao động bỏ việc hay chuyển công việc sang tổ chức khác. - Đối với xã hội: Hoạt động tuyển dụng của các tổ chức được thực hiện một cách hiệu quả góp phần mang lại các giá trị về mặt xã hội tạo cơ hội cung ứng việc làm cho người lao động, nâng cao đời sống cộng đồng, giảm tỷ lệ thất nghiệp của người lao động trong toàn xã hội. Đồng thời, khi thực hiện tốt công tác tuyển dụng giúp xã hội giảm bớt các gánh nặng thất nghiệp, tệ nạn xã hội, tạo nguồn thu nhập ổn định đảm bảo đời sống ấm no và an yên cho người lao động góp phần sử dụng hợp lý nguồn nhân lực của xã hội đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế đất nước. Tầm quan trọng của tuyển dụng nhân sự Theo Lưu Thị Minh Ngọc (2015), công tác tuyển dụng nguồn nhân lực có tầm quan trọng rất lớn đối với tổ chức và người lao động tham gia vào tổ chức đó.
Thứ nhất, tuyển dụng nhân sự giúp người lao động bộc lộ khả năng và năng lực làm việc ở mức tối đa và hiệu quả nhất. Quan điểm này cho thấy rằng, nếu tổ chức thực hiện tốt công tác tuyển dụng nhân sự, người lao động sẽ tìm kiếm được môi trường làm việc phù hợp với bản thân của mình, khi đó người lao động sẽ làm việc với tinh thần thoải mái, cầu tiến trong công việc và phát huy hết khả năng tư duy, sáng tạo để cống hiến cho tổ chức. Thứ hai, công tác tuyển dụng ảnh hưởng đến sự thành bại của tổ chức. Ta có thể thấy hiện nay các tổ chức đã và đang ứng dụng hầu hết công nghệ và các thiết bị hỗ trợ vào quá trình hoạt động của mình.
Tuy nhiên, người lao động lại chính là người vận hành các thiết bị đó. Quá trình hoạt động của tổ chức có hiệu quả hay không đều bị chi phối và phụ thuộc bởi người lao động. Từ đó cho thấy, công tác tuyển dụng được xem là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự tồn tại và các quyết định của tổ chức trong tương lai. Thứ ba, tuyển dụng nhân sự là cơ sở triển khai các hoạt động quản trị khác.
Nhận định này cho thấy hoạt động tuyển dụng của tổ chức tốt sẽ giúp tổ chức đạt được các mục đích khác thông qua sự nỗ lực của người lao động. Khí đó, vai trò quyết định của người lao động sẽ được phát huy trong mọi hoạt động quản trị. Các nguồn tuyển dụng 1. Nguồn tuyển dụng bên trong doanh nghiệp Theo Nguyễn Hữu Thân (2012); Nguyễn Minh Ngọc và cộng sự (2021), tuyển dụng nhân sự từ nguồn bên trong hay nguồn nội bộ bên trong doanh nghiệp được xem là hình thức sắp xếp lại đội ngũ nhân sự để khắc phục tình trạng vừa thiếu vừa thừa nhân sự trong tổ chức và nó được thực hiện công khai với các tiêu chí rõ ràng cho tất cả các ứng viên bên trong tổ chức.
Bên cạnh đó Trần Kim Dung (2012) còn cho rằng, nguồn nội bộ là lựa chọn hàng đầu trong công tác tuyển dụng của các tổ chức bởi những ưu điểm sau: - Giảm tỷ lệ tuyển sai người cho từng chức danh công việc: bộ phận nhân sự dễ dàng trong việc truy cập vào hồ sơ thông tin của các nhân viên trong công ty, có 14 cái nhìn đánh giá khách quan chính xác về năng lực làm việc và tinh thần trách nhiệm của nhân viên trong quá trình làm việc. Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình ra quyết định tuyển dụng, giúp chọn đúng người cho đúng chức danh công việc. - Tiết kiệm chi phí về marketing, quảng cáo: tuyển dụng nội bộ với nguồn lực có sẵn là đội ngũ nhân viên trong tổ chức, công ty không phải tốn các khoản chi phí về quảng cáo, đăng bài tuyển dụng và các khoản chi phí duy trì, nâng cấp website tuyển dụng.