LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Cùng với sự phát triển lớn mạnh của nền kinh tế đất nước, các công trình trọng điểm quốc gia, các nhà máy, xí nghiệp, các tòa cao ốc và một số công trình công cộng khác đang mọc lên mỗi ngày. Đặc biệt, Đảng và Nhà nước ta đã rất chú trọng phát triển các công trình công nghiệp nặng trong lĩnh vực thủy điện, lắp máy ngay từ thời kỳ đầu của quá trình đổi mới. Điều đó cho thấy, công tác đầu tư đã và đang đóng một vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của đất nước.
Tuy nhiên, không phải dự án đầu tư nào cũng đạt được kết quả mong đợi, dự án đầu tư thành công hay thất bại phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó phần lớn là phụ thuộc vào công tác quản lý dự án. Trong điều kiện hiện nay, thị trường xây lắp ngày càng cạnh tranh gay gắt, thị trường đầu tư lại đầy biến động rủi ro, hoạt động quản lý dự án đang dần trở thành hạt nhân cơ bản trong cơ chế quản lý của các doanh nghiệp nói chung và của Tổng công ty lắp máy Việt Nam LILAMA nói riêng. Với kinh nghiệm hơn 30 năm trong lĩnh vực lắp máy, trong thời gian qua, LILAMA đã không ngừng vươn lên, từ vai trò một người làm thuê chuyển sang làm chủ của nhiều dự án đầu tư lớn, Tổng công ty đã đóng góp nhiều công trình có giá trị cho sự phát triển của đất nước. Nhìn nhận được những điều kiện cần thiết cho sự phát triển, Tổng công ty đã quan tâm xác đáng đến công tác quản lý dự án.
Tuy nhiên, đây là một vấn đề khá mới mẻ với các nhà quản lý nên khó tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế khi triển khai thực hiện. Trong quá trình thực tập tại Tổng công ty, em nhận thấy tầm quan trọng của hoạt động quản lý dự án tại đơn vị và quyết định chọn đề tài: ”Hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tƣ tại Tổng công ty lắp máy Việt Nam LILAMA” nhằm góp phần nhỏ vào việc hoàn thiện công tác quản lý dự án tại đây. Mục tiêu đạt đƣợc của đề tài Nghiên cứu đề tài nhằm hệ thống hóa những vấn đề lý luận: Thế nào là dự án đầu tư, quản lý dự án đầu tư? Sự cần thiết phải quản lý dự án đầu tư. Các lĩnh vực quản lý dự án đầu tư và các mô hình tổ chức quản lý dự án đầu tư tại Việt Nam.
Đánh giá được thực trạng quản lý dự án tại Tổng công ty lắp máy Việt Nam: Quản lý theo mô hình nào? Quản lý từng lĩnh vực cụ thể (thời gian, chi phí, chất lượng) trong các giai đoạn của dự án ra sao? Nguyễn Tú Anh Lớp Kế hoạch 48A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 8 GVHD: PGS. TS Lê Huy Đức Rút ra được những ưu điểm, nhược điểm, phát hiện nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý dự án tại Tổng công ty. Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài được vận dụng rất nhiều phương pháp trong quá trình nghiên cứu. Tuy nhiên, phương pháp duy vật biện chứng và lịch sử đóng vai trò chủ đạo bên cạnh các phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu, phương pháp hệ thống hóa, sơ đồ hoá… 4.
Phạm vi nghiên cứu Thời gian nghiên cứu: 2005 – 2010 Không gian: quản lý các dự án đầu tư trong các lĩnh vực kinh doanh của Tổng công ty lắp máy Việt Nam LILAMA (các dự án xây dựng lắp đặt Nhà máy thủy điện, cơ khí…; các dự án bất động sản; các dự án mua sắm máy móc thiết bị…). Do trình độ hiểu biết có hạn, nội dung của chuyên đề còn nhiều thiếu sót và hạn chế. Em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của thầy cô và các bạn để bài chuyên đề của em được hoàn thiện hơn. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới PGS.
TS Lê Huy Đức, giáo viên hướng dẫn đã theo sát quá trình thực tập và cho em những ý kiến đánh giá quý báu, cũng như các anh chị cán bộ công nhân viên đang công tác tại Phòng Kế hoạch, Phòng Đầu tư của Tổng công ty lắp máy Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt thời gian thực tập và cung cấp cho em những tài liệu cần thiết để em có thể hoàn thành bài chuyên đề tốt nghiệp này. Em xin chân thành cảm ơn! Chuyên đề tốt nghiệp của em gồm 3 chương Chƣơng 1: Một số vấn đề cơ bản về dự án đầu tƣ Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý dự án đầu tƣ tại Tổng công ty lắp máy Việt Nam LILAMA Chƣơng3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tƣ tại Tổng công ty lắp máy Việt Nam LILAMA Nguyễn Tú Anh Lớp Kế hoạch 48A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 9 GVHD: PGS. TS Lê Huy Đức CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ 1. Khái niệm, đặc trƣng của dự án đầu tƣ 1.
Khái niệm dự án đầu tư Có rất nhiều cách để định nghĩa dự án. Tùy theo mục đích mà ta có thể nhấn mạnh một khía cạnh nào đó. Theo nghĩa chung nhất, dự án là một lĩnh vực hoạt động đặc thù, một nhiệm vụ cần phải được thực hiện với phương pháp riêng, nguồn lực riêng và theo một kế hoạch tiến độ nhằm tạo ra một thực thể mới. Trên phương diện quản lý, có thể định nghĩa: Dự án là những nỗ lực có thời hạn nhằm tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ duy nhất.
Đặc trưng của dự án đầu tư Dự án có mục đích, kết quả xác định Tất cả các dự án đều phải có kết quả được xác định rõ ràng. Kết quả này có thể là một tòa nhà, một dây chuyền sản xuất hiện đại hay là chiến thắng của một chiến dịch vận động tranh cử vào một vị trí chính trị. Mỗi dự án lại bao gồm một tập hợp nhiều nhiệm vụ cần được thực hiện. Mỗi nhiệm vụ cụ thể lại có một kết quả riêng, độc lập.
Tập hợp các kết quả cụ thể của các nhiệm vụ hình thành nên kết quả chung của dự án. Nói cách khác, dự án là một hệ thống phức tạp, được phân chia thành nhiều bộ phận, phân hệ khác nhau để thực hiện và quản lý nhưng đều phải thống nhất đảm bảo các mục tiêu chung về thời gian, chi phí và việc hoàn thành với chất lượng cao. Dự án có chu kỳ phát triển riêng và có thời gian tồn tại hữu hạn Dự án là một sự sáng tạo. Giống như các thực thể sống, dự án cũng phải trải qua các giai đoạn: hình thành, phát triển, có thời điểm đầu và kết thúc… Dự án không kéo dài mãi mãi.
Khi dự án kết thúc, kết quả dự án được chuyển giao cho bộ phận quản lý vận hành, nhóm quản trị dự án giải tán. Sản phẩm của dự án mang tính đơn chiếc, độc đáo (mới lạ) Khác với quá trình sản xuất liên tục và gián đoạn, kết quả của dự án không phải là sản phẩm sản xuất hàng loạt, mà có tính khác biệt cao. Sản phẩm và dịch vụ Nguyễn Tú Anh Lớp Kế hoạch 48A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 10 GVHD: PGS. TS Lê Huy Đức do dự án đem lại là duy nhất, hầu như không lặp lại như Kim tự tháp ở Ai Cập hay đê chắn lũ Sông Thames ở London.
Tuy nhiên, ở nhiều dự án khác, tính duy nhất ít rõ ràng hơn và bị che đậy bởi tính tương tự giữa chúng. Nhưng điều khẳng định là chúng vẫn có thiết kế khác nhau, vị trí khác, khách hàng khác… Điều đó cũng tạo nên nét duy nhất, độc đáo, mới lạ của dự án. Dự án liên quan đến nhiều bên và có sự tương tác phức tạp giữa các bộ phận quản lý chức năng với quản lý dự án Dự án nào cũng có sự tham gia của nhiều bên hữu quan như chủ đầu tư, người hưởng thụ dự án, các nhà tư vấn, nhà thầu, các cơ quan quản lý Nhà nước. Giữa các bộ phận quản lý chức năng và bộ phận quản lý dự án thường xuyên có quan hệ với nhau và cùng phối hợp thực hiện nhiệm vụ nhưng mức độ tham gia của các bộ phận không giống nhau.
Để thực hiện thành công mục tiêu của dự án, các nhà quản lý dự án cần duy trì thường xuyên mối quan hệ với các bộ phận quản lý khác. Môi trường hoạt động va chạm Quan hệ giữa các dự án là quan hệ chia nhau cùng một nguồn lực khan hiếm của tổ chức. Dự án “cạnh tranh” lẫn nhau và với các hoạt động tổ chức sản xuất khác về tiền vốn, nhân lực, thiết bị… Trong quản lý, nhiều trường hợp, các thành viên ban quản lý dự án lại có “hai thủ trưởng” nên không biết phải thực hiện mệnh lệnh của cấp trên trực tiếp nào nếu hai lệnh lại mâu thuẫn nhau… Do đó, môi trường quản lý dự án có nhiều quan hệ phức tạp nhưng năng động. Tính bất định và độ rủi ro cao Hầu hết các dự án đòi hỏi quy mô tiền vốn, vật tư và lao động rất lớn để thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định.
Mặt khác, thời gian đầu tư và vận hành kéo dài nên các dự án đầu tư phát triển thường có độ rủi ro cao. Chu trình của dự án đầu tƣ Chu kỳ của hoạt động đầu tư là các giai đoạn mà một dự án phải trải qua bắt đầu từ khi dự án mới chỉ là ý đồ đến khi dự án hoàn thành chấm dứt hoạt động. Sơ đồ 1: Chu kỳ dự án đầu tƣ Ý đồ về Chuẩn Thực Sản xuất Ý đồ dự án bị đầu hiện kinh dự án đầu tư tư đầu tư doanh mới Nguyễn Tú Anh Lớp Kế hoạch 48A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 11 GVHD: PGS. TS Lê Huy Đức Chu kỳ một dự án đầu tư được thể hiện thông qua ba giai đoạn: giai đoạn tiền đầu tư (Chuẩn bị đầu tư), giai đoạn đầu tư (Thực hiện đầu tư) và giai đoạn vận hành các kết quả đầu tư (Sản xuất kinh doanh).
Mỗi giai đoạn lại chia làm nhiều bước.