Hoàn thiện kế toán nguyên vật liệu tại doanh nghiệp xây dựng Thành Lâm

Bài viết phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện kế toán nguyên vật liệu tại doanh nghiệp xây dựng Thành Lâm, nâng cao hiệu quả quản lý.

• Tác giả: Phùng Thị Thanh Huệ
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Thị Nhu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kế Toán Tổng Hợp
• Đề tài: Cải Tiến Kế Toán Nguyên Vật Liệu Trong Doanh Nghiệp Xây Dựng
• Loại tài liệu: Chuyên Đề Thực Tập
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM VÀ TỔ CHỨC QUẢN LÝ NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM
• 1.2. Danh mục nguyên vật liệu tại Công ty
• 1.3. Phân loại nguyên vật liệu tại Công ty
• 1.4. Phương thức thu mua nguyên vật liệu tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm
• 1.5. Các phương thức sử dụng nguyên vật liệu tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm
• 1.6. Phương thức bảo quản tại Công ty
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM
• 2.1. KẾ TOÁN CHI TIẾT NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM
• 2.1.1. Chứng từ sử dụng và thủ tục nhập xuất NVL tại Công ty
• 2.1.2. Kế toán chi tiết nguyên vật liệu tại Công ty
• 2.2. KẾ TOÁN TỔNG HỢP NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM
• 2.2.1. Tài khoản sử dụng
• 2.2.2. Phương pháp ghi sổ tổng hợp tại Công ty
• 2.2.3. Kiểm kê nguyên vật liệu tại Công ty
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM
• 3.1. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM
• 3.1.1. Nhược điểm
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM
• 3.2.1. Về công tác quản lý vật liệu
• 3.2.2. Về tài khoản sử dụng tại Công ty
• 3.2.3. Về chứng từ và luân chuyển chứng từ tại Công ty
• 3.2.4. Về sổ kế toán chi tiết tại Công ty
• 3.2.5. Về Sổ kế toán tổng hợp
• 3.2.6. Về lập dự phòng giảm giá vật tư
• 3.2.7. Về báo cáo kế toán liên quan đến nguyên vật liệu tại Công ty
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• NHẬN XÉT CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cải Tiến Kế Toán Nguyên Vật Liệu Trong Doanh Nghiệp Xây Dựng

Kế toán nguyên vật liệu đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất tại các doanh nghiệp xây dựng. Việc cải tiến kế toán nguyên vật liệu không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại là cần thiết để duy trì vị thế trên thị trường.

1.1. Định Nghĩa Kế Toán Nguyên Vật Liệu Trong Xây Dựng

Kế toán nguyên vật liệu là quá trình ghi chép, phân loại và báo cáo các chi phí liên quan đến nguyên vật liệu trong sản xuất. Điều này bao gồm việc theo dõi số lượng, giá trị và tình trạng của nguyên vật liệu trong kho.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kế Toán Nguyên Vật Liệu

Kế toán nguyên vật liệu giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận. Việc quản lý hiệu quả nguyên vật liệu cũng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và sự hài lòng của khách hàng.

II. Những Thách Thức Trong Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tại Doanh Nghiệp Xây Dựng

Doanh nghiệp xây dựng thường gặp nhiều thách thức trong việc quản lý nguyên vật liệu. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và chi phí. Việc không kiểm soát tốt nguyên vật liệu có thể dẫn đến lãng phí và tăng chi phí sản xuất.

2.1. Biến Động Giá Nguyên Vật Liệu

Giá nguyên vật liệu thường xuyên biến động, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất. Doanh nghiệp cần có chiến lược mua sắm hợp lý để giảm thiểu rủi ro này.

2.2. Quản Lý Kho Hàng Không Hiệu Quả

Việc quản lý kho hàng không hiệu quả có thể dẫn đến tình trạng thừa hoặc thiếu nguyên vật liệu, ảnh hưởng đến tiến độ thi công và chi phí.

III. Phương Pháp Cải Tiến Kế Toán Nguyên Vật Liệu Hiệu Quả

Để cải tiến kế toán nguyên vật liệu, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp hiện đại và công nghệ thông tin. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ chính xác trong quản lý.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Kế Toán

Công nghệ thông tin giúp tự động hóa quy trình kế toán, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Các phần mềm kế toán hiện đại có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong việc theo dõi và quản lý nguyên vật liệu.

3.2. Tối Ưu Hóa Quy Trình Nhập Xuất Nguyên Vật Liệu

Quy trình nhập xuất nguyên vật liệu cần được tối ưu hóa để giảm thiểu thời gian và chi phí. Việc này bao gồm việc lập kế hoạch chi tiết và kiểm soát chặt chẽ các bước trong quy trình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Cải Tiến Kế Toán Nguyên Vật Liệu

Việc áp dụng các phương pháp cải tiến kế toán nguyên vật liệu đã mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, doanh nghiệp có thể giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Doanh Nghiệp Xây Dựng Thành Lâm

Nghiên cứu tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm cho thấy việc cải tiến kế toán nguyên vật liệu đã giúp giảm chi phí sản xuất lên đến 15%.

4.2. Các Mô Hình Thành Công Khác

Nhiều doanh nghiệp xây dựng khác cũng đã áp dụng thành công các phương pháp cải tiến kế toán, từ đó nâng cao hiệu quả và giảm thiểu lãng phí.

V. Kết Luận Về Cải Tiến Kế Toán Nguyên Vật Liệu Trong Doanh Nghiệp Xây Dựng

Cải tiến kế toán nguyên vật liệu là một yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp xây dựng nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm chi phí. Việc áp dụng các phương pháp hiện đại và công nghệ thông tin sẽ giúp doanh nghiệp duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường.

5.1. Tương Lai Của Kế Toán Nguyên Vật Liệu

Trong tương lai, kế toán nguyên vật liệu sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật và cải tiến quy trình kế toán nguyên vật liệu để đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp và xây dựng cơ bản, nguyên vật liệu là yếu tố cấu thành trực tiếp nên thực thể công trình. Giá trị chi phí nguyên vật liệu thường chiếm tỷ trọng rất lớn, dao động từ 70% đến 80% trong tổng chi phí sản xuất thi công. Do đó, việc quản lý và hạch toán chính xác nguyên vật liệu từ khâu thu mua, vận chuyển, bảo quản, dự trữ cho đến xuất dùng ảnh hưởng trực tiếp đến việc tính giá thành sản phẩm, bảo toàn vốn lưu động và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của đơn vị.

Đề tài "Hoàn thiện kế toán nguyên vật liệu tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm" được thực hiện xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong công tác quản lý tài chính - kế toán tại đơn vị khảo sát. Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm có địa bàn hoạt động đặc thù tại Huyện Bảo Lâm, Tỉnh Cao Bằng, thường xuyên thi công nhiều công trình trải dài, chịu sự chi phối mạnh mẽ từ biến động giá cả vật tư và điều kiện thi công ngoài trời.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của chuyên đề được xác định gồm các nội dung cụ thể sau:

1. Hệ thống hóa các đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của nguyên vật liệu, cơ cấu tổ chức quản lý và luân chuyển vật tư tại đơn vị.
2. Khảo sát, mô tả và phân tích thực trạng công tác kế toán chi tiết và kế toán tổng hợp nguyên vật liệu đang áp dụng tại doanh nghiệp.
3. Đánh giá những ưu điểm đạt được cùng các mặt tồn tại, hạn chế trong quy trình hạch toán, luân chuyển chứng từ, mở sổ kế toán và lập dự phòng.
4. Đề xuất hệ thống các giải pháp cụ thể, có tính khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu phù hợp với chế độ kế toán hiện hành và đặc thù thi công xây lắp của doanh nghiệp.

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán nguyên vật liệu (bao gồm kế toán chi tiết, kế toán tổng hợp, chứng từ, tài khoản và sổ sách kế toán).
• Phạm vi nghiên cứu: Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm (địa chỉ: Khu 4, Thị trấn Pắc Miếu, Huyện Bảo Lâm, Tỉnh Cao Bằng). Dữ liệu và số liệu minh họa thực tế được thu thập trong quý IV năm 2016 và năm 2017 gắn liền với các công trình trọng điểm như Trụ sở làm việc UBND xã Nam Quang, huyện Bảo Lâm.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung pháp lý và chế độ kế toán áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống các quy định quản lý tài chính và chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam:

• Chế độ kế toán: Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp.
• Hệ thống văn bản pháp luật thương mại: Căn cứ các quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại năm 2005 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2006) trong việc xác lập hợp đồng kinh tế mua bán và cung cấp vật liệu xây dựng.
• Phương pháp kế toán áp dụng tại đơn vị:
  • Phương pháp hạch toán hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên.
  • Phương pháp tính thuế GTGT: Phương pháp khấu trừ thuế.
  • Phương pháp tính giá xuất kho: Phương pháp giá thực tế đích danh.
  • Phương pháp hạch toán chi tiết nguyên vật liệu: Phương pháp thẻ song song.
  • Hình thức ghi sổ kế toán tổng hợp: Hình thức Nhật ký chung (NKC).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu thực tiễn và phân tích chuyên môn:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Tiếp cận trực tiếp chứng từ gốc, hồ sơ nghiệm thu, hợp đồng kinh tế và sổ sách tại Phòng Kế toán - Tài chính, Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật và Ban chỉ huy các công trường thi công của Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Đối chiếu giữa quy định của Chuẩn mực kế toán, Thông tư 200/2014/TT-BTC với cách thức luân chuyển chứng từ và ghi sổ thực tế tại đơn vị.
• Phương pháp hạch toán kế toán: Mô tả quy trình lập chứng từ, luân chuyển chứng từ, định khoản tài khoản đối ứng và đối chiếu số liệu giữa thẻ kho, sổ chi tiết, sổ Nhật ký chung và Sổ cái tài khoản 152.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Đặc điểm và tổ chức quản lý nguyên vật liệu tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm

Chương này tập trung phân tích đặc điểm vật tư, danh mục phân loại, phương thức thu mua, luân chuyển và cơ cấu tổ chức quản lý nguyên vật liệu tại đơn vị:

• Đặc điểm nguyên vật liệu: Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, vật tư có khối lượng lớn, chủng loại phong phú, tính chất lý hóa đa dạng (xi măng, sắt, thép, cát, sỏi, đá...). Vật tư khi tham gia vào quá trình thi công bị tiêu hao toàn bộ một lần vào giá trị công trình.
• Phân loại nguyên vật liệu: Đơn vị phân chia nguyên vật liệu thành 5 nhóm dựa trên nội dung kinh tế và vai trò:
  1. Nguyên vật liệu chính: Xi măng (PCB30, PCB40, xi măng trắng), sắt thép (thép phi 6, 8, 10, 12, 14, 16, thép tấm, thép mạ), cát (cát đen, cát vàng, cát trát, cát mịn), đá (đá hộc, đá 1x2, đá 2x4, đá cấp phối), gạch ngói, vôi ve, gỗ...
  2. Nguyên vật liệu phụ: Đinh băm tôn, đinh bu lông L14x50, đinh 5 phân, que hàn, ôxy, nhựa đường...
  3. Nhiên liệu: Xăng A92, dầu Diesel (DDZ), than, gas dùng cho nồi hơi, xe máy thi công và phương tiện vận tải.
  4. Phụ tùng thay thế: Mũi khoan, săm lốp ô tô, dây curoa, bánh răng, bu lông dùng để sửa chữa, bảo dưỡng tài sản cố định.
  5. Phế liệu thu hồi: Đầu mẩu sắt thép thừa, tre gỗ hỏng, vỏ bao xi măng.
• Phương pháp tính giá nguyên vật liệu:
  • Giá nhập kho: Xác định theo giá thực tế mua ngoài (chưa bao gồm thuế GTGT do doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp khấu trừ) cộng với chi phí thu mua, bốc xếp, vận chuyển đến chân công trình (nếu có), trừ đi chiết khấu thương mại và giảm giá hàng bán.
  • Giá xuất kho: Áp dụng phương pháp giá thực tế đích danh. Doanh nghiệp có điều kiện giao nhận và bảo quản riêng từng lô vật tư theo từng hạng mục công trình cụ thể, nên khi xuất lô nào sẽ áp đúng đơn giá thực tế nhập của lô đó.
• Tổ chức quản lý và luân chuyển: Đơn vị áp dụng mô hình quản lý trực tuyến - chức năng:
  • Giám đốc: Phê duyệt kế hoạch cung ứng và các hợp đồng kinh tế lớn.
  • Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật: Lập định mức tiêu hao, theo dõi tiến độ công trình, kiểm tra chất lượng kỹ thuật và lập lệnh/phiếu nhập - xuất vật tư.
  • Phòng Kế toán (Kế toán vật tư): Hạch toán số liệu, theo dõi biến động tăng giảm, định kỳ đối chiếu thẻ kho và tham gia kiểm kê.
  • Thủ kho và Bảo vệ công trường: Trực tiếp bảo quản, kiểm nhận số lượng thực tế tại kho công trình, ghi thẻ kho và giám sát vận chuyển ra vào công trường.

Nhóm nguyên vật liệu	Chủng loại tiêu biểu	Mã vật tư mẫu	Đơn vị tính
Sắt thép	Sắt 6, Sắt 8, Sắt 10, Sắt 12, Sắt 14, Sắt 16	D6, D8, D10, D12, D14, D16	Kg
Cát	Cát đen, Cát mịn, Cát vàng, Cát trát	CD, ML/0,7-1,4, 152_CAT, 152_CT	M³
Đá	Đá hộc, Đá 1x2, Đá 2x4, Đá cấp phối	Đ1x2, Đ2x4, Đ4x6, Đ4	M³
Xi măng	Xi măng PCB30, Xi măng PCB40, Xi măng trắng	PCB30, PCB40, PC40	Kg / Tấn
Vật liệu phụ & Nhiên liệu	Que hàn, Ôxi, Nhựa đường, Xăng A92, Dầu Diezen	QH, O2, NĐ, X92, DDZ	Cái / Bình / Kg / Lít

---

Chương 2: Thực trạng kế toán nguyên vật liệu tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm

Chương 2 phản ánh toàn bộ quy trình hạch toán nghiệp vụ phát sinh từ chứng từ gốc đến sổ kế toán chi tiết và tổng hợp trong tháng 10 năm 2016:

1. Hệ thống chứng từ và quy trình nhập - xuất

• Chứng từ sử dụng: Hóa đơn GTGT (Mẫu 01GTKT3/001), Biên bản kiểm nghiệm vật tư, Phiếu nhập kho (Mẫu 02-VT), Phiếu xuất kho (Mẫu 02-VT), Biên bản kiểm kê vật tư (Mẫu 05-VT), Bảng phân bổ nguyên liệu (Mẫu 07-VT).
• Quy trình nhập kho: Khi vật tư được nhà cung ứng (điển hình như Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại Dũng Hà theo Hợp đồng kinh tế số 29/HĐKT ngày 25/10/2016) vận chuyển đến công trình, Ban kiểm nghiệm (gồm Chỉ huy trưởng công trường, Kỹ thuật viên và Thủ kho) tiến hành kiểm nhận và lập Biên bản kiểm nghiệm vật tư. Thủ kho lập Phiếu nhập kho thành 3 liên (Liên 1 lưu tại Phòng Kế hoạch - Vật tư, Liên 2 lưu tại thẻ kho, Liên 3 giao người giao hàng).
  • Ví dụ minh họa: Ngày 11/10/2016, theo Hóa đơn GTGT số 0000498, doanh nghiệp mua 175 tấn Xi măng PCB30 với đơn giá chưa thuế 1.454.000 VNĐ/tấn, tổng tiền hàng 184.454.000 VNĐ, thuế GTGT 10% là 18.546.000 VNĐ, tổng thanh toán 203.000.000 VNĐ nhập kho phục vụ Công trình Trụ sở làm việc UBND xã Nam Quang.
• Quy trình xuất kho: Căn cứ tiến độ thi công, cán bộ phụ trách lập Giấy đề nghị xuất vật tư trình Ban Giám đốc và Kế toán trưởng duyệt. Sau khi duyệt, phiếu xuất kho được lập thành các liên để thủ kho xuất vật tư và chuyển chứng từ về phòng kế toán.

2. Kế toán chi tiết nguyên vật liệu (Phương pháp Thẻ song song)

• Tại kho: Thủ kho sử dụng Thẻ kho theo dõi chỉ tiêu số lượng nhập - xuất - tồn hàng ngày cho từng thứ vật tư (Thẻ kho Xi măng PCB30 tờ số 01, Thẻ kho Sắt 10 tờ số 02). Cuối tháng thủ kho cộng số phát sinh và tính số tồn kho thực tế.
• Tại phòng kế toán: Định kỳ từ 3 đến 5 ngày, kế toán vật tư kiểm tra thẻ kho, ký xác nhận và thu nhận phiếu nhập, phiếu xuất. Kế toán tiến hành hoàn thiện chỉ tiêu đơn giá, thành tiền và vào Sổ chi tiết nguyên vật liệu (mở theo từng danh mục vật tư trên TK 152). Cuối tháng, kế toán lập Bảng tổng hợp nhập - xuất - tồn để đối chiếu với Thẻ kho của thủ kho và số liệu trên Sổ cái TK 152.

Tên biểu mẫu / Sổ kế toán	Ký hiệu / Số hiệu mẫu	Nội dung phản ánh
Biên bản kiểm nghiệm vật tư	Số 10.17; Số 10.15	Xác nhận số lượng, quy cách, phẩm chất đạt chuẩn trước khi nhập kho
Phiếu nhập kho	Số 10.15 (ngày 11/10/2016; ngày 30/10/2016)	Ghi nhận số lượng, đơn giá, thành tiền thực nhập (Nợ TK 152 / Có TK 112, 331)
Phiếu xuất kho	Số 10.17; Số 10.54	Ghi nhận số lượng thực xuất dùng cho công trình (Nợ TK 621 / Có TK 152)
Thẻ kho	Tờ số 01 (Xi măng PCB30); Tờ số 02 (Sắt 10)	Theo dõi chi tiết số lượng nhập, xuất, tồn kho tại chân công trình
Sổ chi tiết vật tư	Mở cho từng loại (Sắt 10, Xi măng PCB30)	Theo dõi cả số lượng và giá trị (thành tiền), đơn giá đích danh
Bảng tổng hợp N - X - T	Tổng hợp toàn bộ danh mục vật tư	Đối chiếu số liệu luân chuyển tổng thể cuối tháng

3. Kế toán tổng hợp nguyên vật liệu

• Tài khoản sử dụng: Doanh nghiệp sử dụng Tài khoản 152 - "Nguyên liệu, vật liệu" và mở các tài khoản chi tiết (TK 152_NVL). Các tài khoản đối ứng chủ yếu gồm TK 112 (Tiền gửi ngân hàng), TK 331 (Phải trả cho người bán), TK 1331 (Thuế GTGT được khấu trừ), TK 621 (Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp).
• Quy trình ghi sổ theo hình thức Nhật ký chung:
  • Hàng ngày hoặc định kỳ, căn cứ vào các Phiếu nhập kho, Phiếu xuất kho đã được kiểm tra, kế toán ghi chép các nghiệp vụ vào Sổ nhật ký chung.
  • Từ Sổ nhật ký chung, số liệu được chuyển vào Sổ cái TK 152 và Sổ cái các tài khoản liên quan.
  • Cuối tháng, lập Bảng cân đối số phát sinh để kiểm tra tính cân đối, làm căn cứ lập Báo cáo tài chính.
• Công tác kiểm kê: Cuối kỳ kế toán tiến hành kiểm kê thực tế tại các kho công trình, lập Bảng tổng hợp kiểm kê vật tư (Biểu 2-18) nhằm xác định chênh lệch thừa, thiếu và đề xuất biện pháp xử lý.

---

Chương 3: Hoàn thiện kế toán nguyên vật liệu tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm

Dựa trên thực trạng khảo sát, tác giả chỉ ra các nhược điểm và đưa ra hệ thống giải pháp hoàn thiện:

1. Đánh giá tồn tại, nhược điểm

• Công tác mã hóa vật tư chưa thống nhất: Việc đặt mã có sự đan xen thiếu khoa học (một số loại đặt theo tên kho trước - số đếm sau, một số loại ngược lại), gây khó khăn khi tra cứu trên phần mềm kế toán.
• Luân chuyển chứng từ: Thời gian giao nhận chứng từ giữa kho tại các công trường ở xa với phòng kế toán đôi khi còn chậm trễ; chưa có phiếu giao nhận chứng từ định kỳ chặt chẽ.
• Thiếu hụt biểu mẫu trung gian: Chưa lập Phiếu báo vật tư còn lại cuối kỳ đối với vật tư xuất thẳng ra công trường chưa sử dụng hết; chưa mở sổ Nhật ký chuyên dùng (Nhật ký mua hàng, Nhật ký chi tiền) để giảm tải cho Sổ nhật ký chung.
• Dự phòng giảm giá hàng tồn kho: Doanh nghiệp chưa thực hiện trích lập dự phòng giảm giá nguyên vật liệu dù giá cả vật tư ngành xây dựng thường xuyên biến động.

2. Các giải pháp hoàn thiện cụ thể

Tác giả đề xuất 7 nhóm giải pháp trọng tâm kèm hệ thống biểu mẫu thiết kế mới:

1. Hoàn thiện công tác quản lý và mã hóa vật tư: Thống nhất nguyên tắc mã hóa đồng bộ theo cấu trúc: Nhóm vật liệu + Tên chi tiết + Quy cách trên toàn hệ thống phần mềm.
2. Hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán: Chi tiết hóa hệ thống tài khoản cấp 2, cấp 3 cho TK 152 theo đúng từng nhóm và địa điểm kho công trình.
3. Hoàn thiện chứng từ và luân chuyển chứng từ: Đưa vào áp dụng Phiếu giao nhận chứng từ nhập (xuất) nguyên vật liệu (Biểu 3-1) để quy định rõ trách nhiệm và thời hạn bàn giao giữa thủ kho và kế toán; sử dụng Phiếu báo vật tư còn lại cuối kỳ (Biểu 3-2) nhằm phản ánh chính xác chi phí vật liệu thực tế tiêu hao trong kỳ.
4. Hoàn thiện hệ thống sổ kế toán chi tiết: Chuẩn hóa mẫu sổ chi tiết vật tư và quy trình đối chiếu tự động giữa thẻ kho với phần mềm kế toán.
5. Mở thêm các sổ nhật ký đặc biệt: Đề xuất mở Sổ Nhật ký mua hàng (Bảng 3-3) và Sổ Nhật ký chi tiền (Bảng 3-4) nhằm phân loại, theo dõi tập trung các nghiệp vụ mua vật tư và thanh toán, giúp giảm áp lực ghi chép cho Sổ nhật ký chung.
6. Hoàn thiện Bảng phân bổ nguyên liệu, vật liệu: Thiết lập mẫu Bảng phân bổ nguyên liệu, vật liệu (Biểu 3-5) tập hợp chính xác chi phí NVL cho từng hạng mục công trình xây lắp.
7. Thiết lập quy trình trích lập dự phòng giảm giá vật tư: Đưa vào sử dụng Bảng kê dự phòng giảm giá vật tư (Biểu 3-6) vào cuối niên độ kế toán theo đúng quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC.

---

Kết quả và đóng góp

Bản chuyên đề thực tập tốt nghiệp đã tổng hợp được các kết quả cụ thể sau:

1. Khái quát bức tranh thực tế: Phản ánh rõ nét toàn bộ chu trình luân chuyển nguyên vật liệu trong một doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa tại địa bàn miền núi (Cao Bằng), nơi có chi phí NVL chiếm 70% - 80% tổng giá thành thi công.
2. Hệ thống hóa số liệu thực tế: Minh chứng chi tiết bằng hệ thống số liệu kế toán thực phát sinh trong tháng 10/2016 (hợp đồng mua bán, hóa đơn GTGT, biên bản kiểm nghiệm, phiếu nhập - xuất, thẻ kho của xi măng PCB30 và sắt thép các loại).
3. Bộ giải pháp biểu mẫu hoàn chỉnh: Đóng góp 6 biểu mẫu nghiệp vụ hoàn thiện (từ Biểu 3-1 đến Biểu 3-6), giúp doanh nghiệp khắc phục các lỗ hổng về luân chuyển chứng từ, theo dõi tồn kho tại hiện trường và trích lập dự phòng rủi ro biến động giá.

Tiêu chí	Thực trạng tại Doanh nghiệp Thành Lâm	Giải pháp hoàn thiện đề xuất
Mã hóa vật tư	Thiếu nhất quán, lẫn lộn giữa tên kho và số đếm	Chuẩn hóa theo cấu trúc mã nhóm - tên - quy cách thống nhất
Giao nhận chứng từ	Kế toán định kỳ xuống kho thu nhận trực tiếp	Bổ sung Phiếu giao nhận chứng từ nhập/xuất (Biểu 3-1) cố định lịch
Vật tư dư tại công trường	Chưa có chứng từ theo dõi riêng cuối tháng	Áp dụng Phiếu báo vật tư còn lại cuối kỳ (Biểu 3-2)
Sổ sách kế toán tổng hợp	Ghi trực tiếp toàn bộ vào Sổ nhật ký chung	Bổ sung Nhật ký mua hàng (Bảng 3-3) và Nhật ký chi tiền (Bảng 3-4)
Phân bổ chi phí NVL	Tập hợp trực tiếp theo từng phiếu xuất	Lập định kỳ Bảng phân bổ nguyên liệu, vật liệu (Biểu 3-5)
Dự phòng giảm giá	Chưa thực hiện trích lập	Lập Bảng kê dự phòng giảm giá vật tư (Biểu 3-6) cuối niên độ

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của tài liệu:
  • Nghiên cứu giới hạn trong phạm vi khảo sát một doanh nghiệp xây lắp cụ thể (Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm) với chuỗi số liệu thực tế minh họa tập trung chủ yếu vào quý IV năm 2016.
  • Các phân tích kế toán tập trung chủ yếu vào phương pháp thẻ song song và hình thức Nhật ký chung truyền thống, chưa đi sâu vào việc so sánh hiệu quả giữa các phần mềm ERP tích hợp quản trị dự án hiện đại.
• Hướng mở rộng nghiên cứu:
  • Mở rộng khảo sát công tác kế toán quản trị nguyên vật liệu (lập dự toán, phân tích biến động chi phí định mức so với thực tế thi công).
  • Nghiên cứu hoàn thiện kế toán NVL trong điều kiện áp dụng hóa đơn điện tử toàn diện và các giải pháp phần mềm quản lý kho công trình trực tuyến trên thiết bị di động.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán: Cung cấp tài liệu mẫu về cấu trúc một chuyên đề thực tập tốt nghiệp ngành Kế toán doanh nghiệp xây lắp; minh họa trực quan cách trình bày hệ thống chứng từ, thẻ kho, sổ chi tiết và sổ cái theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp xây dựng: Tham khảo quy trình tổ chức kế toán chi tiết theo phương pháp thẻ song song và phương pháp tính giá thực tế đích danh tại các công trình độc lập.
• Cán bộ quản lý kho và vật tư công trường: Tham khảo quy trình luân chuyển chứng từ kiểm nghiệm, phiếu báo vật tư tồn đọng và quản lý định mức sử dụng vật liệu tại chân công trình.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm áp dụng phương pháp nào để tính giá nguyên vật liệu xuất kho và vì sao?

Doanh nghiệp áp dụng phương pháp "Giá thực tế đích danh". Nguyên nhân là do đơn vị là doanh nghiệp xây lắp, vật tư mua về thường được vận chuyển và dự trữ phục vụ riêng cho từng công trình, hạng mục công trình xác định (bảo quản riêng từng lô tại chân công trình), do đó khi xuất kho lô nào sẽ áp đúng giá thực tế nhập kho của chính lô đó.

2. Hình thức ghi sổ kế toán và phương pháp hạch toán chi tiết vật tư tại doanh nghiệp là gì?

• Hình thức ghi sổ kế toán tổng hợp: Nhật ký chung (NKC), sử dụng Sổ nhật ký chung và Sổ cái TK 152.
• Phương pháp hạch toán hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên.
• Phương pháp hạch toán chi tiết nguyên vật liệu: Phương pháp thẻ song song (kết hợp theo dõi số lượng trên Thẻ kho và theo dõi cả số lượng, giá trị trên Sổ chi tiết vật tư tại phòng kế toán).

3. Tỷ trọng chi phí nguyên vật liệu chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng chi phí của đơn vị?

Chi phí nguyên vật liệu tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm chiếm từ 70% đến 80% trong tổng chi phí sản xuất thi công công trình.

4. Nhược điểm chính trong công tác kế toán nguyên vật liệu tại doanh nghiệp được chỉ ra là gì?

Các nhược điểm chính gồm: cách thức mã hóa vật tư chưa thống nhất đồng bộ; luân chuyển chứng từ từ công trường về phòng kế toán đôi lúc còn chậm trễ; chưa có phiếu theo dõi vật tư còn lại cuối kỳ tại hiện trường; chưa mở các sổ nhật ký chuyên dùng (Nhật ký mua hàng, Nhật ký chi tiền) và chưa thực hiện trích lập dự phòng giảm giá vật tư.

5. Tác giả đã đề xuất bổ sung những biểu mẫu chứng từ và sổ kế toán nào trong Chương 3?

Tác giả đề xuất bổ sung 6 biểu mẫu:

• Biểu 3-1: Phiếu giao nhận chứng từ nhập (xuất) nguyên vật liệu.
• Biểu 3-2: Phiếu báo vật tư còn lại cuối kỳ.
• Bảng 3-3: Sổ Nhật ký mua hàng.
• Bảng 3-4: Sổ Nhật ký chi tiền.
• Biểu 3-5: Bảng phân bổ nguyên liệu, vật liệu.
• Biểu 3-6: Bảng kê dự phòng giảm giá vật tư.

---

Kết luận

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp đã phản ánh toàn diện và chi tiết thực trạng tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm theo đúng quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC. Thông qua việc phân tích thực tế chu trình luân chuyển chứng từ và hạch toán sổ sách của các nhóm vật tư chủ lực như xi măng, sắt thép, tác giả đã làm rõ mối liên hệ giữa quản lý hiện vật tại công trình và quản lý giá trị tại phòng kế toán. Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào việc chuẩn hóa mã hóa vật tư, bổ sung chứng từ luân chuyển nội bộ, mở sổ nhật ký phụ và lập dự phòng giảm giá, mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho công tác tài chính - kế toán của doanh nghiệp xây lắp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 ĐẶC ĐIỂM VÀ TỔ CHỨC QUẢN LÝ NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM 1. ĐẶCĐIỂM NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM 1. Đặc điểm nguyên vật liệu tại Công ty Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm là một đơn vị chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản nên khoản mục chi phí về nguyên vật liệu chiếm từ 70% đến 80% trong tổng chi phí sản xuất thi công. Nguyên vật liệu sử dụng trong Công ty nói riêng và lĩnh vực xây dựng nói chung là rất đa dạng và phong phú.…Với đặc điểm khác biệt của ngành nghề xây dựng, để tiến hành thi công nhiều công trình khác nhau đáp ứng nhu cầu thị trường công ty phải sử dụng một khối lượng nguyên vật liệu rất lớn bao gồm nhiều thứ, nhiều loại khác nhau, mỗi loại vật liệu có vai trò, tính năng lý hoá riêng.

Các loại nguyên vật liệu công ty thường sử dụng như: xi măng, sắt, thép, cát, sỏi….Như ta đã biết, trong quá trình sản xuất vật liệu bị tiêu hao toàn bộ không giữ nguyên được hình thái vật chất ban đầu, giá trị của nó chuyển một lần toàn bộ vào giá trị sản phẩm mới tạo ra. Do đó, tăng cường quản lý công tác kế toán NVL đảm bảo việc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả nhằm hạ thấp chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, tăng thu nhập cho doanh nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng. Vì vậy, việc quản lý quy trình thu mua, vận chuyển, bảo SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 3 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán quản, dự trữ, sử dụng cũng như việc hạch toán nguyên vật liệu tác động trực tiếp đến những chỉ tiêu của công ty như chỉ tiêu số lượng, chất lượng sản phẩm, chỉ tiêu giá thành, chỉ tiêu lợi nhuận.Do đặc điểm sản phẩm của Công ty nên chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ tổng chi phí và trong giá thành, vì chỉ cần một thay đổi nhỏ về số lượng hay giá thành vật liệu cũng ảnh hưởng tới giá thành sản phẩm. Danh mục nguyên vật liệu tại Công ty Tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm, các nguyên vật liệu đều được mã hóa, được chia theo từng nhóm nguyên vật liệu ở máy vi tính bởi các chữ cái đầu của vật liệu công cụ dụng cụ.

Vì vậy tất cả các loại vật liệu sử dụng đều hạch toán tài khoản 152 "nguyên liệu vật liệu". Những vật liệu khi sử dụng có tác dụng cung cấp nhiệt lượng cho các loại máy móc, xe cộ…thì được xếp vào nhóm nhiên liệu. Còn các chi tiết phụ tùng của máy móc thiết bị mà Công ty sử dụng thì được xếp vào nhóm phụ tùng thay thế. Dưới đây là danh mục vật tư hiện đang sử dụng được tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm: Bảng 1-1: Danh mục vật tư Đơn vị: Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm Địa chỉ: Khu 4, Thị trấn Pắc Miếu, Huyện Bảo Lâm, Tỉnh Cao Bằng DANH MỤC VẬT TƯ STT Tên vật tư Mã vật tư Đơn vị tính I Sắt 1 Sắt 6 D6 Kg 2 Sắt 8 D8 Kg SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 4 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán 3 Sắt 10 D10 Kg 4 Sắt 12 D12 Kg 5 Sắt 14 D14 Kg 6 Sắt 16 D16 Kg … … … … II Cát 14 Cát đen CD M³ 15 Cát mịn ML=0,7-1,4 ML/0,7-1,4 M³ 16 Cát 152_CA M3 17 Cát vàng 152_CAT M3 18 Cát trát 152_CT M3 III Đá 25 Đá hộc Đ1x2 M³ 26 Đá 1x2 Đ2x4 M³ 27 Đá 2x4 Đ4x6 M³ 28 Đá cấp phối D<=4cm Đ4 M³ IV Xi măng 35 Xi măng PC30 PCB30 Kg 36 Xi măng PC40 PCB40 Kg 37 Xi măng trắng PC40 Kg … … … … VI Nguyên vật liệu phụ 60 Que hàn QH Cái 61 Ôxi O2 Bình 62 Nhựa đường NĐ Kg … … ….

SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 5 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán VII Nhiên liệu 62 Xăng A92 X92 Lít 63 Dầu Diezen DDZ Lít … … … … (Nguồn: Phòng Kinh doanh) 1. Phân loại nguyên vật liệu tại Công ty Để tiến hành thi công xây dựng nhiều công trình khác nhau đáp ứng nhu cầu thị trường công ty phải sử dụng một khối lượng nguyên vật liệu rất lớn bao gồm nhiều thứ, nhiều loại khác nhau, mỗi loại vật liệu có vai trò, tính năng lý hoá riêng. Muốn quản lý tốt và hạch toán chính xác vật liệu thì phải tiến hành phân loại vật liệu một cách khoa học, hợp lý. Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm tiến hành phân loại nguyên vật liệu dựa trên nội dung kinh tế và vai trò của từng loại và từng thứ nguyên vật liệu cụ thể như sau:  Nguyên vật liệu chính - Là loại nguyên vật liệu được dùng trực tiếp cho sản xuất thi công, đây là những loại nguyên vật liệu tham gia cấu thành nên thực thể của sản phẩm xây dựng ở Công ty bao gồm hầu hết các loại vật liệu mà công ty sử dụng như: xi măng, sắt, thép, gạch, ngói, vôi ve, đá, gỗ… Trong mỗi loại được chia thành nhiều nhóm khác nhau, ví dụ: Gạch Granite, gạch 2 lỗ, gạch Đặc, gạch lát nền, gạch ốp tường…, xi măng trắng, xi măng P400, xi măng P500, thép lá mạ, thép phi 10-12… , thép phi 6+ phi 8, thép lá mạ màu XR045x1200pos, thép lá mạ…Đó là đối tượng không thể thiếu trong quá trình sản xuất sản phẩm.

Nó tạo nên hình thái sản phẩm của công ty. Là đối tượng lao động chủ yếu của công ty, là cơ sở vật chất hình thành nên sản phẩm xây dựng cơ bản. SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 6 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán Nó bao gồm hầu hết các loại vật liệu mà công ty sử dụng như: xi măng, sắt, thép, gạch, ngói, vôi ve, đá, gỗ. Trong mỗi loại được chia thành nhiều nhóm khác nhau, ví dụ: xi măng trắng, xi măng P300, xi măng P400, thép  6, thép 10, thép  20 , thép tấm, gạch chỉ, gạch rỗng, gạch xi măng.

 Nguyên vật liệu phụ NVL phụ bao gồm là những loại nguyên vật liệu dùng làm tăng chất lượng sản phẩm xây dựng hoặc hoàn thành sản phẩm, nó không cấu thành thực thể sản phẩm xây dựng.…Là những loại vật liệu phụ trợ cho quá trình sản xuất làm cho sản phẩm được hoàn chỉnh hơn. Vật liệu phụ sẽ được sử dụng kết hợp với NVL chính để hoàn thiện và nâng cao tính năng, chất lượng của sản phẩm bao gồm những NVL dùng kết hợp NVL chính để hoàn thiện tính năng, chất lượng của sản phẩm như đinh băm tôn, đinh bulong L14x50, đinh 5 phân, que hàn…  Nhiên liệu  Là loại vật liệu khi sử dụng có tác dụng cung cấp nhiệt lượng cho các loại máy móc, xe cộ như xăng A92, Dầu Diezien. Dầu diesel, than, gas, … nhiên liệu được sử dụng phục vụ cho bộ phận nồi hơi, bộ phận vận chuyển, cung cấp nhiệt lượng cho quá trình sản xuất kinh doanh.  Phụ tùng thay thế  Là các chi tiết phụ tùng của các loại máy móc thiết bị mà Công ty sử dụng bao gồm phụ tùng thay thế các loại máy móc, máy cẩu, máy trộn bê tông và phụ tùng thay thế của xe ô tô như: các mũi khoan, săm lốp ô tô… Dây curoa, bánh răng, pin, bulông,… đây là loại vật tư được sử dụng cho hoạt động sửa chữa, bảo dưỡng TSCĐ.

 Phế liệu thu hồi SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 7 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán + Phế liệu thu hồi: bao gồm các đoạn thừa của thép, tre, gỗ không dùng được nữa, vỏ bao xi măng. Tuy nhiên cách mã hóa vật tư tại Công ty không thống nhất về hình thức, có một số loại vật tư được mã hóa theo cách tên kho trước rồi đến số đếm nhưng cũng có một số loại lại được mã hóa theo cách số đếm trước rồi đến tên kho. Sự không thống nhất này đã gây không ít khó khăn cho công tác quản lý, sử dụng và kế toán vật tư 1. Phương pháp tính giá NVL tại Công ty Tính giá NVL là 1 công tác quan trọng trong việc tổ chức hạch toán ghi sổ kế toán NVL.

NVL của Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm được tính theo giá thực tế là toàn bộ chi phí hợp pháp để tạo ra NVL.  Phương pháp tính giá NVL nhập kho NVL của Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm được thu mua từ nhiều nguồn khác nhau chủ yếu là mua ngoài do vậy Công ty nhập kho theo giá thực tế trên hóa đơn hoặc trên hợp đồng. Sản phẩm của công ty là các mặt hàng tiêu dùng trong nước. Công ty nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, do vậy Trị giá vốn NVL hàng mua ngoài được xác định như sau: Giá trị thực tế NVL nhập kho = Giá mua ghi trên HĐ GTGT + Chi phí thu mua (nếu có) Phần lớn các đơn vị cung cấp NVL cho công ty đều chịu trách nhiệm chuyên chở đến tận nơi và chi phí vận chuyển được tính vào giá mua.

Do đó giá mua NVL nhập kho chính là giá ghi trên hoá đơn mua hàng dòng" cộng tiền hàng". SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 8 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán Trường hợp NVL mà công ty thuê đơn vị khác chuyên chở thì giá thực tế NVL nhập kho bao gồm giá mua trên hoá đơn GTGT và chi phí thu mua ghi trên hoá đơn vận chuyển + Giá mua ghi trên hóa đơn là giá mua chưa tính thuế GTGT (Vì Công ty áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thuế). + Chi phí thu mua là chi phí vận chuyển NVL đến chân công trình - Chiết khấu thương mại và giảm giá hàng bán: Công ty thường mua hàng với số lượng lớn nên nhà cung cấp sẽ có những khoản chiết khấu thương mại cho Công ty hoặc những hợp đồng giao hàng không đúng thời gian quy định thì Công ty được hưởng 1 khoản giảm giá hàng bán. Cụ thể: Căn cứ vào Hoá đơn GTGT số 0000498 ngày 11 tháng 10 năm 2016, Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm mua vật tư của Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại Dũng Hà gồm Xi măng PCB30 với số lượng 175 tấn đơn giá chưa bao gồm thuế GTGT 10% là 1.

Khi đó giá nhập kho của lô hàng Xi măng PCB30 là: = 175 x 1.