CHƯƠNG 1 ĐẶC ĐIỂM VÀ TỔ CHỨC QUẢN LÝ NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM 1. ĐẶCĐIỂM NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG THÀNH LÂM 1. Đặc điểm nguyên vật liệu tại Công ty Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm là một đơn vị chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản nên khoản mục chi phí về nguyên vật liệu chiếm từ 70% đến 80% trong tổng chi phí sản xuất thi công. Nguyên vật liệu sử dụng trong Công ty nói riêng và lĩnh vực xây dựng nói chung là rất đa dạng và phong phú.…Với đặc điểm khác biệt của ngành nghề xây dựng, để tiến hành thi công nhiều công trình khác nhau đáp ứng nhu cầu thị trường công ty phải sử dụng một khối lượng nguyên vật liệu rất lớn bao gồm nhiều thứ, nhiều loại khác nhau, mỗi loại vật liệu có vai trò, tính năng lý hoá riêng.
Các loại nguyên vật liệu công ty thường sử dụng như: xi măng, sắt, thép, cát, sỏi….Như ta đã biết, trong quá trình sản xuất vật liệu bị tiêu hao toàn bộ không giữ nguyên được hình thái vật chất ban đầu, giá trị của nó chuyển một lần toàn bộ vào giá trị sản phẩm mới tạo ra. Do đó, tăng cường quản lý công tác kế toán NVL đảm bảo việc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả nhằm hạ thấp chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, tăng thu nhập cho doanh nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng. Vì vậy, việc quản lý quy trình thu mua, vận chuyển, bảo SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 3 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán quản, dự trữ, sử dụng cũng như việc hạch toán nguyên vật liệu tác động trực tiếp đến những chỉ tiêu của công ty như chỉ tiêu số lượng, chất lượng sản phẩm, chỉ tiêu giá thành, chỉ tiêu lợi nhuận.Do đặc điểm sản phẩm của Công ty nên chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ tổng chi phí và trong giá thành, vì chỉ cần một thay đổi nhỏ về số lượng hay giá thành vật liệu cũng ảnh hưởng tới giá thành sản phẩm. Danh mục nguyên vật liệu tại Công ty Tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm, các nguyên vật liệu đều được mã hóa, được chia theo từng nhóm nguyên vật liệu ở máy vi tính bởi các chữ cái đầu của vật liệu công cụ dụng cụ.
Vì vậy tất cả các loại vật liệu sử dụng đều hạch toán tài khoản 152 "nguyên liệu vật liệu". Những vật liệu khi sử dụng có tác dụng cung cấp nhiệt lượng cho các loại máy móc, xe cộ…thì được xếp vào nhóm nhiên liệu. Còn các chi tiết phụ tùng của máy móc thiết bị mà Công ty sử dụng thì được xếp vào nhóm phụ tùng thay thế. Dưới đây là danh mục vật tư hiện đang sử dụng được tại Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm: Bảng 1-1: Danh mục vật tư Đơn vị: Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm Địa chỉ: Khu 4, Thị trấn Pắc Miếu, Huyện Bảo Lâm, Tỉnh Cao Bằng DANH MỤC VẬT TƯ STT Tên vật tư Mã vật tư Đơn vị tính I Sắt 1 Sắt 6 D6 Kg 2 Sắt 8 D8 Kg SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 4 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán 3 Sắt 10 D10 Kg 4 Sắt 12 D12 Kg 5 Sắt 14 D14 Kg 6 Sắt 16 D16 Kg … … … … II Cát 14 Cát đen CD M³ 15 Cát mịn ML=0,7-1,4 ML/0,7-1,4 M³ 16 Cát 152_CA M3 17 Cát vàng 152_CAT M3 18 Cát trát 152_CT M3 III Đá 25 Đá hộc Đ1x2 M³ 26 Đá 1x2 Đ2x4 M³ 27 Đá 2x4 Đ4x6 M³ 28 Đá cấp phối D<=4cm Đ4 M³ IV Xi măng 35 Xi măng PC30 PCB30 Kg 36 Xi măng PC40 PCB40 Kg 37 Xi măng trắng PC40 Kg … … … … VI Nguyên vật liệu phụ 60 Que hàn QH Cái 61 Ôxi O2 Bình 62 Nhựa đường NĐ Kg … … ….
SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 5 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán VII Nhiên liệu 62 Xăng A92 X92 Lít 63 Dầu Diezen DDZ Lít … … … … (Nguồn: Phòng Kinh doanh) 1. Phân loại nguyên vật liệu tại Công ty Để tiến hành thi công xây dựng nhiều công trình khác nhau đáp ứng nhu cầu thị trường công ty phải sử dụng một khối lượng nguyên vật liệu rất lớn bao gồm nhiều thứ, nhiều loại khác nhau, mỗi loại vật liệu có vai trò, tính năng lý hoá riêng. Muốn quản lý tốt và hạch toán chính xác vật liệu thì phải tiến hành phân loại vật liệu một cách khoa học, hợp lý. Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm tiến hành phân loại nguyên vật liệu dựa trên nội dung kinh tế và vai trò của từng loại và từng thứ nguyên vật liệu cụ thể như sau: Nguyên vật liệu chính - Là loại nguyên vật liệu được dùng trực tiếp cho sản xuất thi công, đây là những loại nguyên vật liệu tham gia cấu thành nên thực thể của sản phẩm xây dựng ở Công ty bao gồm hầu hết các loại vật liệu mà công ty sử dụng như: xi măng, sắt, thép, gạch, ngói, vôi ve, đá, gỗ… Trong mỗi loại được chia thành nhiều nhóm khác nhau, ví dụ: Gạch Granite, gạch 2 lỗ, gạch Đặc, gạch lát nền, gạch ốp tường…, xi măng trắng, xi măng P400, xi măng P500, thép lá mạ, thép phi 10-12… , thép phi 6+ phi 8, thép lá mạ màu XR045x1200pos, thép lá mạ…Đó là đối tượng không thể thiếu trong quá trình sản xuất sản phẩm.
Nó tạo nên hình thái sản phẩm của công ty. Là đối tượng lao động chủ yếu của công ty, là cơ sở vật chất hình thành nên sản phẩm xây dựng cơ bản. SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 6 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán Nó bao gồm hầu hết các loại vật liệu mà công ty sử dụng như: xi măng, sắt, thép, gạch, ngói, vôi ve, đá, gỗ. Trong mỗi loại được chia thành nhiều nhóm khác nhau, ví dụ: xi măng trắng, xi măng P300, xi măng P400, thép 6, thép 10, thép 20 , thép tấm, gạch chỉ, gạch rỗng, gạch xi măng.
Nguyên vật liệu phụ NVL phụ bao gồm là những loại nguyên vật liệu dùng làm tăng chất lượng sản phẩm xây dựng hoặc hoàn thành sản phẩm, nó không cấu thành thực thể sản phẩm xây dựng.…Là những loại vật liệu phụ trợ cho quá trình sản xuất làm cho sản phẩm được hoàn chỉnh hơn. Vật liệu phụ sẽ được sử dụng kết hợp với NVL chính để hoàn thiện và nâng cao tính năng, chất lượng của sản phẩm bao gồm những NVL dùng kết hợp NVL chính để hoàn thiện tính năng, chất lượng của sản phẩm như đinh băm tôn, đinh bulong L14x50, đinh 5 phân, que hàn… Nhiên liệu Là loại vật liệu khi sử dụng có tác dụng cung cấp nhiệt lượng cho các loại máy móc, xe cộ như xăng A92, Dầu Diezien. Dầu diesel, than, gas, … nhiên liệu được sử dụng phục vụ cho bộ phận nồi hơi, bộ phận vận chuyển, cung cấp nhiệt lượng cho quá trình sản xuất kinh doanh. Phụ tùng thay thế Là các chi tiết phụ tùng của các loại máy móc thiết bị mà Công ty sử dụng bao gồm phụ tùng thay thế các loại máy móc, máy cẩu, máy trộn bê tông và phụ tùng thay thế của xe ô tô như: các mũi khoan, săm lốp ô tô… Dây curoa, bánh răng, pin, bulông,… đây là loại vật tư được sử dụng cho hoạt động sửa chữa, bảo dưỡng TSCĐ.
Phế liệu thu hồi SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 7 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán + Phế liệu thu hồi: bao gồm các đoạn thừa của thép, tre, gỗ không dùng được nữa, vỏ bao xi măng. Tuy nhiên cách mã hóa vật tư tại Công ty không thống nhất về hình thức, có một số loại vật tư được mã hóa theo cách tên kho trước rồi đến số đếm nhưng cũng có một số loại lại được mã hóa theo cách số đếm trước rồi đến tên kho. Sự không thống nhất này đã gây không ít khó khăn cho công tác quản lý, sử dụng và kế toán vật tư 1. Phương pháp tính giá NVL tại Công ty Tính giá NVL là 1 công tác quan trọng trong việc tổ chức hạch toán ghi sổ kế toán NVL.
NVL của Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm được tính theo giá thực tế là toàn bộ chi phí hợp pháp để tạo ra NVL. Phương pháp tính giá NVL nhập kho NVL của Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm được thu mua từ nhiều nguồn khác nhau chủ yếu là mua ngoài do vậy Công ty nhập kho theo giá thực tế trên hóa đơn hoặc trên hợp đồng. Sản phẩm của công ty là các mặt hàng tiêu dùng trong nước. Công ty nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, do vậy Trị giá vốn NVL hàng mua ngoài được xác định như sau: Giá trị thực tế NVL nhập kho = Giá mua ghi trên HĐ GTGT + Chi phí thu mua (nếu có) Phần lớn các đơn vị cung cấp NVL cho công ty đều chịu trách nhiệm chuyên chở đến tận nơi và chi phí vận chuyển được tính vào giá mua.
Do đó giá mua NVL nhập kho chính là giá ghi trên hoá đơn mua hàng dòng" cộng tiền hàng". SVTH: Phùng Thị Thanh Huệ 8 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán Trường hợp NVL mà công ty thuê đơn vị khác chuyên chở thì giá thực tế NVL nhập kho bao gồm giá mua trên hoá đơn GTGT và chi phí thu mua ghi trên hoá đơn vận chuyển + Giá mua ghi trên hóa đơn là giá mua chưa tính thuế GTGT (Vì Công ty áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thuế). + Chi phí thu mua là chi phí vận chuyển NVL đến chân công trình - Chiết khấu thương mại và giảm giá hàng bán: Công ty thường mua hàng với số lượng lớn nên nhà cung cấp sẽ có những khoản chiết khấu thương mại cho Công ty hoặc những hợp đồng giao hàng không đúng thời gian quy định thì Công ty được hưởng 1 khoản giảm giá hàng bán. Cụ thể: Căn cứ vào Hoá đơn GTGT số 0000498 ngày 11 tháng 10 năm 2016, Doanh nghiệp Xây dựng Thành Lâm mua vật tư của Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại Dũng Hà gồm Xi măng PCB30 với số lượng 175 tấn đơn giá chưa bao gồm thuế GTGT 10% là 1.
Khi đó giá nhập kho của lô hàng Xi măng PCB30 là: = 175 x 1.