CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ 1. Khái niệm , đặc điểm và vai trò của công tác tuyển dụng đối với một đơn vị hành chính sự nghiệp (HC,SN) Tuyển dụng nhân sự là quá trình tìm kiếm và lựa chọn những người có đầy đủ năng lực, phẩm chất cần thiết tham gia vào hoạt động trong đơn vị HC,SN nhằm đáp ứng số lượng, trình độ và cơ cấu nhu cầu về cán bộ công chức, viên chức của đơn vị trong mỗi thời kỳ nhất định. 1 Theo cuốn tối đa hoá năng lực nhân viên " Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm nhân sự nhằm đáp ứng yêu cầu cho một vị trí hoặc một công việc trong tổ chức. Tuyển dụng được tiến hành để đáp ứng nhu cầu cấp thiết như bổ xung cho một vị trí trống nào đó nhằm giảm bớt thời gian bổ xung nhân sự cho một vị trí trống bằng cách duy trì danh sách ứng viên " Luật viên chức đã đưa ra giải thích rõ ràng về tuyển dụng đối tượng làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập.
Tuyển dụng là “ việc lựa chọn người có phẩm chất , trình độ và năng lực vào làm việc trong đơn vị sự ngiệp công lập” ( Khoản 4, Điều 3). Như vậy , ba yêu cầu đối với cá nhân được tuyển dụng làm viên chức là có tư cách , đạo đức , trình độ chuyên môn và khả năng làm việc. Tuyển dụng viên chức khác biệt so với tuyển dụng công chức. Công chức mang trong mình công quyền, hoạt động để thực thi công vụ.
Vì vậy, tuyển dụng công chức phải tuân theo những quy định chặt chẽ về điều kiện, phương thức. Khi tuyển dụng phải căn cứ vào chỉ tiêu biên chế của cơ quan nhà nước, chủ yếu được thực hiện bằng hình thức thi tuyển. Đối với tuyển dụng viên chức , đơn vị sự nghiệp công lập căn cứ vào vị trí việc làm và quỹ lương để xây dựng kế hoạch. Tóm lại , tuyển dụng viên chức là việc lựa chọn những công dân Việt nam có năng lực , phẩm chất ,trình độ làm công tác chuyên môn tại các đơn vị sự ngiệp công lập, 1Tối đa hoá năng lực nhân viên - WiliamJ.Rothwell, Vũ Cẩm Thanh dịch - Tr .78 NX - LĐXH 2011 5 việc tuyển dụng được thực hiện qua ký kết hợp đồng làm việc theo vị trí việc làm mà đơn vị yêu cầu.
Đây là công việc có tầm quan trọng đặc biệt , ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của một đơn vị , bên cạnh đó còn tác động tới công tác quản lý của nhà nước đối với các đơn vị sự nghiệp công lập. Vai trò của tuyển dụng nhân sự đối với sự phát triển của đơn vị HC,SN: Tuyển dụng nhân sự giúp cho các đơn vị thoả mãn được nhu cầu về lao động cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu. Tuyển dụng nhân sự giúp cho các đơn vị thoả mãn được nhu cầu về lao động cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu.Bởi trước khi tiến hành tuyển dụng lao động các đơn vị cần phải hoạch định nguồn nhân sự trong đơn vị mình quản lý - Hoạt động này sẽ làm cho Nhà quản lý nắm rõ được lực lượng lao động thừa, thiếu trong đơn vị ở bộ phận nào. Từ đó có chính sách bổ sung, thuyên chuyển nhân sự trong đơn vị cho hợp lý.
Tiến hành tuyển dụng nhân sự tốt sẽ tạo tiền đề cho công tác đào tạo và phát triển nhân sự. Khi các đơn vị tuyển dụng được nhân viên có đầy đủ mọi yêu cầu hoặc đáp ứng tốt hơn so với yêu cầu thì những đơn vị này sẽ giảm được thời gian và chi phí cho đào tạo, việc đáp ứng tốt công việc có thể đem lại cơ hội thăng tiến cho nhân viên nhiều hơn. Thực tế cho thấy, việc tuyển dụng nhân sự tốt thì việc đào tạo nhân viên cũng dễ dàng và đỡ tốn kém về mặt chi phí, thời gian của các tổ chức cơ quan HC,SN. Hơn nữa, khi nhân viên mới thực hiện tốt công việc cũng đồng thời góp vào sự phát triển chung cho toàn đơn vị.
Ngược lại, việc tuyển dụng không tốt sẽ có ảnh hưởng làm giảm khả năng, năng suất lao động, lãng phí chi phí không cần thiết, thậm chí ảnh hưởng đến bầu không khí văn hoá trong cơ quan HC,SN. Để có kế hoạch tuyển dụng nhân sự đáp ứng được nhu cầu của tổ chức cần được đánh giá tình hình nhân sự sẵn có. Việc đánh giá cần dựa vào việc thống kê đội ngũ lao động hiện có về số lượng, chất lượng. Loại trừ những biến đổi dự kiến trước như: về hưu, thuyên chuyển, thăng tiến… đơn vị sẽ tính toán và cân đối giữa lao động thực tế và nhu cầu để có quyết định sao cho phù hợp.
6 Tuyển dụng nhân sự vào cơ quan hành chính sự nghiệp để làm việc, do đó phải xuất phát từ nhu cầu của từng loại hình công việc mà tuyển dụng. Trong công tác tuyển dụng phải đưa ra những đặc điểm , tính chất và tiêu chuẩn đối với các ứng viên vào các vị trí công việc. Cụ thể như sau: - Có chuyên môn phù hợp, có thể làm việc đạt năng suất lao động cao, hiệu suất công tác tốt. - Thực sự gắn bó với công việc, gắn bó với đơn vị nơi mình công tác - Có ý thức tổ chức kỷ luật tốt , có đủ phẩm chất , tâm lý mà công việc đó yêu cầu.
- Có đủ sức khỏe phù hợp với công việc để phục vụ lâu dài trong đơn vị.Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác tuyển dụng đối với một đơn vị HC,SN. Trong quá trình tuyển dụng nhân lực có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng tới công việc tuyển dụng, ta có thể chia thành hai nhóm yếu tố sau: 1. Nhóm yếu tố chủ quan: - Uy tín của đơn vị trong xã hội : Có thể thông qua chất lượng đội ngũ cán bộ viên chức, hiệu quả công việc đã được thực hiện.Đây là yếu tố quan trọng của tổ chức, doanhnghiệp. Bởi bất kỳ tổ chức , doanh nghiệp nào cũng muốn có một hình ảnh đẹp , tốt trên thị trường.
Điều đó thể hiện ở chất lượng sản phẩm, dịch vụ mà tổ chức , doanh nghiệp đó cung cấp. Một tổ chức , doanh nghiệp có chất lượng sản phẩm tốt, dịch vụ hoàn hảo đồng nghĩa với việc họ có một đội ngũ cán bộ công nhân viên giỏi, nhiệt tình trong công việc. Điều này đặt ra cho nhà tuyển dụng phải tuyển được những người có trình độ chyên môn cao, tay nghề giỏi, phẩm chất đạo đức tốt để đảm bảo được chất lượng sản phẩm , dịch vụ, giữ được uy tín của tổ chức trong tương lai. - Hệ thống chính sách kinh tế về tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi xã hội.
- Quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng - Các quan hệ với công đoàn, các chính sách nhân sự và bầu không khí làm việc trong cơ quan hành chính sự nghiệp 7 Trong các tổ chức , doanh nghiệp thì hoạt động tuyển dụng nhân sự phải hướng vào chính sách nhân sự của tổ chức. Bởi hầu hết các chính sách nhân sự của các tổ chức đều hướng tới chính sách ưu tiên tuyển dụng con em trong ngành, những người đang sinh sống ở địa bàn .Điều đó tạo tâm lý tốt đối với người lao động trong tổ chức. Mặt khác ,tổ chức có nhiều chính sách có lợi hơn cho người lao động tạo động lực cho họ phát huy hết khả năng, năng lực của họ trong công việc để tạo ra những sản phẩm và dịch vụ tốt. Vì vậy chính sách nhân sự của tổ chức có ảnh hưởng đến hoạt động tuyển dụng nhân sự.
- Chi phí cho công tác tuyển dụng : Đây là yếu tố quan trọng trong công tác tuyển dụng của tổ chức. Khi tổ chức có nhu cầu tuyển dụng nhân lực thì nhà quản trị cần xem xét đến chi phí để tuyển dụng số lượng nhân sự đó và xem xét đén khả năng tài chính của tổ chức.Nếu cơ quan tuyển dụng có khả năng tài chính cao sẽ có sự đầu tư lớn và có hiệu quả cao trong tuyển dụng. Ngược lại đối với doanh nghiệp , tổ chức có khả năng tài chính hạn chế thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động tuyển dụng bởi họ không có điều kiện đa dạng hoá phương thức tuyển dụng, đầu tư cho tuyển dụng ít, do vậy hiệu quả tuyển dụng không cao, chất lượng tuyển dụng sẽ không được như mong muốn. Vì vậy , khả năng tài chính của daonh nghiẹp hoặc tổ chức là một yếu tố không thể thiếu và nó ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tuyển dụng.
- Thái độ của nhà quản trị : Là một yếu tố quan trọng , quyết định sự thắng lợi của hoạt động tuyển dụng nhân sự của tổ chức. Để đạt được hiệu quả cao trong tuỷen dụng, trước hết nhà quản trị phải thấy được vai trò quan trọng của hoạt động tuyển dụng trong tổ chức, từ đó có thái độ đúng đắn trong hoạt động tuyển dụng , tránh thiên vị , ưu tiên bất hợp lý. Chuẩn bị kỹ từng bước trong quá trình tuyển dụng và tạo được bầu không khí thoải mái để ứng viên có thể bộc lộ hết khả năng , năng lực , sở trường của mình. Từ đó mới tuyển dụng được những người lao động có trình độ chuyên môn, đạo đức , tính cách phù hợp với vị trí mà nhà tuyển dụng mong muốn.
Do đó hoạt động tuyển dụng mới thực sự có hiệu quả. Nhóm yếu tố khách quan 8 - Các điều kiện về thị trường lao động ( Vấn đề cung - cầu của thị trường lao động):Ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động tuyển dụng. Khi cung lao động lớn hơn cầu lao động thì sẽ có lợi cho hoạt động tuyển dụng. Bởi như vậy nhà quản trị có cơ hội sàng lọc kỹ càng những ứng viên sáng giá nhất dáp ứng nhu cầu tuyển dụng.
Ngược lại, nếu cung lao động không đủ đáp ứng cầu lao động thì nhà quản trị phải chớp lấy cơ hội để tuyển dụng được những ứng viên sáng giá , đáp ứng yêu cầu công việc. - Sự cạnh tranh của các tổ chức tuyển dụng khác : Những tổ chức , doanh nghiệp có sức cạnh tranh kém không những không thu hút được lao động giỏi trên thị trường mà còn bị những tổ chức , doanh nghiệp có sức cạnh tranh lớn lấy mất. Do đó , buộc các nhà quản trị phải đa dạng hình thức và phương pháp tuyển dụng,các chế độ chính sách đãi ngộ đối với ngời lao động.