CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHÂN LỰC VÀ TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TẠI DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm chung về tuyển dụng nhân lực. Quan niệm về nguồn nhân lực Có rất nhiều cách hiểu về khái niệm nguồn nhân lực: Theo Liên Hợp Quốc (2000): “Nguồn nhân lực là trình độ lành nghề, là kiến thức và năng lực của toàn bộ cuộc sống con người hiện có thực tế, hoặc tiềm năng để phát triển kinh tế- xã hội trong một cộng đồng”. Theo các nhà khoa học tham gia chương trình KX-07: “Nguồn nhân lực cần được hiểu là số dân và chất lượng con người, bao gồm cả thể chất và tinh thần, sức khỏe và trí tuệ, năng lực, phẩm chất và đạo đức của người lao động”.
Theo Giáo trình “Nguồn nhân lực” của Nhà xuất bản Lao động xã hội (2008): “Nguồn nhân lực bao gồm toàn bộ cư dân có khả năng lao động, không phân biệt người đó đang được phân bố vào ngành nghề, lĩnh vực, khu vực nào và có thể coi đây là nguồn nhân lực xã hội”. Tóm lại, Nhân lực bao gồm mọi cá nhân trong tổ chức, là yếu tố quan trọng của một số tổ chức. Một tổ chức, một công ty dù có máy móc hiện đại, kỹ thuật tân tiến nhưng nếu thiếu đi nguồn nhân lực sẽ trở nên vô nghĩa. Nhân lực quyết định đến sự thành công của một tổ chức.
“Nhân lực chính là tổng thể những tiềm năng của con người - mà trước hết và cơ bản nhất là tiềm năng lao động- của một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ trong một thời kỳ nhất định (5 năm, 10 năm) phù hợp với kế hoạch và chất lượng phát triển” (Phạm Thành Nghị và Vũ Hoàng Ngân, năm 2004). Nhân lực là sức lực của con người, nằm ở bên trong mỗi con người và làm cho mỗi người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người dù đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động- con người có sức lao động. Khái niệm về tuyển dụng nhân lực Tuyển dụng nhân lực được hiểu là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực nhằm tìm ra những nhân lực có khả năng phù hợp nhất với công việc và doanh nghiệp để bổ sung vào lực lượng lao động của doanh nghiệp.
Quá trình tuyển dụng nhân sự có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Việc tuyển dụng hiệu quả đem lại một đội ngũ lao động lành nghề, năng động, sáng tạo, bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Giúp doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất. Bởi lẽ, việc tuyển dụng đúng người, đúng việc, đúng lúc, đúng vị trí khiến cho nhân sự và việc làm có sự hòa hợp, đem lại hiệu quả trong việc, đạt được những mục tiêu, định hướng kinh doanh hiệu quả.
Quá trình tuyển dụng nhân lực bao gồm hai giai đoan: tuyển mộ nhân lực và tuyển chọn nhân lực. - Tuyển mộ là quá trình thu hút những người lao động có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức, nhằm tạo ra một tập hợp các ứng viên phù hợp với yêu cầu công việc để tham gia vào quá trình tuyển chọn. - Tuyển chọn là quá trình đánh giá, sàng lọc những người tham gia dự tuyển để lựa chọn những ứng viên phù hợp nhất với yêu cầu công việc của tổ chức. => Tuyển chọn nhân lực là khâu kế tiếp của quá trình tuyển mộ để đảm bảo cho quyết định tuyển dụng nhân lực đúng với yêu cầu đặt ra.
=> Tuyển mộ và tuyển chọn nhân lực là hai quá trình nối tiếp nhau của tuyển dụng nhân lực, là nội dung quan trọng của quản trị nguồn nhân lực trong các tổ chức và doanh nghiệp. Đặc điểm của nguồn nhân lực 6 Nguồn nhân lực trong doanh nghiệp sẽ có đặc điểm cụ thể để cho mọi người có thể nhìn nhận được. Cùng là nguồn lực tham gia sản xuất, kinh doanh nhưng đặc điểm sẽ có đôi phần khác nhau. Mức thúc đẩy nhân viên làm việc hiệu quả, năng suất cao, nhất định chế độ lương thưởng phải phù hợp và càng hấp dẫn càng khiến họ hăng say làm việc hơn.
Các doanh nghiệp lớn có chế độ lương hấp dẫn, thưởng nhiều, bao gồm sức lao động cũng rất tốt và nhân viên gắn bó lâu dài. Chưa kể môi trường lao động tốt, an toàn, luôn khuyến khích người lao động hăng say làm việc. Cách thức tổ chức đơn vị khoa học, các phòng ban và như vậy người lao động sẽ xin vào đúng vị trí thể hiện được năng lực và kỹ năng của mình. Trình độ của người lao động thay đổi được trong các hướng khác nhau.
Cho nên điều quan trọng là ban lãnh đạo, quản lý phải nắm bắt được tình hình để có hướng điều chỉnh, khuyến khích phù hợp. Những đặc điểm cụ thể của nguồn lao động: - Càng làm việc chăm chỉ, hăng say, trình độ lao động càng tăng. - Càng làm việc nhiều theo thời gian dài, trình độ lao động ngày càng giảm xuống. - Càng làm việc đều đặn, đầy đủ nhưng trình độ lao động hầu như không thay đổi.
Vai trò của tuyển dụng nhân lực. Vai trò của nguồn nhân lực Nguồn nhân lực có nhiều vai trò khác nhau đối với bản thân doanh nghiệp nói riêng và đối với nền kinh tế đất nước nói chung. Nguồn nhân lực dồi dào, có chất lượng bao giờ cũng là đích đến của đất nước phát triển. • Nguồn lực là nhân tố chủ yếu tạo lợi nhuận cho doanh nghiệp.
Nguồn lực đảm bảo mọi nguồn sáng tạo trong tổ chức. chie có con người mới sáng tạo ra các hàng hóa, dịch vụ và kiểm tra được quá trình sản xuất kinh doanh đó… Mặc dù trang thiết bị, tài sản, nguồn tài chính là những nguồn tài 7 nguyên mà các tổ chức đều cần phải có, nhưng trong đó tài nguyên nhân văn - con người lại đặc biệt quan trọng. Không có con người làm việc hiệu quả thì tổ chức đó không thể nào đạt tới mục đích. Đối với một tổ chức, doanh nghiệp, việc tuyển dụng, đào tạo để nhân lực làm việc hiệu quả giúp cho cả hệ thống phát triển là điều cực kỳ quan trọng.
Trong một số tổ chức có nhiều nhân tài sẽ giúp ích cho sự phát triển vượt bậc và tồn tại bền vững. Việc thiết lập nguồn nhân lực đúng người, đúng việc lúc nào cũng là vấn đề phải quan tâm đúng cách. Chưa kể trong suốt quá trình làm việc, nguồn nhân lực cũng được nâng cao trình độ, tay nghề, kỹ năng để phục vụ tốt hơn cho công việc. • Nguồn lực vô tận của các tổ chức Nguồn lực vô tận với các doanh nghiệp, tổ chức là năng lực vô tận tạo nên các sản phẩm, dịch vụ và giúp thương hiệu bay xa.
Việc giữ sự ổn định nhân lực, đồng thời tối ưu hóa nhân lực phải có chiến lược, kế hoạch và hiểu rõ tâm lý của con người. • Tầm quan trọng với xã hội Đối với nền kinh tế và xã hội, nguồn nhân lực tốt mới giúp ích cho sự phát triển lâu dài và bền vững của doanh nghiệp. Nhân lực có trình độ ngày càng cao, tay nghề vững, chăm chỉ, cố gắng, đa dạng các lĩnh vực, ngành nghề sẽ giúp ích nhiều cho nền kinh tế khu vực nói riêng và kinh tế đất nước nói riêng. Vai trò của tuyển dụng nhân lực đối với doanh nghiệp - Thứ nhất, tuyển dụng nhân sự tốt sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ lao động lành nghề, năng động, sáng tạo, bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Bởi vậy, tuyển dụng có tầm quan trọng rất lớn đối với doanh nghiệp vì nó là khâu đầu tiên của công tác quản trị nhân sự, chỉ khi làm tốt khâu tuyển dụng mới có thể làm tốt các khâu tiếp theo. 8 - Thứ hai, tuyển dụng hiệu quả giúp doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất, bởi vì tuyển dụng hiệu quả tức là tìm ra người thực hiện công việc có năng lực, phẩm chất để hoàn thành công việc được giao. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh, phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh trong điều kiện toàn cầu hóa. - Thứ ba, chất lượng của đội ngũ nhân sự sẽ tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp, tuyển dụng nhân sự tốt góp phần quan trọng vào việc tạo ra “đầu vào” của nguồn nhân lực, nó quyết định đến chất lượng, năng lực, trình độ cán bộ nhân viên, đáp ứng đòi hỏi nhân sự của doanh nghiệp.
- Thứ tư, tuyển dụng nhân sự hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phí kinh doanh và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của doanh nghiệp. - Thứ năm, tuyển dụng nhân sự tốt cho phép doanh nghiệp hoàn thành tốt kế hoạch kinh doanh đã hoạch định. Vai trò của tuyển dụng nhân lực đối với người lao động - Tuyển dụng nhân lực đem lại cơ hội việc làm cho người lao động, giúp họ hiểu rõ thêm về triết lý, quan điểm của các nhà quản trị, từ đó sẽ định hướng cho họ theo những quan điểm đó. - Tuyển dụng nhân lực tạo ra không khí thi đua, tinh thần cạnh tranh trong nội bộ những người lao động của doanh nghiệp, từ đó nâng cao năng suất làm việc và hiệu quả kinh doanh.
Vai trò của tuyển dụng nhân lực đối với xã hội Việc tuyển dụng nhân sự của doanh nghiệp giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội: người lao động có việc làm, có thu nhập, giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác. - Khi mọi người có công ăn việc làm và kinh doanh tốt, thì dĩ nhiên nền kinh tế của quốc gia sẽ tiếp tục phát triển và chất lượng cuộc sống của người dân sẽ được cải thiện. Nguồn và phương pháp tuyển dụng. Nguồn và phương pháp tuyển dụng bên trong doanh nghiệp - Nguồn ứng viên từ nội bộ doanh nghiệp là những người đang làm việc cho doanh nghiệp đó bao gồm những người đang làm việc trong doanh nghiệp được nhắm tới làm các vị trí cao hơn vị trí họ đang đảm nhiệm.
- Phương pháp tuyển dụng khi có nhu cầu tuyển mộ, các tổ chức có thể tuyển mộ nhân viên bên trong công ty cũng như từ thị trường bên ngoài tổ chức, song bên trong công ty thường được ưu tiên hơn thông qua các phương pháp: + Phương pháp thông qua bảng “thông báo tuyển mộ”.