CHƯƠNG I - TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Khái niệm về tuyển dụng nguồn nhân lực (1) Nguồn nhân lực? Nguồn nhân lực là một nguồn lực rất quan trọng trong mỗi doanh nghiệp, do đó, từ rất lâu đã có rất nhiều các nhà nghiên cứu tìm hiểu về vấn đề này, nó là gì và vai trò của nó trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp như thế nào? Và có thể nhận định rằng nguồn nhân lực chính là con người. Theo Trần Kim Dung: “Nguồn nhân lực là tổng thể tất cả các cá nhân trong một tổ chức có vai trò khác nhau và được liên kết với nhau theo những mục tiêu nhất định” trong Quản trị nguồn nhân lực, NXB Giáo dục, 1998. Hoặc “Nguồn nhân lực là tất cả các thành viên đang tham gia hoạt động cho tổ chức” (Trích lời dẫn của PGS. Đồng Thị Thanh Phương, Ths.
Nguyễn Thị Ngọc An, Quản trị nguồn nhân lực, NXB Thống kê,2008). Có rất nhiều quan điểm định nghĩa về nguồn nhân lực, tuy có khác nhau về câu chữ nhưng có thể nói ý nghĩa là như nhau. Nhân lực trong doanh nghiệp chính là toàn bộ khả năng về sức lực, trí tuệ của mọi cá nhân trong tổ chức, bất kể vai trò của họ là gì, họ tham gia vào quá trình làm việc, phối hợp các công việc cùng nhau và tạo ra của cải vật chất cho công ty. Trong một doanh nghiệp, thì nguồn nhân lực bao gồm những con người trong tập thể, ngoài ra ta còn có thể lý giải kỹ hơn, nó còn có thể hiểu là “tổng thể những tiềm năng của con người (trước hết và cơ bản nhất là tiềm năng lao động), gồm: thể lực, trí lực, nhân cách của con người nhằm đáp ứng yêu cầu của một tổ chức hoặc một cơ cấu kinh tế - xã hội nhất định” (Trích lời của Võ Xuân Tiến, giảng viên ĐH Đà Nẵng).
Đúng vậy, nguồn nhân lực là con người, và những gì mà con người đó mang lại mới là yếu tố quan trọng nhất. Với trình độ, nhân cách tốt và một thể lực khỏe mạnh thì đây chính là một nguồn lực mạnh, một tập thể những con người như thế cùng tham gia làm việc, cống hiến cả thể chất và tinh thần được huy động vào quá trình lao động, thì nó sẽ là yếu tố to lớn đảm bảo được thành công cho một doanh nghiệp. SVTH: Lê Trung Hiếu_K52B QTKD 10 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Phương Thảo (2) Tuyển mộ nguồn nhân lực? Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng bên trong tổ chức.
(3) Tuyển chọn nguồn nhân lực? Tuyển chọn nguồn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau, dựa vào yêu cầu công việc để tìm được người phù hợp nhất trong số những người đã thu hút qua tuyển mộ. (4) Tuyển dụng nguồn nhân lực? Cũng giống như khi tìm hiểu về khái niệm nguồn nhân lực, thì đối với khái niệm tuyển dụng nguồn nhân lực là gì, ta cũng có rất nhiều quan điểm khác nhau. Trích lời của TS.Bùi Văn Danh, MBA.Nguyễn Văn Dung, Ths. Lê Quang Khôi, trong Quản trị nguồn nhân lực, NXB Phương Đông, 2011, thì “Tuyển dụng là quá trình chọn lựa các cá nhân có đủ điều kiện cần thiết đảm nhận các công việc cần thiết trong tổ chức, tuyển dụng không chỉ là chọn người tốt nhất có được mà chọn người có tập kiến thức – kỹ năng – năng lực (KSAs), phù hợp giữa ứng viên và tổ chức”.
“Tuyển dụng là quá trình phân loại, đánh giá ứng viên để chọn ra những người có xác suất thành công cao nhất trong công việc cần tuyển” (Trích lời dẫn của PGS.TS Đồng Thị Thanh Phương, Ths. Nguyễn Thị Ngọc An, Quản trị nguồn nhân lực, NXB Thống kê, 2008). Khi đi vào nghiên cứu thực tế thì ta có thể thấy rằng, tất cả những ý kiến trên về tuyển dụng nguồn nhân lực là rất đúng và sát với thực tiễn. Công việc tuyển dụng là một quá trình quan trọng trong việc chọn đúng người vào đúng việc mà công ty yêu cầu.
Từ những hồ sơ nộp vào công ty, các nhân viên làm công tác tuyển dụng phải đi qua rất nhiều bước, sàng lọc, chọn lựa và định hướng ứng viên từ những nguồn khác nhau để tìm được những người có khả năng và phẩm chất cần thiết nhằm giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu của họ. Đây là một quá trình lâu dài và cần nhiều thời gian, yêu cầu doanh nghiệp phải có những chính sách cụ thể mới có thể thực hiện hiệu quả. Các nguyên tắc tuyển dụng Nguyên tắc tuyển dụng là những yêu cầu cơ bản, có tính bắt buộc đối với nhà tuyển dụng khi tiến hành tuyển dụng nhân lực, bao gồm các nguyên tắc sau: - Một, tuyển dụng nhân lực theo yêu cầu thực tiễn: SVTH: Lê Trung Hiếu_K52B QTKD 11 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Phương Thảo Tuyển dụng phải xuất phát và bắt nguồn từ nhu cầu bổ sung nhân lực vào các vị trí trống trong công ty sau khi đã thực hiện các biện pháp bù đắp mà vẫn không đáo ứng được nhu cầu.
- Hai, tuyển dụng phải dân chủ, khách quan và công bằng: Việc đánh giá các ứng viên phải dựa trên các tiêu chí thống nhất ngay từ ban đầu. Nhà tuyển dụng phải đưa ra các ý kiến khách quan, không đưa ra các ý kiến chủ quan của cá nhân, đồng nghiệp vào quá trình đánh giá ứng viên. - Ba, công tác tuyển dụng diễn ra công khai, minh bạch: Các thông tin về tuyển dụng như số lượng, yêu cầu công việc, vị trí tuyển dụng… phải rõ ràng và công khai. Mọi người đều có quyền tiếp cận thông tin nhu cầu, đều được tạo điều kiện làm việc và cơ hội thăng tiến như nhau.
- Bốn, quá trình tuyển dụng phải phù hợp: Tuyển dụng phải phù hợp với mục tiêu, tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị mà tổ chức theo đuổi; phù hợp với khả năng tài chính trong tuyển mộ, tuyển chọn và sử dụng ứng viên của công ty. Và tuyển dụng nhân lực cũng phải phù hợp với yếu tố văn hóa và chính sách của công ty. - Năm, cán bộ phải linh hoạt trong quá trình tuyển dụng nhân lực: Việc xác đinh nguồn, kênh tuyển dụng không nên cứng nhắc, sử dụng chí phí và phương pháp đánh giá ứng viên cần linh hoạt.3 Vai trò, tầm quan trọng của tuyển dụng nguồn nhân lực Một doanh nghiệp có thành công hay không phục thuộc rất nhiều vào nguồn nhân lực con người. Do đó, công tác tuyển dụng nguồn nhân lực mang một ý nghĩa rất lớn với doanh nghiệp, bởi nó quyết định đến tình trạng chất lượng của nguồn lực này.
Tuyển dụng tốt sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ có trình độ cao, đáp ứng được nhu cầu công việc, bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tuyển dụng có tầm quan trọng rất lớn đối với doanh nghiệp vì nó là khâu đầu tiên của công tác quản trị nhân lực, làm tốt khâu tuyển dụng tạo tiền đề cho các khâu tiếp theo được thực hiện thuận lợi hơn. Công tác tuyển dụng có hiệu quả cao sẽ giúp cho doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu, chiến lược kinh doanh của mình. Sở hữu một đội ngũ lao động có năng lực, SVTH: Lê Trung Hiếu_K52B QTKD 12 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.
Lê Thị Phương Thảo thì việc thực hiện hóa các chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp sẽ trở nên dễ dàng hơn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền vững trong thời đại nền kinh tế thị trường cạnh tranh khóc liệt như hiện nay. Tuyển dụng tốt giúp cho doanh nghiệp giảm được các chi phí đào tạo lại cũng như tránh được các thiệt hại rủi ro trong quá trình thực hiện công việc (như tai nạn lao động, năng suất lao động thấp, chất lượng sản phẩm kém,…) Tuyển dụng tốt tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoàn thành tốt những kế hoạch kinh doanh đã được hoạch định, tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, công tác tuyển dụng thực hiện tốt còn tạo nên một trào lưu thi đua hiệu quả bên trong doanh nghiệp, giữa người lao động. Bởi vì, một bộ phận nguồn tuyển dụng chính là nguồn lực nội bộ, thế nên làm việc và phấn đấu để có những vị trí cao hơn, không tụt lại phía sau luôn là mong muốn của mọi người.
Từ đó tạo nên một môi trường năng động, cạnh tranh, thúc đẩy người lao động thi đua làm việc, nâng cao năng suất, doanh nghiệp hoạt động ngày càng hiệu quả hơn. Như thế, có thể nói, tầm quan trọng của công tác tuyển dụng nguồn nhân lực là rất lớn. Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh rất quyết liệt “thương trường là chiến trường”, việc tìm đúng người đúng việc, “chiêu hiền đãi sĩ” với những người tài, tạo một nền tảng vững chắc cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Có một chính sách tuyển dụng đúng đắn và khoa học, sẽ đảm bảo và mang lại những thành công rực rỡ cho doanh nghiệp.
Nhưng ngược lại, nếu không quan tâm đúng mức tới khâu tuyển dụng, thì chính doanh nghiệp đang từ từ đưa mình vào ngõ cụt. Tuyển dụng không hợp lý sẽ gây thiệt hại trước mắt đến chất lượng vị trí công việc được tuyển chọn, gây lãng phí nhân lực, tiền bạc và thời gian, rôi dẫn đến sa thải, gây tâm lý bất an cho những nhân viên khác và sau này có thể dẫn đến sự thất bại của một doanh nghiệp.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến tuyển dụng nhân lực tại doanh nghiệp Quá trình tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp có rất nhiều nhân tố tác động đến. Nếu tác động tích cực sẽ làm cho quá trình tuyển dụng diễn ra theo ý muốn của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp lựa chọn những ứng viên tốt, hội tụ đầy đủ những SVTH: Lê Trung Hiếu_K52B QTKD 13 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Phương Thảo phẩm chất kỹ năng chuyên nghiệp cần thiết cho vị trí cần tuyển.
Ngược lại những tác động tiêu cực của môi trường làm trở ngại cho quy trình tuyển dụng, doanh nghiệp không tuyển được những ứng viên đáp ứng được yêu cầu của công việc, điều này sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả sử dụng lao động của doanh nghiệp, điều này sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả sử dụng lao động của doanh nghiệp. Do vậy các nhà tuyển dụng của doanh nghiệp cần chú ý đến sự tác động của yếu tố môi trường tới công tác tuyển dụng để có kết quả tuyển dụng tốt nhất.