Chương I: Cơ sở lý luận về tin giả rất thông minh bởi họ biết cách thu hút sự chú ý và khiến người khác làm theo những điều họ muốn. Họ biết công chúng mong muốn tiếp nhận thông tin như thế nào. Theo bà Farley, chúng ta thường tin những điều chúng ta muốn tin thay vì tin những điều đúng đắn. Não bộ con người có cơ chế củng cố những gi mà chung ta đã nghĩ từ trước đến giờ.
Điều đó thúc đây công chúng chia sẻ tin giả trước khi biết đó là tin giả. [17] Như những gì đối tượng lan truyền tin giả mong muốn, tạo cảm xúc khác thường cho công chúng là tác động tâm lý đầu tiên của người dùng khi tiếp cận với tin giả. Công chúng thường có thói quen lướt qua và xem nhanh những tin tức được bạn bẻ và các trang, nhóm đăng tải trên MXH (Facebook). Người dùng sẽ dừng lại ở những tin gây sự chú ý đặc biệt đối với họ.
Đọc, bỏ qua, hoặc thích, chia sẻ, rồi tiếp tục đọc những tin tức khác mà “quên” phân tích nội dung hay kiêm chứng thông tin. Đó là thói quen của đại bộ phận người dùng mạng xã hội. Người dùng sẽ dé bị “dụ dỗ” đọc những tin tức tạo cho họ cảm xúc mạnh và dê tin vào nó. Hoàng Thị Khánh Ly - DI7CQTT02-B 14 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Chương II: Thực trạng tin giả trên mạng xã hội và tác động đên người trẻ việt Nam CHUONG 2: THỰC TRANG TIN GIA TREN MẠNG XÃ HỘI VÀ TÁC DONG DEN NGƯỜI TRE VIỆT NAM 2.1 Phân loại về cách thức tạo tin giả Mang xã hội có bản chat đơn thuần là môi trường thé hiện tinh cá nhân, kết nối con người và chia sẻ dữ liệu.
Tuy nhiên, một số bộ phận lợi dụng môi trường tiện ích này để đạt được sự tự do ngôn luận của mình hoặc những mục đích xấu. Trong những hoàn cảnh xã hội đang phức tạp như hiện nay (dịch Covid-19, kinh tế suy thoái.), van nạn tin giả càng ngày càng khó kiểm soát. Các đối tượng dùng nhiều cách dé tạo ra tin giả. Họ có thé dựng lên tin giả với thông tin hoàn toàn không chính xác.
Nó không được dựa trên yếu tố sự thật nào. Chúng được truyền tải đi với mục đích riêng và mang tính cố ý. Cách khác để tạo ra tin giả là người đăng chia sẻ thông tin dựa trên sự việc có thật nhưng phóng đại lên hoặc đăng tin khi chưa được kiểm chứng. Cả hai cách thức này đều xuất hiện nhiều ở Việt Nam và trên thế giới.
Kết quả khảo sát thực tế nhóm đối tượng mục tiêu của tác giả cũng cho thấy, tất cả người trẻ tại Việt Nam đều từng bắt gặp tin giả mạo trên Facebook. Tin giả đã trở thành “vẫn nạn” phức tạp và khó giải quyết tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác sử dụng Facebook trên thế giới. Kết quả nghiên cứu này dựa trên dựa trên bảng khảo sát thực tế của tác giả với 200 người là hoc sinh, sinh viên, người di làm có độ tuổi chủ yếu từ 16-25 (người có độ tuổi 16-25 chiếm 88%). Bạn theo dõi tin tức qua kênh nào? 103 câu trả lời Đài phát thanh [20 (19,4%) Báoin AM 765%) Youtobe L (1%) 0 20 40 60 80 100 Hình 0.1: Hình ảnh kết quả khảo sát hành vi theo dõi tin tức trên tat cả PTTT (Nguồn: tác giả) Hoàng Thị Khánh Ly - DI7CQTT02-B 16 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Chương II: Thực trạng tin giả trên mạng xã hội và tác động đên người trẻ việt Nam Trong khoá luận này, tác giả tập trung vào tìm hiểu MXH Facebook nên bảng khảo sát chủ yếu tìm hiểu về hành vi theo dõi tin tức trên Facebook.
Tác giả nhận thấy trong tất cả MXH phô biến tại Việt Nam, Facebook là phương tiện được nhiều người trẻ sử dụng nhất (hình 1. Bạn đang sử dụng mạng xã hội nào? 103 câu trả lời Facebook —102 (99%) Youtube —96 (93,2%) Instagram —71 (68,9%) Zalo —86 (83,5%) Lotus —3 (2,9%) Gapo 4 (3,9%) Không mục nào trên đây —1 (1%) 0 25 50 75 100 125 Hình 0.2: Hình ảnh kết quả khảo sát hành vi sử dụng các MXH (Nguồn: tác giả) Facebook cũng là kênh người dùng trẻ thường xuyên sử dụng để theo dõi tin tức hàng ngày. Kết qua này được thể hiện qua hình 1. Bạn có theo dõi tin tức trên Facebook thường xuyên không? 103 câu trả lời @ Thường xuyên Thi thoảng @ ít khi @ Hau như không Hình 0.3: Hình ảnh kết quả khảo sát tan suất theo dõi tin tức trên Facebook (Nguồn: tác giả) Hoang Thi Khánh Ly - DI7CQTT02-B 17 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Chương II: Thực trạng tin giả trên mạng xã hội và tác động đên người trẻ việt Nam Bạn đã từng bắt gặp tin giả trên Facebook chưa? 103 câu trả lời @ Réi @ Chua Hình 0.4: Hình minh hoa kết quả khảo sát tỉ lệ bắt gặp tin gia trên Facebook (Nguon: tác giả) Vấn nạn tin giả hiện tại trên mạng xã hội (đặc biệt là Facebook) đã được Nhà nước quan tâm, chú ý và xử lý nghiêm minh, hiệu quả hơn trong thời gian vừa qua.
Một phần trong đó nhờ việc ra mắt Trung tâm xử lý tin giả Việt Nam (VAFC). Công thông tin này được Bộ TT&TT xây dựng với nhiệm vụ tiếp nhận phản ánh, công bố tin giả, ra mắt đầu số tiếp nhận phản ánh tin giả. Nó giúp nhân dân nhận biết tin giả một cách hiệu quả, biết các kênh cung cấp thông tin đúng dan, chính xác và có niềm tin hơn vào các kênh thông tin chính thống của Nhà nước cũng như mang tính răn đe với các đối tuong/té chức có hành vi đăng tin giả nhằm mục đích xấu trong tương lai. Dù cổng thông tin này hoạt động khá hiệu quả nhưng tình trạng xuất hiện nhiều tin giả trong năm 2021 vẫn còn và đặc biệt ảnh hưởng xấu đến xã hội trong giai đoạn Covid-19.1 Dựng ra tin giả với thông tin hoàn toàn không chính xác Trong những tháng đầu năm 2021, trong số các hành vi bị phát hiện và xử lý, các trường hợp thông tin bia đặt hay thông tin sai sự thật một cách cô ý về tình hình dịch COVID-19 trên trang Facebook cá nhân chiếm da số.
Đầu tháng 5/2021, hai chủ tài khoản Facebook có tên "Nguyễn Đức Vũ" và "Nguyễn Thanh Hằng" đã chia sẻ bài viết về thuốc "Địa long" có thể ngăn ngừa lây nhiễm và trị dứt bệnh Covid-19. Day là hành vi bia đặt về thuốc chữa bệnh Covid-19. Điều này mang tính nguy hiểm cao và gây hoang mang, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ con người. [18] Hoang Thi Khánh Ly - DI7CQTT02-B 18 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Chương II: Thực trạng tin giả trên mạng xã hội và tác động đên người trẻ việt Nam Ngày 20-5-2021, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Đắk Lắk xử lý về hành vi đăng bài viết xuyên tạc phát biểu chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam về dịch Covid-19 trên nền tang Facebook.
Đây là hành vi gây ảnh hưởng không những đến uy tín và danh dự của quan chức Nhà nước mà con làm hoang mang công chúng và dư luận.5: Hình ảnh công an làm việc với người đăng tin giả về Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam (Nguôn: Cong thông tin điện tử tỉnh Dak Lắk) Sự việc diễn ra vào ngày 10/5/2021, đối tượng thay bài viết: “Lời bác Đam, nghe đi để biết sợ” kèm theo 1 bức hình của Phó thủ tướng Vũ Đức Đam trên Facebook. Bài viết với nội dung Phó thủ tướng phân tích về những diễn biến, nguy cơ lây lan phức tạp cũng như những khó khăn về công tác phòng chống dịch Covid-19 ở trong nước. [18] Người này đã đăng tải bài viết đó trên trang Facebook cá nhân của mình. Ngay sau khi D đăng tải, rất nhiều người đã vào chia sẻ và bình luận thé hiện tâm lý hoang mang, lo lắng.
Điều này gây hậu quả nghiêm trọng trong xã hội. Sở Thông tin và truyền thông Hà Nội mới đây phối hợp với Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao PA05 (Công an TP.Hà Nội) đã phát hiện thêm bốn trường hợp đăng tải nội dung sai sự thật về tình hình dịch bệnh COVID-19 trên Facebook. Họ đã đăng tải nội dung và hình ảnh giả mạo liên quan đến lịch trình di chuyền của một bệnh nhân COVID-19. Cá nhân thứ tư trong số này đăng thông tin giả Hoang Thi Khánh Ly - DI7CQTT02-B 19 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Chương II: Thực trạng tin giả trên mạng xã hội và tác động đên người trẻ việt Nam mạo về việc toàn bộ ekip sản xuất của VTV bị lây nhiễm Covid-19 từ một cá nhân phục vụ trong đoản.
Tin giả dưới dang hoàn toàn không đúng sự thật thường mang tính cố ý và với những mục đích xấu, thậm chí âm mưu có kế hoạch. Bởi vậy, tin dưới dạng này nguy hiểm và có hại cho con người, xã hội ở mức độ cao và cần được phát hiện một cách tinh vi, xử phạt nặng bằng pháp luật.2 Phóng đại tiếp một phần sự thật của thông tin được đăng tải Trên nền tảng Facebook, có rất nhiều bài viết hay và bé ích giúp mọi người cập nhật tình hình và cách phòng tránh bệnh dịch. Tuy nhiên, còn vô số bài viết nhằm mục đích “câu khách”, thu hút lượng xem hay like. Mục đích của các đối tượng này là thu lợi nhuận từ những tin giả.
Day là hành vi xấu nhằm trục lợi cho cá nhân hoặc tô chức. Chi hơn hai thang trong giai đoạn dịch Covid-19 bùng nỗ năm 2020, theo Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, công an các đơn vi, địa phương trong cả nước đã xác minh, phát hiện và xử lý gần 700 trường hợp đưa tin sai sự thật. Trong đó có hơn 300 đối tượng trong nước tung tin giả về dịch Covid-19 trên không gian mạng bị cơ quan chức năng xử lý. [20] Nhiều tài khoản Facebook còn đăng thông tin chưa được kiểm chứng về các ca bệnh lây lan trong cộng đồng sau đó tự nhận hoặc tự xác định các nguồn lây rồi truy vết FO, Fl theo hành trình kịch tinh dé tao cơn sốt ảo trên mạng xã hội.
Những hành động này chỉ nhằm mục đích gây sự chú ý nhưng ảnh hưởng rất xấu đối với cộng đồng. Nhiều người theo dõi mạng xã hội có cảm giác sợ hãi, lo âu mỗi khi ra đường. Trong tháng 5/2021, Công an Đà Nẵng đã phát hiện hai trường hợp có hành vi đưa thông tin giả mạo xúc phạm uy tín của tổ chức. Cụ thể, bà N.L trú tại Đà Nẵng, chủ tài khoản Facebook có tên là "T.